I/ PHẦN MỞ ĐẦU
I.1/ Lí do chọn sáng kiến:
Thể dục thể thao là một bộ phận của nền văn hóa thể chất, là sự tổng hợp những
thành tựu của phát triển xã hội, sử dụng những biện pháp chuyên môn để điều khiển sự
phát triển thể chất của con người một cách có chủ đích, nâng cao năng lực thể chất, kéo
dài tuổi thọ.
Giáo dục thể chất là một hình thức giáo dục chuyên biệt, cùng với các hoạt động
khác ( đạo đức, thẩm mĩ…) góp phần giáo dục thế hệ trẻ thực hiện mục tiêu giáo dục
trong nhà trường phổ thông. Giáo dục thể chất trong nhà trường còn góp phần phát hiện
và bồi dưỡng nhân tài thể dục thể thao.
Trong những năm qua, cùng với sự phát triển của các mặt trong đời sống xã hội,
sự bùng nổ mạnh mẽ trong việc phát triển thể thao phong trào, thể thao đỉnh cao lan
rộng khắp trong cộng đồng, trong đó có nhà trường. Các môn thể thao như: bóng
chuyền, bóng đá, cầu lông thường xuyên được tổ chức thi đấu trong các cơ quan, trường
học. Bên cạnh đó, các môn như cờ vua, cờ tướng, điền kinh, bóng bàn rất ít khi được thi
đấu. Trong nhà trường thì lại càng ít hơn và mang tính thời vụ, nhất là môn bóng bàn ở
tiểu học.
Chính vì vậy, khi đi vào tập luyện môn thể thao này thì nhiều giáo viên đã gặp khó khăn
trong việc tìm ra những phương pháp, biện pháp phù hợp để bồi dưỡng cho học sinh,
các kĩ năng thì có nhiều nhưng lại không phù hợp với đối tượng học sinh, chưa phù hợp
với sự phát triễn năng lực vận động của các em. Cho nên, qua quá trình giảng dạy, bồi
dưỡng đội ngũ học sinh năng khiếu môn bóng bàn, tôi đã rút ra những kinh nghiệm quý
xin được chia sẽ cùng đồng nghiệp, đó là: Tìm hiểu và ứng dụng một số phương
pháp tổ chức bồi dưỡng năng khiếu Bóng bàn tại Trường TH Vĩnh Ninh”
I.2/ Điểm mới của sáng kiến:
Đây là một sáng kiến mới dựa trên những phương pháp mà những năm công tác
tại trường, cùng với sự học hỏi, tham khảo nhiều tài liệu bản thân tôi đúc rút được,
nhằm tạo điều kiện cho các đồng nghiệp có thể định hướng những công việc cần làm
khi tập luyện môn Bóng bàn cho học sinh tại trường mình.
II/ PHẦN NỘI DUNG
II.1/ Thực trạng công tác bồi dưỡng năng khiếu Bóng bàn:
phát triển tư duy của các em.
- Hình thể: Chiều cao mỗi năm tăng thêm 4 cm; trọng lượng cơ thể mỗi năm tăng 2kg.
Tuy nhiên, con số này chỉ là trung bình, chiều cao của trẻ có thể xê dịch khoảng 4-5 cm,
cân nặng có thể xê dịch từ 1-2 kg. Vì vậy, trong khi tổ chức tập luyện kĩ thuật phải đảm
bảo trang phục phải phù hợp, thoải mái, tránh gò bó, gây khó khăn khi học động tác,
ảnh hưởng quá trình hình thành kĩ năng kĩ xảo.
- Tuần hoàn: Tim đập nhanh khoảng 85 - 90 lần/ phút, mạch máu tương đối mở rộng, áp
huyết động mạch thấp, hệ tuần hoàn chưa hoàn chỉnh.
Do ý chí và sự phát triển nhận thức của học sinh tiểu học: Ở đầu tuổi tiểu
học hành vi mà trẻ thực hiện còn phụ thuộc nhiều vào yêu cầu của người lớn (học để
được bố cho đi ăn kem, học để được cô giáo khen, ) Khi đó, sự điều chỉnh ý chí đối
với việc thực thi hành vi ở các em còn yếu. Đặc biệt các em chưa đủ ý chí để thực hiện
đến cùng mục đích đã đề ra nếu gặp khó khăn. Đến cuối tuổi tiểu học các em đã có khả
năng biến yêu cầu của người lớn thành mục đích hành động của mình, tuy vậy năng lực
ý chí còn thiếu bền vững, chưa thể trở thành nét tính cách của các em. Việc thực hiện
hành vi vẫn chủ yếu phụ thuộc vào hứng thú nhất thời.
