LỜI MỞ ĐẦU
BHXH là một chính sách lớn của Đảng và Nhà nước đối với người lao
động nhằm góp phần ổn định cuộc sống cho người lao động khi gặp rủi ro
như: ốm đau, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thai sẩy, hết tuổi lao động,
qua đời.
Cùng với sự đổi mới của nền kinh tế đất nước trong thời gian vừa
qua, chính sách BHXH cũng được điều chỉnh, thay đổi để phối hợp với sự
chuyển đổi của nền kinh tế đất nước, với nguyện vọng của người lao động.
Trong hoạt động BHXH thì công tác quản lý đối tượng tham gia có
vai trò hết sức quan trọng để duy trì hoạt động BHXH nói chung. Do đó,
triển khai công tác thu được các cơ quan quản lý Nhà nước về BHXH xác
định là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu trong ngành.
Với vai trò là một sinh viên khoa Bảo hiểm, trường Đai học Lao động
xã hội, với những kiến thức đã được thầy cô giáo truyền thụ, em cũng muốn
nghiên cứu và tìm hiểu về vấn đề đang rất được quan tâm trong BHXH hiện
nay, vấn đề quản lý thu BHXH. Do đó, em đã chọn đề tài " Thực trạng công
tác quản lý đối tượng tham gia BHXH tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2005-
2009" cho bài viết tiểu luận Quản trị BHXH của mình.
Bài tiểu luận của em gồm 3 phần lớn:
Chương I: Một số vấn đề quản lý đối tượng tham gia BHXH.
Chương II: Thực trạng quản lý đối tượng tham gia BHXH tỉnh Thanh
Hóa
1
Chương III: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý đối
tượng tham gia BHXH tỉnh Thanh Hóa
Do kiến thức còn nhiều hạn chế, tài liệu tham khảo chưa phong phú
cũng như thời gian làm bài chưa nhiều nên bài viết của em không tránh khỏi
những thiếu sót. Em rất mong thầy cô giáo nhận xét góp ý để bài làm của em
được hoàn thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn!
2

và ngoài nước mà vẫn được hưởng tiền lương hoặc tiền công ở trong nước ;
4
+ NLĐ đã tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc mà chưa nhận BHXH
một lần trước khi làm việc có thời hạn ở nước ngoài theo quy định của pháp
luật về người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
- NLĐ tham gia BHXH tự nguyện:
Theo quy định tại Nghị định số 190/2007/NĐ-CP của Chính phủ, đối
tượng tham gia BHXH tự nguyện là công dân Việt Nam từ đủ 15 đến đủ 60
tuổi đối với nam và từ đủ 15 tuổi đến đủ 55 tuổi đối với nữ, không thuộc đối
tượng áp dụng của pháp luật về BHXH bắt buộc bao gồm:
+ NLĐ làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn dưới 3 tháng;
+ Cán bộ không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn và tổ dân phố;
+ Người tham gia các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ;
+ Xã viên không hưởng tiền lương, tiền công làm việc trong các hợp
tác xã, liên hiệp hợp tác xã;
+ NLĐ tự tạo việc làm, bao gồm những người tự tổ chức hoạt động
lao động để có thu nhập cho bản thân.
+ Người tham gia khác.
b. NSDLĐ tham gia BHXH bắt buộc, bao gồm:
+ Doanh nghiệp thành lập, hoạt động theo Luật doanh nghiệp;
+ Các Công ty Nhà nước thành lập theo Luật Doanh nghiệp nhà nước
đang trong thời gian chuyển đổi thành Công ty Trách nhiệm hữu hạn hoặc
Công ty Cổ phần theo Luật Doanh nghiệp;
+ Cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp của Nhà nước; Tổ chức chính
trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội – nghề nghiệp, tổ chức
xã hội khác;
+ Tổ chức, đơn vị hoạt động theo quy định của pháp luật;
5
+ Cơ sở ngoài công lập hoạt động trong các lĩnh vực: giáo dục-đào
tạo; y tế; văn hóa; thể dục thể thao; khoa học và công nghệ; môi trường xã

