Giáo viên hướng dấn: Th.s Đặng Trí Thọ Nguồn: http://a2ftu.info
Nhóm liên minh Tài chính tiền tệ Anh 3 và Anh 6
1

THỰC TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG OTC Ở VIỆT NAM TIỂU LUẬN
LÝ THUYẾT TÀI CHÍNH TIỀN TỆ

ĐỀ TÀI : “THỰC TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN THỊ
TRƯỜNG OTC Ở VIỆT NAM.” GIÁO VIÊN HƯỚNG DẤN : TH.S ĐẶNG TRÍ THỌ
NHÓM THỰC HIỆN : HOÀNG PHAN QUANG - ANH 3
HOÀNG QUỐC HƯNG - ANH 3
NGUYỄN THỊ THU THẢO - ANH 6
NGUYỄN THANH NGA - ANH 6

TRƯỜNG ĐH NGOẠI THƯƠNG
KHOA TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG



Mục Lục Trang
A. LỜI NÓI ĐẦU 3
B. NỘI DUNG

I. TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG OTC
1. Khái niệm, đặc điểm.
2. Vai trò thị trường OTC với nền kinh tế nói chung
3. Thị trường NASDAQ.

II. THỰC TRẠNG THỊ TRƯỜNG OTC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY.
1. Thị trường OTC đã tồn tại song chưa chính thức.
2. Mặt tích cực và tiêu cực đối với nền kinh tế.
3. Hướng dẫn tham gia thị trường OTC.
4. Kỳ vọng nhà đầu tư.

III. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG OTC.
1. Định hướng của chính phủ.
2. TÍnh khả thi.

4

kinh tế, hay các nhà hoạch định chính sách mà còn của báo chí, dư luận hay bản thân chúng ta-
là những sinh viên đang học và nghiên cứu về tài chính tiền tệ.

Thị trường giao dịch chứng khoán phi tập trung OTC có ảnh hưởng rất lớn tới thị trường
chứng khoán Việt Nam nói riêng và cả nền kinh tế nói chung Không thể phủ nhận rằng, vào giai
đoạn cuối năm 2006 đầu 2007, OTC thực sự là cỗ máy in tiền siêu tốc. Nhưng, đến thời điểm này,
cổ phiếu OTC đã mất đi nhiều sức nóng vốn có, đa số các cổ phiếu OTC đã giảm hẳn tính thanh
khoản và gần như đóng băng. Điều này gây hậu quả rất nghiêm trọng cho nhiều nhà đầu tư, và
đặc biệt là cho thị trường chứng khoán Việt Nam tại thời điểm này.

Chính vì sức ảnh hưởng của thị trường OTC đến nền kinh tế như vậy, nên nhóm chúng tôi
chọn OTC là đề tài nghiên cứu cho bài tiểu luận của mình.

Bài tiểu luận nhằm mục đích mang đến cho các bạn cái nhìn tổng quan về thị trường OTC
nói chung và thị trường OTC Việt Nam nói riêng. Đồng thời, chúng tôi cũng đề cập đến đinh
hướng phát triển thị trường OTC chính thức ở Việt Nam, và tính khả thi của nó.

Với những kiến thức rất bổ ích từ thầy Đặng Trí Thọ, kết hợp những thông tin thu thập từ
mạng Internet và các phương tiện truyền thông, chúng tôi đã hoàn thành bài tiểu luận này. Tuy
nhiên, do chưa đủ kiến thức và kinh nghiệm nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính tiền tệ, bài tiểu
luận của chúng tôi chắc không tránh khỏi thiếu sót. Rất mong sự góp ý của thầy giáo và các bạn!
Giáo viên hướng dấn: Th.s Đặng Trí Thọ Nguồn: http://a2ftu.info
Nhóm liên minh Tài chính tiền tệ Anh 3 và Anh 6
4

THỰC TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG OTC Ở VIỆT NAM


giá chào bán (ask), giao dịch sẽ được rút lại bằng thương lượng, và đưa ra giá cuối cùng sau thoả thuận.
Từ đó, giá thị trường cũng được tham khảo từ mạng lưới này.Đặc biệt, do tính đa dạng của thị trường nên
tại một thời điểm, trên OTC có thể có nhiều mức giá khác nhau cho một loại chứng khoán.
d. Th
ị trường OTC chịu sự chi phối của các nh
à t
ạo lập thị trường
: Các nhà tạo lập thị trưòng đóng
vai trò quan trọng trên thị trường OTC. Họ duy trì tính thanh khoản cho các loại chứng khoán mình đảm
trách, thông qua việc nắm giữ một lượng lớn chứng khoán để luôn sẵn sàng mua, bán, giao dịch với khách
hang.
e. Động lực c
huy
ển hướng giá tr
ên th
ị trường:
Động lực chuyển hướng giá trên thị trường OTC chịu
chi phối tương đối lớn từ các nhà tạo giá của thị trường. Khi nhà tạo giá muốn khuyến khích người đầu tư
bán chứng khoán ra thì họ sẽ đưa ra giá rao mua cao hơn. Qua đó, tác động đến các nhà tạo giá khác, họ Giáo viên hướng dấn: Th.s Đặng Trí Thọ Nguồn: http://a2ftu.info
Nhóm liên minh Tài chính tiền tệ Anh 3 và Anh 6
5

THỰC TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG OTC Ở VIỆT NAM

bám theo nhịp độ và làm cho giá chứng khoán tăng lên. Ngược lại, khi các nhà tạo giá muốn hấp dẫn người
mua mua vào, họ sẽ giảm giá chào bán. Và khi xu thế này lan qua các nhà tạo giá khác, sẽ làm cho giá
chứng khoán giảm xuống.

