LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan bài chuyên đề này là do bản thân thực hiện không sao
chép các công trình nghiên cứu của người khác để làm sản phẩm của riêng
mình. Các thông tin trong chuyên đề có nguồn gốc và được trích dẫn rõ ràng.
Tôi xin chịu trách nhiệm về tính xác thực và nguyên bản của chuyên đề.
Sinh viên
Đào Thị Loan
MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Ở Việt Nam, du lịch đang trở thành một ngành kinh tế quan trọng bao
gồm nhiều hoạt động khai thác tiềm năng của các hệ địa sinh thái khác nhau
trên khắp đất nước. Sự phong phú đa dạng của các hình thức du lịch được thể
hiện từ thăm quan các thắng cảnh tự nhiên, nghiên cứu các thành phần tự
nhiên, xã hội để nghỉ dưỡng, từ du lịch bằng xe, đi thuyền, đi bộ, đến du lịch
cưỡi thú lớn. Quá trình phát triển mạnh mẽ của các loại hình du lịch đã tạo
khả năng to lớn của các tài nguyên du lịch tự nhiên và nhân văn. Đặc biệt
trong những năm gần đây thay vì đến những nơi đô thị ồn ào náo nhiệt với
những toà nhà cao tầng che khuất tầm nhìn của con người thì khách du lịch có
xu hướng đến với những miền quê để được hồ mình vào cuộc sống của người
dân với những phong tục tập quán mang đậm tính truyền thống và tính địa
phương, được hiểu thêm về những kiến thức lịch sử, kiến trúc mỹ thuật ở mỗi
địa phương nói riêng và đất nước nói chung, được hồ minh với thiên nhiên
trong lành với vẻ đẹp cổ kính của các di tích lịch sử, các công trình tôn giáo
tín ngưỡng và gắn với nó là các lễ hội truyền thống độc đáo. Do vậy việc tìm
hiểu khai thác các giá trị văn hoá lịch sử của các di tích ở mỗi vùng quê có ý
nghĩa vô cùng quan trọng. Nam Định là một tỉnh thuộc vùng châu thổ Sông
Hồng, nằm trong vùng du lịch Bắc Bộ, cách thủ đô Hà Nội 90 km về phía
Đông Nam có tuyến đường sắt Bắc Nam và các tuyến quốc lộ 10, 21 chạy qua
nối với cửa khẩu quốc tế Móng Cái (Quảng Ninh) và khu du lịch Hạ Long
cùng với hệ thống giao thông đường thuỷ : Sông Hồng, Sông Đáy, Sông Ninh
Qua chuyên đề này, em muốn phân tích rõ hơn thực trạng phát triển du
lịch tại điểm đến là Khu di tích lịch sử Đền Trần (Nam Định), qua đó chỉ ra
những tồn tại trong tổ chức và quản lý, đồng thời đưa ra những góp ý nhỏ để
cải thiện những tồn tại đó.
2
2. Mục tiêu nghiên cứu
- Đánh giá thực trạng về công tác tổ chức và quản lý khu di tích lịch sử
đền Trần
- Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác tổ chức và quản lý
khu di tích lịch sử đển Trần
3. Phương pháp nghiên cứu: phương pháp thu thập dữ liệu
• Dữ liệu sơ cấp: Thị sát trực tiếp tại đần Trần (Nam Định)
• Dữ liệu thứ cấp: Thông qua sách báo, các phương tiện thông tin đại
chúng, qua trải nghiệm thu thập được từ những khách thập phương từng tham
quan đền Trần
4. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu:
• Đối tượng nghiên cứu: công tác tổ chức và quản lý khu di tích lịch sử
đền Trần
• Phạm vi nghiên cứu:
- Địa điểm nghiên cứu: Khu di tích lịch sử đền Trần
- Thời gian nghiên cứu: 17/2/2013 đến 20/4/2013
5. Giới hạn nghiên cứu: công tác tổ chức và quản lý khu di tích lịch sử
đền Trần (Nam Định)
3
CHƯƠNG I. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC TỔ CHỨC VÀ QUẢN LÝ
KHU DI TÍCH LỊCH SỬ ĐỀN TRẦN
1.1. Giới thiệu về khu di tích đền Trần
1.1.1.Lịch sử hình thành khu di tích đền Trần
