Học viện chính trị - hành chính quốc gia hồ chí minh
Học viện chính trị - hành chính khu vực I
______________________
NGUYN NGC MNH
Học viên cao học khóa 2009-2011
Chuyên ngành: LịCH Sử ĐảNG CộNG SảN VIệT NAM
NHNG NI DUNG CH YU TRONG TRUYN THNG
DNG N C V GI NC CA DN TC VIT NAM
TIU LUN LCH S VIT NAM

Hà Nội, tháng 06 năm 2010
MỞ ĐẦU
Giá trị đạo đức truyền thống là một bộ phận trong hệ giá trị tinh thần
của dân tộc ta. Trong hệ giá trị tinh thần truyền thống Việt Nam, các giá trị
đạo đức chiếm vị trí nổi bật, tạo nên cốt lõi của nó. Nói đến các giá trị đạo
đức truyền thống của dân tộc ta là nói đến đặc thù của đạo đức Việt Nam với
những phẩm chất tốt đẹp đã hình thành và được bảo lưu cho đến thời điểm
hiện tại. Đó là các giá trị nhân văn mang tính cộng đồng, tính ổn định tương
đối, được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, thể hiện trong các chuẩn
mực mang tính phổ biến có tác dụng điều chỉnh hành vi giữa cá nhân và cá
nhân, giữa cá nhân và xã hội. Xét trong tương quan với thế giới và khu vực,
đặc biệt là với các dân tộc phương Đông, giá trị đạo đức truyền thống của
dân tộc ta có những nét chung với nhiều dân tộc khác vì các dân tộc trong
quá trình hình thành và phát triển của mình đều phải giải quyết những vấn đề
chung như xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, ổn định và phát triển đời sống xã
hội... Mặt khác, sự giao lưu quốc tế diễn ra thường xuyên ở mức độ này hay
mức độ khác, nhất là với các nước gần nhau đã ảnh hưởng đến nhau khá rõ
rệt. Cái khác nhau ở đây là trật tự sắp xếp các giá trị đạo đức, mối tương
quan giữa chúng và những sắc thái riêng hình thành trong điều kiện lịch sử
đặc thù của từng dân tộc qua suốt chiều dài lịch sử phát triển của nó. Giá trị
đạo đức truyền thống của dân tộc ta là do cộng đồng người Việt Nam tạo dựng

Với điều kiện khách quan như vậy, để tồn tại được, các cư dân Việt Nam
từ xưa đã phải sớm cố kết lại, chống chọi với thiên nhiên và ngoại xâm, đối phó
với quá trình đống hoá hàng ngàn năm trong thời Bắc thuộc; vùng lên giành
quyền tự chủ; xây dựng đất nước, giữ vững độc lập chủ quyền, chống các cuộc
chiến tranh xâm lược liên tiếp của các thế lực hùng mạnh và tàn bạo của các đế
chế phương Bắc và chủ nghĩa đế quốc thực dân phương Tây, trên cơ sở đó đã
tạo nên đặc thù trong truyền thống dựng nước và giữ nước của Việt Nam.
Hiểu hoàn cảnh đặc thù đó, chúng ta có thể khẳng định rằng lịch sử
quốc gia dân tộc Việt Nam từ khi ra đời tới nay là lịch sử dựng nước và giữ
nước gắn bó với nhau. Dựng nước luôn luôn gắn chặt với giữ nước, trong đó
dựng nước là yếu tố cơ bản. Đây là quan điểm nhất quán của dân tộc Việt
Nam trong cuộc đấu tranh để dựng nước và giữa nước. Phải xây dựng đất
nước hùng mạnh về mọi mặt mới có điều kiện, khả năng chiến thắng các thế
lực thù địch và phải giữ nước mới có điều kiện để xây dựng đất nước. Trong
quá trình hình thành và phát triển, truyền thống đó có ảnh hưởng sâu sắc đến
hệ tư tưởng và các thành quả tinh thần và vật chất của nhân dân ta. Ngày
nay, chúng ta đang đề cập đến hai nhiệm vụ chiến lược là xây dựng và bảo
vệ Tổ Quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, đó cũng chính là thể hiện mối quan
hệ giữa dựng nước và giữ nước. Sự kết hợp bền vững giữa dựng nước và giữ
nước, trong hoàn cảnh và điều kiện đặc thù Việt Nam tạo nên một truyền
thống tốt đẹp xuyên suốt lịch sử Việt Nam từ buổi đầu dựng nước cho đến
ngày nay với biết bao kỳ tích anh hùng.
2. Một số quan điểm về các giá trị trong truyền thống của dân tộc
Việt Nam
Lâu nay, việc nghiên cứu để xác định các giá trị đạo đức truyền thống
đã được nhiều người, nhất là các nhà khoa học quan tâm.
GS Nguyễn Hồng Phong cho rằng, tính cách dân tộc gần như là tất cả
nội dung của giá trị đạo đức truyền thống, bao gồm: tính tập thể - cộng đồng;
trọng đạo đức; cần kiệm, giản dị, thực tiễn; tinh thần yêu nước bất khuất và
lòng yêu chuộng hòa bình, nhân đạo; lạc quan.

