80
GIAO DUC VA DAO TAO
TRU'ONG
D~l
HQC
KINH
TE
TPHCM
PHAN VAN NHAN
KINH
TE
VU'6'N
TRONG PHAT TRIEN KINH
TE-
XA
HOI
. . .
(J
aONG
BANG SONG
CO'U
LONG
,
Chuyen nganh: Kinh te Chinh
trj
0
0
Mi
sa
: 62.31.01.01
Ngtrirl

Minh - Nam 2009
Lifi cam tloan
Toi xin cam aoan nhiing
kit
qua nghien
CUu
au(Yc
trinh
bay
trong
lutjn an
Ia
cong trinh cua rieng toi va chua
timg
aur;c ai cong
b6.
Toi xin chju trach nhi?m vJ h}i cam aoan cua minh truac
B(>
Giao
d¥C & Dao f(JO va
H(>i
a6ngchdm lu(m
an.
Nghien clfu sinh
PHAN
VAN
NHAN
Ml)C
Ll)C
Trang

trong
qua
trinh
phat
tri@n
kinh
t~
-
xa
hqi
1.1. Ca
s&
ly
lu~
v€ kinh
t~
vuan
1.1.1. Khai
ni~m
vubn
va
kinh
t~
vubn
1.1.2.
D~c
di~m
kinh
t~
vubn & nu&c

tri~n
kinh
t~
vuan
1.2
.2
.Danh ghi chung v€ vai tro
cua
kinh
t~
vubn trong qua trinh phat
tri~n
kinh
t~
-
xa
h<)i
&
nu&c
ta
thai
gian
qua
1.3.
Kinh
W
vul.m.
m<)t
s6
nu&c

kinh
nghi~m
c6
th~
v~
dvng phat
tti~n
kinh
t~
vuan &
nu&c
ta
va
&
df>ng
bfulg song
Ci'ru
Long
Ti~u
k~t
chuang
1
ChU'O'Dg
2 -
Thvc
tr,n~
kinh
t~
vtrim
trong

Qua
trlnhhinh thanh
kinh
t~
vubn &
df>ng
bfuig
song Cfru Long
2.1.2.D~c
di~m
cua kinJl
t~
vuan dbng
b~n~
song
C?u
Long , ,
2.2. Vai tro cua kinh te
vul.m.
trong phat trien kinh te xa
h<)i
& dong bang song
CiruLong
2.2.1.G6p
phful
lam
chuy~n
djch nhanh ca
cfiu
san

v~
moi truang,
lam
phat
trien
nang
nghi~p
sinh thai,
t~o
di~u ki~n
phat
tri~n
du ljch
2.2.5
T~o
nen
"Van
minh
Mi~t
Yuan",
g6p phdn xay d\l'llg, cung c6
va
phat
tri~n
quan
h~
s{m
xufit
m&i
&

25
29
29
39
61
61
62
67
68
68
68
77
87
87
93
95
100
103
107
107
112
118
Chtrong 3 - Quan
di~m,
htrong
htrO'ng
va gbii phap phat
tri~n
kinh
t~

cua kinh
te
w<m trong qua
trinh
p~at
tri€n, kinh
te-
xa
h{>i
a dbng
bfuJg
sf>n~
Oiu
Long 120
3.12. Phat trien
kinh
te
WOn
phu
hQP
v6i quy
It$
phat trien nong
nghi~,
nong thon
121
3.1.3.
Phat trifu
kinh
W

tac
giila
cac
lfuh
Vl,IC
Va
cac
thanh
phfui
kinh
te 122
3.1.4.
Phat tri€n kinh
te
wem
cua tirng dja phuong thanh m()t
b()
ph~
cua
quy
ho~ch
t6ng th€ toan vt'lng, theo ca che thi truemg dinh hu6ng xa
h()i
chu nghia 123
3.1.5.
Tang cuang vai tro quan
ly
cua Nha
nu&c,
trach

song
Cfru
Long den nam 20
15
127
3.3.
Cac giai phap phat tri€n kinh
te
wem
a
df>ng
b~ng
song Ciru Long
den nam 2015 136
3.3.1.
HQP
tac, lien ket phat tri€n toan
di~n
kinh
t~
vuan
tren ca
sa
thl,lc
hi~n
hai
hoa
cac lqi ich 136
3.3.2.
T6 chtrc

hQc
cong
ngh~
m&i
trong san xudt, bao quan, che bien
san phftm
kinh
t~
VUOn
148
3.3.5
Bi~u
chinh quy
ho~ch
tbng
th~
va
ke
ho~ch
phat tri€n kinh
te
vuem
tren
CO'
sa
IQ'i
the cua vimg,
IQ'i
ich cua nong dan
va

