KHẮC SÂU LÒNG YÊU NƯỚC CHO HỌC SINH KHI DẠY BÀI TRUYỀN
THỐNG YÊU NƯỚC CỦA DÂN TỘC VIỆT NAM THỜI PHONG KIẾN Ở
LỊCH SỬ LỚP 10
• Nguyễn Duy Khuyến – Trường THPT Thanh Bình
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Nhiệm vụ quan trọng nhất của dạy học lịch sử đó là giáo dục lòng yêu nước cho
học sinh, dạy cho các em hiểu biết về nguồn cội của dân tộc mình và dạy cho các em
biết phải tự hào về nguồn cội đó.
Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến nền giáo dục cách mạng.
Quan điểm của Người về mục đích dạy học là đào tạo ra những công dân tốt, những
cán bộ tốt, giúp ích cho công cuộc kiến thiết đất nước. Một trong những yêu cầu quan
trọng nhất đó là giáo dục lòng yêu nước, “dạy cho trẻ biết yêu nước thương nòi”. Để
đạt được mục tiêu lớn nhất là đấu tranh cho nước nhà độc lập gắn liền với cuộc đấu
tranh “làm cho ai cũng cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành” thì phải có những
con người tốt, những công dân “vừa hồng vừa chuyên”. Người nói: “Non sông Việt
Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để
sánh vai ới các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở
công học tập của các em…”.
Theo Bác, muốn đào tạo được những người công dân yêu nước yêu nước thì
phải có lòng nhân ái, ý thức công dân ở ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Ở
trường các em phải được học lịch sử, vì chỉ có học lịch sử thì các em mới biết được
quá trình dựng nước và giữ nước của cha ông, mới biết được truyền thống vẻ vang, rất
đáng tự hào của dân tộc. Trong tác phẩm “lịch sử nước ta” người viết: “Dân ta phải
biết sử ta Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”. Lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí
Minh về nhiệm vụ đào tạo những công dân biết yêu nước thương nòi, “vừa hồng vừa
chuyên” mãi mãi còn nguyên giá trị.
Tư tưởng Hồ Chí Minh không bao giờ tách rời việc học chữ với việc học làm
người. Bên cạnh việc dạy chữ thì nhà trường phải dạy các em trở thành một người yêu
nước, một công dân có ý thức, có lý tưởng sống đúng đắn, có đạo đức cao cả, biết
chiến đấu, cống hiến, hy sinh vì lợi ích của Tổ quốc, lợi ích của nhân dân, biết góp
sức mình vào việc chung của đất nước. Trong số những vấn đề cần giáo dục, Hồ Chí

nhiệm đối với quê hương, đất nước.
Từ ý nghĩa lớn lao ấy về mặt tư tưởng nên việc dạy học bộ môn lịch sử ở
trường phổ thông có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, cung cấp cho học sinh những kiến
thức khoa học (chức năng giáo dưỡng) để trên cơ sở ấy tiến hành việc giáo dục tư
tưởng chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống (chức năng giáo dục) và bối dưỡng khả
năng nhận thức, hành động của học sinh (chức năng phát triển).
Trong thực tế cũng không ít người cho rằng, môn lịch sử là bộ môn học thuộc
lòng, nặng về ghi nhớ những sự kiện đơn thuần như là năm tháng ngày giờ… và xếp
nó vào môn phụ, do đó đã ảnh hưởng không tốt đến mục tiêu đào tạo và giáo dục thế
hệ trẻ.
Cùng với sự phát triển của xã hội loài người, cuộc cách mạng khoa học công
nghệ như vũ bão hiện nay thì việc am hiểu tường tận lịch sử nói chung và lịch sử dân
tộc nói riêng là một việc làm cần kíp và chính đáng.