động; sự tinh tế trong ứng xử, tính giản dị trong lối sống..."
Từ những nhận định trên có thể rút ra một số nhận xét sau:
Một là, trong hệ thống giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc ta,
giá trị đạo đức chiếm vị trí nổi bật. Vì vậy, khi đề cập đến các giá trị văn
hóa, giá trị tinh thần truyền thống hầu hết các ý kiến đều nhấn mạnh đến giá
trị đạo đức.
Hai là, trong các giá trị đạo đức truyền thống, chủ nghĩa yêu nước
được khẳng định là giá trị cốt lõi, giá trị định hướng các giá trị khác.
Ba là, một số phẩm chất đạo đức phổ biến của con ngời Việt Nam
như tinh thần đoàn kết, lòng nhân ái, đức tính cần cù, tinh thần lạc quan...
cũng thường được đề cập và coi đó là những giá trị đạo đức truyền thống
quý báu của dân tộc ta.
Dựa vào tiêu chí xác định giá trị, giá trị đạo đức và từ quan điểm của
Đảng ta cũng như của các nhà khoa học, có thể khẳng định các giá trị đạo
đức truyền thống cơ bản của dân tộc ta bao gồm:
- Chủ nghĩa yêu nước.
- Lòng thương ngời sâu sắc.
- Tinh thần đoàn kết cộng đồng.
- Đức tính cần kiệm.
- Lòng dũng cảm, bất khuất, tính khiêm tốn, giản dị, trung thực, thủy
chung, lạc quan.
Các giá trị đạo đức truyền thống dân tộc hình thành gắn với điều kiện
lịch sử cụ thể của Việt Nam trải qua hàng ngàn năm lịch sử. Đó là kết quả và
là động lực to lớn của quá trình dựng nước, giữ nước và phát triển đất nước
của dân tộc mang đậm nét đặc thù của sự phát triển xã hội trong lịch sử Việt
Nam. Đó còn là kết quả của quá trình tiếp thu sáng tạo tinh hoa của nhiều trào
lưu tư tưởng, văn hóa lớn của thế giới để bồi đắp thêm cho những giá trị đạo
đức - văn hóa vốn có của mình, nhất là khi có sự du nhập chủ nghĩa Mác -
Lênin, sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh.
3. Nội dung của những giá trị trong truyền thống dân tộc Việt Nam

Lịch sử Việt Nam là lịch sử dựng nước, giữ nước và phát triển đất
nước. Phải xây dựng đất nước lớn mạnh về mọi mặt thì mới có khả năng
chiến thắng các thế lực thù địch bên ngoài và có giữ được Tổ quốc mới có
điều kiện xây dựng đất nước. Trong quá trình hình thành và phát triển của
lịch sử dân tộc, truyền thống đó có ảnh hưởng sâu sắc đến những thành quả
vật chất và tinh thần của nhân dân ta. Yêu nước đối với nhân dân ta trước hết
là chăm lo xây dựng đất nước về mọi mặt kinh tế, chính trị, văn hóa... để tạo
sức mạnh bên trong bảo đảm cho sự tồn tại và phát triển của dân tộc.
Trải qua hơn một nghìn năm dưới chính sách đô hộ của bọn phong
kiến phương Bắc, cha ông ta vẫn bám trụ kiên cường, giữ đất, giữ làng, gắn
bó với mồ mả tổ tiên, giữ vững nơi chôn nhau, cắt rốn của mình. Mỗi làng
xóm Việt Nam là một thành trì vững chắc chống chính sách đô hộ của ngoại
bang, bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc. Tinh thần yêu nước, thương nòi của
nhân dân ta, trong muôn vàn khó khăn, gian khổ vẫn không giảm sút mà âm
ỉ cháy trong lòng người Việt và được thể hiện bằng những hành động cụ thể
trong đấu tranh chinh phục tự nhiên, xây dựng cuộc sống, giữ gìn những
phong tục tập quán tốt đẹp có từ buổi đầu dựng nước để khi có thời cơ thì
đứng lên đánh đuổi quân xâm lược, giải phóng đất nước.
Khi công cuộc chống xâm lược, giải phóng đất nước đã hoàn thành,
truyền thống yêu nước được thể hiện chủ yếu trong điều kiện tồn tại nhà
nước phong kiến độc lập. Trong thời gian dài, nhất là từ thế kỷ X đến thế kỷ
XV, nhân dân cả nước ta thực sự bắt tay vào việc xây dựng đất nước giàu
mạnh. Công cuộc khai khẩn đất đai, xây dựng các công trình trị thủy để phát
triển sản xuất nông nghiệp, mở mang ngành nghề... đã góp phần hình thành
một nền kinh tế tự chủ, đáp ứng phần lớn các nhu cầu thiết yếu của nhân dân
trong nước và đặt cơ sở cho quan hệ kinh tế với các nước trong khu vực.
Trên cơ sở kinh tế đó, nhà nước phong kiến được củng cố và phát triển với
đầy đủ các thiết chế chính trị, quân sự, văn hóa... ý thức dân tộc do đó cũng
được tăng cường và củng cố thêm một bước.
Trong sự nghiệp giữ nước, truyền thống yêu nước của nhân dân ta