TAC
GIA
DANH
MvC
TAl
LI$U
THAM
KHAo
PHl) Ll)C
DANH MUC
cAc
TUVIET TAT
.
ASEAN : lien minh kinh
tS
chau A Thai Binh
Duang
ASEAN-
GAP : thgc hanh nong
nghi~p
tBt
theo tieu
chuAn
ASEAN
CAT :
cay
an
tnli
CNH : cong
nghi~p

hoa
HTX :
Hgp
tac
xa
HTXNN :
Hgp
tac
xa
nong
nghi~p
KTV : kinh
tS
VUOn
TNlffi
: Trach
nhi~m
hfru
h~
OECD :
TB
chuc hgp tac kinh
tS
va
phat triSn
V
AC : vu6n - ao - chudng
V
ACK :
vu6n

trong ca
nu&c
( 1996-2008)
34
3
1.3
Di~n
tich
va
san
luQng
m()t
s6
cay
an
trai
chu yeu
trong ca
nu&c
nam 2008
35
4
1.4
Di~n
tich cay
an
trai phan theo vting (1985-2008)
37
5
1.5

vu(m
cay
an
t:nii
a dfing
b~ng
song
Cl:ru
Long den nam 2010
88
8
2.3
Thu
nh~p
tren
m()t
s6 cay an trai chu yeu &
dbng
b~ng
song Ciru Long nam 2008
97
9
2.4
Thanh phful hoa sinh cua
m()t
s6 trai cay
98
10
2.5
LUQ'llg

1
1.1
Bi~n
d()ng
di~n
tich cay
an
trai trong
ca
mr&c
32
(1985-1995)
2 1.2
Bi~n
d()ng
di~n
tich cay
an
trai trong
ca
mr6c
33
(I
996-2008)
3 1.3
Ca
cfiu
chung
lo~i
cay

Sl! phat
tri~n
VUOn cay
an
trai trong
ca
nu&c
42
(1980-
2008)
8 1.8
Thi
ph§n
xuAt
khAu
trai cay nam 2008
47
9 1.9 San
xuAt
va
phan phbi trai thanh long
55
10 1.10 Kim
ng~ch
xuAt
khdu rau qua
(2001-
2008)
57
11

t~
-
106
xah()i
14 3.1
H~
th6ng tieu thv tnii cay a
dAng
b~g
song
CUu
Long 142
MODAU
1.
TiNH
CAP
THIET
COA
f>E
TAl
Kinh
tS
vui:m
d6ng
b~ng
song Ciru Long -
m<)t
khu vvc kinh
tS
giu

phat triSn
quan
h~
san
xu~t
m6i; mang
l~i
thu
nh~p
cao cho nong dan va lgi ich da
di~n
d6i v6i
c()ng
d6ng.
Hi~n
nay, vai tro cua kinh
tS
vtran
cfut
dugc phat huy
nh~m
khai thac va sir
dvng
c6
hi~u
ql;la
cao ti8m nang va lgi
thS
cua vimg, lam phat triSn nhanh lvc
luQ11g

h~
m6i phat sinh c6
anh
hu&ng
r~t
lan
d6i v6i
sv
phat triSn cua kinh
tS
vui:m
chua dugc nghien c(ru, t6ng
kSt.
Tir d6, quan diSm,
phuang huang va giai phap phat triSn kinh
tS
vui:m
chua dugc
d8
c~p
trong ChiSn
luge phat triSn
kinh
tS-
xa
h()i
d6ng bfutg song
Cln1
Long cua Chinh Phu, Nghi
quySt

d()ng kinh
tS
vui:m
dang phat sinh nhi8u mau thuful;
vi~c
t6 chuc
l~i
san
xu~t,
phan ph6i luu thong, quan ly san xuftt dang dtmg tru6c nhi8u
tr&
ng~i;
nhfrng kh6
khan, thach thuc cua kinh ts
vu<:m
tru&c
sue ep cua
c~
tranh va h9i
nh~p
kinh
ts
qu6c
tS;
anh
huang cua
S\f
thay d6i khi
h~u
toan

hQc
cho
vi~c
d6i
m&i
tu duy, d6i m6i
nh~
thuc, xac
l~p
h~
th6ng quan
di~m,
phuang huang, giai phap d6ng
b(),
kha thi cho
sv
phat triSn
2
d9t pha cua kinh
t@
vuan, gop phfin phat trisn nong
nghi~p,
nong thon dung
hu6ng, cai
thi~n
dai
sAng
nong dan; giup chinh quyen cac tinh ddng
b&ng
song

thu
7, Khoa X
cua
:E>ang.
K@t
qua nghien c(ru se la ca
sa
dS
ra soat
l;;ti
quy ho?ch,
k@
ho?ch phat triSn kinh
t@
-
xa
h<)i;
lam tai
li~u
tham
khao cho sinh vien nganh Nong
hQc,
Quan ly kinh
t@
nong
nghi~p;
tai
li~u
tuyen
truyen cua nganh Nong

va
kinh
t@
VUOn
da dugc cac
t6
chuc, ca
nhan
nghien
Ctru
nhu
sau:
Le Quy
:E>on,
trong quySn Phu bien
tr;tp
/1Jc
da ghi
nh~n
vai tro cua
vuan
cay trong
vi~c
lam phong phu them ngubn nong san thgc
phAm,
gop
phAn
lam
phat triSn cong
nghi~p