Chính vì những yếu tố trên nên khi thực hiện áp dụng các bài tập thể chất, giáo
viên cần chú ý đến lượng vận động, tần số động tác, số lần thực hiện sao cho bài tập
không quá nặng, quá nhẹ để hình thành kĩ năng kỉ xảo vận động, tiến tới hình thành
định hình động lực cho học sinh.
II.2/ Các giải pháp và phương pháp nâng cao chất lượng công tác tập luyện:
II.2.1/ Các giải pháp:
Để chuẩn bị tốt cho công tác tập luyện, ngay khi thực hiện người giáo viên cần
lên kế hoạch cụ thể, trình bày, tham mưu với nhà trường và các tổ chức đoàn thể, phụ
2
huynh học sinh, chuẩn bị tất cả các điều kiện về sân bải, dụng cụ tập luyện và những
yếu tố này phải được nhất trí hoàn toàn.
II.2.2/ Các phương pháp được áp dụng để nâng cao chất lượng trong quá trình tập
luyện:
Để thực hiện hiệu quả các giải pháp và kĩ thuật bài tập cũng như phương pháp tổ
- Đập bóng bổng thuận tay.
b. Kỹ thuật tấn công trái tay.
- Líp bóng trái tay.
- Vụt nhanh trái tay ( hay còn gọi là chặn đẩy trái tay )
- Giật bóng trái tay.
- Đột kích trái tay.
3/ Kỹ thuật phòng thủ.
- Cắt bóng thuận tay ( bên phải )
3
- Cắt bóng trái tay ( bên trái )
- Chặn bóng thuận tay ( bên phải )
- Chặn bóng trái tay ( bên trái )
- Gò bóng thuận tay ( bên phải )
- Gò bóng trái tay ( bên trái )
- Thả bóng bổng thuận tay ( bên phải )
- Thả bóng bổng trái tay ( bên trái )
4/ Kỹ thuật giao bóng và đỡ giao bóng.
- Thuận tay ( bên phải ) và trái tay ( bên trái ) đều có những kỹ thuật giao bóng sau :
- Giao bóng xoáy lên.
- Giao bóng xoáy xuống.
- Giao bóng xoáy ngang lên sang bên phải hoặc bên trái.
- Giao bóng xoáy ngang xuống bên phải hoặc bên trái.
Trên cơ sở của các loại giao bóng đó người ta vận dụng thành các kiểu giao bóng khác
nhau như tung cao, giao bóng kiểu mổ,
5/ Kỹ thuật di chuyển.
Di chuyển bước chân đánh bóng có vai trò rất quan trọng trong tập luyện và thi đấu
bóng bàn; Di chuyển bước chân tốt sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc sử dụng kỹ, chiến
thuật hợp lý, tiết kiệm năng lượng, nâng cao hiệu quả của kỹ, chiến thuật.
Di chuyển bước chân có 4 loại :
- Di chuyển bước đơn.
khoa chuyên môn, quá trình dạy học và ý kiến của đồng nghiệp. Tôi đã đưa ra các biện
pháp khắc phục như sau:
- Nên tìm một chuyên gia bóng bàn học những kĩ năng cơ bản nhất về môn này( thầy
cô giáo chuyên sâu, vận động viên…). Đồng thời nắm vững nguyên tắc của môn bóng
bàn
- Trên thực tế mỗi một sai lầm khi thực hiện kỹ thuật của người chơi thì tương ứng sẽ
có một phương pháp sửa chữa đặc hiệu. Tuy vậy cũng có một số phương pháp cơ bản
để sửa chữa kỹ thuật là:
Bước 1: Phân tích lại kỹ thuật đặc biệt của người chơi
Bước 2: Cho tập động tác lăng tay ngoài bàn không bóng
Bước 3: Tập bóng cho từng quả, đặc biệt từ chỗ sai của kỹ thuật để thực hiện (tập đánh
bóng tại chỗ)
Bước 4: Tập đánh bóng trên một đường cơ bản sau đó mới phối hợp giữa đường và
điểm trong quá trình thực hiện cần nghiêm túc, không nóng vội, nhờ người có kỹ thuật
giám sát chặt chẽ từng bước và sửa chữa ngay những sai sót cả cũ lẫn mới của người
chơi.
