1
1
DẪN LUẬN
DẪN LUẬN
NGÔN NGỮ HỌC ĐỐI CHIẾU
NGÔN NGỮ HỌC ĐỐI CHIẾU
(INTRODUCTION TO CONTRASTIVE LINGUISTICS)
(INTRODUCTION TO CONTRASTIVE LINGUISTICS)
By
By
Associate Prof. Dr.TRAN VAN PHUOC
Associate Prof. Dr.TRAN VAN PHUOC
For
For
MA in Contrastive Linguistics
MA in Contrastive Linguistics
2
2
ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT
ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT
A.MỤC ĐÍCH:
- Phân tích những giống nhau và khác nhau giữa các ngôn ngữ;
- Ứng dụng vào lĩnh vực dạy và học ngoại ngữ, thực hành sử dụng
ngoại ngữ và tiếng mẹ đẻ.
B.NỘI DUNG:
1.Tổng quan về Ngôn ngữ học đối chiếu
1.1.Khái niệm “Đối chiếu, So sánh”
1.2.Ngôn ngữ học đối chiếu là gì?
1.3.Cơ sở lý luận của NNHĐC
1.4.Lịch sử quá trình hình thành và phát triển của NNHĐC
2.Nhiệm vụ của Ngôn ngữ học đối chiếu
VIỆT, NXB ĐHQG Hà Nội.
5
5
D. ĐÁNH GIÁ HỌC PHẦN:
1.Bài kiểm tra cá nhân: 20%
2.Bài nghiên cứu nhóm (2000 từ): 20%
3.Bài thu hoạch cá nhân / thi: 60%
6
6
1.TỔNG QUAN
1.TỔNG QUAN
VỀ NGÔN NGỮ HỌC ĐỐI CHIẾU
VỀ NGÔN NGỮ HỌC ĐỐI CHIẾU
1.1.Khái niệm “Đối chiếu, So sánh “
1.So sánh (Comparison) là thao tác tư duy giúp con
người nhận thức hiện thực khách quan.Hoạt động so sánh
hoạt động đối chiếu “một cái này” với “một cái khác”, nhằm
vạch ra mối quan hệ giữa chúng.
Trong khoa học, so sánh được coi như một thủ pháp
nghiên cứu phổ quát.Trong ngôn ngữ học, so sánh là một
thủ pháp phân tích, một phương pháp nghiên cứu các tài
liệu ngôn ngữ.
7
7
Có 2 loại so sánh:
(1) So sánh bên trong 1 ngôn ngữ (đơn vị, phạm trù thuộc
các cấp độ, bình diện khác nhau…)
(2) So sánh bên ngoài 2 hoặc nhiều hơn 2 ngôn ngữ theo 2
cách:
(2.a) So sánh không hệ thống, ngẫu nhiên
10
* NNHĐC không chỉ đơn thuần là NNH Ứng dụng mà thực
chất có thể nói là thuộc cả hai lĩnh vực: ngôn ngữ học lý
thuyết (pure/theoretical linguistics) và ngôn ngữ học ứng
dụng (applied linguistics).
* Ngoài thuật ngữ NNHĐC, phân ngành này có nhiều tên gọi
khác như phân tích đối chiếu, nghiên cứu đối chiếu, nghiên
cứu xuyên ngôn ngữ (cross linguistics), nghiên cứu tương
phản, ngôn ngữ học so sánh miêu tả,…
1.4.Lịch sử quá trình hình thành và phát triển của NNHĐC
11
11
2.Nhiệm vụ của Ngôn ngữ học đối chiếu
2.Nhiệm vụ của Ngôn ngữ học đối chiếu
2.Ngôn ngữ học đối chiếu (comparative/ confrontative/
contrastive linguistics) giúp xác định cái giống nhau và khác nhau về
mặt cấu trúc, hoạt động và sự phát triển của các ngôn ngữ theo
nguyên tắc đồng đại.
2.1.Nhiệm vụ ứng dụng lý thuyết ngôn ngữ học
2.1.1.Đối với loại hình học phân loại, việc nghiên cứu đối chiếu về cơ
bản tập trung vào những sự giống nhau có đặc tính loại hình.
12
12
2.Nhiệm vụ của Ngôn ngữ học đối chiếu
2.Nhiệm vụ của Ngôn ngữ học đối chiếu
2.1.2. Đối với đặc trưng học, việc nghiên cứu đối chiếu về cơ bản tập trung
vào những sự khác nhau.
2.1.3. Đối với phổ niệm học ngôn ngữ, việc nghiên cứu đối chiếu chỉ tập
trung vào những sự giống nhau. Nhưng đây là là sự giống nhau có tính
phổ biến.
