B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
NGUYN TH NGC THANH
“GII PHÁP CHN LC PHÁT TRIN NGUN
NHÂN LC TI TP CN TH N NM 2020” Chuyên ngành: Qun tr kinh doanh
Mã s: 60.34.05
LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC:
TS. NGUYN VN DNG
Tôi xin cam đoan tt c ni dung ca lun vn này là do tôi t nghiên cu và
hoàn thành di s hng dn ca TS. Nguyn Vn Dng. Các s liu và kt qu
có đc trong lun vn là hoàn toàn trung thc.
Tác gi lun vn
Nguyn Th Ngc Thanh MC LC
Trang
Danh mc t vit tt.
Danh mc các bng s liu.
Danh mc các biu đ.
M U
1. t vn đ 1
2. Mc tiêu nghiên cu 2
2.2. Thc trng ngun nhân lc và phát trin ngun nhân lc ca TP Cn Th
thi gian qua 28
2.3. ánh giá hiu qu s dng ngun nhân lc ca TPCT trong nhng nm
qua 33
Tóm tt chng 2 35
Chng 3.
GII PHÁP CHIN LC PHT TRIN NGUN NHÂN LC TI
TP CN TH
3.1. Quan đim và mc tiêu phát trin ngun nhân lc TP Cn Th đn nm
2020 41
3.1.1. Quan đim phát trin ngun nhân lc 41
3.1.2. Mc tiêu phát trin ngun nhân lc TP Cn Th đn nm 2020 42
3.2. D báo v ngun nhân lc TP Cn Th đn nm 2020 47
3.3. Nhng gii pháp ch yu phát trin ngun nhân lc 55
3.3.1. Gii pháp v đu t cho giáo dc đào to 55
3.3.1.1 u t phát trin nâng cao dân trí, giáo dc hng nghip 55
3.3.1.2 u t c s vt cht trng lp, đi ng giáo viên đt chun
57
3.3.2. Tng cng công tác đào to 58
3.3.3. Tng cng các hot đng d báo v cung cu ngun nhân lc
59
3.3.4. Gn đào to vi s dng 60
3.3.5. Phát trin th trng sc lao đng 61
3.3.6. Tng cng công tác hot đng ca các công ty công ng ngun
nhân lc 62
3.3.7. Thu hút và nâng cao hiu qu s dng nhân tài 63
3.4. Kin ngh 64
Tóm tt chng 3 65
KT LUN 67
DANH MC CÁC BNG
Trang Bng 2.1: Dân s và t l phát trin dân s theo thi k 2001-2007 29
Bng 2.2: Cân đi lao đng xã hi 32
Bng 2.3: Lc lng lao đng phân theo nhóm tui 35
Bng 2.4. C cu lc lng lao đng theo trình đ chuyên môn k thut
36
Bng 3.1: D báo dân s TP Cn Th đn nm 2020 47
Bng 3.2: D báo v ngun nhân lc TPCT đn nm 2020 49
Bng 3.3: D báo t trng NLL trong các ngành đn nm 2020 51
Bng 3.4: D báo t trng NLL-HKT thng xuyên ti TP Cn Th theo trình
đ chuyên môn k thut đn nm 2020 52
Bng 3.5: D báo s lng sinh viên H, C, THCN, CNKT h dài hn ti TP
Cn th đn nm 2020 54
PHN M U
1. T VN :
phát trin, mi quc gia phi da vào các ngun lc c bn: ngun nhân
lc, tài nguyên thiên nhiên, tim lc khoa hc công ngh và c s vt cht k thut,
ngun vn…trong đó ngun nhân lc là mt trong nhng yu t quan trng quyt
đnh s thành công hay không thành công trong phát trin kinh t - xã hi ca quc
gia. Do vy, tt c các nc trên th gii đu quan tâm đn phát trin ngun nhân
lc. Mc dù s ng dng ngày càng rng rãi nhng thành tu ca khoa hc và công
ngh hin đi vào quá trình sn xut đã làm nng sut lao đng tng nhanh. Tuy
nhiên, khoa hc và công ngh dù có sc mnh th nào cng không th thay th
hoàn toàn vai trò ca con ngi. Ngun nhân lc vn đóng mt vai trò quan trng,
quyt đnh quá trình sn xut, tng trng và phát trin kinh t - xã hi. Th gii
đang có xu hng chuyn t nn kinh t da vào s giàu có ca các ngun tài
nguyên sang kinh t tri thc. Trong bi cnh nh vy, ngun lc con ngi càng
tr thành đng lc ch yu ca s phát trin nhanh và bn vng.