Qua quá trình tập luyện tôi nhận thấy có một số kĩ thuật các em chưa thể hoàn
thiện được kĩ năng của mình, thực hiện chưa thành thạo, còn nhiều sai sót, cho nên tôi
đã lựa chọn một số kĩ thuật đơn giản phù hợp với các em như sau:
Các kĩ thuật cơ bản được lựa chọn:
1/ Cầm vợt bóng bàn kiểu ngang: Với kiểu cầm vợt này rất phù hợp với kiểu
đánh công bóng 2 mặt cũng như cắt bóng, líp bóng vòng cung của trái tay và bao gồm
phạm vi quán xuyến lớn.
2/Líp công thuận tay:
-Đặc điểm: Vị trí đứng hơi xa bàn, động tác nhỏ, tốc độ nhanh, đường bóng linh hoạt,
có kèm theo xoáy lên. Chủ động phát lực đánh bóng, có thể tạo ra cơ hội đập vụt. Đây
là kỹ thuật mang tính tấn công có hiệu quả nhất để đối phó với bóng xoáy xuống (đặc
biệt là đối phó với cắt bóng). Đây cũng là kỹ thuật mà vận động viên loại hình tấn công
gần bàn cần phải nắm vững.
- Thực hiện kỹ thuật động tác: Đứng ở khu vực giữa hoặc hơi lệch trái bàn, thân người
nhàng làm cho mặt vợt ma sát vào bóng theo hướng ra trước, xuống dưới sang trái. Sau
khi đánh bóng tay vung vợt theo đà xuống dưới phía trước sang trái, đồng thời nhanh
chóng trở về tư thế chuẩn bị ban đầu. Trong quá trình thực hiện kỹ thuật động tác, trọng
tâm cơ thể chuyển từ chân phải sang chân trái.
4/ Kỹ thuật cắt bóng trái tay
Đây là kỹ thuật thường dùng của vận động viên bóng bàn khi vận dụng kết hợp tấn
công và cắt bóng. Kỹ thuật cắt bóng này cũng giống với kỹ thuật cắt bóng thuận tay và
cũng có thể chia ra thành: cắt bóng gần, cắt bóng xa, cắt bóng đuổi thân, cắt bóng đột
kích, cắt bóng giật vồng xoáy mạnh, cắt bóng giật vồng giật xung. Đặc điểm động tác
của các loại kỹ thuật này cơ bản cũng giống với các kỹ thuật cắt bóng thuận tay. Điểm
khác biệt là ở chỗ phương hướng thực hiện ngược nhau giữa phải và trái. Ngoài ra điểm
cắt bóng của vợt ngang trái tay hơi gần thân hơn so với cắt bóng thuận tay. Đồng thời
phát lực của cẳng tay và cổ tay tập trung hơn.
5/ Kỹ thuật động tác chặn bóng trái tay (Kỹ thuật chặn đẩy):
Đứng ở khoảng giữa hoặc lệch trái bàn bóng, thân người cách bàn khoảng 40-50cm.
Hai chân mở sang 2 bên rộng hơn vai, chân trái hơi ra trước hoặc hai chân đứng ngang
bằng, hai đầu gối hơi khụy, hóp bụng và ngực, thân trên hơi quay sang phải, tay phải co
tự nhiên cầm vợt ở phía bên phải thân người, đồng thời cẳng tay xoay trong làm cho
mặt vợt gần như vuông góc với mặt đất.
6
Khi bóng đến bật lên khỏi mặt bàn, cẳng tay nhanh chóng đưa vợt ra trước bóng. Ở thời
điểm bóng bật lên, dùng mặt vợt vuông góc với mặt bàn đẩy vào phần giữa của bóng,
chỉ dụng sức nhẹ nhang của cẳng tay và cổ tay, chủ yếu dựa vào sức bật trở lại của bóng
để chặn bóng trả lại đối phương. Sau khi chặn bóng, tay vung vợt ra trước theo đà đồng
thời nhanh chóng trở về tư thế chuẩn bị trước khi đánh bóng. Trong quá trình thực hiện
kỹ thuật động tác đánh bóng, trọng tâm cơ thể dồn lên hai chân.
