B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH

Lý Thc Hin MI QUAN H GIA K NNG CHÍNH TR
VI XU HNG KHI NGHIP KINH DOANH
CA SINH VIÊN CHÍNH QUY
NGÀNH QUN TR KINH DOANH

LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC
TS. TRN HÀ MINH QUÂN
TP. H Chí Minh – Nm 2010
i
LI CM N

Tôi có th hoàn thành lun vn này không ch là công sc ca riêng tôi mà
còn là s đóng góp ca các thy cô, bè bn và đng nghip ca tôi. Vì l đó,
Tôi mun đc bit nhc đn thy Trn Hà Minh Quân nh là ngi thy
hng dn, ngi đã tin tng và ng h nhit thành ý tng nghiên cu này ngay
t nhng phút đu tiên nghe nói đn.
Các tác gi - tp th và cá nhân ca nhng tài liu tham kho – chính nh
kin thc và kinh nghim ca h mà tôi đã có th m rng kin thc, đng thi tit
kim rt nhiu thi gian.
Ngoài ra, tôi mun cm n đn thy Trn Hng Hi, Cô Trng Th Thúy
Vân, Cô Phm Thu Hin, Cô ng Tuyt Trinh, ngi đã giúp đ rt nhiu trong
vic giúp tôi tip cn các bn sinh viên tham gia tho lun tay đôi, tham gia tr li
bng câu hi. Chân thành cm n nhng đáp viên đã dành thi gian tr li cho kho
sát này. S đóng góp ca h có vai trò quyt đnh đn s thành công ca nghiên
cu.
Tôi rt may mn đc s h tr ca công ty LQI và các cng tác viên tham
gia h tr nhp liu. Rt vui đc gi li cm n đn h.
Tôi đc bit chu n nhng ngi bn đã dành nhiu gi đ đc bn nháp và
cung cp cho tôi nhng thông tin quan trng v nhng đim cn ci thin. Mc dù

DANH MC CÁC KÝ HIU, CH VIT TT vii
DANH MC CÁC BNG BIU viii
DANH MC CÁC HÌNH V,  TH ix
TÓM TT 1
CHNG 1. TNG QUAN 2
1.1. Gii thiu 2
1.2. Mc tiêu nghiên cu 6
1.3. Gii hn nghiên cu 7
1.4. Phng pháp nghiên cu 7
1.5. Ý ngha thc tin ca đ tài 8
CHNG 2. 10
C S LÝ LUN VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CU 10
2.1. Gii thiu 10
2.2. C s lý lun 10
2.2.1. Xu hng khi nghip kinh doanh ca sinh viên qun tr kinh doanh . 10
2.2.2. K nng chính tr 11
2.3. Mô hình nghiên cu 16
2.4. Tóm tt 17
CHNG 3. PHNG PHÁP NGHIÊN CU 19
3.1. Gii thiu 19
v
3.2.
 Qui trình nghiên cu 19
3.3. Thang đo 21
3.3.1. Thang đo k nng chính tr 22
3.3.2. Thang đo xu hng khi nghip kinh doanh 22
3.4. Thit k nghiên cu 24
3.4.1. Nghiên cu s b 24
3.4.2. Nghiên cu chính thc 25
3.5. Tóm tt 27

vii
DANH MC CÁC KÝ HIU, CH VIT TT

AS : S chân tht rõ ràng (Apparent Sincerity
Ctg : Các tác gi
EFA : Phân tích nhân t khám phá (exploratory factor analysis)
II : nh hng cá nhân ln nhau (Interpersonal Influence)
KD : Kinh Doanh
NA : Nng lc mng li (Networking Ability)
NAII : nh hng ln nhau trong mng li
PS : K nng chính tr (Political skill)
QTKD : Qun tr kinh doanh
SA : S sc so xã hi (Social Astuteness)
TPHCM : Thành ph H Chí Minh
viii
DANH MC CÁC BNG BIU