S nghip công nghip hoá, hin đi hoá đt nc ca nhân dân ta di s
lãnh đo ca ng trong nhng nm qua đã thu đc nhiu thành tu to ln, tng
bc đa đt nc thoát khi tình trng khng hong, đt tc đ tng trng kinh
t cao và n đnh, đi sng ca nhân dân cng tng bc đc ci thin, b mt
ca xã hi đã có nhng thay đi đáng k. Mt trong nhng tin đ đ to ra s
thành công đó là ng ta đã đánh giá đúng v trí và vai trò ca vic phát trin
ngun nhân lc phc v s nghip công nghip hoá, hin đi hoá đt nc, tng
bc xây dng và phát trin kinh t tri thc đáp ng nhu cu hi nhp kinh t quc
t và khu vc.
2
Thành ph Cn Th bc vào thi kì phát trin mi ca đt nc theo hng
công nghip hóa, hin đi hóa.
Quy hoch tng th phát trin kinh t - xã hin đi,
phát trin thành ph Cn Th thi k 2006 - 2020 bo đm nguyên tc phù hp vi
Hai là, bng các s liu chng minh, lun vn phân tích và làm sáng t thc
trng phát trin ngun nhân lc TP Cn Th; qua đó rút ra nguyên nhân và bài
hc kinh nghim cho vic phát trin ngun nhân lc quan trng ca tnh trong quá
trình phát trin kinh t - xã hi.
Ba là, vch ra quan đim c bn và gii pháp ch yu thc hin mc tiêu
phát trin kinh t - xã hi ca TP đn nm 2020. 4
Chng 1.
C S LÝ LUN V NGUN NHÂN LC
1.1. Khái nim v ngun nhân lc:
Có khá nhiu nhng khái nim khác nhau v "ngun nhân lc",chng hn
nh:
nhu cu nhng không có vic làm (ngi tht nghip). Lao đng d tr bao gm
hc sinh trong đ tui lao đng, ngi trong đ tui lao đng nhng không có nhu
cu lao đng.
Tuy có nhng khái nim khác nhau tu theo giác đ tip cn nghiên cu
nhng đim chung mà ta có th d dàng nhn thy qua các khái nim trên v ngun
nhân lc là:
- S lng nhân lc. Nói đn ngun nhân lc ca bt k mt t chc, mt đa
phng hay mt quc gia nào câu hi đu tiên đt ra là có bao nhiêu ngi và s có
thêm bao nhiêu na trong tng lai. y là nhng câu hi cho vic xác đnh s
lng ngun nhân lc.
- Cht lng nhân lc. Cht lng nhân lc là yu t tng hp ca nhiu yu
t b phn nh trí tu, trình đ, s hiu bit, đo đc, k nng, sc kho, thm
m.v.v ca ngi lao đng. Trong các yu t trên thì trí lc và th lc là hai yu
t quan trng trong vic xem xét đánh giá cht lng ngun nhân lc.