thm Phap
thu<)c
dAi
vm
vi~c
thay
df>i
dieu
ki~n
canh tac
phu
hgp v6i thien nhien; t?o canh quan, moi truang lam tang chfit
luQllg
cu<)c
sAng;
cung
cfip
lao
d<)ng
cho Sai Gon, Gia
:E>jnh.
Nha
van Son Nam trong quySn
Van
minh Mi?t vuim
da
phan anh
dm
sdng
van hoa va qua

qudc dan. Phfin
n<)i
dung cua giao
trinh chu ySu
ph\lC
V\1
cho
vi~c
hQC
t~p,
nghien
CUu
sau ve trdng
trQt.
:E>uang
Hdng
D~t
v6i
b<)
sach N ghJ lam vuim, ngoai
vi~c
de
c~p
m9t each
chung nhfit lgi ich cua
vuan
cay
trong
dai
sAng, b9 sach

Nong
nghi~p
va Phat triSn nong thon "Dimh ·gia hi?n
trr;mg,
him gicti
phap
phat
tridn
scm
xudt va tieu th¥ trai cay cac tinh phia Nam
".
KSt qua nghien
Clru
da
khAng
dinh
hi~u
qua kinh
ts
cua
vi~c
tr6ng cay an trai, d6ng thai neu nhting kho
khan,
h~n
chs
va
d~
ra nhting giai phap
v~
ky

cAn
Tha, nghien
CUu
"Tac
hr:zi
cua vuan cay a6i
vm
moi truimg, lt;i ich cua vuim
cay
a6i vbi ilai s6ng,
scm
xudt,
chi
biJn va moi truimg sinh thai".
f)~
tai da cht1ng minh
hi~u
qua cua mo hinh
tr6ng cay an trai
kSt
hgp
v&i
chan nuoi tren cac
m~t
kinh
tS,
xa
h9i
I~n
moi

d~c
san a tam tinh. Giai phap t6i uu cua
Vi~n
la
t~o
SlJ
phat triSn
d9t pha vilng
chuyen canh cay
an
trai
v&i
quy mo
l&n.
Doan Thi
My
H~nh,
"Ung d¥ng
ly
thuyit
cdu, cung trong trong vi?c hta
chr.m
giili
phap
phat
tridn vimg cay an trai a a6ng bling song
Ciru
Long".
V~
thgc

Tir Gidy nghien
Clru
tac dl)llg cua
VUOn
cay, ao
cava
chan
nuoi d6i
v&i
vi~c
giai quyst
vAn
d~
suy dinh du5ng a nong thon
va
khuysn cao
nong dan san xudt
theo mo hinh
VUOn
- ao - chu6ng,
gQi
cit la mo hinh kinh
tS
v AC.
NguySn NgQc
Tri~u
nghien
ciru
"Vai
tro kinh

tien tiSn.
4
Vo Thanh Thu cling cac thanh vien da nghien
CUu
"M9t
sb
gicti phap
adu
ra cho
scm
ph
am
trai
cay
tU'ui
u dang hlmg song Ciru Long". Y nghia thgc tiSn cua
dS
tai
la
tinh dbng b9 trong thgc
hi~n
cac giai phap
dfiu
ra cho tnii cay
tuoi
Ngoai ra,
lu~n
an
con tiSp
c~n

v6i dai sBng, san
xuAt
va
moi truang sinh thai.
-
vs
phat triSn nong
nghi~p,
nong thon toan
di~n;
cac chinh sach co lien
quan
dsn
kinh
ts
vuan.
-
Ky
thu~t
trbng
trQt,
chan nuoi; quy trinh san
xuAt
san phdm
s~ch;
cac
lo~i
hinh vuan; vuan du ljch.
-
HQP

va
khuySn nghi v6i chinh quySn cac
cfip.
Nhin chung,
du&i
g6c
d()
kinh
tS
chinh
tq,
chua c6
m()t
cong trinh khoa
hQc
m\o nghien Clru m()t each day du
vS
kinh
tS
VUOn trong phat triSn kinh
tS
- xa
h()i
& dbng
b~ng
song Ciru Long. Tru6c yeu cfiu buc xuc d6, tir nam 1995 dSn 2005,
tac gia da nghien
Clru
vai tro cua kinh
tS

3.
Ml)C
aiCH
VA NHieM Vl) NGHIEN ClrU
- Ml}c dich nghien clfu
Tir
tinh
cAp
thiSt cua
dS
tai va lich sir
vAn
dS
nghien c(ru, mvc dich nghien
c(ru cua
lu~
an
nhfun
lam sang to vai tro cua kinh
tS
vuan. Tir d6, xac
l~p
h~
5
th6ng quan diSm,
phuang
huang va cac ghii phap phat huy vai tro cua kinh ts
VUCm trong phat triSn kinh
tS
- xa

nhimg nhan t6
anh
huang va nhfing bai
hQc
kinh
nghi~m
trong phat
triSn
kinh
tS
vubn.
Chuang
2:
khai quat
thlJC
tr~g
va phan tich lam ro vai tro cua kinh
tS
VUOn
trong phat triSn kinh
tS
- xa
h()i
a
dl>ng
b~g
song Ctru Long cimg v6i nhfrng kh6
khan, t6n
t~i,
nguyen nhan va nhimg van

