Nâng cao hiệu quả tín dụng chương trình cho vay ưu đãi đối với học sinh
– sinh viên của Ngân hàng chính sách xã hội tại Thành phố Đà Nẵng
Tổ Bộ môn tài chính – Ngân Hàng
Chương trình tín dụng ưu đãi đối với học sinh – sinh viên (HSSV) là một trong những
chương trình có ý nghĩa to lớn về mặt kinh tế, xã hội trong cả nước của Ngân hàng Chính
sách xã hội (NHCSXH). Nhằm đem lại lợi ích thiết thực trong việc nâng cao khả năng
đến trường của các bạn HSSV đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực cao cho cả nước. Chính vì
vậy, chúng tôi đã tiến hành thực hiện đề tài “Nâng cao hiệu quả tín dụng chương trình
cho vay ưu đãi đối với học sinh – sinh viên của Ngân hàng chính sách xã hội tại Thành
phố Đà Nẵng”. Với mục đích thu thập và cung cấp những vấn đề cơ bản: Tín dụng ưu đãi
đối với HSSV là gì? Hiệu quả của nó như thế nào? Và hơn hết là cung cấp những vấn đề
thực tế xung quanh chương trình này và đề xuất những giải pháp cần thiết để nâng cao
hiệu quả của chương trình cho vay ưu đãi đối với HSSV của NHCSXH trên địa bàn TP.
Đà Nẵng.
1. Đặt vấn đề:
Thực hiện chủ trương nâng cao chất lượng giáo dục, cung ứng nguồn lao động cho nền
kinh tế, đáp ứng nhu cầu hiện đại hóa – công nghiệp hóa, các chính sách hỗ trợ tín dụng
cho sinh viên bắt đầu khởi động từ năm 1998 với Quyết Định 51/1998/QĐ-TTG của Thủ
tướng Chính. Cho đến nay, Thủ tướng đã đưa ra thêm hai Quyết Định về tín dụng ưu đãi
cho sinh viên là: Quyết Định 157/2007/QĐ-TTG ra ngày 27 tháng 9 năm 2007 và Quyết
định số 853/QĐ – TTG ra ngày 03 tháng 06 năm 2011 điều chỉnh về mức cho vay và lãi
suất cho vay đối HSSV. Qua nhiều năm, chương trình cho vay đối với HSSV đã đạt được
những thành tựu rất khích lệ. Song, chương trình vẫn gặp nhiều bất cập trong quá trình
thực hiện như vướng mắc trong việc bình xét cho vay, giải ngân, khó khăn trong việc thu
hồi nợ, kiểm soát vốn vay, mức cho vay còn thấp, Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết
phải có giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả tín dụng HSSV. Chính vì vậy, “Nâng cao hiệu
quả tín dụng chương trình cho vay ưu đãi đối với học sinh – sinh viên của Ngân
hàng chính sách xã hội tại Thành phố Đà Nẵng” là điều cần thiết.
2. Tín dụng ưu đãi đối với học sinh – sinh viên:
Trong bối cảnh nền kinh tế như hiện nay, để đảm bảo quá trình phát triển một cách toàn
diện, nhu cầu về nguồn vốn là một nhu cầu bức thiết. Và cho vay là hình thức phổ biến

HSSV của Ngân hàng CSXH – Chi nhánh Đà Nẵng:
Đà Nẵng là trung tâm kinh tế, văn hoá, giáo dục, khoa học và công nghệ lớn của khu
vực miền Trung - Tây Nguyên, với các ngành kinh tế khá đa dạng bao gồm cả công
nghiệp, nông nghiệp cho tới du lịch, thương mại và các dịch vụ khác. Cơ cấu kinh tế
chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng ngành dịch vụ, công nghiệp và giảm tỷ trọng nông
nghiệp. Trong đó, đáng chú ý nhất là ngành công nghiệp có tốc độ tăng trưởng bình quân
20%/năm. Và Đà Nẵng là trung tâm tài chính lớn nhất của khu vực miền Trung - Tây
Nguyên, với 55 ngân hàng thương mại, một ngân hàng chính sách xã hội, và nhiều tổ
chức tài chính khác,
3.1. Kết quả chương trình tín dụng ưu đãi đối với học sinh – sinh viên trên địa bàn TP.
Đà Nẵng:
Việc thực hiện tín dụng đối với HSSV đến nay đã qua khá nhiều năm (hơn 15 năm) và Đà
Nẵng là một trong những địa phương thực hiện chương trình này khá sớm và đồng bộ cho
tất cả các nơi trên địa phương mình và đạt được những kết quả khả thi.