Bng 3.1. Tin đ thc hin các nghiên cu 20
Bng 3.2. Thang đo và mã hóa thang đo 23
Bng 4.1. Mô t mu 29
Bng 4.2. Mô t các bin quan sát ca khái nim k nng chính tr và xu hng
khi nghip kinh doanh 30
Bng 4.3. Kt qu Cronbach Alpha ca thang đo k nng chính tr 32
Bng 4.4. Kt qu Cronbach Alpha ca thang đo xu hng khi nghip kinh
doanh 34
Bng 4.5. Kt qu EFA ca thang đo k nng chính tr 36
Bng 4.6. Kt qu Cronbach Alpha ca thang đo nh hng ln nhau trong mng

phn nng lc mng li và nh hng cá nhân ln nhau chp li) là mt trong
nhng nguyên nhân làm gia tng xu hng khi nghip kinh doanh ca sinh viên.
Vì vy, mc đ nh hng ln nhau trong mng li ca cá nhân sinh viên đóng vai
trò quan trng trong vic khi nghip kinh doanh ca h. Ngoài ra, s chân tht rõ
ràng cng góp phn gii thích cho xu hng khi nghip kinh doanh ca sinh viên.
Nhìn chung, mc đ xu hng khi nghip kinh doanh ca sinh viên hin nay vn
cha cao.
Các kt qu nghiên cu đem li mt s hàm ý cho các nhà trng, c s giáo
dc kinh doanh, giáo dc doanh nhân ca Vit Nam. Trong quá trình xây dng
chng trình đào to k nng cho sinh viên khi nghip kinh doanh cn quan tâm
thêm vai trò ca k nng chính tr. ng thi nu nhà trng mun hng ti mc
tiêu đào to các doanh nhân và nâng cao s lng d án khi nghip kinh doanh t
sinh viên thì nhà trng cn tp trung thêm cho chng trình hng nghip mt
cách chuyên nghip và phù hp hn.

2

CHNG 1. TNG QUAN
1.1. Gii thiu
Ngh nghip
1
đc hiu là: “Công vic chuyên làm theo s phân công ca
xã hi hay là tính thành tho trong 1 công vic nào đó” (Nguyn Nh Ý và ctg,
2007). “La chn” có ngha là chn hay tách ri hai hay nhiu điu mà đc xem
là thích hn. (T đin Webster, 1998). “La chn ngh nghip” là bao gm la
chn mt ngh nghip hn hn ngh nghip khác. Con đng đi đn s thành công
ca ngh nghip có nhiu cách khác nhau. Vì vy, phm vi nghiên cu v “ngh
nghip” thu hút rt nhiu s quan tâm ca các nhà khoa hc t rt sm. Lý thuyt
hành vi ngh nghip bt đu xut hin đu nhng nm 1900, theo Frank Parson
(1909) – ông đc xem là cha đ ca lý thuyt hành vi ngh nghip. Parson (1909)