- NSDLĐ tham gia BHTN:
+ Là người sử dụng lao động có từ 10 người lao động trở lên tại các
cơ quan, đơn vị, tổ chức, doanh nghiệp sau đây:
+ Cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp của Nhà nước, đơn vị lực
lượng vũ trang nhân dân.
+ Tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội – nghề nghiệp,
đơn vị sự nghiệp thuộc tổ chức chính trị, đơn vị sự nghiệp thuộc tổ chức
chính trị - xã hội và tổ chức xã hội khác.
+ Doanh nghiệp thành lập, hoạt động theo Luật Hợp tác xã
+ Hộ kinh doanh cá thể, tổ hợp tác, tổ chức khác và cá nhân có thuê
mướn, sử dụng và trả công cho người lao động.
1.2 Phạm vi quản lý
- Quản lý các đơn vị sử dụng lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt
buộc, BHYT trên địa bàn quản lý theo sự phân bố của cấp quản lý.
- Quản lý NLĐ thuộc diện tham gia BHXH buộc, BHTN, BHYT
trong từng đơn vị sử dụng lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc và
những người tham gia BHXH tự nguyện trên địa bàn quản lý theo sự phân
cấp quản lý.
- Quản lý mức tiền lương, tiền công đóng BHXH, BHTN, BHYT, của
những NLĐ tham gia BHXH bắt buộc, BHTN, BHYT và tổng quỹ tiền
7
lương, tiền công đóng BHXH bắt buộc, BHTN, BHYT của các đơn vị sử
dụng lao động tham gia BHXN, BHTN, BHYT;
- Quản lý mức thu nhập đăng ký đóng BHXH tự nguyện của người
tham gia BHXH tự nguyện; mức đóng BHYT của người tự nguyện tham gia
BHYT.
1.3. Nội dung quản lý đối tượng tham gia BHXH
Nội dung chính của công tác quản lý đối tượng tham gia BHXH bao
gồm:
- Quản lý danh sách lao động tham gia BHXH bắt buộc, BHYT bắt

- Góp phần khai thác triệt để đối tượng tham gia BHXH, BHTN,
BHYT nhằm thực hiện mục tiêu mở rộng phạm vi “che phủ” của BHXH,
tiến tới thực hiện BHXH, BHTN, BHYT cho mọi người vì sự an sinh và
công bằng của xã hội theo chủ trương của nhà nước
1.5. Công cụ quản lý đối tượng tham gia BHXH
Hệ thống pháp luật mà các nhà quản trị có thể dựa vào đó để quản lý
đối tượng tham gia BHXH bao gồm: Pháp luật về lao động, pháp luật về
BHXH, BHYT và các văn bản quy phạm pháp luật khác lien quan như: Luật
Doanh nghiệp, Luật đầu tư, Luật Hợp tác xã, Luật Sĩ quan Công an nhân
dân, Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân…
9
1.6. Hồ sơ tham gia BHXH, BHTN, BHYT và thủ tục thực hiện
1.6.1. Hồ sơ tham gia BHXH bắt buộc, BHXH tự nguyện, BHYT,
BHTN
- Hồ sơ tham gia BHXH bắt buộc
+ Tờ khai cá nhân của người lao động;
+ Danh sách NLĐ tham gia BHXH, BHYT bắt buộc do NSDLĐ lập;
+ Bản sao quyết định thành lập hoặc giấy chứng nhận đăng ký kinh
doanh đối với người sử dụng lao động tham gia BHXH lần đầu;
+ Hợp đồng lao động đối với NSDLĐ là cá nhân có thuê mướn, sử
dụng lao động.
- Hồ sơ tham gia BHXH tự nguyện
Tờ khai cá nhân của NLĐ.
- Hồ sơ tham gia BHYT
+ Văn bản đăng ký tham gia BHYT của cơ quan, tổ chức có trách
nhiệm đóng BHYT theo quy định của Luật BHYT;
+ Danh sách người tham gia BHYT.
+ Tờ khai của cá nhân, hộ gia đình tham gia BHYT.
- Hồ sơ tham gia BHTN
+ Tờ khai cá nhân của người lao động theo mẫu do Bộ Lao động -

