B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH NGUYN TH THU HNG GII PHÁP PHÁT TRIN VÀ HN CH RI RO
TRONG THANH TOÁN TH TI CÁC
NGÂN HÀNG THNG MI VIT NAM
LUN VN THC S KINH T

B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH

PGS.TS. TRNG TH HNG Thành Ph H Chí Minh - Nm 2010

Li Cm n

Li đu tiên,tôi xin kính gi li cám n chân thành ti Ban giám hiu, các thy cô
trng i Hc Kinh T TPHCM đã truyn đt kin thc; các t chc, cá nhân đã
cung cp tài liu cn thit giúp tôi hoàn thành bài lun vn này.
c bit tôi xin gi li cm n đn Cô Trng Th Hng - Khoa Ngân Hàng
Trng i Hc Kinh T Thành Ph H Chí Minh - đã nhit tình hng dn, giúp
đ tôi trong thi gian qua .
Lun vn này chc chn không th tránh khi nhng thiu sót, tôi rt mong nhn
đc nhng ý kin đóng góp xây dng ca Quý thy cô và các bn.
Trân trng
Nguyn Th Thu Hng
Lp Cao Hc Ngân Hàng êm 1 - Khóa 16 - Trng i Hc Kinh T TPHCM

CNG HÒA XÃ HI CH NGHA VIT NAM
c lp – T do – Hnh phúc LI CAM OAN

H tên hc viên: NGUYN TH THU HNG
Ngày sinh: 12/05/1976 Ni sinh: Hà Ni
Trúng tuyn đu vào nm: 2006

Là tác gi ca đ tài lun vn:


1.1.3.4. Phân loi theo ch th phát hành: 4
1.1.4. Quy trình thanh toán th: 4
1.1.4.1. Quy trình chp nhn và thanh toán th qua máy ATM: 4
1.1.4.2. Quy trình thanh toán hàng hóa, dch v cho các đn v chp nhn th: 4
1.1.4.3. Quy trình giao dch mua bán trên mng: 7
1.2. Li ích ca th thanh toán: 8
1.2.1.1. Li ích chung 8
1.2.1.2. i vi ch th: 9
1.2.1.3. i vi Ngân hàng phát hành và Ngân hàng thanh toán th: 11
1.2.1.4. i vi đn v chp nhn th 13
1.2.1.5. i vi xã hi 14
1.3. Ri ro trong phát hành, s dng và thanh toán th trên th gii và bài hc
kinh nghim cho Vit Nam 15
1.3.1. Ri ro trong hot đng thanh toán qua máy ATM: 15
1.3.1.1. Tn công vt lý ATM: 15
1.3.1.2. ánh cp d liu th trên ATM: 16
1.3.1.3. By th/ By tin: 17
1.3.1.4. Tn công phn mm ATM: 18
1.3.2. Ri ro trong hot đng thanh toán th qua POS: 18
1.3.2.1. Ri ro trong s dng, bo dng thit b: 18
1.3.2.2. Ri ro trong chun chi giao dch 19
1.3.2.3. Ri ro trong hat đng ca VCNT 19
1.3.3. Ri ro trong hot đng thanh toán th qua internet: 22
1.3.3.1. Ri ro ca ngi bán (đn v chp nhn th): 22
1.3.3.2. Ri ro ca ngi mua: 23
1.3.4. Bài hc kinh nghim cho Vit Nam 23
KT LUN CHNG 1: 26
CHNG 2: THC TRNG V TH TRNG TH VÀ RI RO TRONG
HOT NG THANH TÓAN TH TI CÁC NHTM VN 27
2.1. ánh giá tình hình th trng th Vit Nam: 27