Trong quá trình giảng dạy và qua kết quả học tập của học sinh, tôi đã xác định
lịch sử là một bộ môn khoa học có ưu thế rất lớn trong việc giáo dục lòng yêu nước
cho học sinh, rèn tư duy sáng tạo cho các em, đặc biệt giúp cho học sinh từ hiểu biết
lịch sử mà rút ra kinh nghiệm quý giá để xây dựng và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa
hiện nay. Để đạt được kết quả trên thì việc áp dụng nhiều phương pháp giảng dạy vào
tiết học lịch sử là rất quan trọng. Trong quá trình giảng dạy, ngoài các phương pháp
2
thường dùng, tôi đã rất linh động trong việc kết hợp hài hòa nhiều phương pháp khác
nhau đan xen trong các tiết dạy tùy vào điều kiện ở từng khối, từng lớp và trong
những hoàn cảnh cụ thể như là việc sử dụng câu hỏi nêu vấn đề, chia nhóm thảo luận,
kể chuyện lịch sử, sử dụng kênh hình trong sách giáo khoa, chiếu phim tư liệu, liên hệ
với thực tế… để học sinh hăng say với giờ học và đạt được mong muốn giáo dục.
Qua một thời gian dài áp dụng, tôi thấy hiệu quả đạt được rất khả quan, vì thế
tôi tổng hợp thành sáng kiến kinh nghiệm: “KHẮC SÂU LÒNG YÊU NƯỚC CHO
HỌC SINH KHI DẠY BÀI TRUYỀN THỐNG YÊU NƯỚC CỦA DÂN TỘC
VIỆT NAM THỜI PHONG KIẾN Ở LỊCH SỬ LỚP 10”
Trong khuôn khổ của đề tài này, tôi chỉ mới nghiên cứu ở phạm vi rất hẹp, ở

Người ta có thể tỏ bày tình yêu đất nước, Tổ quốc của mình bằng ước mơ hoài bão.
Thế nhưng hiểu cụ thể, đầy đủ, rõ ràng thế nào là lòng yêu đất nước thì thật là khó
khăn
Con người, bất cứ ai – cùng sinh ra, lớn lên trong một môi trường cụ thể là gia đình,
làng xóm, miền quê. Đó là những con người, những cảnh vật gần gũi, gắn bó máu thịt.
Bởi vậy, nếu mỗi chúng ta không có tình yêu đối với các bậc sinh thành ra mình thì
làm sao có được tình yêu đối với nhân dân rộng rãi. Không có chút xúc động nào
trước cảnh vật: mái tranh nâu, bờ ao, luống đất, nhịp cầu… khăng khít với mình suốt
tuổi bé thơ và trong cả cuộc đời thì làm gì có được tình yêu đất nước, tình yêu Tổ
quôc. Bác Hồ nặng lòng yêu xứ Nghệ (đến độ trước phút đi xa, Bác còn thèm nghe
một câu hò ví dặm) yêu mảnh đất “xứ dân gầy” non xanh nước biếc như tranh họa đồ
nên Bác mới một đời tận tụy hi sinh, đấu tranh vì độc lập tự đo của đất nước, vì hạnh
phúc ấm no của nhân dân: “Ôi lòng Bác vậy cứ thương ta. Thương cuộc đời chung
thương cỏ hoa. Chí biết quên mình cho hết thảy. Như dòng sông chảy phù sa'" (Bác
ơi – Tố Hữu).
Thực tế, đã có không ít người nghĩ rằng phải làm một việc gì thật to lớn cho Tổ
quốc mới là yêu nước. Nhưng không phải thế, rất đơn giản đó là lòng yêu nước cần
được biểu hiện qua từng hành động, việc làm hằng ngày của mỗi chúng ta. Bạn cố
gắng học tập tốt, rèn luyện tốt, hoàn thành nhiệm vụ học tập của mình, đó là yêu
nước. Lựa chọn được một nghề nghiệp phù hợp với bản thân mình, gắn bó và cống
hiến hết mình vì công việc, đó là yêu nước. Lao động tích cực, hăng hái, làm giàu
chính đáng, đó là yêu nước. Có khi lại là việc nhỏ như không vứt rác bừa bãi, không
tàn phá môi trường, không hủy diệt muông thú. Và thậm chí, nói một câu tiếng Việt
đúng ngữ pháp, văn cảnh, thể hiện sự tự tôn với ngôn ngữ, văn hóa của dân tộc mình,
cũng là biểu hiện của lòng yêu nước… Lòng yêu nước chân chính không nhất thiết
phải hô, hét thật lớn để cho tất cả mọi người biết mà quan trọng là tính tự giác trong
mọi hành động, việc làm của mỗi chúng ta.