động đến sự phát triển của nền kinh tế.
2.3 THỊ TRƯỜNG OTC TẠO MÔI TRƯỜNG LINH HOẠT CHO NHÀ ĐẦU TƯ.
Do tính năng động của thị trường, các nhà đầu tư hoạt động trên OTC rất dễ dàng trong việc giao
dịch, truy cập, chia sẻ thông tin. Do đó, tiết kiệm thời gian, chi phí mà vẫn đảm bảo hiệu quả giao dịch. Giáo viên hướng dấn: Th.s Đặng Trí Thọ Nguồn: http://a2ftu.info
Nhóm liên minh Tài chính tiền tệ Anh 3 và Anh 6
6

THỰC TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG OTC Ở VIỆT NAM

2.4 THỊ TRƯỜNG OTC GIÚP TĂNG TÍNH THANH KHỎAN CHO CỔ PHIẾU TRÊN THỊ
TRƯỜNG GIAO DỊCH.
Một trong những lí do khiến thị trường chứng khoán phát triển nhanh là tính thanh khoản cao của
cổ phiếu. Chứng khoán có tính thanh khoản (tính lỏng) là những chứng khoán có sẵn thị trường cho việc
bán lại dễ dàng, giá cả tương đối ổn định theo thời gian.
Là thị trường linh hoạt, năng đông và hiệu quả cao, OTC đã góp phần tích cực tăng tính thanh khoản của
cổ phiếu trên thị trường chứng khoán.

3. THỊ TRƯỜNG OTC MỸ (NASDAQ) – MỘT MÔ HÌNH ĐIỂN HÌNH CHO THỊ TRƯỜNG
OTC THẾ GIỚI.
NASDAQ - National Association of Securities Dealers Automated Quotations system, là sàn giao dịch
chứng khoán phi tập trung(OTC), có giá trị vốn hoá thị trường đứng thứ 3 thế giới. Nasdaq được thành lập
năm 1971 bởi Hiệp hội những người buôn bán chứng khoán Quốc gia (NASD), và hiện đang được điều hành
bởi Nasdaq Stock Market, Inc. NASDAQ là sàn giao dịch chứng khoán điện tử lớn nhất nước Mỹ, với
khoảng 3,200 công ty niêm yết và số lượng cổ phiếu giao dịch bình quân nhiều hơn bất kỳ sàn giao dịch
khác ở Mỹ.Khi bắt đầu mở cửa giao dịch vào ngày 8/2/1971, NASDAQ là sàn thị trường chứng khoán điện
tử tiên phong trên thế giới. Lúc đầu, nó chỉ đơn thuần là hệ thống bản điện tử niêm yết giá chứ chưa thực
sự kết nối giữa người mua với người bán. Tác dụng quan trọng nhất lúc đó là nó giúp làm giảm mức chênh

gồm:
1.
Đượ
c niêm y
ết

độc quyền
trên NASDAQ.
2.
Đ
ã niêm y
ết được ít nhất 2 năm( hoặc 1 năm nếu thoả m
ãn m
ột số ti
êu chu
ẩn về vốn hoá thị
trường)
.
3. Kh
ối lượng giao dịch b
ình quân ngày t
ối thiểu l
à 200,000 c
ổ phiếu
.
4.
Lưu hành báo cáo hàng quí và hàng năm
.
5. Không
đứng trước nguy cơ phá sản

Á Châu, Sài Gòn Thương Tín, Bánh kẹo Kinh đô, Vinamilk. Đây chính là những cổ phiếu mà các nhà đầu tư
có tổ chức, nhất là các quỹ đầu tư rất quan tâm.
Thị trường phi tập trung ở Việt Nam đang tồn tại là một thực thể khách quan. Chỉ có thể nói, rằng
hoạt động của thị trường này còn manh mún, rời rạc, tổ chức của thị trường này chưa được chặt chẽ, chưa
có người tạo lập và dẫn dắt thị trường chứ không thể nói là Việt Nam chưa có thị trường OTC và Việt nam
đang đặt mục tiêu xây dựng đến năm 2010 sẽ có thị trường này như một số người thường nói.
Thị trường OTC là một tất yếu, là một phần không thể tách rời khỏi một nền kinh tế đang trong giai
đoạn chuyển đổi như Việt Nam hiện nay. Việc quản lý thế nào là hợp lý để phát huy được tiềm năng và
giảm thiểu các nguy cơ tiềm ẩn, chính là bài toán khó đặt ra không chỉ riêng cho các nhà quản lý thị trường
chứng khoán Việt Nam.
2. ẢNH HƯỞNG TÍCH CỰC VÀ TIÊU CỰC.
2.1 TÍCH C
ỰC