3.1.1. Môi trng kinh t v mô: 48
3.1.2. Xu hng th trng dch v th: 48
3.1.3. C hi: 50
3.1.4. Thách thc: 51
3.2. Gii pháp và kin ngh đ phát trin dch v th ti các NHTM VN: 52
3.2.1. Gii pháp phát trin dch v th đi vi các NHTM VN: 52
3.2.1.1. Tng cng qung bá, tip th v sn phm th 52
3.2.1.2. Nâng cao cht lng, đa dng hóa sn phm. 54
3.2.1.3. M rng mng li chp nhn th: 54
3.2.1.4. Nâng cao cht lng phc v khách hàng: 55
3.2.1.5. ào to, phát trin ngun nhân lc: 56
3.2.2. Kin ngh đi vi các c quan qun lý nhà nc: 57
3.2.2.1. i vi Chính Ph 57
3.2.2.2. i vi Ngân hàng Nhà Nc: 58
3.2.2.3. i vi Hi th ngân hàng Vit Nam: 59
3.3. Gii pháp hn ch ri ro trong thanh toán th ti các NHTM VN: 60
3.3.1. Hoàn thin t chc hot đng qun lý ri ro trong h thng ngân hàng: 60
3.3.2. Hn ch tình trng gi mo trong hot đng thanh toán và phát hành th: 61
3.3.3. Xây dng h thng d phòng cho hot đng th: 61
3.3.4. Mt s lu ý nhm hn ch ri ro trong thanh toán th: 62
3.3.4.1. i vi Khách hàng: 62
* Hn ch ri ro cho nhng giao dch trên máy ATM: 62
* Hn ch ri ro cho nhng giao dch thanh toán qua POS: 63
* Hn ch ri ro cho nhng giao dch trên Internet: 65
3.3.4.2. i vi Ngân hàng 66
* Hn ch ri ro trong thanh tóan qua máy ATM: 66
* Hn ch ri ro cho nhng giao dch trên POS: 67
* Hn ch ri ro cho nhng giao dch trên Internet: 67
KT LUN CHNG 3 69
KT LUN 70
DANH MC CÁC BNG, BIU:
Bng 2.1: S liu th trng th Vit Nam giai đon 2006-2009.
Bng 2.2: S lng th ghi n ni đa phát hành ti Vit Nam tính đn nm 2009.
Bng 2.3: S lng đn v chp nhn th (POS) ti mt s Ngân hàng Thng
Mi Vit Nam.
Biu 2.1: Tng quan th trng th Vit Nam 2006-2009.
Biu 2.2: Th phn th ghi n ni đa ca các Ngân hàng Thng Mi Vit Nam
nm 2009.
Biu 2.3: S lng đn v chp nhn th (POS) ca mt s Ngân hàng Thng
Mi Vit Nam.
LI M U
1. Tính cp thit ca đ tài:
Ngày nay, do thy đc nhiu li ích t vic phát hành và thanh tóan th nên
các Ngân hàng đã không ngng đu t vào dch v th. Dch v th ngân hàng
phát trin mang li nhiu li ích cho ngi s dng th, cho Ngân hàng phát
hành th, ngân hàng thanh toán th, đn v chp nhn th và cho toàn xã hi.
Vi mc tiêu là góp phn làm gim khi lng tin mt trong lu thông, to
môi trng vn minh trong thanh tóan không dùng tin mt thì vic phát trin
dch v th và m rng mng li đn v chp nhn th mang mt ý ngha rt
quan trng.
Tuy nhiên, song song vi nhng tin ích mang li t vic phát trin dch v
thanh toán th thì cng xut hin nhiu ri ro cho Ngân hàng do nhiu nguyên
nhân khác nhau nh vic khiu ni ca khách hàng do b mt tin trong tài
kh
an, s dng th gi mo, đn v chp nhn th la đo…. tài “ Gii
pháp phát trin và hn ch ri ro trong thanh toán th ti các Ngân hàng
thng mi Vit Nam” đc thc hin nhm mc đích giúp các Ngân hàng
thng mi phát trin dch v thanh tóan th đng thi hn ch đc ri ro đn