Triều đại nhà Trần tồn tại 175 năm (1225-1400), di tích đền Trần được
xây vào những triều đại khác nhau ở Tức Mạc (phường Lộc Vựng bây giờ),
phòng với số vốn đầu tư khoảng 90 tỷ đồng. Đến nay, toàn tỉnh có 533 cơ sở
kinh doanh dịch vụ du lịch, trong đó 306 cơ sở kinh doanh lưu trú với 3.989
buồng phòng, 17 doanh nghiệp kinh doanh lữ hành nội địa, còn lại là các cơ
sở kinh doanh dịch vụ phục vụ việc ăn, nghỉ, mua sắm hàng lưu niệm của du
khách. Với những sản phẩm du lịch đặc trưng và nỗ lực của các cấp, các
ngành, người dân quan tâm phát triển kinh tế du lịch, tỉnh ta đang dần trở
thành điểm đến thu hút du khách trong và ngoài nước. Năm 2012, tổng lượng
khách du lịch của tỉnh ước đạt hơn 1,8 triệu lượt người, tăng 8,2% so với năm
2011; trong đó khách lưu trú chiếm 31,5%. Tổng doanh thu từ hoạt động du
lịch của tỉnh ước đạt 305,7 tỷ đồng, tăng 33,4% so với năm 2011, trong đó
doanh thu ăn uống và lưu trú đạt 233,3 tỷ đồng (chiếm 75,5%), doanh thu từ
khách lễ hội và mua sắm đạt 53,49 tỷ đồng, doanh thu lữ hành đạt 18,97 tỷ
đồng. Trong 3 tháng đầu năm 2013, tổng số lượt khách tới các lễ hội, điểm
tham quan, du lịch của tỉnh ước đạt 720 nghìn lượt người, thu nhập từ hoạt
động du lịch ước đạt 85,2 tỷ đồng, tăng 8% so với cùng kỳ năm 2012.
Theo thống kê, số lượng khách tham dự lễ hội vẫn chiếm tỷ lệ lớn,
khoảng 55% trong tổng số lượt khách đến tham quan du lịch trong tỉnh, còn
lại 30% khách đến các khu du lịch biển; 15% khách công vụ, thăm thân nhân
kết hợp du lịch.
5
Trong đó, hàng năm, đền Trần đón hàng trăm nghìn lượt khách đến tham
quan, nhất là vào đầu năm âm lịch, trong thời gian tổ chức lễ hội. Khách thập
phương tới đần Trần cúng bái, cầu nguyện, đồng thời sử dụng các dịch vụ,
đem lại nguồn thu lớn cho tỉnh, tạo nhiều việc làm cho người dân địa phương,
tạo điều kiện phát triển cơ sở vật chất hạ tầng…
1.1.3. Quy hoạch khu di tích đền Trần
Khu di tích đền Trần gồm các hạng mục: ngũ môn, hồ nước, nghi môn,
giải vũ, đền Thiên Trường, đền Cổ Trạch và đền Trăng Hoa.
Ngũ môn gồm năm cửa (ba cửa lớn và hai cửa nhỏ). Bước qua ngũ môn
vào bên trong sẽ thấy hồ nước có diện tích khoảng 1.000m2.Hồ thống, cảnh
tới năm 1262 được Thượng hoàng Trần Thánh Tông cho mở lại. Thiên
Trường không phải là Kinh đô nước Việt nhưng gắn với việc khai ấn là bởi
trong kháng chiến chống Nguyên - Mông, Thăng Long thực hiện vườn không
nhà trống, rút lui chiến lược thì nơi đây là căn cứ địa dễ tiến thoái như một
"Thủ đô kháng chiến" theo cách gọi hiện đại để tận dụng địa thế và huy động
sức người sức của cả một vùng trấn Sơn Nam, phủ Thiên Trường Vậy nên
danh sĩ Phạm Sư Mạnh mới gọi nơi đây là "Hùng thắng Đông kinh hộ ấn
vàng ". Trải bao thế kỷ, ấn cũ không còn. Năm 1822, vua Minh Mạng qua
Ninh Bình có ghé lại đây và cho khắc lại. Ấn cũ khắc là "Trần triều chi bảo",
ấn mới khắc là "Trần triều điển cố" để nhắc lại tích cũ. Dưới đó có thêm câu
"Tích phúc vô cương". Và từ đây, Lễ khai ấn vào giờ Tý ngày rằm tháng
Giêng (từ 11 giờ đêm 14 đến 1 giờ sáng ngày 15 tháng Giêng) là một tập tục
văn hóa mang tính nhân văn để nhà vua tế lễ Trời, Đất, Tiên tổ thể hiện lòng
thành kính biết ơn non sông, cha ông. Và cũng là "tín hiệu nhắc nhở" chấm
dứt ngày Tết, thực sự bắt tay vào công việc. Tại đền Cố Trạch các bô lão tề
tựu đông đủ để lễ đức Thánh Trần, sau đó tham dự buổi lễ khai ấn đầu năm.