6
- C cu nhân lc. C cu nhân lc là yu t không th thiu khi xem xét
đánh giá v ngun nhân lc. C cu nhân lc th hin trên các phng din khác
nhau nh: c cu trình đ đào to, gii tính, đ tui.v.v
T s phân tích trên theo tôi, khái nim ngun nhân lc nên đc hiu đy
đ nh sau :
Theo ngha rng thì ngun nhân lc bao gm nhng ngi đ 15 tui tr lên
thc t đang làm vic (gm nhng ngi trong đ tui lao đng và nhng ngi
trên đ tui lao đng), nhng ngi trong đ tui lao đng có kh nng lao đng
nhng cha có vic làm (do tht nghip hoc đang làm ni tr trong gia đình), cng
vi ngun lao đng d tr (nhng ngi đang đc đào to trong các trng đi
hc, cao đng, trung cp và dy ngh…).
iu đó có ngha là, s lng và cht lng ngun nhân lc đc nghiên cu
trên các khía cnh quy mô, tc đ tng ngun nhân lc, s phân b theo vùng, khu
vc và lãnh th; trong đó, trí lc th hin trình đ dân trí, trình đ chuyên môn, là
yu t trí tu, tinh thn, là cái nói lên tim lc sáng to ra các giá tr vt cht, vn
đng (ILP): “Phát trin ngun nhân lc bao hàm không ch s chim lnh trình đ
lành ngh, mà bên cnh phát trin nng lc là làm cho con ngi có nhu cu s
dng nng lc đó đ tin đn có đc vic làm hiu qu cng nh tha mãn ngh
nghip và cuc sng cá nhân”.
8
T nhng quan đim trên, chúng ta có th hiu v phát trin ngun nhân lc
là gia tng giá tr cho con ngi trên các mt đo đc, trí tu, k nng lao đng, th
lc, tâm hn… đ h có th tham gia vào lc lng lao đng, thc hin tt quá
trình sn xut và tái sn xut to ra nhiu sn phm, góp phn làm giàu cho đt
nc làm giàu cho xã hi.Phát trin ngun nhân lc đc xem xét trên hai mt cht
và lng. V cht, phát trin ngun nhân lc phi đc tin hành trên c ba mt:
phát trin nhân cách, phát trin trí tu, th lc, k nng và to môi trng thun li
cho ngun nhân lc phát trin; v lng là gia tng s lng ngun nhân lc, điu
này tùy thuc vào nhiu nhân t trong đó dân s là nhân t c bn. Bt k quá trình
sn xut nào cng có 3 yu t: sc lao đng, đi tng lao đng và t liu lao đng.
Do vy, phát trin ngun nhân lc chính là đu t vào các các yu t ca quá trình
sn xut. Cn lu ý rng trong tt c các yu t đu t thì đu t vào con ngi, đu
t cho ngun nhân lc là đu t quan trng nht. u t cho con ngi đc th
hin nhiu hình thc khác nhau, chng hn: giáo dc ti nhà trng, đào to ngh
nghip ti ch, chm sóc y t….
Phát trin ngun nhân lc di góc đ ca mt đt nc là quá trình to
dng mt lc lng lao đng nng đng, th lc và sc lc tt, có trình đ lao đng
cao, có k nng s dng, lao đng có hiu qu. Xét góc đ cá nhân thì phát trin
ngun nhân lc là vic nâng cao k nng, nng lc hành đng và cht lng cuc
sng nhm nâng cao nng sut lao đng. Tng th phát trin ngun nhân lc là các
hot đng nhm nâng cao th lc, trí lc ca ngi lao đng, đáp ng tt hn nhu
cu sn xut. Trí lc có đc nh quá trình đào to và tip thu kinh nghim. Th
lc có đc nh vào ch đ dinh dng, rèn luyn thân th và chm sóc y t, môi
trng làm vic….
9
đn là sc khe ca ngun nhân lc. ây là mt yêu cu tt yu, tiên quyt và
không th thiu. Bi sc khe là nhân t quyt đnh đ duy trì s tn ti, là c s
ct yu đ tip nhn, duy trì và phát trin trí tu. Hn th, ch có sc khe mi là c
s cho giáo dc đào to tt hn, mi hình thành đc ngun nhân lc có sc khe
tt không ch v th trng mà c ni dung bên trong ca nó ngun nhân lc có cht
lng cao.