Tổ quốc là phần thiêng liêng trong tâm thức mỗi người và dường như với mọi
người yêu nước là dũng cảm, là hy sinh thân mình để bảo vệ nó mỗi khi đất nước bị
xâm lược. Gốc của lòng yêu nước là niềm tự hào về giang sơn, về tên tuổi danh dự

Truyền thống :
- Là những yếu tố về sinh hoạt xã hội, phong tục, tập quán, lối sống, đạo đức …
của một dân tộc. Đã hình thành và được lưu truyền từ đời này sang đời khác.
Truyền thống yêu nước của người Việt Nam
- Là nét nổi bật trong đời sống văn hóa và tinh thần của người Việt, là di sản quý
báu của dân tộc Việt. Nó được hình thành từ rất sớm, được củng cố và phát huy
qua hàng ngàn năm lịch sử.
Lòng yêu nước
- Nhân dân các dân tộc đều có lòng yêu nước, nó bắt nguồn từ nhiều yếu tố như:
Tình cảm đối với ông bà, cha mẹ, anh chị em, với hàng xóm láng giềng, với
vùng đất nơi mình sinh ra và lớn lên …
- Lòng yêu nước được nâng cao và khắc sâu hơn, từ đó hình thành nên truyền
thống yêu nước Việt Nam.
5
Song song với quá trình xây dựng đất nước, nhân dân Việt Nam liên tục phải cầm vũ
khí đứng lên chống ngoại xâm bảo vệ Tổ Quốc, đó là một quá trình dài chứa đựng
nhiều hi sinh gian khổ nhưng đầy tự hào và kiêu hãnh.
- Sau đó giáo viên đưa ra bảng thông tin phản hồi các cuộc kháng chiến bảo vệ
độc lập:
Tên cuộc đấu tranh
Vương
triều
Lãnh đạo Kết quả
Cuộc kháng chiến chống
Tống thời tiền Lê (981)
Tiền Lê - Lê Hoàn
- Thắng lợi nhanh
chóng
Kháng chiến chống Tống
thời Lý

Xiêm 1785
Thời Tây
Sơn
- Nguyễn Huệ
- Đánh tan 5 vạn quân
Xiêm
Kháng chiến chống quân
Thanh 1789
Thời Tây
Sơn
- Vua Quang
Trung (Nguyễn
Huệ)
- Đánh tan 29 vạn quân
Thanh xâm lược
+ Các cuộc kháng chiến của nhân dân ta diễn ra ở hầu hết các thế kỷ nối tiếp từ triều
đại này sang triều đại khác.
+ Để lại nhiều kỳ tích anh hùng rất đáng tự hào, những truyền thống cao quý tươi đẹp mãi
mãi khắc sâu vào lòng mỗi người Việt Nam yêu nước.
+ GV Giải thích: Yêu nước gắn với thương dân vì truyền thống yêu nước ngày càng
mang yếu tố nhân dân “người chở thuyền là dân, lật thuyền cũng là dân” → Khoan thư
sức dân dễ làm kế sâu rễ, bền gốc, là “Thượng sách để giữ nước”.
6
Như vậy trong các thế hệ phong kiến độc lập truyền thống yêu nước càng được
phát huy và tôi luyện, đã làm nên những kỳ tích anh hùng chiến thắng vẻ vang của
dân tộc. Qua tìm hiểu ta thấy truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam được biểu hiện
rất đa dạng ở những mức độ khác nhau:
+ Hy sinh, xả thân vì nước.