vic “theo truyn thng” và “đ thay đi cuc đi” thì mi ngi cn phân bit
tng đi đ t đó xác đnh đc cách thc nht đnh đ đnh hng cuc sn tìm
công vic. Vi phng thc tìm vic “thay đi cuc đi” thì đy chính là ta đang
tìm mt ý ngha cuc đi, tìm đn nhng ni mà ta có th phát trin phù hp vi
nng khiu và nim đam mê, dù có phi thuyt phc ch tuyn dng (nu có). Kiu
sn tìm công vic này thì không có theo bt k công thc nào, nó đòi hi ta phi
sáng to trên chính s đam mê ca ta. Theo Curt Rosengren
2
, đam mê đc hiu là
mt ngun nng lng, nó giúp ta t tin hn, nó nuôi dng s kiên trì ca bn
thân ta. “Sn tìm công vic đ thay đi cuc đi” (dch gi Thái Hùng Tâm, 2004)
là “mt cuc thm dò”, và  đó ta cng cn thêm s đam mê. Vy nu ta càng có
nhiu thông tin đ thm dò ngh nghip có ý ngha trong cuc đi, thì ta càng t tin
chn la công vic phù hp, vy câu hi đt ra: khi chính s thích và nim đam mê
ca ta là t làm ch và mong mun khi nghip kinh doanh sau khi tham gia hc
tp thì liu ta cn thêm ngun thông tin nào đ thm dò xu hng khi nghip kinh
doanh ca mình? Và liu rng quyt đnh khi nghip kinh doanh ca sinh viên
(hay sinh viên va tt nghip) thì có phù hp trong điu kin thc tin ngày nay
hay không? Vì l đó, ch đ tìm hiu xu hng khi nghip kinh doanh ca sinh
viên qu là mt ch đ tht thú v.
Hng nm, đ giúp sinh viên đnh hng ngh nghip tt hn sau khi ra
trng, các trng đi hc, cao đng đã có s liên kt vi các doanh nghip nhm t
chc nhng chng trình hng nghip, ngày hi vic làm, ngày hi sinh viên. Dù
cha tht sâu sát và cha gii quyt trit đ vn đ vic làm, nhng qua đó phn nào
giúp sinh viên tip cn đc gn hn, có cái nhìn c th hn, có th thm dò v
ngh nghip trong tng lai ca mình. Qua đó ta thy đc di áp lc xã hi, hot

2
Tham kho thêm v tác gi và ni dung liên quan đn thut ng “đam mê” ti trang

3
Sosik & Godshalk (2000); Dutton (2003) cho rng “Hng nghip to c hi nâng cao hiu qu cho s
nghip trong điu khon ca xem xét la chn ngh nghip, phát trin mt k hoch ngh nghip và sau đó
s dng nhng công c phù hp đ theo đui k hoch s nghip. Nghiên cu cho thy có mi quan h
thun gia hng nghip và vic phát trin ngh nghip ca ngi đc hng nghip (trích dn bi Everist,
2005).
4
States' Career Clusters Initiative (SCCI)
(update 1/2/2010).
Sáng kin các cm ngh nghip (Career Cluster) nh là sáng kin xây dng s liên kt - là mt n lc hp
tác gia B giáo dc Hoa K, Vn phòng hng nghip và giáo dc ngi ln (Office of Vocational and
Adult Education - OVAE), Trng Quc t - đn vn phòng làm vic (National School-to-Work Office -
NSTWO) và y ban tiêu chun k nng quc gia (National Skill Standards Board - NSSB).

5

hoch, t chc, ch đo và đánh giá các chc nng kinh doanh quan trng đn hiu
qu hot đng kinh doanh và sn xut. Ngành qun tr Kinh doanh và c hi ngh
nghip Qun tr luôn có sn trong mi lnh vc ca nn kinh t”, và nó bao gm các
con đng ngh nghip (1) Qun tr kinh doanh tng hp; (2) qun tr thông tin
kinh doanh; (3) qun tr ngun nhân lc; (4) qun tr điu hành; (5) h tr qun tr.
Sinh viên có th s dng các cm ngh nghip Qun tr kinh doanh đ điu tra mt
lot các la chn ngh nghip trong qun tr kinh doanh. Cách tip cn cm ngh
nghip làm cho sinh viên d dàng hn đ hiu s liên quan ca các khóa hc yêu
cu và giúp sinh viên la chn các khóa hc không bt buc khôn ngoan hn. Cm
ngh nghip xác đnh các kin thc và k nng hc viên cn phi có vì chúng theo
đui mt l trình hng ti mc tiêu ngh nghip ca h. Các kin thc và k nng
đc nhn dng t mt c s vng mnh cho s thành công ngi hc, dù ngi