Trí tu - lao đng trí tu là nhân t quan trng hàng đu đi ng ngun nhân
lc trong điu kin phát trin kinh t xã hi ngày nay. Trí tu ca ngun nhân lc
đc th hin thông qua tri thc. Tuy nhiên, tri thc ch thc s tr thành ngun
lc khi nó đc con ngi tip thu, làm ch và s dng chúng. Hn na dù máy
móc công ngh hin đi đn đâu mà không có phm cht và nng lc cao, có tri
thc khoa hc thì không th vn hành đ làm “sng li” nó ch cha nói đn vic
phát huy tác dng ca nó thông qua hot đng ca con ngi.
Vic phân tích nhân t trên đây cho thy vai trò ca ngun nhân lc nói
chung đc bit là ngun lao đng cht xám lao đng trí tu là ht sc cn thit,
nhân t đóng vai trò quyt đnh đi vi ngun nhân lc ca xã hi, đánh du bc
phát trin ca mt xã hi nht đnh trong điu kin quc t hóa, toàn cu hóa hin
nay. có đc ngun nhân lc có cht lng cao không có cách nào khác hn đó
là s tác đng s quyt đnh ca giáo dc đào to. S nghip giáo dc đào to góp
phn quan trng nht to nên s chuyn bin cn bn v cht lng ca ngun nhân
lc.
Cht lng ngun nhân lc, đc phân tích làm sáng t trên các mt c cu
ngun nhân lc hin có, trình đ hc vn, s nm đi hc bình quân. Tình trng th
11
lc ngun nhân lc v tình trng sc khe, trng lng, chiu cao, tình trng bnh
tt… Cht lng ngun nhân lc gn vi ngh nghip chuyên môn nht đnh.
Trình đ trí lc và k nng ca ngun nhân lc, trình đ hc vn ca dân s
trong đ tui lao đng, s nm hc vn hóa ph thông, s nm đào to ngh. Trình
đ vn hoá tt nghip trung hc c s, trung hc ph thông, trình đ chuyên môn
ngh nghip, lao đng k thut đc đào to chính qui, phân b gia các vùng.
1.3.3. Th trng sc lao đng:
cp v phát trin ngun nhân lc trong kinh t th trng, không th
không đ cp đn th trng sc lao đng. ây là mt trong nhng đc đim làm
thay đi v cht và lng vic phát trin ngun nhân lc gn vi trng thái chuyn
đi nn kinh t t c ch k hoch hóa tp trung sang kinh t th trng đnh hng
xã hi ch ngha, hi nhp kinh t quc t là thành viên ca T chc Thng mi
th gii WTO.
Nâng cao tính linh hot ca th trng sc lao đng, tc là tránh nhng quy
đnh s cng mà cn phi đ cho giá c sc lao đng, s lng, cht lng sc lao
đng, c cu lao đng t thích ng vi nhng thay đi ca th trng, nâng cao tính
linh hot ca t chc sn xut, ch đ làm vic, phng thc hp đng thuê mn
nhân công, trình t và ni dung thng lng tha thun gia gii ch và gii th.
Nh chúng ta đu bit th trng sc lao đng ra đi gn lin vi s ra đi và
vn đng ca mt loi hàng hóa đc bit hàng hóa sc lao đng. Các yu t c bn
trên th trng sc lao đng trc ht và quan trng hn ht là hàng hóa sc lao
đng, là cung cu, giá c sc lao đng.