Chng 3: Gii pháp phát trin dch v th và hn ch ri ro trong thanh toán
th ti các Ngân hàng Thng Mi Vit Nam.
1 CHNG 1: LÝ LUN CHUNG V TH THANH TOÁN VÀ
RI RO TRONG THANH TOÁN TH
1.1. Tng quan v th thanh toán:
1.1.1. Khái nim th thanh toán
Th thanh toán đc hiu thông qua các khái nim c bn nh:
Th thanh toán là mt phng tin thanh toán không dùng tin mt, mà ngi s
hu th có th s dng đ rút tin mt ti các máy ATM, các quy dch v ca Ngân
hàng, đng thi có th s dng th đ thanh toán tin hàng hóa, dch v ti các đn
v chp nhn th.
Th
 là mt ming plastic có kích thc tiêu chun và có mt di bng t  mt sau
ghi thông tin v th và ch th, cng có th có Chip đin t đ ghi các thông tin ph
thêm khác. Th thng do Ngân hàng phát hành cho khách hàng ca mình đ phc
v vic thanh toán.
Th thanh toán là mt loi th giao dch tài chính đc phát hành bi Ngân hàng,
các t chc tài chính hay các công ty.
Th thanh toán là phng thc ghi s nhng s tin cn thanh toán thông qua máy
đc th
phi hp vi h thng mng máy tính kt ni gia Ngân hàng hay T chc
tài chính vi các đim thanh toán. Nó cho phép thc hin thanh toán nhanh chóng,
thun li và an toàn đi vi các thành phn tham gia thanh toán.
1.1.2. Các ch th tham gia trong quy trình phát hành và thanh toán th
1.1.2.1. Ngân hàng phát hành th:
Thông thng là thành viên chính thc ca các t chc th quc t, là Ngân hàng
chu trách nhim tip nhn h s xin cp th, x lý và phát hành th, m và qun lý

loi th này na vì k thut quá thô s
 và d b gi mo.
- Th bng t (Magnetic Stripe): da trên k thut t tính vi hai bng t cha
thông tin phía sau mt th. Th này đã đc s dng ph bin nhiu thp k qua,
nhng đã bc l nhiu nhc đim do thông tin ghi trên th không th mã hóa đc,
th ch mang thông tin c đnh, không gian cha d liu ít, không áp dng đc k
thut mã hóa, bo mt thông tin.
3 - Th thông minh (Smart Card): ây là th h mi nht ca th thanh toán, th có
cu trúc hoàn toàn nh mt máy vi tính.
1.1.3.2. Phân loi theo tính cht thanh toán ca th:
- Th tín dng (Credit Card): là loi th đc s dng ph bin nht, theo đó ch th
đc phép s dng mt hn mc tín dng đ mua sm hàng hóa, dch v ti nhng
c s kinh doanh, khách sn, nhà hàng, sân bay…chp nhn lo
i th này.
Gi đây là th tín dng vì ch th đc ng trc mt hn mc tiêu dùng mà không
phi tr tin ngay, ch thanh toán sau mt k hn nht đnh.
- Th ghi n (Debit Card): đây là loi th có quan h trc tip và gn lin vi tài
khon tin gi. Loi th này khi đc s dng đ mua hàng hóa hay dch v, giá tr
ca giao dch s
 đc khu tr ngay lp tc vào tài khon ca ch th thông qua
nhng thit b đin t đt ti VCNT, đng thi chuyn ngân ngay lp tc vào tài
khon ca VCNT. Th ghi n còn thng đc s dng ti các máy rút tin t
đng.
Th ghi n không có hn mc tín dng vì nó ph thuc vào s d kh dng trên tài
khon ca ch th.
- Th giao dch vi máy ATM (ATM card) : là loi th rút tin mt ti các máy rút
tin t đng hoc  Ngân hàng.Vi chc nng chuyên bit ch dùng đ rút tin, truy