nng chính tr có liên quan cht đn cá nhân mun tr thành nhà qun tr, nhà kinh
doanh tng lai.
 nc ta, doanh nhân là mt trong nhng yu t quan trng trong phát trin
kinh t, nên vic đào to doanh nhân ti các trng đi hc có trách nhim vô cùng
ln trng vic hình thành đi ng này. Ngoài công vic đào to, thì các t chc giáo
dc, cng đng còn có trách nhim đa ra các bin pháp thúc đy tinh thn kinh
doanh  sinh viên, vì chính sinh viên càng có xu hng khi nghip kinh doanh thì
càng to ra nhiu c hi vic làm và gim tình trng tht nghip đang là vn đ quan
tâm ca xã hi. Tuy vy, thúc đy tinh thn kinh doanh  sinh viên nh th nào ph
thuc rt ln đn vic xu hng khi nghip kinh doanh ca sinh viên đc gii
thích t các yu t nào.
Vì l đó, tác gi đ xut nghiên cu mi quan h gia k nng chính tr vi
xu hng khi nghip kinh doanh ca sinh viên chính quy ngành qun tr kinh
doanh đ t sinh viên có th thông qua xem xét mi quan h này. Và liu chính mi
quan h này có to điu kin thm dò thêm v đam mê khi nghip ca sinh viên
trong ngành qun tr kinh doanh hay không.
1.2. Mc tiêu nghiên cu
Di góc đ
là đn v đào to, thì vic suy ngh cn đào to th nào, h tr
sinh viên nhng k nng nào đ sinh viên có nhiu kh nng thành công trong xu
hng khi nghip kinh doanh ca h là điu rt đáng thc hin. Do đó, mc tiêu
nghiên cu ca đ tài s tp trung vào tìm hiu mi quan h gia k nng chính tr
vi xu hng khi nghip kinh doanh ca sinh viên chính quy ngành qun tr kinh
doanh đ các t chc đào to có đ thông tin đ ra quyt đnh đào to k nng chính

7

tr cho sinh viên nhm thúc đy tinh thn xu hng khi nghip kinh doanh ca sinh
viên. C th hn, câu hi nghiên cu đc trình bày nh sao
Có phi sinh viên vi mc đ k nng chính tr cao thì s nh hng đn xu

đo k nng chính tr (political skill) s cho sinh viên có c s hn khi s dng chính
thang đo này làm c s đ khám phá thêm mc đ xu hng khi nghip kinh
doanh ca bn thân. Ngoài ra, vic nghiên cu này còn tng trình đ t hiu bit và
t ý thc trong vic phát trin ngh nghip t làm ch ca sinh viên khi vn còn
đang ngi  gh nhà trng ;
Th hai, thông qua kt qu đt đc t d liu thc t, nghiên cu cng đa
ra các kt lun và nhng khuyn ngh c th cho các t chc đào to nhn din s
cn thit ca k nng này trong t chc, đ t đó có các k hoch h tr sinh viên
ci thin k nng này. ây cng là mt hot đng giúp nhà trng gia tng cht
lng đu vào, b sung thuc tính tng thêm trong vic gia tng giá tr cm nhn
ca sinh viên v đn v đào to kinh doanh uy tín.
Kt cu ca báo cáo nghiên cu
Báo cáo nghiên cu đc chia thành 5 chng, c th nh sau:
- Chng 1. Tng quan
Chng này gii thiu khái quát v đ tài, cho bit mc tiêu nghiên cu,
phm vi, phng pháp nghiên cu, nêu lên các ý ngha thc tin ca đ tài và
gii thiu kt cu ca báo cáo
- Chng 2. C s lý thuyt và mô hình nghiên cu
Chng này làm rõ v mt lý thuyt các ni dung liên quan đn k nng
chính tr (Political skill), liên quan đn xu hng khi nghip kinh doanh ca
sinh viên (Self – employment intention); trình bày và đ xut mô hình nghiên
cu cho báo cáo.
- Chng 3: Phng pháp nghiên cu
Ni dung ca chng này là trình bày thit k nghiên cu, thang đo lng
các khái nim nghiên cu và phng thc điu chnh các thang đo nhm mc