TU'Q'NG
VA
PH~M
VI NGHIEN ClrU
- DBi tuqng nghien cuu
D6i tuQng nghien
Ctru
cua
lu~
an dugc xac dinh
nhu
sau:
Nghien
Clru
quan
h~
san xudt
thS
hi~n
tren ba
m~t:
quan
h~
sa
hfru, quan
h~
tb chuc quan ly va quan
h~
phan ph6i trong qua trinh san xudt va tai san xudt san
phdm thu()c lanh

nam 2008. Qua d6,
dS
xudt quan
diSm, phuang hli6ng va giai phap phat triSn kinh
tS
VUOn
d6ng
b~ng
song Ctru
Long
dSn
nfun 2015.
5.
PHU'O'NG
PHAP NGHIEN
ClYU
VA NGUON THONG
.TIN
SO
LIEU
SO'
DUNG TRONG LUAN AN
. . .
Can
cu
mvc tieu, d6i tugng nghien
Ctru,
lu~n
an sir dvng cac
phuang

phuang
huang,
gicii
phap phat triSn kinh
ts
vuan;
sir
d1,mg
phuang
phap nghien c(ru dinh tinh
dS
xay dvng ca
s&
khoa
hQc
cho
vi~c
xac dinh
vai
tro cua kinh
tS
VUOn
va giai phap phat triSn kinh
t@
VUOn
& dbng bdng song
Ciru Long thong qua 2 bu6c la nghien c(ru dinh tinh sa b9 va nghien c(ru dinh
tinh chinh thuc. Nghien
ct'ru
dinh tinh sa b9 nhdm

hi~u
qua va vai tro cua n6.
DS thgc
hi~n
mvc tieu nghien
ct'ru
duqc de
c~p
& tren, qua trinh nghien
ct'ru
tac gia
t~p
trung tra
}(yi
nhfing cau hoi nghien
Clru
sau:
1.
Vu<m
la
gi?
2. Kinh
tS
vuan la gi?
3. C6
phai kinh
t@
vuim da va dang gifr vai tro quan trQng tren nhieu mijt
trong qua trinh phat triSn kinh
ts

6.
Thgc ti8n hinh thanh, phat triSn kinh
t@
vuan & nu6c ta va & dbng bdng
song
Ciru Long
thm
gian qua, nhfing thanh t\fll,
h~
chS
va
nguyen nhan
cua
nhfrng
h~
chs
do la gi?
7.
Quan
diSm,
chinh sach
cAn
duqc hoan
thi~n
d6i vm kinh
ts
vu<m
& nuac ta?
8.
Giai phap nao cho

lu~
an
7
dugc
khai quat
qua
cac
bu6c
thu
th~p,
xu
ly
va
phan
tich dfr
li~u.
DBi tugng khao
sat
g6m: cac
lo~i
hinh
kinh
tS
vuem, trong d6 chu ySu
khao
sat
VUOn
chuyen canh
cay
an

tS
vuem (xem
phvlvc
1
0).
DS
dam
bao
tinh
d~i
di~n
cho tAng thS
va
dang tin
c~y,
lu~n
an
da
thgc
hi~n
cac buac tiSn
hanh
thu
th~p,
xu
Iy
va
phan
tich
nhu

nghien
cl1u
dinh
tinh chinh
thuc
thong
qua
nghien
cl1u
thvc
tr~ng
kinh
tS
VUOn
va
lich sir
hinh
thanh,
phat
triSn
cua
n6.
Buuc
4:
sir
dvng
phuang
phap thBng
ke
mota,

n~p,
tac
gia
xay
d\fllg
C(J
sa
khoa
hQC
vS
vai tro
cua
kinh
tS
VUOn
va
v~n
dvng
n6
dS
phan
tich, daub
gia
thgc
tr~ng,
dS
xu&t
quan
diSm,
phuang

Vi~n
Nghien
c1lu
Cay
an
qua
miSn
Nam,
Truemg
D~i
hQc
Cfin
Tha,
f)~i
hQC
An
Giang
va
Uy
ban
nhan
dan
cac tinh, y kiSn
cua
c{tc
chuyen
gia
va
lanh
d~o

dugc
chinh
sua
hoan
thi~n.
6.
NHO'NG
£>I
EM
M6'1
COA
LU~N
AN
VA
Y NGHiA COA
v1ec
NGHIEN cllu
- Nhfrng
di~m
mOi
cua
luin
an:
MQt
Ia,
cung
cAp
C(J
sa
khoa