Bc 6: Máy ATM báo v h thng ngân hàng lõi đ tr tin trong tài khon.
Bc 7: Sau khi tr tin, h thng gi lnh tr tin ti máy ATM
Bc 8: Máy ATM đm tin và chi tr cho khách hàng.
1.1.4.2. Quy trình thanh toán hàng hóa, dch v cho các đn v chp nhn th:
* Các bc thc hin giao dch thanh toán tin hàng hóa, dch v qua POS:
Bc 1: KH yêu cu thanh toán bng th. Nhân viên thu ngân ti VCNT qut th
qua thit b POS đ xin cp phép giao dch và gi th trong sut quá trình giao dch
đ kim tra và đi chiu thông tin.
Bc 2: Nhân viên thu ngân kim tra các du hiu trên th: Mi mt lai th đu có
du hiu đ nhn bit riêng, do đó nhân viên thu ngân phi kim tra đy đ các du
hiu nhn bit theo hng dn ca NHPHT đ phòng nga ri ro cho VCNT.
5 Bc 3: Xin cp phộp giao dch: Nhõn viờn thu ngõn qut th hoc a th vo u
c th CHIP thc hin giao dch,nhp s tin cn thanh toỏn (giỏ tr húa n v
tin TIP nu cú), sau ú yờu cu khỏch hng nhp s PIN, nhn nỳt Enter trờn thit
b. Nu giao dch c chp thun, mỏy POS in ra húa n. Nhõn viờn thu ngõn yờu
cu khỏch hng ký tờn trờn húa n v so sỏnh tờn, s th v ch ký khỏch hng trờn
th v trờn húa n.
Bc 4: Nu cú nghi ng, nhõn viờn thu ngõn gi in v ngõn hng
* Quy trỡnh thanh toỏn trong trng hp NHTTT ng thi l NHPHT
- Lu :
KHáCH H NG
ĐVCNT
NHTTt
Cà thẻ,
kiểm tra
thông tin
thẻ

th, s th, s ti khon, hn mc giao dch ca th v
a ra quyt nh chp
thun hay t chi cp phộp giao dch
- Chp nhn: Nu cỏc thụng tin v th l chớnh xỏc, hp l v m bo hn mc
giao dch, NHTTT s gi mt thụng ip phn hi ti POS kốm theo mt mó cp
6 phộp chp thun giao dch thanh toỏn ca khỏch hng. Khi ú, VCNT s cú th
hon tt giao dch cho khỏch hng.
- T chi: Nu thụng tin v th khụng hp l, NHTTT s gi phn hi t chi
phờ duyt giao dch. Khi ú, VCNT s t chi thanh toỏn cho khỏch hng v cú
th yờu cu khỏch hng s dng th khỏc hoc cỏc phng tin thanh toỏn khỏc.
(c) Nu giao dch thanh toỏn ca khỏch hng c chp thun, khỏch hng ký hoỏ
n v hon tt giao d
ch.
* Quy trỡnh thanh toỏn trong trng hp NHTTT khụng ng thi l NHPHT
- Lu :
KHáCH HNG
ĐVCNT
NHTTt
Cà thẻ,
kiểm tra
thông tin
thẻ
Yêu cầu
thanh toán
Chấp
nhận
Từ

Từ chối
(3 )
(4 ' )
Cấp phép
thanh toán
Chấp
nhận
Cấp phép
thanh toán
Cấp phép
thanh toán
(5)
(6)(7)(8)

- Quy trỡnh din gii lu
(a) Khỏch hng yờu cu thc hin vic thanh toỏn bng th ti VCNT.
b) VCNT dựng th ca khỏch hng qut qua thit b c th POS. Thụng qua
POS, mt thụng ip (message) xin cp phộp giao dch s c chuyn n
NHTTT.
c) T NHTTT thụng ip xin cp phộp c gi ti NHPHT thụng qua h thng
ca T chc th.
d) NHPHT s kim tra cỏc thụng tin v th nh
: tờn ch th, s th, s ti khon,
hn mc giao dch ca th v a ra quyt nh chp thun hay t chi cp phộp
giao dch v gi phn hi ny v NHTTT thụng qua T chc th.
7 đ) NHTTT sau khi nhn đc phn hi t NHPHT s gi thông đip tr li v cho
POS đt ti VCNT.