+ Tự hào về đất nước, tôn kính những vị anh hùng dân tộc.
+ Lao động sáng tạo làm giàu cho cộng đồng, cho đất nước.

Lòng yêu nước không chỉ làm chúng ta thấm thía nỗi nhục mất nước để toàn dân
phải đấu tranh chống áp bức, giành lại độc lập, tự do cho dân tộc mà còn phải biết lo
lắng trong hòa bình khi đất nước thân yêu của mình bị tụt hậu so với các quốc gia
khác. Mọi niềm tự hào đều bắt đầu từ tình yêu và chính niềm tự hào về đất nước ấy
làm nên lòng tự tôn dân tộc, tính tự trọng công dân.
2. Giáo viên lấy ví dụ cụ thể để minh họa cho bài học liên hệ đến những biểu
hiện của lòng yêu nước trong thời đại hiện nay
- Trước hết giáo viên cần chia lớp thành các nhóm theo các nội dung mà giáo
viên yêu cầu các em thực hiện. Cụ thể như sau:
- Chia mỗi lớp thành 02 nhóm (tương ứng với nhóm 1 làm Bài tập 1 là Ví dụ 1,
nhóm 2 làm bài tập 2 là Ví dụ 2)
- Nội dung đề tài được thực nghiệm ở 05 lớp 10 là: 10A1, 10A2, 10A3, 10A4,
10A5
- Giáo viên quán triệt tinh thần để các em ý thức được đây là việc làm của cả
nhóm nhưng đòi hỏi các cá nhân trong nhóm phải tham gia, đóng góp ý kiến nhiệt
tình và thảo luận sôi nổi để hoàn thành nội dung mà nhóm được giao.
- Thời gian hoàn thành là 15 phút trên 45 phút của một tiết học
Ví dụ 1:
“Chỉ vài tháng trở lại đây, có ít nhất 05 video clip quay cảnh nữ sinh đánh
nhau được tung lên mạng. Các clip này ghi lại cận cảnh vụ xô xát của các nữ sinh,
thu cả tiếng nói kèm theo nhiều câu chửi thề tục tĩu từ những cặp môi hồng. Tất
cả đều mặc đồng phục học sinh. Ngoài mức độ tàn nhẫn trong các hành vi bạo
lực, điều khiến dư luận lo ngại hơn cả chính là thái độ thờ ơ của những người
đứng xem, mà hầu hết là học sinh” (vnexpress.net, 24/3/2013)
Câu hỏi 1: Em có suy nghĩ như thế nào khi đọc được thông tin trên?
Câu hỏi 2: Nếu em gặp phải tình huống trên em sẽ làm gì?
Câu hỏi 3: Ngày nay, để yêu nước em phải làm gì? Và làm như thế nào ?
Câu hỏi 4 : Hãy đọc lên các câu ca dao, tục ngữ nói về lòng yêu nước mà em
đã học?
8

Vì vậy:
- Muốn hạn chế bạo lực học đường phải tăng cường giáo dục đạo đức, lối sống
cho học sinh, phối hợp chặt giữa nhà trường, gia đình và xã hội để uốn nắn,
ngăn chặn mầm mống bạo lực học đường
- Muốn ngăn chặn bạo lực học đường, phải giải quyết gốc rễ của vấn đề là giáo
dục cách ứng xử, giải quyết mâu thuẫn cho học sinh
10
Ví dụ 2
“Việc Trung Quốc xây dựng mở rộng trái phép công trình trên các bãi, đá và
làm thay đổi nguyên trạng tại khu vực Trường Sa không chỉ xâm phạm nghiêm
trọng chủ quyền của Việt Nam, mà còn vi phạm Tuyên bố về ứng xử của các bên ở
Biển Đông (DOC) đã kí kết giữa Trung Quốc và ASEAN. Việt Nam phản đối và
yêu cầu Trung Quốc chấm dứt ngay các hành động sai trái đó”
(Bà Phạm Thu Hằng – Phó phát ngôn Bộ ngoại giao Việt Nam)
Câu hỏi 1: Là công dân Việt Nam, em có suy nghĩ gì về chủ quyền và toàn vẹn
lãnh thổ Tổ quốc hiện nay?