Ba
la,
d~
xuftt
h~
th6ng quan
diSm,
phuong hu6ng giai phap kha thi,
d<)t
pha, dap tmg yeu
cfiu
phat triSn kinh
H~
vu<m
a dbng
b~ng
song Ctru Long.
- Y nghia cua
vi~c
nghien clfu:
K~t
qua nghien
c(ru
mang y nghia quan
trQng
tren
nhi~u
m~t
nhu sau:
Thu

dinh chinh sach phat
triSn phat tri8n
kinh
t~
- xa h9i trong thai ky cong
nghi~p
hoa,
hi~n
d~o
hoa va h9i
nh~p
kinh
t~
qu6c
t~.
Thu
ba,
kh~g
djnh
m<)t
linh vgc "kinh
t~
tr<)i",
gift vai tro quan
trQng
trong
phat triSn kinh
t~
- xa h9i, nhung chua dugc
nh~

KINH Tt:
VU'ON
1.1.1.
Khai
ni~m
VU'irn
va
kinh
t~
VU'irn
1.1.1.1. Khtii ni?m
VzrO'n
d
nu&c
ta,
vu<:m
phat triSn
kh~p
mQi
mi~n
v&i
sg
da
d~ng
v~
giBng loai,
lo~i
hinh san xuftt. Do mvc dich, thm diSm va dia ban nghien
Clru
khac nhau, nen

la khu
dftt
thu<:mg
"rao kin", 6 "sat
c~nh"
nha 6, cho
thay
t~p
thS
tac gia mo ta b9
ph~
vu<:m
thu9c cac dia phuang
dftt
ht;p, nguoi
dong, san xuftt nong
nghi~p
gij.p
nhi~u
kh6 khan nen
di~n
tich
vu<:m
nho ht;p va
mang tinh chftt san xuftt
tg
cftp,
tg
rue cua
h()

Vugng: "Chu vuim trong tiJng
Vi?t
hi?n
nay dung ad chi cai khong gian tr6ng
trQt
quanh nha va gdn
nha,
m(Jt
b(J
ph(m
cdu
thanh
hiiu
cacita
khong
gianxa
h(Ji
Vi?t
Nam,
chuyiu
Ia
miJn
thon
dfi''
[183,
tr.51].
Khai
ni~m
da
phan

sinh thai, c6
nhi~u
lo~i
cay an trai dan xen cay
lfty
g6, rau,
eli,
g~
v&i
dja
him
cu
tru cua dan
cu
nong
tho.n
va d6ng ru()ng. Qua d6, tac gia da
nhftn
m~nh
vai tro cua
vu<:m
d6i
v&i
moi
tru<:mg
sinh thai va xa h9i nong thon.
Bi~u
nAy
10
hoim toim khoa

rau,
qua, cay canh, cay lam thu6c,

cho
nhu cdu gia
ilinh, hay
aJ
ban san phdm hoijc cho nhu cdu kinh ti, van h6a cua
m9t
tgp thJ,
cua c9ng a6ng qu6c
gia.
M'IJ,c
ilich cua nghJ lam
VUOn
khong chi
Ia
ilqt nang sudt
t6i
UU
vJ kh6i
/ur;rng
san phdm ma con nhJm thoa man m9t
sJ
aoi hoi
CUa
nguiJi
tieu
dung vJ hinh
dang,

kinh
tS
lfrn
van h6a.
vs
m~t
kinh
tS,
ngoai
vi~c
dS
c~p
dSn
hi~u
qua va lgi ich cua VUOn cay, tac gia da
s6m
neu yeu
cAu
vS
hinh thuc va chfrt lugng san phfun
dBi
v6i
nguai
lam VUOn.
Tire
da
gful nghS lam
vuan
v6i nSn kinh
tS

si
Duang
Hfmg
D~t
quan
ni~m:
"Vuan cay
Ia
m9t h? sinh thai
tu~g
a6i 6n iltnh.
D6
Ia
h? sinh thai g6m
nhiJu loqi cay tr6ng
phat
triJn tren nhiJu tdng khong gian va sit
d'IJ,ng
cac
yiu
t6
(if
nhien (ddt, anh sang, nuac,
v.
v

.) v6i h?
s6
hiiu ich
cao,

each
hiSu
rfrt
tuang minh
vS
lgi ich cua
vuan
cay. Tuy
v~y,
tac gia
da
gianh
SlJ
chu y
dSn cac van
ds
mang
d~c
diem chung
nh&t
cua
nghs
lam
vuan
nhu
"ho~t
d9ng
cua
h~
sinh thai VUOn cay'' theo nhtlng

vbi
kjJ
thutjt tham canh cao, sim
xudt
mang
tinh 6n t!jnh, tlgt hi?it qua kinh
ti
-
xa
hl)i cao,
l<;Ji
ich tla di¢n,
moi
truang
thid sinh bJn vilng.
d
nu&c
ta, chu
vuem
dugc
hiSu la khu
dfrt
tr6ng cay
an
trai
ho~c
cac
lo~i
cay tr6ng khac nhu rau, hoa, cay canh, cay thudc, cay
lfry

vuem
nhu
sau:
-
Vuem
sim
xufrt
tht'rc
an
an
dugc nhu vuem tr6ng cac
lo~i
rau, cu (vuem rau,
VUOn
ca, V.V