2.1.1 Cải thiện tính minh bạch trên thị trường
Quản lý OTC tập trung có áp dụng các chế tài cần thiết sẽ giúp cải thiện tính minh bạch trên thị
trường. Các Cty đại chúng phải thực hiện nghĩa vụ công bố thông tin định kỳ và bất thường theo Luật DN
như: báo cáo tài chính năm có kiểm toán, thông tin bất thường Với việc "định cư" OTC, kiểm tra giám sát
quá trình công bố thông tin của các Cty đại chúng sẽ ngày được thắt chặt hơn, giúp các nhà đầu tư hiểu
hơn nữa tình hình hoạt động sản xuất của DN phát hành, từ đó giúp ích cho việc xem xét, định giá chính
xác DN nhằm tránh những rủi ro trong quá trình giao dịch và tạo điều kiện bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư, Giáo viên hướng dấn: Th.s Đặng Trí Thọ Nguồn: http://a2ftu.info
Nhóm liên minh Tài chính tiền tệ Anh 3 và Anh 6
9

THỰC TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG OTC Ở VIỆT NAM

tránh được các rủi ro trong quá trình giao dịch chứng khoán OTC. Hầu hết các giao dịch trên thị trường OTC

Có thể nói nhu cầu đầu tư có tiềm năng khá lớn, trong khi tại sàn niêm yết cả HoSE và HaSTC mới chỉ có
khoảng 300 mã, so với hơn 1.000 loại cổ phiếu đã từng được giao dịch trên thị trường OTC trước đây quả là Giáo viên hướng dấn: Th.s Đặng Trí Thọ Nguồn: http://a2ftu.info
Nhóm liên minh Tài chính tiền tệ Anh 3 và Anh 6
10

THỰC TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG OTC Ở VIỆT NAM

con số bé nhỏ.Hơn thế nữa, khó khăn lớn nhất trên thị trường OTC chính là khoảng trống thông tin về
người có nhu cầu mua và bán. Và các dịch vụ mà CTCK đưa ra hiện nay chủ yếu nhằm khỏa lấp khoảng
trống này, trong đó lập sàn giao dịch cổ phiếu OTC là một dịch vụ điển hình. Giảm thiểu rủi ro, tránh bị giá
thao túng, và giao dịch bảo đảm là những cái được lớn nhất của nhà đầu tư OTC khi thực hiện giao dịch
qua công ty chính thức.
2.1.3 Thị trường tiện lợi cho các giao dịch.
Trong mô hình thị trường chứng khoán quốc gia, thị trường phi tập trung (OTC) là một thị trường cấp
cao, hoạt động trên cơ sở tự động hóa, giao dịch các chứng khoán chưa niêm yết hoặc chưa đủ tiêu chuẩn
niêm yết của các doanh nghiệp vừa và nhỏ là chủ yếu. Thị trường chứng khoán (TTCK) OTC là thị trường
tiện lợi cho việc giao dịch, truy cập và chia sẽ thông tin, tiết kiệm thời gian, chi phí giao dịch, đồng thời vẫn
có thể đảm bảo quản lý , giám sát thị trường. TTCK OTC hiện nay được coi là thị trường có tiềm năng hữu
dụng lớn và khả năng phát triển mạnh trong tương lai. Trong Chiến lược phát triển TTCK Việt Nam đến năm
2010 đã được Chính phủ phê duyệt, sẽ tiến hành xây dựng thị trường OTC tại Trung tâm giao dịch chứng
khoán Hà Nội, tạo điều kiện thu hẹp các giao dịch chứng khoán trên thị trường tự do, bảo vệ nhà đầu tư
(NĐT) nhỏ trong các giao dịch chứng khoán trao tay hiện nay.
Từ tháng 3/2006 cho đến nay, chúng ta chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của TTCK Việt Nam. Một thị
trường mua bán cổ phiếu trao tay hoạt động rất sôi động giữa các NĐT với hàng ngàn cổ phiếu, thông tin
đa chiều, giá dao động lớn. Khả năng sinh lời và rủi ro ở đây là cao hơn ở hai Trung tâm giao dịch tập
trung. Mặc dù không phải là thị trường bất hợp pháp, song đây là thị trường đầy rủi ro. Để tạo ra thị trường
hợp pháp, bảo vệ người đầu tư nhỏ, đồng thời tạo ra mối quan hệ hai chiều giữa Sở giao dịch chứng khoán