Câu hỏi 2: Quan điểm của cá nhân em trong quan hệ ứng xử với Trung Quốc ở
Biển Đông hiện nay?
Đối với câu hỏi này, giáo viên có thể cung cấp cho học sinh các gợi ý sau đây:
- Cần nâng cao công tác tuyên truyền về vấn đề Biển Đông đến toàn dân
- Không chỉ tuyên truyền trong nước mà chúng ta phải tuyên truyền ra cả thế
giới những bản đồ này để khẳng định chủ quyền của chúng ta tại Biển Đông.
- Sức mạnh của Việt Nam hiện nay chính là ở chân lý và pháp lý
- Với phương châm thực hiện đường lối hòa bình, chúng ta có điểm mạnh hơn
Trung Quốc.
- Sự kiên cường và bất khuất là những yếu tố cơ bản tạo nên sức mạnh Việt
Nam.
- Truyền thống đó hàng nghìn năm nay có thể gặp những khó khăn ban đầu
nhưng sẽ có chiến thắng cuối cùng
Giàn khoan Hải Dương 981 của Trung Quốc đã vi phạm nghiêm trọng chủ quyền của

Tỉ Lệ % 75% 12,5% 12,5% 0%
12
V. ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG
Để đạt được hiệu quả cao trong học tập môn lịch sử trước hết học sinh phải yêu
thích môn lịch sử. Điều này cần sự tác động rất lớn từ phía giáo viên, và vai trò cùa
người giáo viên rất quan trọng trong việc hình thành tri thức và nhân cách học sinh.
Do đó, giáo viên là người tổ chức, hướng dẫn cho học sinh tích cực, chủ động và linh
hoạt tìm tòi tri thức.
Trong quá trình trực tiếp giảng dạy lịch sử lớp 10 cá nhân tôi nhận thấy vẫn còn
một số bất cập, tôi xin được đề xuất một vài kiến nghị sau đây:
Một là: Về tiết phân phối chương trình giáo viên cũng nên linh hoạt điều tiết
giữa các phần trong nội dung chương trình nhằm ưu tiên thêm một thời lượng nhiều
hơn cho nội dung quan trọng khi lên lớp.
Hai là: Giáo viên phải có sự chuẩn bị công phu về kế hoạch bài dạy, nhất là
khâu tổ chức cho học sinh tìm hiểu, tiếp nhận kiến thức trên lớp.
Trong quá trình vận dụng những biện pháp trên vào bài giảng tôi rút ra một số kinh
nghiệm sau :
- Giáo viên phải biết kết hợp hài hòa mục tiêu cần đạt với nội dung
cách làm mới, có như vậy tiết dạy mới bảo đảm nội dung
- Khi vận dụng người giáo viên phải sếp xếp thời gian hợp lí, nếu
không sẽ không đủ thời gian cho mỗi tiết dạy
- Giáo viên phải tìm mọi cách cho học sinh tự nêu lên thắc mắc của
mình
- Giáo viên nên thường xuyên đặt câu hỏi có liên quan đến các tài liệu
mà mình cung cấp cho các em để học sinh thấy rằng đọc nó rất bổ
ích…
Khi dạy học lịch sử theo chuẩn kiến thức hiện nay nếu giáo viên chú trọng về
việc làm sao cho học sinh ghi bài tốt với nội dung bài quá dài thì tiết học sẽ trở nên
nặng nề, học sinh sẽ tiếp thu bài một cách thụ động và căng thẳng . Nhưng nếu vận
dụng các phương pháp vừa nêu trên không hợp lý thì bài dạy sẽ không thực hiện được