6/ Kỹ thuật giao bóng
a. Giao bóng xoáy lên thuận tay và trái tay
Khi giao bóng vợt đưa từ sau ra trước và lên trên. Bên trái tay chủ yếu là động tác duỗi
cẳng tay, kết hợp với miết cổ tay. Bên thuận tay chủ yếu là động tác gấp cẳng tay kết
xuống "không xoáy” có thể dùng đẩy chặn hoặc công bóng để đánh trả. Nhưng do phần
lớn bóng loại này thường có kèm theo xoáy xuống nhẹ, vì vậy khi đánh trả thì góc độ
7
mặt vợt có thể hơi ngửa ra sau (hoặc không nên nghiêng ra trước nhiều) đồng thời tăng
thêmlực hướng lên trên thích đáng.
d. Đỡ giao bóng ngắn
Do loại giao bóng này bóng sang bàn mình gần lưới, đồng thời thường được dùng kết
hợp với giao bóng nhanh, vì vậy luôn phải chú ý đến điểm rơi của bóng đến. Khi phát
hiện bóng đến là bóng ngắn cần phải nhanh chóng di chuyển lên phía trước đến được vị
trí đánh bóng thích hợp, sau đó căn cứ vào phương hướng và mức độ xoáy của bóng
đến và sở trường kỹ thuật của bản thân để sử dụng gò, đẩy, công, líp bóng cho phù hợp.
Vì phần lớn bóng loại này đều ở trong bàn nên khi đánh trả thì vợt thường bị trở ngại
của mặt bàn, làm cho biên độ động tác không thể lớn nên cần phải vận dụng đầy đủ sức
mạnh của cẳng tay và cổ tay đồng thời cần phải dựa vào tính năng xoáy của bóng đến
để điều chỉnh góc độ mặt vợt và phương hướng dùng sức cho phù hợp. Sau khi đánh
bóng cần nhanh chóng trở về vị trí đứng bình thường chuẩn bị đón đánh bóng lần sau.
e. Đỡ giao bóng xoáy lên (xoáy xuống) bên trái thuận tay
Do loại giao bóng này thường có thủ pháp tay giống nhau nhưng độ xoáy lại có sự khác
biệt giữa xoáy nghiêng lên và xoáy nghiêng xuống. Do vậy trước khi đánh trả cần phải
đặc biệt chú ý đến phương hướng xoáy của bóng đến. Đỡ giao bóng xoáy nghiêng lên
thường sử dụng đẩy bóng, công bóng để đánh trả. Khi đỡ bóng mặt vợt cần hơi nghiêng
trước, đồng thời hơi nghiêng lệch sang trái một cách thỏa đáng, cần tăng thêm lực
hướng xuống phía dưới và phía trước để phòng ngừa khi vợt tiếp xúc với bóng sẽ bật
ngược sang phía bên phải. Nếu dùng gò bóng hoặc cắt bóng để đỡ bóng thì mặt vợt
không nên ngửa ra sau quá nhiều, đồng thời hơi nghiêng lệch sang trái thỏa đáng, ngoài
ra còn phải tăng lớn lực ma sát vào bóng theo hướng xuống phía dưới. Khi dùng líp
bóng để đánh trả cần tăng lớn góc độ nghiêng trước của mặt vợt, đồng thời giảm tối đa
sức mạnh nâng kéo lên trên, tăng thêm lực kéo ra trước. Đỡ bóng xoáy nghiêng xuống
dưới bên trái nên dùng gò, cắt để đánh trả. Khi đỡ bóng cần hơi ngửa ra sau, đồng thời
hơi nghiêng lệch sang trái, tăng thêm lực hướng ra trước, ngăn ngừa bóng đến bật trở lại
tác, trọng tâm cơ thể chuyển từ chân trái sang chân phải.
9/ Kỹ thuật gò bóng nhanh thuận tay
- Đặc điểm: Động tác nhỏ, nhịp độ và tốc độ đánh bóng tương đối nhanh, đường vòng
cung thấp và có kèm theo xoáy xuống. Do đó có thể rút ngắn thời gian chuẩn bị đánh
bóng của đối phương, có thể kết hợp với gò bóng chậm, có thể thay đổi nhịp độ gò bóng
để tạo điều kiện tấn công đập vụt.