Hòm ấn được đặt trang trọng trên ban thờ, trong hòm có hai con dấu. Quả nhỏ
trên mặt khắc hai chữ “ Trần Miếu”, quả lớn có khắc những chữ: “ Trần Triều
Tự Điển, Tứ phúc vô cương” theo kiểu chữ triện. Đúng giờ tý (12 giờ đêm)
buổi lễ bắt đầu một cụ cao niên nhất đứng ra thay mặt dân làng làm lễ. Tiếp
7
đó người rước hòm ấn đi theo nhịp trống, chiêng cùng ánh đèn, nến, tiến sang
đền Thiên Trường tiếp tục làm lễ, cuối cùng là tổ chức đóng dấu son đỏ trên
các tờ giấy vàng chia phát cho những người tham gia dự buổi lễ, chia về treo
tại nhà để cầu phúc, cầu may, tránh mọi hoạn nạn rủi ro trong năm. Lễ khai ấn
tại đền Cố Trạch và Thiên Trường hàng năm vẫn được dân làng Tức Mạc duy
trì đến nay, xong về hình thức nghi lễ có đơn giản hơn trước đây.
Sau lễ khai ấn đầu năm tại đền Cố Trạch và Thiên Trường còn có lễ hội
lớn được mở vào dịp từ 15-20/8 âm lịch hàng năm. Cũng như những lễ hội
khác nó bao gồm các nghi lễ và sinh hoạt văn hoá dân gian từ xưa nghi lễ ở
mọi người bước sang năm mới mạnh khoẻ, lao động, sản xuất hăng say, học
tập, công tác tốt. Trải qua nhiều năm, lễ khai ấn vẫn được người dân duy trì
và phát triển và trở thành một trong những tập tục đẹp, một nét văn hóa đẹp
trong những ngày đầu năm mới của người Việt được gìn giữ lâu đời
Việc đóng ấn đền Trần vốn chỉ là một truyền thống địa phương, nay đã
bị “phóng đại” về quy mô, ý nghĩa đến mức gây hệ lụy về tâm linh. Chắc
chắn đấy không phải là ấn tín của triều đình, của các vua Trần. Đây chỉ là
chiếc ấn của nhà đền để thực hiện nghi lễ của mình. Nó cũng giống ấn đúng
bùa treo khắp nhà cần trấn yểm sự cố hoặc các bùa cầu may mang theo người.
Có thời gian, việc đóng ấn ở đền Trần trong ngày khai ấn lại do các quan chức
nhà nước từ cấp cao xuống đến cấp tỉnh, huyện, xã thực hiện với ý nghĩa
“khai ấn” là mở đầu cho công việc của nhà nước. Việc làm sai lệch này trong
nhiều năm dẫn đến nhiều hệ lụy về tâm linh mà bây giờ đang phải giải quyết.