9

tiêu cui cùng là c th hóa phng pháp nghiên cu đ kim đnh mô hình
nghiên cu cùng vi các gi thuyt nghiên cu đc xác lp trong chng 2.

chính xác. H cho rng xu hng là nhân t thúc đy nh hng hành vi. iu này
hoàn toàn phù hp vi lý thuyt hành vi mà tình trng xu hng là tin đ trc tip
ca hành vi tht (Ajzen, 1991). Mt s nghiên cu kt lun rng vic to ra mt d
án là do hành vi đc lp k hoch, và đy là xu hng (Kolvereid, 1996; Krueger
& Carsrud, 1993). Vì vy, xu hng là mt ch s d báo hành vi tt hn là thái đ.
Trong tâm lý hc, xu hng đc chng minh là mt d báo tt nht ca hành vi
đc lp k hoch, và trong thc t bin xu hng tr thành mt phn ca mt s
các lý thuyt đng thi v hành vi xã hi con ngi (Ajzen & Fishbein, 2002).
Theo Ajzen & Fishbein (1980), có 3 yu t nh hng trc tip đn xu hng hành
vi: (1) thái đ đi vi hành vi ca mt ngi là suy xét v tác đng ca các hành vi

11

mong mun cho dù là tt hay xu; (2) chun ch quan ca nhóm xã hi đ cp đn
nhng gì nhng ngi quan trng đi vi cá nhân đó suy ngh v thc hin các
hành vi xu hng; (3) nhn thc hành vi kim soát ca mt cá nhân là s suy xét,
kh nng nhìn nhn ca mình đ có nhng hành vi xu hng. Theo mô hình ca
Ajzen & Fishbein (1986), thái đ và nim tin d báo xu hng, ri xu hng s d
báo tip hành vi. Ngoài ra, Ajzen & Driver (1992) nhn mnh rng "thun li hn
các thái đ và chun ch quan đi vi hành vi, và nhn thc hành vi kim soát càng
mnh thì xu hng ca mt cá nhân đ thc hin các hành vi s đc xem xét ". Xu
hng là s hi t, tp trung ca các lý thuyt xung quanh s nghiên cu nh hng
đn quyt đnh tham gia vào mt hành vi nht đnh mà cung cp mt khung lý
thuyt mà xu hng khi nghip kinh doanh có th đc nghiên cu.
Xu hng kinh doanh (entrepreneurial intention) đ cp đn xu hng đ
thc hin hành vi kinh doanh. Xu hng khi nghip kinh doanh đc đnh ngha
nh là xu hng đ bt đu mt doanh nghip mi (intention to start a new
business) (Krueger & Brazeal,1994; Zhao và ctg, 2005), xu hng ca riêng mt
doanh nghip (the intention to own a business) (Crant, 1996), hay xu hng s
đc t làm ch (self – employment intention) (Kolvereid, 1996). Sinh viên cha

là v khí bí mt cho nhng lãnh đo thành công. Ông bin lun rng  đây có mt
s khác nhau gia k nng con ngi vi nhau, liên quan đn điu này nh là s
thoi mái và d chu trong giao tip gia lãnh đo và nhân viên, đng nghip, cp
trên và khách hàng, và k nng chính tr có liên quan đn nhng điu này nh là
kh nng lôi kéo quan h con ngi vi nhau ca h vi nhân viên, đng nghip, 6
T chc (Nguyn Nh Ý và ctg, 2007): tp hp ngi đc t chc theo c cu nht đnh đ hot đng vì
li ích chung. Các t chc mà sinh viên hin tham gia: T chc lp hc, t chc đoàn th (nhóm, câu lc b),
t chc làm vic (môi trng làm thêm).
Chính tr (Nguyn Nh Ý và ctg, 2007) đc hiu là nhng hiu bit v mc đích, đng li (chính sách đ
i
ni và quan h quc t) và nhim v đu tranh ca các chính đng (qun chúng). Nhng trong phm vi
nghiên cu này tác gi s dng vi ý ngha là: “Chính tr đc nhn bit nh là sc mnh trong hành đng và
có th nh hng đn nhng hot đng không mong mun và nó cng nh hng đn s phân b nhng li
th và bt li trong t chc.”