);
VUOn
trfing cay an trai
{VUOn
xoai,
VUOn
nhan,
VUOn
chom
chom,
);
VUOn
trfing cay
lfry

hQc,
nha quan ly, phan chia
VUOn
cay an trai gfim nhfrng
lo~i
hinh sau day:
- Vuem chuyen canh: trong vuem chi tr6ng
m{)t
lo~i
cay an trai nhfrt djnh.
v@
cfru
true, vuem chuyen canh mang tinh thufin chling
v@
gidng,
thS
hi~n
c6
sv
chQn
lQc
qua
nhi@u
th8
h~.
Quy mo vuem chuyen canh
rAt
lan,
g~n
H@n

kY
thu~t,
cong
ngh~
hi~n
d~i
vao san
xufrt
nen nang
sufrt,
chfrt
lugng,
hi~u
qua kinh
t8
cao
gfrp
nhi@u
IAn
so
v&i
vuem
t~p,
c6 kha nang cung
cfrp
khdi lugng Ian trai cay cho thi
tru<mg
trong
nu&c
va

g6m
nhi@u
lo~i
cay, nhung
chfrt
lugng kern, san lugng
thfrp.
V@
ky
thu~t
canh
Ute:
thvc
hi~n
quang canh,
vi~c
gieo tr6ng khong tinh d8n
sg
tac
d{)ng
qua
l~i
gifra cac
lo~i
cay theo
m{)t
quy trinh, quy each
kY
thu~t
tien ti8n rna

m()t
each thich hgp.
c&u
trUe
cua
VUOn
g6m nhiSu tfulg:
tAng
tren Ia cac lo?i cay luu nien, c6
than cao to, tan r()ng
dS
t?o bong rfun;
t~ng
thu hai Ia nhfrng cay c6 than
th~p,
tan
nho, thich hgp v6i
rum
sang
nh~;
tfulg
thu
ba
Ia
rau, cay lam thufic
ho~c
uoon
cay
gi6ng;
tAng

nhi~t
d6i n6i
chung
va tiSm nang cua timg vung, tirng dia phuong noi rieng nen
hi~u
qua mang
l?i
thS
hi~n
sv
vugt tr()i tren nhiSu
m~t
kinh
t@,
van h6a,
xa
h()i,
moi truang sinh
thai so v6i cac mo hinh san
xu~t
chuyen mon h6a
d()c
canh.
Ngoai cac lo?i hinh
vuan
vira trinh bay tren, can
cu
vao
illl)C
dich, tinh

d&t
h?n
h~p
cua h9 tisu nong - xung quanh nha,
gk
nha.
M\lc
dich san
xu&t
Ia
nh~m
thoa man yeu
c~u
tieu dling cua h9 gia dinh.
Vi~c
t6 chuc san xudt dugc
d~t
du6i
sv
chi huy cua chu
h();
lao d()ng dugc
su
d1,mg
g6m nhfrng thanh vien cua gia dinh, khong c6
sv
thue mu6n. Tir d6,
mQi
thanh vien trong gia dinh
dSu

dugc
li~u,
dap trng yeu
c~u
tv
tuc,
tv
cdp cua nong
h(),
d6ng thai lam
d~p
canh
quan, t?o diSu
ki~n
diSu
ki~n
dS
diSu hba tiSu khi
h~u,
bao
v~
moi truang.
13
Vuem
1\f
c~p,
tg
me con ham chua khu
d~t
cua nhfing h9 tiSu nong trbng

dinh thich
hgp.
ChAng
h~n
nguai ta c6
thS
trbng cac
lo~i
cay day leo ben ba
d~u,
than cay, mai che chubng
tr~i,
tren
m~t
ao c6
thS
sir dvng thau,
ch~u,
thung
bS,

dS
trbng hanh,
ht;,
rau, 6t ben hien nha,
tnr&c
san,
du&i
tan cay an trai.
Vu<m

vi
bfra
an, cung
c~p
ngubn rau
s~ch,
dugc
li~u,
gop
phfin
bao
v~
sue khoe cac thanh vien trong gia dinh.
-Yuan
san
xu~t
hang h6a: la khu
d~t
trbng cay an tnii, rau, hoa, cay canh,
cay lam thu6c,
v&i
quy mo
l&n.
Mvc dich lam
VUOn
nh~m
d~t
nang
su~t
t6i uu

san
xu~t,
v6n va san
phAm
lam ra,
hQ
cilng lao d9ng, cimg chung trach
nhi~m
va lgi
ich.
VS
sau,
vuan
chuySn len san
xu~t
hang h6a
l&n,
lao d9ng dugc thue
mu&n
va
phan cong
theo huang chuyen mon h6a. Do
d6,
quySn
lgi
va lgi
ich
CUa
bQ
ph~n

tS
cao.
DS
san
phb
hang h6a cua VUCm
dSn
tay nguai tieu dilng, phai trai qua cac
khau
v~
chuySn, bao quan va phan ph6i.
NSu
trai cay la nguyen
li~u
thi phai
dugc
chS
biSn bai cac
CO'
sa cong
nghi~p.
Qua trinh
nAy
c6
S\f
tham gia cua nhiSu
t6
chl:rc,
(xem hinh 3.1)
t~t