15
(3).Những nét khác nhau cần yếu: từ và thanh điệu (V) -từ
và trọng âm (A)…
(4).Những nét khác nhau không cần yếu: động từ có thời,
thể, thức (A) trong khi động từ tiếng Việt không có.
(5).Những nét tương ứng cần yếu: một hình thức giống
nhau những nội dung ở 2 ngôn ngữ khác nhau; hình
thức khác nhau nhưng nội dung biểu đạt giống nhau
(biên dịch); ý nghĩa ngữ pháp giống nhau nhưng hình
thức và phương thức, phương tiện biểu hiện không
tương ứng.
16
16
(6).Những nét tương ứng không cần yếu: chỉ có giá trị
về lý luận ngôn ngữ.
(7).Những nét phi tương ứng cần yếu: ở ngôn ngữ đối
chiếu nào đó, tồn tại một phạm trù ngôn ngữ A nhưng
ở ngôn ngữ khác lại không. Ví dụ: đối chiếu thành ngữ,
tục ngữ…
(8). Những nét phi tương ứng không cần yếu: tiếng mẹ
đẻ tồn tại một phạm trù ngôn ngữ nào đó không có
trong ngoại ngữ đang học.
17
17
Việc đối chiếu tiếng mẹ đẻ với một ngoại ngữ nào đó, cho phép
giải quyết hàng loạt những vấn đề thuộc lĩnh vực giảng dạy
ngoại ngữ:
1.Vấn đề giao thoa ngôn ngữ và ảnh hưởng tiêu cực của
tiếng mẹ đẻ, vấn đề lỗi.
2.Tập hợp và lựa chọn các tài liệu ngôn ngữ và tài liệu lời
tìm ra những nét khác nhau về chức năng ở 2 cấp
độ: hình thái học và cú pháp học của 2 ngôn ngữ
(ngôn ngữ khởi phát và ngôn ngữ phiên dịch
21
21
3.Phương pháp nghiên cứu và thủ pháp đối chiếu
3.Phương pháp nghiên cứu và thủ pháp đối chiếu
trong ngôn ngữ học
trong ngôn ngữ học
3.1.Phương pháp ngôn ngữ học:
3.1.1.Phương pháp miêu tả: quan sát, miêu tả ngôn ngữ như
một hệ thống-cấu trúc ở mọi bình diện, cấp độ, thuộc tính…
của các đơn vị ngôn ngữ, những mối liên hệ, quan hệ, cách
thức tổ chức và trật tự tôn ti…của chúng theo một quan
điểm hoặc trường phái (quan điểm truyền thống, cấu trúc,
cải biến tạo sinh, tầng bậc, chức năng, tri nhận…sư
phạm…) trên nguyên tắc:
a) Phân biệt đơn vị ngôn ngữ (khách quan) và đơn vị phân
tích (chủ quan do người nghiên cứu đặt ra)
b) Phân biệt đơn vị ngôn ngữ (chung, khái quát) và các
dấu hiệu thuộc tính của nó (riêng, bộ phận hợp thành của
đơn vị).
22
22
3.Phương pháp nghiên cứu và thủ pháp đối chiếu
3.Phương pháp nghiên cứu và thủ pháp đối chiếu
trong ngôn ngữ học
trong ngôn ngữ học
c) Phân biệt những thủ pháp cơ bản luận giải bên trong
(thuộc về nội bộ ngôn ngữ) và thủ pháp luận giải bên ngoài
học, thủ pháp lô-gích-tâm lý, thủ pháp cấu âm-âm học…
-Luận giải đơn vị ngôn ngữ trong quan hệ nó với đơn vị khác,
trong đó bao gồm phương thức đồng nhất giữa các cấp độ ngôn
ngữ, phương thức phân bố…
*Những Thủ pháp xã hội học:
- thủ pháp địa lý ngôn ngữ (phương ngữ…),
- thủ pháp miêu tả chuẩn phong cách (phong cách sách vớ, thông
tục, tiếng lóng, nghị luận, hành chính, …),
- thủ pháp miêu tả biến tố, biến thể…
25
25
*Thủ pháp trường nghĩa (field analysis), nghĩa kết
hợp (collocation analysis),
*Thủ pháp phân tích ngôn cảnh/cảnh huống
(context of situation analysis),
*Thủ pháp phân bố (distributional analysis),
*Thủ pháp phân tích văn cảnh (co-text analysis),
*Thủ pháp thay thế (replacement),
*Thủ pháp cải biến (transformational analysis):
lồng ghép (embedding), nối ghép (conjoining), chèn
(insertion), đảo (inversion), hòan thành
(completion), cắt bỏ (deletion)…
Copyright: Tài liệu đại học ©