Ban đầu ấn đền Trần chỉ là một biểu tượng cầu an cho cộng đồng địa
phương, cho các gia đình trong khu vực. Nhưng để tuyên truyền, người ta đã
“nâng cấp” ý nghĩa của ấn và việc khai ấn lên thành việc của triều đình nhà
Trần, của lãnh đạo nhà nước đương đại. Do đó, một thông điệp ngầm về việc
9
ấn đó mang lại quyền lực, sự may mắn về chức quyền cho người có được ấn
trở thành điều hiển nhiên. Điều đó lại phù hợp với tâm lý xã hội chạy đua lên
các thang bậc khác nhau của chức quyền vốn gắn với bổng lộc. Các quan
chức ở tỉnh, ở các tỉnh bạn và cả các ban, ngành ở trung ương cũng đã từng nô
nức về đền Trần đêm khai ấn, chắc hẳn cũng chạy theo dòng thông điệp ngầm
sai lầm này.
1.1.4.2.Các hoạt động tham quan du lịch ngoài dịp lễ
Không chỉ được biết đến qua lễ hội Khai ấn đền Trần diễn ra thường niên
vào dịp đầu xuân năm mới, khu di tích lịch sử đền Trần còn được biết đến với
lối kiến trúc xưa cũ nhưng vẫn được bảo tồn, gìn giữ. Với không gian rộng
lớn, trang nghiêm, khu di tích lịch sử đền Trần là một điểm đến lý tưởng đối
với những khách du lịch muốn tìm về chốn thanh tịnh, yên bình và không
Giêng Âm lịch) và lễ phát ấn diễn ra đến hết ngày 20 tháng Giêng. Ngay từ
những ngày đầu năm đã có hàng nghìn du khách trong và ngoài tỉnh đến lễ
mỗi ngày. Mặc dù ban tổ chức sớm được thành lập để công tác quản lý lễ hội
được tốt hơn, tuy nhiên cần thúc đẩy mạnh mọi khâu chuẩn bị như bãi đỗ xe,
vệ sinh an toàn thực phẩm, giá cả dịch vụ, đặc biệt là công tác phòng chống
cháy nổ trong lễ hội.
Cụ thể, Cùng với việc sẽ túc trực trong suốt thời gian diễn ra lễ hội, đợi
Phòng cháy chữa cháy, Công an tỉnh Nam Định cử các tổ công tác đến Đền
Trần - Chùa Tháp kiểm tra, hướng dẫn về công tác phòng cháy chữa cháy.
Đền Trần được trang bị một máy bơm chữa cháy chuyên dụng, nhiều bình
chữa cháy và các dụng cụ chữa cháy đặt ở nhiều nơi dễ tìm, dễ lấy. Ngoài ra,
công tác quản lý việc dựng điện, thắp nhang và đốt vàng mã được siết chặt
hơn nhằm đảm bảo an toàn về phòng chống cháy nổ.
Bên cạnh đó là công tác chuẩn bị về an ninh trật tự, an toàn du khách.
Những mùa lễ hội thường xảy ra tình trạng như tăng giá vé trông giữ xe là
3.000 lên 10.000 đồng/lượt xe máy và 20.000 lên 30.000 đồng/lượt ô tô, phí
11
dịch vụ ăn uống cũng bị đẩy lên cao, nạn đổi tiền lẻ cũng gây lộn xộn mất trật
tự ngay ngoài cổng đền. Điều này gây phản cảm cho lễ hội và khu di tích, gây
bức xúc cho nhân dân và khách thập phương trẩy hội
ể giải quyết tốt những vướng mắc nêu trê , ban tổ chức tăng cường công
tác tuyên truyền đối với khách hành hương hạn chế tối đa việc đốt nhang, tuân
thủ theo đúng quy định của lễ hội và của nhà đền
Tại buổi họp báo trước khi diễn ra Lễ khai ấn đền Trần 2013, Phó viện
trưởng Viện Văn hóa dân gian, ông Dương Hồng Quang, người chủ trì đề án