nhu~n
dang
14
phat sinh nhfrng mau
thu&n
gay
g~t
giua cac chu ths tham gia vao qua trinh san
xufrt
va tai san
xufrt
san
phAm
VUOn.
Trong d6, bao ham nhfrng quan
h~
gay
bfrt
lgi
cho nha
VUOn,
vi
ph~m
lgi ich
CQng
d6ng
Va
qufic gia.
Tir nhfrng khai
ni~m

gia dinh tiSu nong, trang
tr~i
VUOn
gia dinh, hgp tac
xa
lam
VUOn,
cac nong truang, cong ty,
XI
nghi~p
san
xufrt
cay an trai, Trong d6, trang
tr~i
VUOn
gia dinh cua nong dan la
b()
ph~
chu
ySu, t6n
t~i
lau dai, mang tinh
chfrt
phd biSn va da san xufrt
ra
m()t
k.h6i
lu<)'llg
l6n
trai cay hang

hinh
vuan
tac gia cua
lu~n
an nghien
Clru
la: "Vu&n chuyen canh
cay
an
triii, GU(JC
h9
gia
ilinh
nong
dan
t6
chU:c
sim
xudt
duai
hinh
thuc
trang
trc;zi,
theo
huang
scm
xudt
hcmg h6a
l6n,

bQ
ph~
dan
CU
nong thon, nai
phat sinh nhfrng quan
h~
xa
h()i
trong qua trinh san xufrt va tai san
xufrt
san phfun
VUOn.
Qua trinh d6,
VUOn
t~o
tien de va thuc
dAy
S\f
ra
dai
cua nhieu nganh nghe,
dich
V\1
m6i nhu san xuftt tiSu thu cong,
SO'
chS,
chS
biSn trai cay, du ljch
VUOn.

ph~n
cfru
thanh hfru
CO'
cua k.hong gian xa
hQi
a nong thon nu6c ta
Va
chfnh phuang
thuc
kSt
hgp cac ySu t6 san xuftt tren
dftt
vuan
mang
l~i
hi~u
qua kinh
tS
cao cung
v6i nhfrng
quan
h~
xa h9i phat sinh
da
hinh thanh kinh
tS
vuem.
1.1.1.2 .Khai ni?m Kinh ti vulm
Danh tir kinh

Tho~t
tien,
Gi<io
su-
Bac
Sl
Tir Giay nghien
Cllu
mo hinh kinh
tS
kSt
hqp
tr5ng
diy
an trai
v&i
nuoi ca trong
h~
th6ng ao,
muong
vu<m
va chan nuoi gia
cAm,
gia sue,
gQi
t~t
la
mo hinh kinh
tS
V AC. Mvc dich cua tac gia la tim ra mo

ke
ho~ch
hoa,
t~p
trung, quan lieu, bao
c&p.
Mo
hinh kinh te v AC rna tac gia nghien
Cllu
g~
v&i
ho~t
d{>ng
san xuat
tv
c&p,
tg
me cua gia dinh nong dan,
xa
vien
h<JP
tac xa, cong nhan a cac nong
tru<mg
va
da duqc thvc tiSn san xuat tiep
nh~n,
nhan r9ng
v&i
vai tro quan
tr<;>ng

sinh thai
hQC,
nh~
thuc duqc vai tro cua kinh te vu(m d6i
v&i
moi truang sinh thai va dai s6ng
xa
h9i, Giao
su-
Tien
si'
Ph~m
Xuan Nam quan
ni~m:
"Kinh
ti
vuan
Ia
m()t h? sinh
thizi dur;c
xay
dlfn,g tren
CO'
sa
cua
chiin
lur;tc
tai sinh nang
lu(rng,
chit

h<JP
cua cay, nang luqng
m~t
trai duqc
tai
t~o
du&i
d~ng
nhfrng san
phAm
tir. cac
lo~i
cay trong vubn, cac
ch&t
thai cua
vu(m
nhu
khi C02, phan chuAng, rae, la cay,

l~i
duqc cay c6i
h&p
thu va dugc
nhfrng
ngum
lam
vubn
t~n
dvng dua vao chu trinh san
xu&t

nghi~p,
nong thon ben vfrng.
16
Du6i g6c d9 sinh thai
hQc,
tac gia quan
ni~m
kinh
tS
vuem
la m9t
h~
sinh
thai va da khfuig djnh vai tro cua kinh
tS
VUCm
d6i v6i
S\1'
phat trien nong
nghi~p,
nong thon va dai s6ng nong dan. Quan
ni~m
cua tac gia c6 y nghla
th\l'c
tiSn to
16n
trong diSu
ki~n
loai ngm]i dang d(mg tru6c tham
hQa

nghien ctru di tru6c, tac gia cua
lu~
an djnh nghla
nhu
sau:
Kinh ti
vuim
Ia
m(>t
b(>
phgn
cita kinh ti nfmg nghi¢p, co chuc nang vgn
d~Jng
CclC
quy /ugt
ad
t6i UU
hoa
vi¢c
Str
dljng cac ngudn
fl;CC
VQO
scm
xudt, nhdm
!go
ra
scm
lu911g
viz