thị trường đang tăng giá hiện nay, nhà đầu tư đang lờ đi những phân tích có lý trí. Những nhà đầu tư đang
lao vào cuộc có ý thức hết được những rủi ro này không?Một quan chức Ngân hàng Nhà nước nhận xét
rằng trong cơn say chứng khoán hiện nay, những người bỏ tiền đầu tư đều ý thức được mức rủi ro, và sự
thiệt hại khi những cổ phiếu không thực chất sụt giá hoặc những công ty mà họ mua sập tiệm là chi phí kỳ
vọng mà họ sẽ phải trả. Hầu hết những người mua bán OTC đang làm cái chuyện giống như truyền lửa
qua tay nhau, và ai cũng hy vọng rằng mình sẽ không phải là người cuối cùng cầm lửa trong
tay.
Vai trò của Nhà nước trong việc điều chỉnh những hoạt động bất bình thường trên thị trường OTC
như thế nào? Cho đến nay, Uỷ ban Chứng khoán nhà nước tiếp tục tỏ ra thận trọng trong việc đưa ra bất
kỳ phát biểu nào về thị trường chứng khoán. Phản ứng của các quan chức tại Uỷ ban Chứng khoán với
những câu hỏi từ giới báo chí xung quanh vấn đề này là lảng tránh. Ngay cả các nhà đầu tư lớn, chuyên gia
được coi là có uy tín trong giới đầu tư chứng khoán Việt Nam cũng tránh bình luận đến những vấn đề trên
thị trường OTC. Lý do dễ giải thích nhất là vì “tính nhạy cảm” của bất kỳ phát biểu nào trong thời điểm hiện
nay, nhưng còn một lý do khác cũng dễ giải thích nhưng khó chứng minh hơn, (không tính đến các cơ quan
có thẩm quyền) là việc hầu hết các “đại gia” chứng khoán đều đang có phần trong sự sôi sục của thị trường
OTC hiện nay. Xung quanh vấn đề thị trường OTC, Uỷ ban Chứng khoán chưa phát huy được công cụ hành
pháp mạnh nhất mà cơ quan này đang có trong tay, Luật Chứng khoán vốn có hiệu lực từ đầu năm 2007.
Theo quy định của Luật Chứng khoán, những công ty có trên 100 cổ đông được coi là công
ty đại chúng. Những công ty đại chúng bắt buộc phải công bố bản cáo bạch và phải đăng ký với Uỷ ban
Chứng khoán trước khi phát hành cổ phiếu, huy động vốn. “Phải có sự kết hợp với Ủy ban chứng khoán nhà
nước và các địa phương trong việc kiểm soát tình hình phát hành cổ phiếu vô tội vạ của các công ty cổ Giáo viên hướng dấn: Th.s Đặng Trí Thọ Nguồn: http://a2ftu.info
Nhóm liên minh Tài chính tiền tệ Anh 3 và Anh 6
12

THỰC TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG OTC Ở VIỆT NAM

phần”, ông Tô Hải, giám đốc Công ty chứng khoán Bảo Việt nhận xét. “Công ty đại chúng phải phát hành

Giáo viên hướng dấn: Th.s Đặng Trí Thọ Nguồn: http://a2ftu.info
Nhóm liên minh Tài chính tiền tệ Anh 3 và Anh 6
13

THỰC TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG OTC Ở VIỆT NAM

Cùng với sự khởi sắc của TTCK niêm yết, giao dịch trên thị trường OTC đã sôi động hẳn lên trong
những ngày gần đây. NĐT đổ xô đi tìm hàng. Hiện tượng găm hàng đẩy giá bắt đầu xuất hiện ở một vài mã
quen thuộc, trong đó đặc biệt là nhóm CP ngân hàng. "Hàng khó kiếm" là câu NĐT dễ dàng nghe được từ
những "cò" OTC trong tuần qua, sau khi thị trường niêm yết có dấu hiệu ấm lên, tính thanh khoản của thị
trường tăng mạnh, bên bán hầu như không có, còn bên mua dư mua với khối lượng lớn. Cầu không được
đáp ứng, nhiều NĐT đã đổ xô đi tìm hàng OTC khiến cho thị trường này trở nên sôi động trong những ngày
qua, đặc biệt là vào các buổi chiều.
Giá CP nhanh chóng được đẩy lên từng giờ. Đơn cử như CP của Vietcombank đầu tuần giá chỉ dao
động trong khoảng 34.000-36.000đ/CP nhưng đến cuối tuần đã dao động trong khoảng 45.500- 46.000/CP
có lúc đã lên đến 48.500đ/CP. Tương tự như MB, PVFC cũng có mức tăng từ 20%-30% trong vòng chưa
đầy một tuần. Vậy đâu là nguyên nhân dẫn đến hiện tượng sốt CP OTC trong một thời gian ngắn như vậy?
Phải chăng NĐT không mua được CP trên sàn đã chuyển sang thị trường OTC tìm kiếm cơ hội?
Một phần là CP trên thị trường OTC đã xuống khá thấp đặc biệt là CP của ngành NH, BĐS. Nhiều
NĐT đã lỡ "chôn chân" vào thị trường này từ lâu nhưng chưa rút ra được, cũng có NĐT đang chờ đợi cơ hội
mua vào khi thấy tín hiệu lên. Tuy nhiên việc giá CP trên thị trường OTC bị "thổi" lên vù vù như mấy ngày
qua không phải là do sức cầu của thị trường mà phần nhiều là bị các "cò" OTC đẩy lên. Khả năng loan tin
trên thị trường OTC thông qua các "cò" môi giới thật đáng kinh ngạc: Chỉ cần vài giờ đồng hồ, một thông
tin liên quan đến một mã CP nào đó đã có thể bay đi khắp nơi. Các "cò" trên thị trường OTC có mạng lưới
rộng khắp, chỉ cần gọi điện hỏi hàng vài nơi, người này hỏi người kia chỉ vài chục phút là tìm được hàng
ngay, giá "net" cộng thêm vài "line" phí nếu thỏa thuận xong là giao dịch được ngay.
Nếu chỉ dừng lại ở đây thì cũng không có gì đáng chú ý, song nghệ thuật làm giá và loan tin đồn
trên thị trường OTC thật là đa dạng. Khi thị trường có tín hiệu lên có nhiều khách muốn mua CP là lập tức
môi giới OTC tung tin ngay là hàng bây giờ hơi khó kiếm, hay có mua được giá cũng hơi cao hoặc CP này
đang có tổ chức gom nhiều lắm đã tạo ra cầu ảo. Đó là chưa kể đến một loạt các thông tin làm nhiễu

những ai sở hữu cổ phiếu nằm trong danh sách cổ đông của HĐQT sẽ được mua thêm cổ phiếu mới theo tỷ
lệ được ấn định dựa trên số cổ phiếu đang sở hữu. Với những nhà đầu tư mới, người mua cổ phiếu mới
trong giai đoạn giao thời, hoặc khi danh sách cổ đông đã được chốt, nếu không biết, tiền đã thanh toán cho
người chuyển nhượng, mặc dù cổ phiếu mình đã nắm giữ, nhưng chưa làm xong thủ tục chuyển nhượng,
nên mất quyền mua. Quyền mua cổ phiếu mới vẫn thuộc về người chuyển nhượng, trong khi người chuyển
nhượng đã bán cổ phiếu của mình đi rồi theo giá thị trường tại thời điểm đó. Như vậy, các nhà đầu tư cổ
phiếu trên thị trường OTC cần chú ý luôn luôn thỏa thuận bằng giấy, bằng hợp đồng chuyển nhượng với
người chuyển nhượng cổ phiếu, ghi rõ ràng quyền lợi mua cổ phiếu mới tăng vốn thuộc về ai. Loại rủi ro nói
là phổ biến nhất trên thị trường OTC trong thời gian qua.
Hai là, tranh ch
ấp hay thiệt hại về cổ tức.

Cổ tức của công ty được chia cho cổ đông dựa trên số lượng cổ phần cổ đông đang nắm giữ. Rủi ro là ở
chỗ, khi mua cổ phiếu, người được chuyển nhượng không nắm bắt được thông tin, không thỏa thuận rõ
ràng trong hợp đồng chuyển nhượng. Do đó người mua mặc dù nắm giữ cổ phiếu đúng tên mình rồi, nhưng
không nhận được cổ tức.
Ba là, r
ủi ro trong mua b
án c
ổ phiếu chưa được chuyển nhượng.

Có cổ phiếu theo quy định nội bộ công ty sau 1 năm mới được chuyển nhượng, nhưng nhiều nhà đầu tư
không nắm được thông tin, mua loại cổ phiếu đó. Và trong thời hạn 1 năm chưa làm được thủ tục chuyển
nhượng, thì các quyền lợi về quyền mua thêm cổ phiếu tăng vốn, chia cổ tức…, vẫn thuộc về người đứng Giáo viên hướng dấn: Th.s Đặng Trí Thọ Nguồn: http://a2ftu.info
Nhóm liên minh Tài chính tiền tệ Anh 3 và Anh 6
15


để mua cổ phiếu cho đến khi nhận được cổ phiếu là cả một khoảng thời gian khá dài, nên đến khi nhận
được cổ phiếu thì cổ phiếu vẫn đứng tên chủ sở hữu là người chuyển nhượng. Khi đó, nếu giá cổ phiếu
đứng nguyên, giảm, hay gặp phải người nghiêm túc, đứng đắn, thì công việc làm thủ tục chuyển nhượng
không vấn đề gì. Trong trường hợp gặp phải người không trọng chữ tín, dễ dàng bị đánh tháo và hứa hẹn
trả lại số tiền trước kia đã nhận kèm với lãi suất tiền gửi ngân hang. Giáo viên hướng dấn: Th.s Đặng Trí Thọ Nguồn: http://a2ftu.info
Nhóm liên minh Tài chính tiền tệ Anh 3 và Anh 6
16

THỰC TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG OTC Ở VIỆT NAM

3. HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN GIAO DỊCH CỔ PHIẾU CHƯA NIÊM YẾT (OTC)

3.1
Nhà đầu tư và tổ chức của các nhà đầu tư

Việc tham gia thị trường OTC rất đơn giản, tất cả mọi người đều có thể tham gia mua bán chứng khoán.
Tuy nhiên, hoạt động của các nhà đầu tư trên thị trường không phải là độc lập mà họ thường lập thành các
nhóm, hội, diễn đàn để trao đổi thông tin với nhau. Hiện nay, phương thức trao đổi được các nhà đầu tư tự
do ưa thích là trao đổi qua diễn đàn trên mạng Internet hoặc trao đổi tại các điểm “café chứng khoán”. Việc
một nhà đầu tư tham gia đầu tư vào tất cả các lình vực, các nơi là rất hiếm. Các nhà đầu tư, nhóm các nhà
đầu tư tập trung vào một số ngành, lĩnh vực trong một khu vực địa lý (TP.HCM, Hà Nội ) là chủ yếu.
Ngoài ra, với lợi thế của của mình, các công ty chứng khoán còn tham gia trên trên thị trường này với tư
cách là các nhà môi giới.
3.2 Hàng hoá c
ủa thị trường

Hàng hoá của thị trường OTC chính là các loại cổ phiếu của cách doanh nghiệp hoạt động kinh