chức BHXH.
1.7.2 Vai trò quản lý thu BHXH, BHTN, BHYT
- Nắm chắc được nguồn thu BHXH, BHTN, BHYT.
- Tăng thu, đảm bảo cân đối quỹ BHXH, BHTN, BHYT.
- Đảm bảo quyền lợi người tham gia BHXH, BHTN, BHYT.
- Tham gia vào thị trường tài chính, đầu tư phát triển.
11
1.7.3 Nội dung quản lý thu BHXH, BHTN, BHYT .
Nội dung chính của công tác quản lý thu bao gồm:
- Quản lý các đơn vị sử dụng lao động thuộc diện tham gia BHXH,
BHTN, BHYT.
- Quản lý danh sách lao động trong từng đơn vị tham gia BHXH,
BHTN, BHYT.
- Quản lý mức lương hoặc tiền công theo hợp đồng hoặc mức trợ cấp
của từng người tham gia BHXH, BHTN, BHYT.
- Quản lý tổng quỹ tiền lương, tiền công của số người tham gia
BHXH, BHTN, BHYT.
- Quản lý mức đóng BHXH, BHTN, BHYT.
- Cấp sổ thẻ BHXH, BHYT cho người tham gia BHXH, BHTN,
BHYT.
- Lập dự toán thu BHXH, BHTN, BHYT cho năm sau.
- Tổ chức thu BHXH, BHTN, BHYT. Đây là nội dung chính của công
tác thu BHXH, BHTN, BHYT.
12
CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐỐI TƯỢNG
THAM GIA BHXH TỈNH THANH HÓA
2.1. Giới thiệu về BHXH tỉnh Thanh Hóa
2.1.1. Khái quát chung về tỉnh Thanh Hóa
Thanh Hóa là tỉnh cực Bắc miền Trung Việt Nam, cách thủ đô Hà
Nội khoảng 150 km về phía Nam. Đây là một trong những tỉnh lớn của nước

Đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền chế độ, chính sách BHXH theo
cơ chế mới. Nhờ đó đã thu được những kết quả khả quan.
Về danh sách đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, BHYT bắt buộc,
BHTN
Danh sách đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, BHYT bắt buộc,
BHTN do đơn vị sử dụng lập. Cơ quan BHXH tỉnh Thanh Hóa có trách
nhiệm quản lý danh sách này. Dựa trên danh sách đối tượng tham gia có thể
thống kê được số đơn vị sử dụng lao động cũng như số lao động đang tham
gia BHXH, BHYT bắt buộc. Theo báo cáo hàng năm của BHXH tỉnh Thanh
Hóa, dựa trên danh sách đối tượng tham gia thì năm 1995 mới có 711 đơn vị
sử dụng lao động và số lao động tham gia BHXH là 83.723. Đến năm 2005,
số lượng đơn vị sử dụng lao động cũng như số lao động tham gia BHXH đã
14
tăng lên đáng kể. Để thấy rõ hơn sự phát triển này chúng ta cùng xem xét
bảng số liệu thống kê dưới đây:
Bảng 2.2.1.1 : Tình hình lao động tham gia BHXH tại Thanh Hóa (05-09)
Đơn vị tính: Người
Các năm
Loại hình
Năm
2005
Năm
2006
Năm
2007
Năm
2008
Năm
2009
Tổng số lao động 137.727 139.990 147.170 166.321 187.064

trên 1.460 trường hợp, với số tiền thu được gần 2 tỷ 287 triệu đồng. Trong
đó, huyện Thọ Xuân có 271 người, TP Thanh Hóa 162 người, Hoằng Hóa
151 người, Đông Sơn 78 người,v.v Đặc biệt, các huyện miền núi số người
tham gia còn rất thấp, như Mường Lát 4 người, Lang Chánh 4 người, Như
Xuân 8 người
2.2.2. Quản lý tiền lương đóng BHXH
Việc quản lý tiền lương đóng BHXH của BHXH tỉnh Thanh Hóa
được thực hiện tương đối tốt, bao gồm:
Quản lý mức tiền lương, tiền công làm căn cứ đóng BHXH, BHYT,
BHTN.
Việc quản lý mức tiền lương, tiền công được BHXH tỉnh Thanh
Hóa thực hiện thông qua việc quản lý bảng kê khai mức tiền lương, tiền
công của từng đơn vị. Trong suốt những năm qua BHXH tỉnh Thanh Hóa đã
làm tốt công tác quản lý mức tiền lương, tiền công, không để xảy ra sai sót,
do đó, có cơ sở chính xác để quản lý mức thu BHXH.
Quản lý quỹ tiền lương, tiền công đóng làm căn cứ đóngBHXH,
BHYT, BHTN
16
Quỹ tiền lương, tiền công đóng BHXH được quản lý theo từng đơn vị
sử dụng lao động, giống như việc quản lý danh sách đối tượng tham gia. Cơ
quan BHXH tỉnh Thanh Hóa đã thực hiện tốt việc chỉ đạo công tác quản lý
quỹ tiền lương của các đơn vị sử dụng lao động trong thời gian qua, không
để xảy ra những sai sót lớn gây thất thoát tiền thu.
Việc quản lý tốt quỹ tiền lương, tiền công đóng BHXH là cơ sở để
mọi hoạt động khác diễn ra ổn định: công tác thu, chi, thu hồi nợ động, quản
lý quỹ, Bảng tổng hợp quỹ tiền lương, tiền công đóng BHXH của BHXH
tỉnh Thanh Hóa trong giai đoạn 2005- 2009 với sự thống kê rất chi tiết về
quỹ lương của từng khu vực kinh tế cho thấy công tác quản lý quỹ lương đã
được BHXH tỉnh Thanh Hóa chỉ đạo thực hiện rất hiệu quả trong những
năm qua.