8 khách hàng (Issuer). Và t chc tài chính này s phn hi là đng ý hoc t chi
thanh toán đn trung tâm x lý th tín dng trên mng Internet.
- Bc 6: Trung tâm x lý th tín dng trên Internet s tip tc chuyn tip
nhng thông tin phn hi trên đn doanh nghip, và tùy theo đó doanh nghip thông
báo cho khách hàng đc rõ là đn đt hàng s đc thc hin hay không.
1.2. Li ích ca th thanh toán:
1.2.1.1. Li ích chung
* Tính linh hot:
Vi nhiu loi đa dng phong phú, th thích hp vi mi đi tng khách hàng, t
nhng khách hàng có thu nhp thp, ti nhng khách hàng có thu nhp cao, khách
hàng có nhu cu rút tin mt, cho ti nhu cu du lch, gii trí, mua sm…Th cung
cp cho khách hàng đ tha dng ti đa, tha mãn nhu cu ca mi đi tng khách
hàng.
* Tính tin li:
Là mt phng tin thanh toán không dùng tin mt, th cung cp cho khách hàng
s tin li mà không mt phng tin thanh toán nào có th mang li đc. c bit
đi vi nhng ngi phi đi nc ngoài công tác hay đi du lch, th có th giúp h
thanh toán  bt c ni nào mà không cn phi mang theo tin mt hay séc du lch,
không ph thuc vào khi lng tin h cn thanh toán. Th đc coi là phng
tin thanh toán u vit nht trong s các phng tin thanh toán phc v tiêu dùng.
* Tính an toàn và nhanh chóng:
Ch th có th yên tâm v s tin ca mình trc nguy c b mt cp. Thm chí, dù
th có th b ly cp, ngân hàng cng bo v tin cho ch th bng s PIN, nh và
ch ký trên th…nhm tránh kh nng rút tin ca k trm.
Hn th na, hu ht các giao dch th đu đc thc hin qua mng kt ni trc
tuyn t đn v chp nhn th hay đim rút tin mt ti ngân hàng thanh toán, ngân
hàng phát hành và các t chc th quc t. Vic ghi n, có cho các ch th tham gia

nhiu gia đình có con du hc  nc ngoài s dng dch v th tín dng quc t đ
thanh toán chi phí hc tp, sinh hot phí  nc ngoài mt các kp thi và tin li,
đng thi qun lý và kim soát hiu qu vic chi tiêu ca con em thông qua sao kê
hàng tháng gi v cho các gia đình.
10 c bit, khi có th trong túi, ch th s rt t tin v kh nng tài chính và cm thy
mình sang trng, t tin trc bn bè, gia đình, nht là khi vào nhng ni sang trng,
khi đi du lch hay công tác nc ngoài nên có th quc t mang theo.
* M rng nng lc tài chính ca khách hàng:
i vi khách hàng, th tín dng là mt dng cho vay thanh toán nên khách hàng có
th s dng tin ng trc đ phc v nhu cu thanh toán ca mình và hàng tháng
h phi thanh toán s tin đã chi tiêu cho Ngân hàng cn c trên sao kê các khon
chi tiêu. Khác vi cho vay thông thng, khi đn hn khách hàng phi tr ht mt
ln s n, th tín dng cho phép khách hàng có th thanh toán mt lng tin ti
thiu hoc có th tr nhiu hn hn mc ti thiu mà không b mt khon tin pht
nào t Ngân hàng. Vì vy, thông thng khách hàng không tr ht ngay mt ln
mc dù h có đ tin thanh toán đ đc hng li ích này. Do đó, th tín dng
cung cp cho khách hàng kh nng m rng các giao dch tài chính ca mình, đc
bit trong trng hp cn chi tiêu ngay trong tháng nhng cui tháng mi có tin thì
có th đc đáp ng ngay nhu cu thanh toán thông qua s dng th. Trên thc t,
cng có nhiu khách hàng ch thanh toán  mc s tin ti thiu mà Ngân hàng quy
đnh và chp nhn tr lãi cho s d còn li. Tuy nhiên, mc phí và lãi này là chp
nhn đc, đc bit trong trng hp khi khách hàng thc hin giao dch  mt
nc khác, chi phí này nh hn rt nhiu so vi chi phí giao dch quc t.
* Ti đa hóa li ích kinh t vi mt chi phí hp lý:
Vi tin ích an toàn và tin dng nêu trên, th Ngân hàng cng đã gián tip đem li
li ích kinh t cho ngi s dng th th hin qua tin ích tit kim v thi gian, chi
phí đi li. Khi khách hàng s dng th tín dng, khách hàng s đc tiêu tin trc