THỰC TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG OTC Ở VIỆT NAM

theo cơ chế này.
3.3
Phương thức mua bán, giao dịch

Để có thể mua bán cổ phiếu trên thị trường OTC, nhà đầu tư có thể thực hiện theo một trong hai
phương thức sau
- Bên mua và bên bán trực tiếp gặp nhau để thương lượng, quyết định việc mua bán chứng khoán. Đây là
phương thức phổ biến hiện nay.
- Bên mua và bên bán có thể giao dịch thông qua các nhà môi giới chứng khoán. Hiện nay, phương thức
này ít phổ biến hơn, nhưng xu hướng phát triển của thị trường thì phương thức này sẽ chiếm ưu thế hơn so
với phương thức trực tiếp mua bán nêu trên trong tương lai.
3.4 Thu th
ập thông tin củ
a các lo
ại cổ phiếu

Để có thể mua một loại chúng khoán nào đó trên thị trường, các nhà đầu tư cần phải có thông tin về loại cổ
phiếu đó. Để có thông tin này, nhà đầu tư có thể tìm kiếm từ các nguồn sau:

3.4.1 Thông tin t
ừ các báo cáo t
ài chính
Theo quy định của Nghị định về kiểm toán độc lập, trừ một số loại hình doanh nghiệp phải thực hiện kiểm
toán như bảo hiểm, ngân hàng, các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp nhà nước, số
còn lại (chủ yếu là các doanh nghiệp hoạt động theo luật doanh nghiệp), nhà nước chỉ khuyến khích các
doanh nghiệp thực hiện kiểm toán các báo cáo tài chính. Như vậy, nhìn chung các công ty cổ phần chưa
niêm yết không có báo cáo tài chính được kiểm toán.
Do những mục đích khác nhau mà nhiều doanh nghiệp có nhiều hệ thống sổ sách kế toán, báo cáo tài

rạc, tính tin cậy không cao. Hiện nay, có những nguồn thông tin đề cập nhiều đến các doanh nghiệp là tạp
chí chứng khoán (trang 13), mà một số trang web như www.vietstock.com, www.vnn.vn các công
ty chứng khoán ….
3.4.4 Thu th
ập thông tin từ các nguồn khác
.
Nhìn chung, các nguồn thông tin nêu trên không đủ để các nhà đầu tư ra quyết định của mình. Nhưng
trong thực tế, các chứng khoán vẫn được mua bán, chuyển nhượng, thậm chí có nhiều loại chứng khoán
được mua bán, chuyển nhượng rất sôi động. Như vậy câu hỏi đặt ra là các nhà đầu tư lấy thông từ đâu?
Có hai nguồn thông tin quan trọng nhất làm cơ sở cho việc ra quyết định của các nhà đầu tư. Loại thứ nhất
là thông tin từ những hội, nhóm kinh doanh chứng khoán. Trên thực tế, có những địa điểm (café chứng
khoán) mà ở đó các nhà đầu tư tự do gặp gỡ, trao đổi thông tin về các loại chứng khoán, tình hình doanh
nghiệp. Loại thứ hai là thông tin được lấy không chính thức từ bên trong doanh nghiệp. Đối với thông tin
này, nhà đầu tư bằng sự quen biết, hay bằng những kỹ thuật, chiến thuật riêng mà họ có thể lấy được từ
những đầu mối quan trọng, phản ánh một cách chính xác tình hình, những biến cố xảy ra bên trong doanh
nghiệp. Đây là những thông tin hết sức quan trọng để nhà đầu tư đưa ra quyết định của mình.

3. KÌ VỌNG CỦA NHÀ ĐẦU TƯ.
Với những gì mà Trung tâm Lưu ký Chứng khoán và Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Hà Nội
(HASTC) đang chuẩn bị, nhiều khả năng phương án tổ chức và quản lý giao dịch chứng khoán của công ty
đại chúng chưa niêm yết sẽ bắt đầu được triển khai vào đầu năm 2008. Điều mà nhà đầu tư quan tâm là họ
được lợi hoặc gặp những hạn chế gì khi theo “khuônkhổ” này ? Trước hết, với sự kiện nổi bật vừa qua,
Quốc hội thông qua Luật thuế thu nhập cá nhân, trong đó mức thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng
chứng khoán được xác định là 20%, nhà đầu tư sẽ lo ngại. Đó là khi thị trường OTC được quản lý, các giao
dịch và lợi nhuận của nhà đầu tư bị kiểm soát thay vì “thả nổi” và khó xác định như hiện nay. Đây là lo ngại
lớn nhất, họ bị “mất” một phần lợi nhuận để đóng thuế. Thứ hai, thị trường OTC từ trước đến nay có một
môi trường linh hoạt cao, tạo thuận lợi cho nhà đầu tư. Họ có thể giao dịch tại bất cứ đâu, theo giá nào,
thời điểm nào; thậm chí họ có thể thanh toán bằng tiền mặt, bằng ngoại tệ và cả vàng hay đổi đất… theo
thỏa thuận. Khi đi vào quản lý, giao dịch đó được xác định từ 10 – 12 giờ và từ 13 – 15 giờ các ngày làm


1. ĐỊNH HƯỚNG CỦA CHÍNH PHỦ
Ta nhận thấy trong thời gian qua cùng với tình trạng u ám trên thị trường niêm yết, thị trường otc
cũng không có chiều hướng “ nóng ấm ” hơn. Thị trường rơi vào đóng băng gần như không hoạt động, mất
tính thanh khoản, rủi ro ngày càng cao, không thực hiện được vai trò của mình trong nền kinh tế. Đứng
trước thực trạng đó, chính phủ đã đưa ra giải pháp là xây dựng thị trường otc có tổ chức dưới sự quản lý
của nhà nước và các cơ quan chức năng. Ngày 8/11/2007 quyết định số 3567/QĐ- BTC do Thứ trưởng Bộ
Tài chính Trần Xuân Hà ký về phương án tổ chức và quản lý giao dịch chứng khoán của các công ty đại
chúng chưa niêm yết ( thị trường otc có tổ chức ) đã được ban hành.
Trong phương án này chưa ghi rõ thời gian cụ thể thực hiện lộ trình mà chỉ đề ra hai giai đoạn thực
hiện bao gồm: giai đoạn triển khai chuẩn bị và giai đoạn áp dụng đồng loạt.
Như vậy, kể từ nay tất cả chứng khoán của các công ty đại chúng chưa niêm yết trên Sở giao dịch
Chứng khoán hoặc Trung tâm Giao dịch chứng khoán sẽ phải đăng kí , lưu ký tập trung tại Trung tâm Lưu
ký Chứng khoán và giao dịch tại công ty chứng khoán. Kết quả giao dịch sẽ được tổng hợp qua Trung tâm
Giao dịch Chứng khoán Hà Nội để thực hiện thanh toán bù trừ tại Trung tâm Lưu ký
a, Giai đoạn 1: triển khai chuẩn bị

- Hai trung tâm Giao dịch Chứng khoán Hà Nội và Lưu ký Chứng khoán sẽ lập phương - Đồng thời hai trung
tâm này sẽ phối hợp với các thành viên lưu ký, công ty chứng khoán thống nhất phương án hoạt động, mua
sắm máy móc thiết bị, điều chỉnh và thử nghiệm hệ thống phần mềm để tránh xảy ra lỗi hệ thống trong
quá trình hoạt động của thị trường, gây tổn thất lớn
- Hai trung tâm này cũng sẽ chọn ra một số công ty đại chúng để áp dụng thử hệ thống trong thị trường
otc có tập trung. Các công ty chứng khoán, tổ chức tài chính, bảo hiểm, ngân hàng có hệ thống quản trị tốt
sẽ được ưu tiên lựa chọn.
b, Giai
đoạn 2: áp dụng đồng loạtb1.
Điều kiện giao dịch


giá. Giá tham chiếu sẽ do HASTC tính toán theo phưong thức bình quân gia quyền, giao dịch trên thị trường
này sẽ khống chế độ dao động giá +/- 20?%. Tuy nhiên do mỗi doanh nghiệp có đặc thù khác nhau nên sẽ
có những cổ phiếu được giao dịch nhiều trên thị trường ngược lại có những cổ phiếu ít được giao dịch hơn
hoặc không có giao dịch, vì vậy HASTC sẽ đưa ra nhiều phương án, có thể tập hợp những cổ phiếu có tính
thanh khoản cao thành một nhóm và đưa ra thời gian để tính giá bình quân, những cổ phiếu tính thanh
khoản kém hơn sẽ được tính theo cách khác. Trước mắt trong giai đoạn thử nghiệm, sẽ chỉ có cổ phiếu
ngân hàng, tổ chức tài chính và công ty chứng khoán được giao dịch, đây vốn là nhóm hàng hoá có tính
thanh khoản cao nên việc xác định giá tham chiếu không quá khó khăn.
Th
ứ hai
, hàng hóa cho thị trường sẽ rất phong phú, đa dạng. Thị trường otc có tổ chức chia làm 2
giai đoạn, trong giai đoạn đầu hàng hóa sẽ tập trung vào các công ty chứng khoán, ngân hàng, tổ chức tài
chính, bảo hiểm. Giai đoạn sau sẽ áp dụng đồng loạt thì hàng hoá sẽ đa dạng hơn.
b3.
Phương thức giao dịch
.
Phương thức giao dịch là thoả thuận và nhà đầu tư có thể thỏa thuận giao dịch với nhau bất kỳ thời
gian nào trong ngày nhưng thời gian yêu cầu công ty chứng khoán nhập báo cáo kết quả giao dịch vào hệ
thống là 10h-12h và từ 13h-15h tất cả các ngày làm việc. Phí giao dịch do công ty chứng khoán quy định,
nhưng mức thu không vượt quá mức trần hay thấp hơn mức sàn do bộ Tài chính quy định.
Đặc biệt, các báo cáo kết quả giao dịch đã nhập vào hệ thống sẽ không được phép huỷ bỏ. Trong
trường hợp có sai sót trong quá trình nhập báo cáo giao dịch thì công ty chứng khoán sẽ thực hiện sửa báo
cáo giao dịch trên hệ thống theo quy trình do Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Hà Nội hướng dẫn.
Tuy nhiên trong trường hợp thành viên lưu ký có giao dịch bị lỗi hoặc rơi vào tình trạng tạm thời
mất khả năng thanh khoản bị loại bỏ giao dịch sẽ phải chịu phạt theo quy định của Trung tâm Giao dịch
Chứng khoán Hà Nội, Trung tâm Lưu ký. Giáo viên hướng dấn: Th.s Đặng Trí Thọ Nguồn: http://a2ftu.info
Nhóm liên minh Tài chính tiền tệ Anh 3 và Anh 6