Nhằm tập trung phát triển nguồn nhân lực cho xã hội là một trong những mục tiêu
nhằm hỗ trợ cho việc phát triển kinh tế, do đó, việc cho vay đối với HSSV là một trong
những chương trình rất được quan tâm.
Tỷ trọng cho vay HSSV qua các năm 2011 – 2013 (%) (Triệu VND - %)
Chỉ tiêu
2011 2012 2013
Số tiền Tỷ trọng Số tiền Tỷ trọng Số tiền Tỷ trọng
TỔNG DƯ NỢ 800.888 100% 949.467 100%
1.109.35
3
100%
Dư nợ cho vay HSSV 286.815 35,81% 332.025 34,97% 345.968 31,19%
Dư nợ cho vay hộ
nghèo
372.017 46,45% 463.200 48,79% 425.937 38,40%
Dư nợ khác 142.056 17,74% 154.242 16,25% 337.448 30,42%

tỷ trọng cho vay luôn trên mức 21%, tiếp theo là quận Hải Châu luôn trên mức 18%. Điều
này cho thấy, nơi có mức độ dân cư cao và tập trung đông thì mức dư nợ cho vay HSSV
chiếm tỷ trọng cao. Cụ thể hơn, tại quận Ngũ Hành Sơn, mức dư nợ cho vay HSSV chỉ
giao động từ 7 – 8% trong tổng dư nợ cho vay HSSV của toàn thành phố, chỉ bằng 1/3 so
với quận Thanh Khê. Tại địa bàn Hòa Vang và Cẩm Lệ, hầu như không có sự biến động
về tỷ trong dư nợ cho vay HSSV qua các năm, luôn chiếm một tỷ lệ ổn định so với dư nợ
cho vay HSSV của toàn thành phố, chỉ giao động từ 10 – 12%. Thêm vào đó, Quận Liên
Chiểu là địa phương có nhiều trường đại học lớn như Đại học Bách Khoa, Đại học Sư
phạm nên tỷ trọng cho vay HSSV tại quận này cũng khá cao, gần tương đương với quận
Hải Châu. Hơn hết, địa bàn này được đánh giá là một trong những khu kinh tế mới nổi
của địa bàn thành phố, đặc biệt là nơi tập trung quy mô công nghiệp với khu công nghiệp
Hòa Khánh, nên mức độ dân cư cũng tập trung về đây ngày một gia tăng mạnh mẽ.
Với kết quả trong 10 năm từ 2002 đến 2012 thực hiện chương trình cho vay đối với
HSSV tại Đà Nẵng, doanh số cho vay và thu nợ tăng lên khá mạnh, và được xét đến như
một trong những chương trình cho vay có tốc độ tăng mạnh nhất trong các chuỗi chương
trình cho vay ưu đãi của NHCSXH Đà Nẵng nói riêng và NHCSXH nói chung.
Kết quả cho vay và tình hình thu nợ 2002 – 2013 (%)
Chỉ tiêu
Kết quả 10 năm (Năm
2012 so với 2002)
Kết quả 2013
so với 2011
Tổng dư nợ cho vay HSSV 7.896% 118%
Doanh số cho vay HSSV 15.573% 116%
Doanh số thu nợ cho vay HSSV 5.466% 866,5%
Số khách hàng còn dư nợ (cho vay HSSV) 890% 105%
Nguồn: Báo cáo doanh số cho vay và thu nợ của NHCSXH Đà Nẵng
Vì chương trình cho vay ưu đãi của NHCSXH đều hướng đến các đối tượng là có hoàn
cảnh gia đình khó khăn, nên việc hoàn trả nợ cũng gặp nhiều trở ngại, điều này làm gia
tăng số lượng khách hàng còn dư nợ tại NH, mặc dù thời gian vay vốn của họ đã kết thúc.