* Góp phn to li nhun cho ngân hàng:
- Thu t lãi cho vay: đi vi th tín dng, nó không đn thun là mt dch v
thanh toán mà còn làm mt dch v cho vay vi đ an toàn cao. Thông thng vào
cui tháng, khách hàng s nhn đc sao kê chi tiêu trong đó ghi rõ s tin đã s
dng và s tin ti thiu cn phi thanh toán cho ngân hàng. Trng hp khách
hàng không có kh nng thanh toán ht thì s d n còn li s đc tính lãi nh mt
khon ngân hàng cho khách hàng vay. ây là mt khon thu không nh mang li
cho ngân hàng.
- Thu t các đn v chp nhn th: đây là khon thu đi vi loi th tín dng.
Khon thu này phát sinh trên doanh s thanh toán ca các đn v chp nhn th. Khi
các đn v chp nhn th xut trình các hóa đn thanh toán bng th tín dng cho
ngân hàng, ngân hàng s thu mt khon chit khu trên doanh thu. T l chit khu
12 này ph thuc vào tình hình th trng, lu lng bán hàng, và quy mô các hóa đn
mua hàng hóa, dch v.
- Phí phát hành th, l phí thng niên: là khon phí mà ch th phi tr cho
quyn s dng th.
- Phí rút tin mt: là khon phí thu đc trên mi giao dch rút tin mt, đc áp
dng đi vi th tín dng, và th ghi n.
- Phí đi lý thanh toán: Vi các giao dch làm đi lý thanh toán th ca ngân
hàng phát hành, ngân hàng
đi lý s đc hng mt phn chit khu trên doanh s
thanh toán h.
- Các khon thu khác: phí liên kt th, phí tng hn mc tín dng, phí cp li
th,…
* Góp phn ci thin công tác thanh toán:
Hot đng kinh doanh th đã to điu kin cho các ngân hàng thng mi và khách
hàng có th t đng hóa các giao dch, đy nhanh tc đ thanh toán, nâng cao cht

giàu có đu dùng th thanh toán, khi đó đn v chp nhn th s bán đc nhiu
hàng khi chp nhn thanh toán th.
Vi t cách là mt ch th tham gia trong quá trình thanh toán th, các đn v chp
nhn th cng đc hng nhng li ích không nh t dch v th, c th:
- Mi đn v chp nhn th là mt c s kinh doanh hot đng vì mc tiêu ti đa
hóa li nhun thông qua vic ti đa hóa lng hàng hóa, dch v đã bán đc. Do
đó, vic ngày càng có nhiu ngi s dng th tín dng đã tác đng ti h nh là
mt nhu cu ca th trng. Trc ht, vic chp nhn thanh toán th mang li li
ích cho các đn v chp nhn th nh mt bin pháp đ m rng th trng và
doanh s. Nh vào tin ích m rng kh nng tài chính cho ch th, th tín dng đã
giúp ch th chi tiêu vt quá kh nng tài chính ngn hn ca mình. T đó, nó tr
thành mt lc đy tích cc đi vi sc mua t đó tng cung ng hàng hóa, dch v
cho các đn v chp nhn th.
- Vi vic chp nhn thanh toán th, ngi bán hàng có kh nng gim thiu các
chi phí v qun lý tin mt nh bo qun, kim đm, np vào tài khon  ngân
hàng…Ngoài ra, vic thanh toán gia ngi mua và ngi bán đc ngân hàng đm
bo an toàn, nhanh chóng và chính xác.
- Vic chp nhn thanh toán bng th cng là mt bin pháp tích cc giúp các
đn v chp nhn th đc hng li ích t chính sách khách hàng ca Ngân hàng.
Ngoài vic cung cp đy đ các máy móc thit b cn thit phc v cho vic thanh
toán th, hin nhiu ngân hàng gn các u đãi v tín dng, v dch v thanh toán…
vi hp đng chp nhn thanh toán th nh mt chính sách khách hàng khép kín.

Trích đoạn Ri rotrong sd ng,b od ng thi tb : 18

---