+ Thu thập thông tin qua các cơ quan chức năng: Theo quy định, DN phải báo cáo tình hình hoạt động cho
cơ quan đăng ký kinh doanh (Sở Kế hoạch và Đầu tư). Tuy nhiên, việc tuân thủ quy định này của các DN
không thực sự nghiêm túc hoặc các thông tin cũng rất chung chung. Và các cơ quan chức năng cũng không
có tránh nhiệm và nghĩa vụ công bố các thông tin của DN. Vì vậy, việc có được thông tin từ các cơ quan
này gần như là bất khả thi đối với NĐT. Ngoài ra, còn có một tổ chức lưu trữ thông tin về các DN, đó là
Trung tâm Thông tin tín dụng (CIC) thuộc Ngân hàng Nhà nước. Trung tâm này lưu trữ thông tin cơ bản
của các DN có quan hệ tín dụng với các tổ chức tín dụng. Tuy nhiên, tính cập nhật của các thông tin này
không cao. Giáo viên hướng dấn: Th.s Đặng Trí Thọ Nguồn: http://a2ftu.info
Nhóm liên minh Tài chính tiền tệ Anh 3 và Anh 6
23

THỰC TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG OTC Ở VIỆT NAM

+ Thu thập thông tin từ các phương tiện thông tin đại chúng: khi không thể thu thập thông tin về DN từ
các đầu mối thông tin nêu trên, NĐT có thể thu thập thông tin từ các phương tiện thông tin đại chúng. Tuy
nhiên, nhược điểm của nguồn dữ liệu này là rời rạc, độ tin cậy không cao.
+ Thu thập thông tin từ các nguồn khác: thông tin từ những hội, nhóm kinh doanh chứng khoán, thông tin
không chính thức từ bên trong DN… Nhìn chung, các nguồn thông tin nêu trên không đủ căn cứ vững chắc
và không chính xác để NĐT ra quyết định. Nhưng trong thực tế, các chứng khoán vẫn được mua bán,
chuyển nhượng, thậm chí, tại những thời điểm cao trào, nhiều loại chứng khoán được mua bán, chuyển
nhượng rất sôi động.
Vì thực trạng trên nên khi tiến hành xây dựng thị trưòng otc có tổ chức để có thể đảm bảo tính
minh bạch, an toàn của thị trường cũng như nhà đầu tư thì chính phủ cần có các biện pháp can thiệp hành
chính quyết liệt và cứng rắn hơn nữa như: buộc các công ty cổ phần phải công bố họat động của mình như
đã áp dụng đối với các công ty niêm yết trên sàn, chẳng hạn báo cáo tài chính định kỳ, sổ sách kế toán,
tình hình thay đổi liên quan đến lãnh đạo công ty, sự thay đổi về tỉ lệ sở hữu về cổ phần của các cổ đông
lớn, các thông tin về tình hình bất thường ở công ty…, thành lập cơ quan kiểm toán chuyên giám sát, kiểm

nguồn www.baodatviet.vn ngày 3/9/2008 ).
 “ Chắc chắn khi giao dịch tập trung thông tin về hoạt động của công ty, thông tin về giá giao dịch…
sẽ được công bố rõ ràng hơn nên nhà đầu tư sẽ yên tâm hơn vì không sợ bị hớ như mua bán trao tay hiện
nay.Điều nay sẽ thu hút thêm nhiều nhà đầu tư tham gia giao dịch trên thị trường này nói riêng và trên thị
trường chứng khoán nói chung.” – Ông Trương Duy Khiêm, trưởng phòng môi giới công ty chứng khoán
ngân hàng Á Châu. ( nguồn: www.viettin.vn ngày 10/7/2008 )
 “ Với thị trường otc có tổ chức sẽ làm tính thanh khoản của cổ phiếu cao, mức độ an toàn trong
giao dịch lớn, nhà đầu tư được tham vấn về thông tin của cổ phiếu cũng như giá cả thị trường của cổ phiếu
đó.” _ Ông Nguyễn Hồ Nam, tổng giám đốc công ty chứng khoán ngân hàng Sài Gòn thường tín. ( nguồn
www.dantri.com.vn ngày 20/4/2007 )
 “Một khi hệ thống này hoạt động, chắc chắn các giao dịch trên thị trường otc sẽ sôi động và trật tự
hơn.” _ Ông Nguyễn Anh Dũng , trưởng phòng môi giới otc CTCK Seabank. ( nguồn www.saga.vn ngày
20/10/2007 ) Giáo viên hướng dấn: Th.s Đặng Trí Thọ Nguồn: http://a2ftu.info
Nhóm liên minh Tài chính tiền tệ Anh 3 và Anh 6
25

THỰC TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG OTC Ở VIỆT NAM

V. KẾT LUẬN

Việt nam là nước đang phát triển với nền kinh tế trẻ, năng động, tăng trưởng nhanh và
bền vững, được đánh giá là “ con hổ mới của kinh tế Châu Á”. Góp phần to lớn vào sự tăng
trưởng ấy là sự lớn mạnh không ngừng của thị trường tài chính nói chung và thị trưòng chứng
khoán nói riêng. Song do kinh tế thế giới có nhiều biến động và tình hình kinh tế trong nước phải
đối mặt với những vấn đề của một nền kinh tế đang phát triển, do đó mà thị trường chứng khoán
niêm yết và thị trường otc thời gian qua đều hoạt động không tốt.