13

khách hàng, và giám sát. Tuy nhiên, Perrewe và ctg (2000) ch đn thun mô t k
nng chính tr nh là k nng con ngi vi nhau. Bên cnh đó, Ferris và ctg (1994)
đã bin lun rng nhiu quyn lc qun lý đc quyt đnh bi kh nng lèo lái mt
cách hiu qu tình hung chính tr trong t chc. Trong t chc các yêu cu k nng
làm vic, thì hu nh k nng chính tr rt hn ch đc đ cp, mà thng thy
xut hin, đó là “K nng xã hi”
7
(Wu, 2008), là mt khái nim nh là mt trong
s khái nim con ca khái nim hiu qu. Hiu qu xã hi đc đnh ngha là “kh
nng đ đc, hiu, và điu khin tng tác xã hi mt cách hiu qu (Ferris và ctg,

Pfeffer (1992) mô t các nhân viên có th vào mng li nh là mt trong s nhng
ngi s dng tính cht xây dng ca các t chc xã hi đ to ra và tn dng các
c hi. Vn xã hi đc mô t là ngun lc tích ly cho li ích ca mt ngi thông
qua các quan h xã hi và ràng buc cá nhân ln nhau (Coleman, 1988). Mng li,
c bên trong và bên ngoài t chc, cho phép nhân viên tích ly vn xã hi cn thit
đ nhn đc s thng tin. Cá nhân s hu nng lc này là ngi có k nng thành
tho trong giao dch và lão luyn trong qun tr xung đt.
Nghiên cu này đ xut rng nhng cá nhân có hiu qu mng li s có xu
hng khi nghip kinh doanh. Thi gian và n lc cn thit đ có hiu qu mng
li là quan trng đi vi nhng cá nhân chun b khi nghip kinh doanh. Bi vì
ngi t làm ch thng xuyên tìm kim và phát trin các mng li bên ngoài đ
nm bt các c hi hp tác trong kinh doanh.
Gi thuyt H1: Có mi quan h dng gia nng lc mng li và xu hng khi
nghip kinh doanh.
Thành phn s sc so xã hi (Social Astuteness): Kotter (1982) thy rng
các nhà qun lý có hiu qu có th thay đi thông tin liên lc và k nng giao tip
ca h đ liên quan đn các cá nhân t nhiu lnh vc chuyên môn khác nhau.
Meichenbaum và ctg (1981) tho lun v k nng xã hi nh các kin thc và kh
nng hiu khác nhau nhng tình hung xã hi và s thay đi hành vi cho phù
hp. Ferris và ctg (2005) thì cho rng cá nhân chim hu k nng chính tr thì có
kh nng quan sát sc so ngi khác. H hiu s tác đng xã hi vi nhau tt và
gii thích chính xác hành vi ca h và hành vi ngi khác. H làm cho s kt hp
đc sc so, khéo léo đ làm thay đi môi trng, làm cho d gn gi và có s t
nhn thc cao. Và s sc so xã hi nh đc nói đn vi đim đc trng nh là d
dàng nh hng đn ngi khác, và kh nng này đc nhn bit vi ngi khác
nh là điu then cht giành mt điu gì đó cho ngi khác. Cá nhân sc so xã hi
thng đc nhn ra nh là ngi có tính khéo léo, thông minh và bit tha thun
vi ngi khác.

Trích đoạn ng 3.1 Tin đ th chin các nghiên cu 20 Kt qu chính và đóng góp ca nghiên cu 47

---