Ngun cung và cu v sc lao đng thc cht là cung và cu v ngun nhân
lc đc hình thành t các yu t khác nhau. Ngun cung v nhân lc đc hình
13
thành t các c s đào to nh các trng đi hc, cao đng, dy ngh và các c s
đào to khác. Ngun cung còn đc th hin t nhng ngi đang tìm vic làm, t
các doanh nghip, c quan, t chc hoc ngun cung còn đc th hin t ngun lao
đng nhp khu. Mt ngun cung khác đc b sung thng xuyên t nhng ngi
đn đ tui lao đng. i vi nc ta đây là ngun cung rt ln vi đc đim Vit
Nam dân s tr.
Ngun cu v lao đng đc hình thành t các doanh nghip, c quan, t
chc hoc t nhu cu lao đng nhp khu ca nc ngoài. S tác đng qua li ca
cung cu hình thành nên giá c sc lao đng, khon thù lao mà ngi lao đng
nhn đc phn ánh trng thái cân bng trên th trng sc lao đng.
H thng các chính sách xã hi cng là mt trong nhng nhân t liên quan
truyn thng dân tc là trung tâm ni lc, là ngun lc chính quyt đnh s tng
trng kinh t.
Khi phân tích các yu t ca quá trình sn xut và mi quan h gia chúng
trong tin trình tng trng kinh t gia các yu t c bn có mi quan h cht ch
vi nhau. iu đc bit cn lu ý là trong các ngun lc ni sinh; ngun lc con
ngi, vn, tài nguyên thiên nhiên, c s vt cht k thut thì ngun nhân lc đc
xem là nng lc ni sinh nhân t đóng vai trò quyt đnh, chi phi các nhân t khác
trong quá trình tng trng. S d nh vy, bi so vi các ngun lc khác thì đây là
ngun lc “sng” nó không ch làm sng li các t liu sn xut mà còn sáng to ra
các t liu lao đng và đi tng lao đng mi. Hn th vi ngun lc con ngi là
trí tu cht xám nu bit đào to, bi dng và vun đp thì ngun lc con ngi là
15
ngun lc vô tn, nó không có gii hn không b cn kit nh các ngun tài nguyên
khác.
Ngay c các nhân t liên quan đn tng trng kinh t, khoa hc công ngh,
c cu kinh t, th ch chính tr đu xut phát t ngun lc con ngi. Nó là
ngun lc chính quyt đnh s tng trng bi ngun gc ca ci xã hi là do con
ngi to ra.
1.4.2. Vai trò ca ngun nhân lc đi vi phát trin kinh t xã hi:
S phát trin kinh t - xã hi ph thuc rt ln vào vic khai thác, qun lý, s
dng hp lý và hiu qu các ngun lc ca đt nc bao gm ngun tài nguyên
thiên nhiên, ngun vn, trình đ khoa hc - k thut - công ngh và tim lc v con
ngi hay ngun nhân lc. Trong s các ngun lc k trên thì ngun nhân lc có ý
ngha quyt đnh. Ngun nhân lc là nhân t ca s phát trin, còn mc tiêu cui
cùng ca s phát trin là nhm phc v ngày càng tt hn con ngi, nâng cao cht
lng cuc sng ca ngi dân. Nh vy, con ngi va là đng lc, va là cái
đích ca s phát trin kinh t - xã hi.
Mi hot đng sn xut ra ca ci vt cht tinh thn là hot đng ca ngi
lao đng. H phát minh, sáng ch và s dng t liu lao đng, tác đng vào đi
tng lao đng nhm to ra các sn phm phc v cho mình và cho xã hi. Ngun
Thc t công cuc đi mi nc ta trong hn mi nm qua cng cho thy
ng, Nhà nc ta vi nhiu ch trng, bin pháp thit thc quan tâm phát huy
nhân t con ngi, gii phóng mi tim nng sáng to, đã đa đn nhng thành
công bc đu rt quan trng c v kinh t và xã hi, đa đt nc đi lên tm cao
mi ca s phát trin. Mc tiêu chin lc ca phát trin ngun nhân lc Vit Nam