Tổ chức lễ hội đền Trần, cho biết đến nay lễ hội đền Trần đã thoát khỏi 3
khủng hoảng là khủng hoảng về hình ảnh, khủng hoảng về giá trị và khủng
hoảng về trật tự lễ hội. Ông Quang khẳng định đang đi đúng hướng trả lại lễ
hội về cho cộng đồng trong công tác tổ chức lễ hội đền Trần, và có thể tin lễ
hội đền Trần sẽ dần tìm lại vị trí một lễ hội lớn của cả nước. Còn bà Cao Thị
hòm công đức được đặt khắp nơi trong di tích đền Trần. Chiều 14 tháng
giêng, nhà đền bày hai hàng bàn chạy dọc lối vào đền Thiên Trường, Cố
Trạch với các chồng phiếu ghi công đức được in sẵn các mức đúng từ 50.000
đồng trở ên. Rồi n hân viên phục vụ nhà đền bán ấn trấn trạch, lệnh bài và cả
thẻ cầu may cho xe ô tô để thu thê
1.2.1.3.kinh phí
Tổ chứ
lễ hội
Đêm 14 tháng Giêng tại đền Thiên Trường, khu di tích lịch sử, văn hóa
Đền Trần - cha Tháp, p hường Lộc Vượng (TP Nam Định) diễn ra Lễ Khai ấn
Xuân Quý Tỵ. Dự Lễ Khai ấn có Đại tướng Trần Đại Quang, Uỷ viên Bộ
Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an; các đồng chí Ủy viên BCH Trung ương
Đảng: Nguyễn Thiện Nhân, Phó Thủ tướng Chính phủ; Phạm Hồng Hà, Bí
thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch HĐND tỉnh, Trưởng đoàn Đoàn đại biểu Quốc hội của
tỉnh; Nguyễn Khắc Hưng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh uỷ; Nguyễn Văn
13
Tuấn, Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch UBND tỉnh; lãnh đạo một số bộ, ban,
ngành của Trung ương; các đồng chí trong Ban TVTU; lãnh đạo các sở, ban,
ngành của tỉnh; lãnh đạo Thành uỷ, HĐND, UBND Thành phố Nam Định
cùng đông đảo nhân dân trong tỉnh và du khách thập phương. Trước khi lễ hội
đền Trần diễn ra, ban tổ chức khẳng định sẽ trả lại lễ hội cho cộng đồng,
nhưng đáng tiếc, trong số 1.000 người được cấp thẻ vào đền trong giờ thiêng,
quan chức (và người nhà) chính quyền địa phương chi
áp đảo.
Dòng người chen lấn, xô đẩy nhau mục đích để vào được trong cung
cấm thắp hương cầu khấn cho kịp khung giờ thiêng khiến lực lượng an ninh
rất vất vả để điều tiết.Trong đám đông,tiếng la hét thậm chí chửi nhau không
tiếc lời, thêm vào đó là chèn ép, chen lấn đến ngạt thở. Không còn những sự
nhã nhặn, thong dong khi đi lễ ban đầu nữa mà thay vào đó là sự tranh đấu
không thương tiếc chỉ vì để được vào lầm rầm khấn vái bên trong. Trên ban
can để nhận ấn. Từ những người già cho đến những phụ nữ bình thường “
chân yếu tay mềm” là thế mà nay cũng nóng lòng leo lên cao để nhận ấn cho
nhanh. Phải mất gần một giờ đồng hồ lực lượng an ninh mới chấn chỉnh được
tình hình, yêu cầu mọi người kiên nhẫn xếp hàng, tuy nhiên quy trình vẫn
diễn ra theo kiểu mua bán hơn là ban phát ấn lộc, hầu hết là ai đưa tiền mới
được phát ấn với mức tiền dao động t
15-50.000 đồng.
