1
1
1.1. 1
1.2. 2
1.3. 2
1.4. 3
5
5
5
1.1. 5
1.1.1 5
1.1.2 6
1.1.3 7
1.1.4 8
1.2. 9
1.2.1. 9
1.2.2. 10
1.2.3. 12
1.2.4. 13
1.2.5. 13
1.3. 14
1.3.1. 14
1.3.2. 16
18
2.1 V trí a lý và c im khí h 18
1
24
-2013 24
25
-2013 26
27
28
28
29
30
30
31
31
32
15
23
33
33
19
Trang 1
Thành phố Huế
Huyện Phong
Điền
Huyện Quảng
Điền
Huyện Hương
Trà
Huyện Phú Vang
Thị xã Hương
Thủy
Trang 2
Bên cnh các yu t thuc sn xut nông nghi
s thay i ca các yu t khí tng thy vn
nh hng n nng sut các cây trng nói chung và cây lúa nói riê
vic xác nh yu t khí tng thy vn nh hng n nng sut cây lúa
là cn thit, tài nghiên cu do vy s ánh giá các yu t khí tng thy vn
n nng sut cây lúa trên a bàn - tnh Tha Thiên Hu.
Kt qu nghiên cu s làm c s cho các nghiên cu tip theo trong vic tìm
kim các gii pháp nhm gim thiu các tác ng ca yu t khí tng thy vn n
nng sut cây lúa nói riêng cng nh các cây có ht khác nói chung.
1.2.
- Mục tiêu tổng quát
- Mục tiêu cụ thể
cho hai .
Phương pháp chuyên gia:
Th
có liên quan
Phương pháp phân tổ thống kê:
Hè T
Trang 4
Phương pháp phân tích số liệu:
S liu th cp c s dng xác nh ng xu hng th hin s thay i
(tng hoc gim) ca các yu t khí tng thy vn theo thi gian và theo thi v ca
vùng nghiên cu (v ông Xuân và Hè Thu). Bên cnh ó, biu th hin s tng
quan gia các yu t (nhit , s gi nng, m tng i và lng ma) và nng
sut lúa cng c xây dng.
Phương pháp hồi quy: a vào
.
Y
i,t
=
0
1
i,t
X
1i,t
+ 2
I,t
Trang 5
LÝ LUN V NG CA U KIN KHÍ
NG TH N T CÂY LÚA
1.1. Vcây lúa
1.1.1 Vai trò của lúa gạo:
Trên th gii, cây lúa c 250 triu nông dân trng, là lng thc chính ca
1,3 t ngi nghèo nht trên th gii và là sinh k ch yu ca nông dân. Là ngun
cung cp nng lng ln nht cho con ngi, bình quân 180 - 200 kg go/ ngi/ nm
ti các nc châu Á , khong 10 kg/ ngi/ nm ti các nc châu M.
Vit Nam, là mt trong nhng nc có ngh truyn thng trng lúa n
nht th gi100% ngi Vit Nam s dng lúa go làm lng thc chính hàng ngày
nên Nông nghip trng lúa va m bo an ninh lng thc quc gia, va là c s kinh t
sng còn ca t nân s trên 90 tri
trong ó dân s nông thôn chim gn 80% và lc lng lao ng trong ngh trng lúa
chim 71.5% lc lng lao ng c n
iu ó cho thy lnh vc nông nghip trng lúa thu hút i b phn lc lng lao ng
c nc, óng vai trò rt ln trong nn kinh t quc dân.
Bên cnh ó, u th ln ca ngh trng lúa còn th hin rõ din tích canh tác
trong tng din tích t nông nghip cng nh tng din tích trng cây lng thc.
Ngành trng trt chim 4/5 din tích t canh tác trong ó lúa gi v trí c tôn, gn
85% din tích lng thc. Nh vy bên cnh s thu hút v ngun lc con ngi thì s
thu hút ngun lc t ai cng khng nh rõ v trí ca lúa go trong nn kinh t
quc dân.
* Sản phẩm chính của cây lúa:
Sn phm chính ca cây lúa là go làm lng thc. T go có th nu cm, ch
Trang 7
Nhóm lúa không cảm quang cho
có th trng c nhiu v 1 nm và có th trng bt c lúc nào
trong nm, min bo m nc ti và yêu cu dinh dng.
b.
Da vào iu kin môi trng canh tác, c bit là nc có thng xuyên ngp
rung hay không, ngi ta phân bit nhóm lúa ry (upland rice) hoc lúa nc
(lowland rice). Tùy theo c tính thích nghi vi môi trng, ngi ta có lúa chu phèn,
lúa chu úng, lúa chu hn, lúa chu mn Tu theo ch nhit khác nhau, ngi ta
cng phân bit lúa chu lnh hay lúa chu nhit.
1.1.3 Các giai đoạn sinh trưởng cây lúa
chia
.
a. Giai đoạn tăng trưởng:
Giai on tng trng bt u tkhi ht ny mm n khi
cây lúa bt u phân hóa òng. Giai on này, cây phát trin vthân lá, chiu cao tng
dn và ra nhiu chi. Thi gian sinh trng ca các ging lúa kéo dài hay ngn khác
nhau chyu là do giai on tng trng này dài hay ngn. Thng các ging lúa rt
ngn ngày và ngn ngày có giai on tng tr
.
b. Giai đoạn sinh sản
mù, cng ánh sáng gim, cao nên sâu bnh nhiu, nng sut thp. Ch yu
áp dng nhng vùng ma mun hoc nc sông b nhim mn.
Trang 9
1.2. cây lúa
n
phát .
nên n sau này.
liên sau
1.2.1. Nước và đời sống cây lúa:
và a n
ng ) sinh tr
vào nng n
tru
Nc chính là mt trong nhng ngun vt liu thô ch to thc n, vn chuyn
thc n lên xung trong cây, n nhng b phn khác nhau ca cây lúa. Bên cnh ó
lng nc trong cây lúa và nc rung lúa là yu t iu hòa nhit cho cây lúa
cng nh qun th, không gian rung lúa. Nc cng góp phn làm cng thân và lá
lúa, nu thiu nc thân lá lúa s khô, lá lúa b cun li và r xung, còn nu cây lúa
y nc thì thân lá lúa s ng, bn lá m rng.
Cây lúa - .
-
Nhu cu v nc qua các thi k sinh trng phát trin ca cây lúa cng khác
là nhng ging mn cm vi nhit (ging cm ôn) nên thi gian sinh trng d bin
ng theo nhit hàng nm và theo mùa v cy sm hay mun, vì vy vic d báo
khí tng trong v chiêm xuân cn phi c coi trng và chú ý theo dõi b trí c
cu mùa v cho thích hp, tránh trng hp khi lúa tr gp rét. Vi v mùa thì iu
kin nhit tng i n nh nên thi gian sinh trng ca các ging lúa cy trong
v mùa ít thay i.
Nhìn chung, cây lúa yêu cu nhit (temperature) khác nhau qua các thi k
sinh trng :
Trang 11
- Thời kỳ nảy mầm: nhit thích hp nht i vi quá trình ny mm là 30-
35
o
C, ngng nhit gii hn thp nht là 10-12
o
C và cao nht là 40
o
C không có li
cho quá trình cy mm và phát trin ca mm.
- Thời kỳ mạ: nhit thích hp cho cây m phát trin là 25-30
o
C. Vi v hè thu
và v mùa nói chung nhit thích hp cho cây m phát trin. Vi v chiêm xuân
min Bc nc ta thì din bin thi tit phc tp, nu gieo m sm hoc nhng nm
tri m kéo dài thng có hin tng m già, m ng; có nhng nm giai on m gp
tri rét, cây m có th b cht rét. Ð chng rét cho m, hin nay ngi ta dùng bin
pháp k thut che ph nilông cho m là bin pháp chng rét hu hiu nht.
- Thời kỳ đẻ nhánh, làm đòng: nhit thích hp nht là 25-32
o
C. Nhit thp di
Trang 12
Ảnh hưởng của nhiệt độ cao:
Thit hi do nhit cao thng xy ra vùng nhit i trong mùa nng vào
gia tra khi nhit vt quá 35
0
C và kéo dài hn 1 gi ng h. nhit cao
chót lá b khô trng, trên lá có nhng dãy và m b mt màu, n bi kém, chiu cao
gim, s ht trên bông gim,bông lúa b trng,ht thóai hóa nhiu, ht bt th cao, ht
chc gim.
1.2.3. Ánh sáng và đời sống cây lúa
Cng ging nh yu t nhit , cây lúa có ngun gc nhit i nên nó là cây a
sáng và mn cm vi quang chu k ( dài ngày). Ging nh i a s các cây trng
khác, cng ánh sáng nh hng trc tip n hot ng quang hp và to nng
sut cây lúa. Ðc bit vi mt s ging lúa a phng trung và dài ngày, chu k chiu
sáng có tác ng n quá trình làm òng, ra hoa (gi là nhng ging có phn ng
quang chu k hay là ging cm quang).
V cng ánh sáng do bc x mt tri chiu xung mt t thì ánh sáng mà ta
nhìn thy c là loi ánh sáng có tác dng cho quá trình quang hp ca cây lúa.
Cng ánh sáng thay i theo v a lý, theo thi gian trong nm và thi gian
trong ngày. Trong ngày, cng ánh sáng t cc i vào khong 11-13 gi tra,
còn thi im 8-9 gi sáng và 15-16 gi chiu thì cng ánh sáng ch bng ½ thi
im cc i trong ngày. Trong nm, các tnh phía Nam và Nam Trung b có cng
ánh sáng phân b ng u không có bin i nhiu, riêng i vi các tnh phía Bc
và Bc Trung b thì cng ánh sáng khá y trong v mùa, riêng v ông xuân
thì giai on m, cy và nhánh thi tit thng âm u, rét kéo dài, cng ánh sáng
không y , n tháng 4-5 tr i có nng m và ánh sáng tng i y nên lúa
xuân bt u sinh trng thun li.
V thi gian chiu sáng ( dài ngày): thi gian chiu sáng và bóng ti trong mt
ngày êm (gi là quang chu k) có tác dng rõ rt n quá trình phân hóa òng và tr
Sâu bnh và côn trùng phá hoi cây trng gây thit hi ln cho sn xut nông
nghip; s sinh trng và phát trin ca chúng liên quan mt thit vi các yu t khí
hu, thi tit. Khi thi tit nóng m, nm mc sinh sn và gây thi ra; khi gp ma
ln, sâu và nhng hi cây trng s cht. -
Trang 14
m 2013 ng
n--
Hu ht côn trùng gây bnh cho cây trng phát trin mnh trong iu kin nhit
10 40
o
C, khi nhit không khí thp hn hoc cao hn slàm gim khnng hot ng
ca chúng, có khi vì quá nóng hoc quá rét, côn trùng sch
tr- 39
o
22 - 27
o
C là 52 ngày.
o
C, nh
o
- 30
o
C sau 2 ngày.
hí hu nóng m làm ny sinh nhiu loi nm gây bnh hi cây
trng và chúng thng lan nhanh nh có gió. Các
40 - 100%.
o
C)
Thấp
Cao
Tốt nhất
10
45
20 – 35
12 – 13
45
25 – 30
16
35
25 – 28
7 – 12
45
31
9 – 16
33
25 – 31
15
-
-
%
cng ngn nga sphát trin ca nm mu m
tng i ca không khí thp hn 60%.
- 30
0
C,
- 90% là th
1.3.2. Các nghiên cứu ngoài nước
hi
Lansigan
Trang 17
trin ca trng và trng thành là 25 - 30
0
C, nhit < 15
0
C và > 30
0
C u không
thích hp cho s phát trin ca chúng. Nhit t 20 - 30
0
C có liên quan n s bùng
phát ry nâu (Dyck và ctv, 1979) 70 -
(IRRI, 1976)
Trang 18
NG CU KING TH
I VT CÂY LÚA TH XÃ Y TNH
THA THIÊN HU
2.1 Vị trí địa lý và đặc điểm khí hậu thị xã Hương Thủy
2.1.1 Vị trí địa lý
2
220 ng
2
m 2013). Th xã Hng Thy nm ca
ngõ phía Nam ca thành ph Hu. Phía ông giáp huyn Phú Lc, Phú Vang, phía
Tây giáp thành ph Hu và th xã Hng Trà, phía Bc giáp huyn Phú Vang, thành
ph Hu, phía Nam giáp huyn Nam ông và Phú Lc.
ngay c tháng lnh nht vn mang tr s dng. Do tác ng ca v trí, a hình và
hình dng lãnh th, nhit có s thay i theo không gian và thi gian :
+ Phân b theo không gian: theo chiu ông Tây, nhit vùng núi (Nam ông
và A Li) trung bình nm thng chênh lch vi vùng ng bng t 0.5
o
C n 3
o
C.
Riêng trong mùa lnh, s phân hoá nhit sâu sc hn.
+ Phân b theo thi gian: do s tác ng ca gió mùa nên ã hình thành hai mùa
vi s khác bit v ch nhit rõ rt .
- Mùa lnh: là khong thi gian nhit trung bình trong ngày n nh di 20
o
C.
Thi gian lnh ca Tha Thiên Hu tu theo vùng có th kéo dài t 30 n 60 ngày.
o
C.
- Mùa nóng: là thi k nhit trung bình n nh trên 25
o
C. Mùa nóng bt u
t tháng 4 n ht tháng 9. Nhng tháng u mùa nhit tng khá u trên các vùng,
nhit cc i vào tháng 7 và gim dn cho n tháng 1 nm sau.T tháng 5 n
tháng 9, hiu ng phn Tây Nam ã làm nhit tng cao, m gim thp gây ra
nhng t nóng kéo dài nh hng nghiêm trng n sinh hot và các hot ng sn
Trang 20
xut nông nghi
0
a,
tháng 10 có m
Mưa
+ Hàng nm Tha Thiên Hu nhn c mt lng ma ln, trung bình trên
3000mm, song phân b không u. Ma phn ln tp trung vào tháng 10 và 11, trong
khong thi gian này bão thng xut hin gây nên nhng cn l ln. Nm 1953
Trang 21
(4937mm); nm 1975 (3278mm) lt vt mc báo ng 3 vi nh l là 5,08m ; nm
1999 ma ln dài ngày ã gây lt ln vi nh l là 6m (Kim Long).
d. Thủy văn
H thng sông ngòi Tha Thiên Hu phân b khá ng u trên lãnh th. Mt
sông sui khá dày, trung bình 0,57 - 0,85 km/km, vùng núi t 1 - 1,5 km/km. Các
sông bt ngun t vùng núi phía Tây ri vào m phá trc khi ra bin ông.
Các sông thng ngn, có din tích lu vc nh, có dng hình nhánh cây, tc dòng
chy ln. Ch dòng chy ca các sông khá n gin, mùa l và mùa cn tng ng
vi mùa ma và mùa khô trong nm. Lng dòng chy mùa l chim 60 - 80% dòng
chy nm. Các sông sui cùng vi h m phá (Tam Giang - Cu Hai, An C), các
trm bàu (78 trm, 4 bàu ln nh), h thng ao h, h cha nc nhân to, nc
ngm ã to nên ngun nc di dào, h sinh thái c trng có tác dng tng kh
nng ch ng v ngun nc ti phc v cho sn xut nhm gii quyt tình trng
thiu nc v mùa khô.
Toàn b lãnh th ca thuc lu vc sông T Trch, thuc h
thng sông Hng. Sông T Trch là nhánh sông chính bt ngun t vùng núi trung
bình huyn Nam ông vi cao tuyt i 900m. Sông chính chy theo hng chung
Nam ông Nam Bc Tây Bc cho ti ngã ba Tun thì hi nhp vi sông Hu Trch
và tr thành sông Hng. Tng chiu dài ca sông Hu Trch chy qua Hng
Thy khong 32km, chy qua a bàn các xã: Dng Hòa và Thy Bng.
2.2 Tình hình sản xuất lúa của Thị xã Hương Thủy – Tỉnh Thừa Thiên Huế:
2.2.1 Cơ cấu mùa vụ nông nghiệp tỉnh Thừa Thiên Huế:
50846
53038
53705
53445
53757
53659
%
96.5
96.7
97.0
97.1
97.0
97.0
96.9
97.1
Sản lượng (tấn)
259857
266205
280109
288255
291171
305315
305943
291298
Trong đó lúa
252604
259684
274813
,2012).