kinh doanh, giua cac chu
thS
trong chu6i nganh hang cay an trai,
d6ng thai
c6 quan
h~
dSn
chu truong, chfnh sach cua Dang, phap
lu~t
cua Nha
nu6c. Du6i g6c d9 Kinh
tS
Chfnh tri
hQC,
tac gia cua
lu~n
an
nghien
Clru
quan
h~
san
xuftt
thUQC
khu
V\l'C
kinh
tS
VUOn
trong m6i quan

xuftt.
Vi
v~y,
m~t
thu
nhftt cua khai
ni~m
tac gia
dS
c~p
dSn each thuc
su
dvng t6i uu cac ngu6n
1\l'C
tren
CO'
sa
v~n
dvng cac quy
lu~t
kinh
tS,
sinh
hQc,

nhb
dam bao hai hoa m6i quan
h~
gifra chimg trong qua trinh san
xufrt

r~g,
trong
su
dvng
dftt,
tinh da
d~g
sinh
hQc
c6 y nghla to
16n
d6i v6i
S\1'
phat
trien bsn viing cua nsn nong
nghi~p.
17
Do
v~y,
kSt hqp hai hoa
vi~c
trBng cay an tnii trong
m()t
khong gian va thai
gian va cac diSu
ki~n
v~t
chfit khac m9t each hqp ly la each thuc
su
dvng

ts
vuan
d~
d~t
duqc lqi
nhu~n
t6i da, nhung dam bao moi
truang sinh thai
bSn
vfrng va m9t khong gian kinh
ts
- xa h9i giau d((p, van minh.
f)6 Ia
SlJ
phat
tri~n
tfrt
ySu
cua kinh
tS
vuan, khong c6 chiSu huang nguqc
l~i.
CO'
sa cua
SlJ
phat
tri~n
tfrt
ySu d6
Ia

chuy~n
giao khoa
hQC
- cong
ngh~
lam
VUan,
cac
thanh
phAn
kinh
ts
va cac
tAng
l&p,
giai
cfip
cling tham gia ngay cang nhiSu.
Tir
d6,
d~
kinh
tS
vuan
phat
tri~n
bSn
vtrng,
hi~u
qua kinh

ca nhan, trang
tr?i vuan hgp danh, trang tr?i
vuan
htru h?fl, trang tr?i
vuan
cf>
phk,
trang tr?i
vuan
nha nuac, hgp tac xa lam vuan,
v.
v

KS
thira
SlJ
phan lo?i chu
th~
sa htru trong nong
nghi~p
cua Ph6 Giao su -
TiSn
si
Vli
TrQng
Khai, linh
VlJC
kinh
tS
vuan

nAy
tAn
t?i trong
nSn
kinh
tS
tg
cfrp
tlJ
tile va thai ky
dAu
chuy~n
sang san
xufrt
hang h6a nen cac
hQ
ti~u
nong vira san
xufrt,
vira tieu dung cling
chinh la cac trang tr?i kinh
tS
vuan
tlJ
cfrp,
tlJ
tile. Khi khoa
hQc
- ky
thu~t

tieu
tc3i
da
h6a lqi
nhu~.
- Trang
tr~i
VUCm
gia dinh san
xufrt
hang h6a:
la
nhfrng
hQ
lam
VUCm
trbng
cay an tnii
ds
ban, trong nong
nghi~p
con
g<;>i
Ia kinh
tS
nong h9 hay chinh Ia
trang
tr~i
VUOn
gia dinh san xudt

t~p
trung san xudt
da
lam tang quy mo san xufrt cua
VUCm
gia dinh. Theo d6,
hi~u
qua
san xudt tang
va
vugt
xa
cac h9 tisu nong
vs
sc3
Iugng,
chAt
lu<Jllg
hang hoa.
Qua
trinh san
xufrt,
sue lao d9ng cua cac thanh vien trong gia dinh duqc
su
dvng va chiu
SV
chi huy
CUa
chu
hQ

CO"
sa
phat triSn cua kinh
tS
vuan
la
su
dvng tiSm nang sinh
h<;>c
- cay trbng -
v~t
nuoi nen trang
tr~i
VUOn
gia
dinh
Ia
hinh thuc san xudt kinh doanh ph6 biSn trong nong
nghi~p
va da lam ra
ph&n
Ian san
phb
cho thi trtremg.
-
Hqp
tac xa lam vu6n: la
dan
vi kinh
tS

thu~t,
cac hqp tac xa vira chiu
sg
tac d9ng ngay cang
sau, r9ng
bai
cac
ySu
tc3
thai
d~i
va
quc3c
tS,
d6ng thai HTX vira la t6 chile co sue
chc3ng
do
va
vuan
ra ben ngoai
v&i
mvc tieu la bao
v~
lqi ich, thoa man nhu
c&u
cao
nhfrt
cua
Xa
vien

bAn
cc3
nong rna phai Ia t6 chuc san xufit kinh