BHXH của các đơn vị sử dụng lao động trong tỉnh liên tục tăng qua các năm
( từ 1.318.355 trđ năm 2005 lên 2.544.160 trđ năm 2009). Trong đó: khu vực
hành chính sự nghiệp là khu vực chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng số thu
BHXH tỉnh Thanh Hóa ( trên 60%) và tương đối ổn định. Tổng quỹ lương
đóng BHXH của khu vực doanh nghiệp nhà nước giảm ( từ 298.529 trđ năm
2005 xuống còn 292.478 trđ năm 2009). Sở dĩ quỹ lương giảm là do các
doanh nghiệp nhà nước làm ăn kém hiệu quả nên đã bị phá sản hoặc chuyển
đổi hình thức kinh doanh chứ không phải do sự buông lỏng quản lý của cơ
quan BHXH. Đối với khu vực ngoài nhà nước, tăng nhanh cả về tổng quỹ
lương đóng BHXH ( từ 213.576 trđ lên 711.406 trđ) cũng như tỷ trọng trong
cơ cấu thu BHXH ( tỷ trọng tăng từ 11,76% lên 27,01%). Trong đó, chủ yếu
là do sự tăng nhanh của khu vực ngoài quốc doanh. Sự gia tăng về quỹ
lương đóng BHXH của khu vực này chủ yếu là do sự gia tăng về số lượng
các doanh nghiệp ngoài quốc doanh.
Về quản lý mức đóng BHXH, BHYT, BHTN
Với danh sách đối tượng tham gia cùng với bảng kê tiền lương, tiền
công đóng BHXH đã được quản lý chi tiết, BHXH tỉnh Thanh Hóa dễ dàng
quản lý mức đóng BHXH, BHYT, BHTN của từng cá nhân NLĐ cũng như
của từng đơn vị sử dụng lao động.
2.2.3. Cấp, quản lý sổ BHXH, thẻ BHYT
Việc cấp và quản lý sổ BHXH, thẻ BHYT được BHXH tỉnh Thanh
Hóa tiến hành theo đúng quy định của Luật. Trong giai đoạn 2005- 2009,
100% lao động tham gia BHXH bắt buộc và tự nguyện được cấp sổ BHXH.
Cụ thể: Đối với BHXH bắt buộc:
- Năm 2007, có thêm 7.180 lao động tham gia BHXH, số sổ BHXH
được cấp thêm là 7.180 sổ, đạt 100%
18
- Năm 2008, có thêm 19.151 lao động tham gia BHXH, số sổ BHXH
được cấp thêm là 19.151 sổ, đạt 100%
Đối với BHXH tự nguyện: Tính đến cuối năm 2009 đã có 1.460 người

cho các đơn vị SDLĐ trong việc khai giảm số lao động đang làm việc tại
doanh nghiệp, khai giảm quỹ tiền lương của doanh nghiệp, gây ảnh hưởng
không nhỏ đến việc quản lý đối tượng tham gia và quản lý quỹ lương.
Thứ hai,, việc cấp và quản lý sổ BHXH vẫn còn nhiều bất cập. Tình
trạng các cán bộ, nhân viên cơ quan BHXH không kịp thời ghi các thông tin
mới phát sinh vào sổ BHXH cho NLĐ diễn ra khá phổ biến. Việc quản lý sổ
BHXH cũng chưa thực sự hiệu quả, tình trạng thất lạc sổ của người tham gia
BHXH vẫn còn tồn tại, gây khó khăn cho công tác giải quyết chế độ sau này.
Chương III: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN
CÔNG TÁC THU BHXH TỈNH THANH HÓA
20
3.1. Các giải pháp đối với BHXH tỉnh Thanh Hóa nhằm hoàn
thiện công tác quản lý đối tượng tham gia
Dựa trên những tồn tại và hạn chế trong công tác quản lý thu BHXH tỉnh
Thanh Hóa chúng ta có thể đưa ra một số giải pháp như sau:
3.1.1. Về cán bộ quản lý thu
Việc cần làm trước tiên là nâng cao trình độ tin học và trình độ quản lý
cho các cán bộ trong cơ quan BHXH tỉnh nói chung và bộ phận quản lý đối
tượng tham gia BHXH nói riêng. Số lượng lao động và đơn vị SDLĐ tham
gia BHXH lớn và tăng liên tục qua các năm đòi hỏi một kỹ năng quản lý
cao. Do đó, nếu trình độ quản lý của cán bộ được nâng cao thì tình trạng
nhầm lẫn về sổ sách cũng như danh sách các đối tượng tham gia BHXH như
hiện nay sẽ được giải quyết.
3.1.2. Về máy móc thiết bị, công nghệ thông tin
Công nghệ thông tin và việc xây dựng cơ sở dữ liệu để ứng dụng tin
học cần phải được thực hiện đồng bộ giữa các bộ phận trong cơ quan
BHXH. Hiện nay lĩnh vực quản lý đối tượng tham gia BHXH vẫn chưa ứng
dụng được công nghệ tin học, việc kết nối mạng Internet toàn ngành cũng
mới chỉ nằm trên dự thảo. Trong khi đây lại là những lĩnh vực rất cần sự có
mặt của công nghệ thông tin.

tham gia BHXH.
Thứ hai, mở rộng đầu tư quỹ nhằm tăng thêm nguồn thu BHXH: Quỹ
BHXH có nguồn tài chính nhàn rỗi tương đối lớn có thể thực hiện các hoạt
động đầu tư tăng trưởng nguồn quỹ, mặt khác đây cũng là một nguồn vốn
quan trọng trong đầu tư phát triển kinh tế - xã hội.
22
Đẩy mạnh công tác tuyên truyền về BHXH
Để nâng cao hiệu quả tuyên truyền cần phải thực hiện các hướng sau:
- Về nội dung: Cần đặc biệt quan tâm đến nội dung mà lâu nay ít được
đề cập đến đó là tuyên truyền về mục đích, bản chất nhân đạo, nhân văn của
BHXH. Nếu chúng ta làm được điều đó thì sẽ từng bước thay đổi được tâm
lý nặng nề của họ hiện nay là bắt buộc đóng BHXH. Từ đó hình thành thái
độ tự giác, tự nguyện tham gia BHXH và có trách nhiệm nộp BHXH.
- Về hình thức tuyên truyền:
+ Để phục vụ độc giả tốt hơn, tạp chí BHXH - cơ quan ngôn luận của
BHXH Việt Nam cần đa dạng hoá nội dung và hình thức thực hiện. Đội ngũ
phóng viên, biên tập viên, cộng tác viên phải có những bài viết chất lượng
cao hơn.
+ Tăng cường phối hợp với các cơ quan thông tin đại chúng ( Đài
truyền hình, truyền thanh, báo chí ) để tuyên truyền sâu rộng về BHXH. Nội
dung tuyên truyền cần ngắn gọn, dễ hiểu, gây được sự chú ý của mọi người.
+ Tổ chức các hội nghị, các cuộc họp có các đại diện của NLĐ để
nhằm mục đích tuyên truyền về BHXH giúp các bên tham gia nắm được
quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Đồng thời qua đó thu thập tổng hợp các ý
kiến thắc mắc, đóng góp của NLĐ, chủ sử dụng lao động để đưa ra các biện
pháp phù hợp với nguyện vọng của họ.
+ Phấn đấu mỗi cán bộ BHXH là một tuyên truyền viên vì hơn ai hết
họ hiểu rõ mục đích, bản chất, tác dụng và cách thức thực hiện các chính
sách BHXH.
23