Năm 2013, mặc dù UBND tỉnh Nam Định triển khai phương án an ninh
rất chặt chẽ,lực lượng công an, cảnh sát cơ động cũng đã vào cuộc rất tích
cực để đảm bảo an toàn cho khu vực trong và ngoài lễ hội, nhưng xem ra
cũng vẫn “chưa lại” với ý thức của người dân khi tham gia. Theo như ông Vũ
Xuân Thành, Chánh thanh tra Bộ VH-TT&DL thì “lễ hội năm nay có sự
chuyển biến tích cực, đặc biệt là nhận thức của chính quyền địa phương nơi
15
diễn ra lễ hội. Dĩ nhiên, sạn lễ hội vẫn còn nhiều như rải tiền lẻ, nhét tiền vào
lư hương, tượng Phật Nhưng để thay đổi tình trạng này chắc phải cần đến
một cuộc cách mạn
1.2.1.4. về ý thức người dân”
Công tác bảo vệ và giải quyết sự cố trong quá tr
nh diễn ra lễ hội
Những ai đã từng tham dự Lễ hội khai Ấn đền Trần những năm trước
đây hẳn chưa quân những hình ảnh lộn xộn, mất an ninh trật tự tại lễ hội này,
đặc biệt là trong đêm diễn ra nghi lễ khai Ấn. Vậy nhưng, theo cảm nhận của
báo chí, nhất là của nhiều du khách, trong đêm khai Ấn những năm gần đây
tình trạng lộn xộn, mất an ninh trật tự trên cơ bản đã được khắc phục. "Điểm
cộng” này có được trước hết nhờ việc Ban tổ chức đã chủ động, nỗ lực hơn
rất nhiều trong công tác đảm bảo an ninh trật tự. Đặc biệt những thay đổi
trong công tác tổ chức đã mang lại những hiệu ứng tích cực. Cụ thể, thay
bằng việc phát Ấn ngay trong đêm khai Ấn và ngay sau khi nghi lễ này được
thực hiện như những năm trước đây, Ban tổ chức đã cho lùi việc phát Ấn đến
trùng tu các hạng mục: Làm mới đẹp lại chính điện; trang trí, thiết kế nội thất
phòng trưng bày truyền thống thời Trần và công lao của Hưng Đạo Đại
Vương Trần Quốc Tuấn; xây dựng lại khu vực nhà bếp, nhà kho, lò hóa sớ và
sửa chữa nhà vệ sinh…với tổng giá trị hơn 2 tỷ đồng t
tiền công đức đóng góp.
Đền Trần đã được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia, việc chăm
sóc, gìn giữ còn được quan tâm bởi các ban ngành chức năn như Sở Văn hóa
Thể th ao và Du lịch tỉnh Nam Định, các cơ quan cấp Trung ương thường
xuyên giám sát các công tác
1.2.2.2.ổ chức quả lý này.
Hoạt động t
́p đón khách tham quan
Trong dịp lễ hội, đền Trần được bảo vệ và chăm sóc bởi rất nhiều các tổ,
17
ban… do lượng khách thập phương đến rất đông đảo. Sau dịp lễ, khi khách
đến thăm đền thưa dần, chỉ còn khách du lịch tham quan, vãn cảnh… công
việc vệ sinh, chăm sóc đền trở nên nhẹ nhàng hơn. Nhưng ở đây luôn có một
ban quản lý hoạt động thường xuyên, túc trực. Ban quản lý này tổ chức vệ
sinh, bảo vệ, sửa sang khu di tích. Tuy nhiên, do diện tích khuôn viên khu di
tích khá rộng, lực lượng quản lý đần còn thiếu, tình hình vệ sinh vẫn chưa
được đảm bảo. Vẫn còn trường hợp rác thải không kịp xử
1.2.2.3.́, làm mất ảnh quan.
Hoạt đô
g q uảng bá hình ảnh
Nhắc đến Khu di tích lịch sử đền Trần, người ta không còn cảm thấy lạ
lẫm nữa. Đền Trần được biết đến như một điểm tới đáng quan tâm khi tổ chức
các cuộc du xuân, lễ tất. Nhưng hình ảnh đền Trần lại không mấy đặc sắc
ngoài những dịp lễ hội. Việc biến lễ hội Khai ấn trở thành lễ hội tầm cỡ quốc
gia cho thấy khả năng quảng bá hình ảnh, thương hiệu của du lịch văn hóa
tỉnh Nam Định, nhất là Khu di tích lịch sử đền Trần rất đáng chú ý. Nhưng sự
góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, xoá đói, giảm nghèo, đảm bảo
an sinh xã hội, bảo tồn và phát huy giá trị văn hoá, bảo vệ môi trường và giữ
vững an ninh, quốc phòng. Bên cạnh những thành tựu đó, ngành Du lịch còn
bộc lộ những hạn chế và bất cập nhất định; nhiều khó khăn, trở ngại vẫn chưa
được giải quyết thoả đáng; chưa có bước phát triển đột phá để khẳng định
thực sự là ngành kinh tế mũi nhọn; hiệu quả tăng trưởng chưa tương xứng với
tiềm năng và lợi thế của đất nước; phát triển nhưng vẫn ẩn chứa
iều yếu tố thiếu bền vững.