- Thực hiện kỹ thuật động tác: Đứng lệch sang bên trái, thân người cách bàn khoảng
40cm, chân trái ra trước, hai gối hơi co, hóp bụng và ngực, thân người hơi xoay sang
phải, cẳng tay hơi xoay ngoài, đưa vợt lên phía trên trước bên phải cơ thể làm cho mặt
vợt hơi ngửa sau. Sau khi bóng đến bật lên hỏi mặt bàn, cẳng tay và cổ tay vung vợt ra
phía dưới, trước để đón bóng. Khi bóng còn ở thời điểm đi lên thì dùng mặt vợt ngửa
sau đánh vào phần giữa và dưới của bóng.
Trong giây lát vợt đánh vào bóng, cẳng tay và cổ tay dùng sức thỏa đáng làm cho vợt
ma sát vào bóng theo hướng ra trước, xuống dưới sang trái. Chú ý lợi dụng sức bật lên
của bóng đến. Sau khi đánh bóng tay vung vợt theo đà về phía dưới trước sang trái,
đồng thời nhanh chóng trở về tư thế chuẩn bị ban đầu. Trong quá trình thực hiện kỹ
thuật động tác, trọng tâm cơ thể chuyển từ chân phải sang chân trái.
10/ Kỹ thuật di chuyển:
a.Bước đơn
- Đặc điểm: Động tác nhanh và đơn giản, phạm vi di chuyển nhỏ, quá trình di chuyển
bước trọng tâm cơ thể luôn vững vàng thích hợp với việc sử dụng trong khi bóng đến có
cự ly gần với cơ thể.
- Thực hiện kỹ thuật động tác: Dùng một chân làm chân trụ, chân còn lại dựa vào đường
bóng và điểm rơi của bóng đến để di chuyển bước ra trước, ra sau, sang trái hoặc sang
phải.
b.Bước vượt
- Đặc điểm: Tốc độ di chuyển nhanh, phạm vi di chuyển lớn hơn bước đơn. Có thể sử
dụng khi bóng đến cách thân hơi xa. Vì bước di chuyển thứ nhất có biên độ lớn làm cho
trọng tâm cơ thể hạ thấp nên không dễ sử dụng liên tục.
9
năng khiếu tham dự Hội khỏe Phù đổng cấp huyện, giải các môn thể thao mở rộng và
đã đạt thành tích như sau:
Năm Huy chương Ghi chú
2011 -2012 1 HC bạc, 1HC đồng
2012 -2013 1HC vàng,1 HC bạc
2013- 2014 1 HC vàng,1 HC bạc, 1
HC đồng, 1 HC bạc tỉnh
Năm học 2014 – 2015, mặc dù Phòng GD & ĐT không tổ chức thi đấu môn Bóng bàn,
nhưng theo kế hoạch HKPĐ cấp trường vẫn tổ chức thi đấu và đạt kết quả tốt.
Những kết quả trên đã góp phần vào thành tích chung toàn đoàn của trường trong các
hội thi về thể dục thể thao của Phòng GD & ĐT:
10
Năm Nội dung Giải toàn đoàn Ghi chú
2011 -2012 Giải ĐK và các môn TT mở rộng Nhì
2012 -2013 HKPĐ Huyện Ba
2013- 2014 Giải các môn TT mở rộng Ba
2014 -2015 HKPĐ Huyện Ba
III/ PHẦN KẾT LUẬN
III.1/ Ý nghĩ của sáng kiến:
Qua thời gian tìm hiểu thực trạng và đề xuất những giải pháp, áp dụng những
phương pháp tập luyện, sử dụng các bài tập kĩ thuật, bản thân tôi nhận thấy:
- Việc áp dụng các phương pháp, kĩ thuật bài tập cũng như hình thức tập luyện phù hợp
trên đã đem lại những kết quả tốt cho môn Bóng bàn ở trường tiểu học Vĩnh Ninh, mở
ra hướng đi căn bản cho công tác tập luyện môn thể thao này ở các trường trên địa bàn,
cũng như công tác xã hội hóa thể dục thể thao.
- Với trình độ tiếp thu tập luyện, điều kiện khách quan về thể chất của học sinh tiểu học
thì những kĩ thuật này là vừa sức với các em. Những kĩ thuật được sử dụng hiệu quả đó
là:
1/ Cách cầm vợt bóng bàn kiểu ngang.
2/Líp công thuận tay.
Người viết
Đặng Văn Nam
XẾP LOẠI CỦA HĐTĐ TRƯỜNG TH VĨNH NINH
XẾP LOẠI CỦA HĐTĐ PHÒNG GD & ĐT QUẢNG NINH
12