mức độ hợp lý và rất hợp lý của các chỉ tiêu như: giá trị món vay, lãi suất vay, thời hạn
vay, cách thức trả nợ, thủ tục vay và tốc độ giải ngân đều trên 80%. Điều này cho thấy,
chính sách cho vay hiện nay khá tốt. Thủ tục vay được người đi vay đánh giá cao về sự
phù hợp, đây là một trong những yếu tố rất quan trọng quyết định sự thành công của
chương trình. Có nhiều ý kiến của người đi vay đề xuất muốn gia tăng giá trị món vay lên,
khi các yếu tố về chi phí sinh hoạt ngày càng gia tăng và tiền học phí tại các trường đại
học, cao đẳng cũng có sự gia tăng dần qua các năm. Hơn 20% ý kiến cho rằng, giá trị món
vay còn chưa hợp lý, cần có chính sách gia tăng giá trị món vay trong thời gian tới.
Một chỉ tiêu đáng được đề cập đến hiệu quả chính sách cho vay đối với HSSV nhìn từ
phía người đi vay vốn, đó chính là kết quả học tập của các HSSV vay vốn sau khi sử dụng
vốn vay trang trải chi phí học tập.
Đánh giá của phụ huynh HSSV về hiệu quả của chính sách cho vay
Chỉ tiêu
Kết quả học lực
khá, giỏi
Chỉ tiêu
Tỷ lệ vượt qua khó
khăn
Kết quả học tập 88,07% Vượt qua khó khăn 80,25%
Nguồn: Tổng hợp từ phiếu điều tra
Với hơn 80% ý kiến của người đi vay cho rằng, chính sách cho vay của NHCSXH đã
giúp họ vượt qua khó khăn trong việc trang trải các chi phí liên quan đến việc học tập,
gần 20% ý kiến cho rằng, chính sách cho vay vẫn chưa giúp họ vượt qua khó khăn vì giá
trị cho vay còn thấp, không đủ bù đắp chi phí học tập của con em họ. Do đó, có nhiều ý
kiến cho rằng cần gia tăng giá trị món vay lên.
Tuy nhiên, nhìn chung, chính sách cho vay phần nào đã giúp cho HSSV học tập tốt
hơn, điều này thể hiện qua chỉ số kết quả học tập, với hơn 88% đạt kết quả từ loại khá trở
lên.
3.2. Những tồn đọng của chương trình tín dụng ưu đãi đối với học sinh – sinh viên
trên địa bàn TP. Đà Nẵng:

cán bộ ngân hàng cần phải thông báo chi tiết về chính sách tín dụng đến người đi vay, đặc
biệt là số dư nợ quá hạn và đôn đốc, nhắc nhở các hộ hoàn trả nợ.
- Phối hợp tốt hơn với chính quyền địa phương, các Ban, Ngành, Hội đoàn thể các cấp
cũng như các phương tiện thông tin đại chúng để chuyển tải các nội dung thông tin mới
nhất về chương trình cho vay HSSV đến người vay vốn.
- Hoàn thiện khâu bình xét cho vay tại các tổ một cách công khai, dân chủ với sự góp mặt
của cán bộ tín dụng NHCSXH.
- Tăng cường số lượng hòm thư góp ý, đảm bảo tất cả các xã, phường, quyện, trụ sở
NHCSXH trên địa bàn thành phố Đà Nẵng đều phải có hòm thư góp ý.
4.2. Tăng cường hoạt động kiểm tra, giám sát:
Nhằm phát hiện và chỉnh sửa những vấn đề còn thiếu sót trong việc cho vay, giúp cải
thiện tình hình cho vay một cách tốt hơn thì NHCSXH cần thực hiện tốt công tác kiểm
tra, giám sát, cụ thể như sau:
- Phối hợp với các tổ TK & VV để kiểm tra bằng nhiều phương pháp khác nhau như
kiểm tra định kỳ, kiểm tra đột xuất, kiểm tra chéo… Liên hệ với các đơn vị trường học
của HSSV vay vốn để kiểm tra việc đóng học phí. Sau đó, NH gửi kết quả về lại cho tổ
vay vốn đối với các trường hợp sử dụng vốn sai mục đích. Trên cơ sở đó, Tổ vay vốn
cũng cần kết hợp với các tổ trưởng dân phố, thông báo tình hình đến các hộ gia đình
(người đi vay) để tìm hướng xử lý.
- Yêu cầu cán bộ tín dụng phụ trách địa bàn nắm rõ địa chỉ, thân nhân và hoàn cảnh gia
đình của từng thành viên trong Ban quản lý tổ TK & VV để tạo điều kiện thuận lợi trong
các giao dịch với NH. Và, NH cần phải kiểm tra sổ sách của ban quản lý tổ, việc bình xét
cho vay.
- Thực hiện tốt hơn, chặt chẽ hơn công tác kiểm soát nội bộ, tổ chức kiểm tra chéo đột
xuất giữa các nhân viên tín dụng nhằm tránh tình trạng lơ là với các khoản vay này.
4.3. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, đào tạo, tập huấn:
- Tăng cường đào tạo nghiệp vụ cho cán bộ NHCSXH Đà Nẵng: Đào tạo nghiệp vụ
thường xuyên và liên tục cho đội ngũ cán bộ làm công tác cho vay đóng vai trò quan
trọng, nó quyết định đến chất lượng, hiệu quả tín dụng, uy tín và vị thế của NHCSXH.
- Nâng cao chất lượng hoạt động của tổ giao dịch lưu động tại xã, phường, của ban quản

cho vay ưu đãi đối với HSSV đã thu hút được sự quan tâm lớn từ phía các cấp chính
quyền địa phương và nhân dân của cả nước. Và nhanh chóng được lan truyền rộng khắp
đất nước, đặc biệt là những nơi có hoàn cảnh kinh tế khó khăn với nhiều hộ gia đình có
con em chuẩn bị bước vào môi trường đại học, cao đẳng.
Với hơn 10 năm thực hiện, chương trình cho vay ưu đãi đối với HSSV ngày một được
quan tâm và gia tăng số lượng cho vay, điều này cho thấy sự phù hợp và đúng đắn của
chính sách này. Tuy nhiên, nó vẫn còn nhiều vướng mắc cần được giải quyết để phù hợp
và hiệu quả hơn.
Với thời gian thực hiện đề tài ngắn, chúng tôi không thể tránh được những thiếu sót.
Nhóm đề tài mong muốn nhận được ý kiến phản hồi từ các bạn đọc.
Danh mục tài liệu tham khảo
[1] Ngân hàng chính sách xã hội Việt Nam (2013), Báo cáo tổng kết 10 năm hoạt động
Ngân hàng chính sách xã hội (2003 – 2012).
[2] Ngân hàng chính sách xã hội Việt Nam (2013), Đặc san Thông tin Ngân hàng chính
sách xã hội Việt Nam.
[3] Ngân hàng chính sách xã hội Việt Nam (2013), Tài liệu hội nghị tổng kết 5 năm thực
hiện quyết định số 157/2007/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với học
sinh – sinh viên.
[4] Ngân hàng chính sách xã hội Việt Nam (2014), Tình hình thực hiện kế hoạch tín dụng
năm 2010 – 2013, Ngân hàng chính sách xã hội – Thành phố Đà Nẵng.
[5] PGS.TS Trần Ngọc Thơ (2009), Giáo trình Tài chính doanh nghiệp hiện đại, Nhà xuất
bản Thống kê, TP.HCM.
[6] Quyết định số 157/2007/QĐ-TTg, Quyết định về tín dụng đối với học sinh, sinh viên,
Hà Nội ngày 27 tháng 9 năm 2007.