Xu hướng hội nhập, hợp tác, cạnh tranh toàn cầu, giao lưu mở rộng và
tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ trong nền kinh tế tri thức trên thế
giới và khu vực đã và đang tạo những cơ hội đồng thời cũng là thách thức đối
với phát triển du lịch Việt Nam. Trước bối cảnh và xu hướng đó, định hướng
phát triển Du lịch Việt Nam phải đáp ứng được những yêu cầu mới của thời
20
đại về tính chuyên nghiệp, tính hiện đại, hội nhập và hiệu quả đồng thời bảo
tồn và phát huy bản sắc dân tộc, yếu tố truyền thống để phát triển bền vững,
tương xứng với tiềm năng, lợi thế của đất nước và đáp
g yêu cầu cạnh tranh quốc tế.
Đánh giá của Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch (ITDR) về những
thành công và hạn chế trong phát triển du lịch thời gian qua có thể rút ra bài
học kinh nghiệm định hướng cho giai đoạn tới là: thứ nhất, lấy hiệu quả về
kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường là mục tiêu phát triển tổng thể; thứ hai,
chất lượng sản phẩm và thương hiệu là yếu tố quyết định; thứ ba, doanh
nghiệp là động lực chính của quá trình phát triển và thứ tư, phân cấp
liên kết là trọng tâm quản lý.
Trong giai đoạn tới, Du lịch Việt Nam tiếp tục duy trì quan điểm phát
triển bền vững với mục tiêu phát triển du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế
mũi nhọn và đưa Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn và có đẳng cấp trong
khu vực. Để đạt mục tiêu đó, ngành Du lịch cần đặt trọng tâm vào phát triển
du lịch có chất lượng, có thương hiệu, có tính chuyên nghiệp và hiện đại trên
ngành du lịch và dịch vụ. Quy hoạch Namtổng thể phát triển du lịch tỉnh
Định đến năm 2010 (xây dựng năm 2003) được thực Namhiện trong bối cảnh
du lịch Việt và thế giới có nhiều thay đổi. Trên thế giới, dòng khách du lịc đã
và đang tập trung ào khu vự c Đông Á - Thái Bình D ương, đặc biệt là khu
vực Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. Ở trong nước, du lịch đã và đang
tiếp tục phát triển mạnh, đóng vai trị ngày càng quan trọng trong nền kinh tế
quốc dân. Quy hoạch đã có những định hướng quan trọng về phát triển du
lịch tỉnh thời gian qua. Cùng với tiến trình phát triển trên đây của du lịch cả
nước, du lịch tỉnh Nam Định đã đạt được những thành tựu đáng kể, có những
22
đóng góp nhất định trong sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh và đối với sự
phát triển du lịch chung của cả nước. Du lịch Nam Định đang từng bước trở
thành một trong những trọng điểm phát triển du lịch của các tỉnh đồng bằng
sông Hồng. Tuy nhiên, đến nay, thời gian thực hiện quy hoạch đã hết, bối
cảnh quốc tế và trong nước đã xuất hiện nhiều yếu tố mới ảnh hưởng đến việc
phát triển kinh tế- xã hội của tỉnh trong đó có du lịch. Đặc biệt những năm
gần đây, tình hình trên thế giới có nhiều biến động phức tạp như thiên tai,
dịch bệnh, nạn khủng bố xảy ra ở nhiều nơi. Những vấn đề như biến đổi khí
hậu, tình hình tranh chấp chủ quyền trên biển Đông, khủng hoảng tài chính
toàn cầu đã và đang ảnh hưởng trực tiếp đếNamn sự phát triển của du
lịchNam Việt nói chung và du lịch tỉnh Định nói riêng. Tỉnh Nam Định cùng
chung định hướng với cả nước, với mục tiêu phát triển du lịch bền vững, bên
cạnh phát triển du lịch biển, đồng thời quan tâm phát triển du lịch văn hóa,
dựa trên tiềm
ăng văn hóa giàu có nơi đây.
2.1.2. Nguyện vọng của các cơ quan tổ chức, quản lý và người dân địa
Namhương cũng như khách du lịch
Định là m
• nh có bề d
lịch sửNam: