Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Qua một vài tác phẩm văn học hiện đại, hãy phân tích để làm sáng tỏ mối
quan hệ giữa tư duy lôgic và tư duy hình tượng
Trong một tác phẩm văn học, tư duy logic và tư duy hình tượng có một vai
trò hết sức quan trọng, có thể nói chính chúng đã góp phần đưa tác phẩm trở nên có
gía trị trong cuộc sống của chúng ta nói chung và trong văn học nghệ thuật nói
riêng; thậm chí còn có tác dụng rất lớn trong nhiều lĩnh vực khác như: Khoa học
chính trị, ngoại giao, thương mại, v.v...
Chúng ta hẳn còn nhớ những lời lẽ bất hủ trong bản Tuyên ngôn độc lập của
Hồ Chủ tịch đọc tại Quảng trường Ba Đình ngày 2.9.1945, tư duy logic và tư duy
hình tượng trong bản Tuyên ngôn của Bác lại dựa trên luận đề trong Tuyên ngôn
độc lập của nước Mỹ (1776) và Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của cách
mạng Pháp (1791): Tất cả mọi người sinh ra đều có quyền bình đẳng... Và ngay sau
khi dẫn trích, Người đã đưa ra hàng loạt các bằng chứng, dẫn chứng... để kết tội tày
trời giặc Pháp: chúng chẳng những cướp nước ta mà còn làm cho nhân dân ta lâm
vào tình cảnh cơ hàn tủi nhục... Vậy, cái gì đã giúp cho bản Tuyên ngôn của Bác
hết sức đanh thép và đầy sức thuyết phục sau khi công nhận luận đề trong Tuyên
ngôn độc lập và nhân quyền của Pháp và Mĩ để kết tội chúng, rồi tuyên bố cho cả
toàn thể nhân dân và trên toàn thế giới được biết từ nay: dân tộc Việt Nam hoàn
toàn được tự do, hoàn toàn được độc lập ? Phải chăng chính tư duy logic và tư duy
hình tượng đã góp phần tạo cho sự thắng lợi của bản Tuyên ngôn của Người đi vào
lịch sử.
Vậy tư duy logic và tư duy hình tượng là gì? Theo Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn
Hữu Đạt, Giảng viên khoa Ngữ văn trường ĐHKHXH và Nhân Văn: tư duy lôgic
là tư duy chính xác{tiền đề, kết đề và lý lẽ}, có cơ sở khoa học thực tiễn của tác giả
được phản ánh một cách trực diện trong tác phẩm. Còn tư duy hình tượng lại là cơ
sở sáng tạo ra các hình tượng khách quan và chủ quan, đồng thời tạo nên các phép
so sánh đối chiếu liên tưởng trong tác phẩm; qua đấy người nói đưa ra những lý lẽ
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
nhằm dẫn dắt người nghe đến một hệ thống xác tín nào đó, rút ra một (một số) kết
luận hay chấp nhận một số kết luận nào đó của tác phẩm.

mạng tháng Tám, ông được đánh giá là hiện tượng phức tạp nhưng những trong tuỳ
bút, những truyện ngắn đậm chất lãng mạn của ông vẫn được độc giả yêu thích.
Càng về sau Nguyễn Tuân càng gắn bó và thành công với tuỳ bút chúng ta biết đến
ông giai đoạn này qua tuỳ bút “kháng chiến và hoà bình”, “Sông Đà” và những bài
in rải rác khác.
Tính chất tự do phóng túng của thể tài này đã thử thách rất nhiều cây bút,
song! dường như chỉ đến Nguyễn Tuân nó mới tìm được ra đúng dáng hình và bản
chất. Đòi hỏi của nghề văn trước hết là sự tự biết mình, một sự dũng cảm dám làm
mình, kèm với nó là một sự tự tin rằng mình có ích cho đời ngay ở sự đơn nhất, độc
đáo, không lập lại. Nguyễn Tuân hiểu điều này và qua thể tuỳ bút ông thực sự tìm
thấy lẽ sống, lẽ sáng tác, ở đó ông không chỉ biết những điều mình cảm nhận mà
còn có đất phô bày cái mảng tri thức cổ kim mà sự học mang đến cho ông. Từ trước
đến nay giới nghiên cứu và đông đảo độc giả đều đánh giá cao tài của Nguyễn
Tuân nhưng việc đi sâu vào lãnh địa tuỳ bút của ông với tư cách là văn bản nghệ
thuật ngôn từ vẫn chưa được chú tâm . Một trong những điều làm nên đặc sắc của
văn Nguyễn Tuân chính là ở tư duy logic và tư duy hình tượng một cách tài tình
của ông.
Trước cách mạng, trung tâm thế giới nghệ thuật tuỳ bút Nguyễn Tuân là
những cái tôi với nhiều hoàn cảnh trên từng chặng đường xê dịch, những con người
buồn chán sống vô vị và vui thú những trò tầm thường, đều mang nhiều tâm trạng
dằn vặt, giằng xé giữa sở thích và nghĩa vụ của một cái tô Nguyễn Tuân. Không
gian thiên nhiên chỉ là những cái mơ hồ vụn vặt gắn với nỗi ám ảnh thời gian và
gợi sự bức bối, ngột ngạt.
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Ngược lại sau cách mạng ta tìm thấy sự phong phú tươi rói, sống động của
nhiều vùng đất Tây bắc, cảnh vật mang tầm vóc lớn lao, kỳ vĩ và bè bạn với con
người, tham gia vào công cuộc cải tạo của con người. Ta không còn bắt gặp những
cái nhân luôn đấu tranh nội tâm về lý tưởng, về bổn phận như trước. Những cá
nhân bây giờ rất ít, nếu có thì hoặc hiện lên với tư cách là đại biểu cho những phẩm
chất đẹp, tư thế khoẻ, tinh thần hứng khởi của người công dân một nước độc lập.

hướng, giai nhân tài tử chơi xuân, cô
thiếu nữ vu quy, người đi chơi xa…
1.2. thế giới tự nhiên xã hội. 2.2. Thế giới tự nhiện và xã hội:
- Tự nhiên thuần tuý: Sao chổi, hơi lửa
lò vôi, mưa ngày tháng của tội nhân bị
khổ sai có kỳ hạn, nước lá dội qua cây
gỗ rắn, dầu sôi trong vạc, cái bóng,
đêm ở phố phủ, hoa sim rằng, thung
lũng, rừng đào, gió nồm, bông hoa
cúc…
- Tự nhiên thuần tuý: Giăng xuông, sao
hôm, nắng loé, cái vắng vẻ của rừng,
dòng nước, sóng bể, cây núi Tây Bắc,
lửa, sóng vấp bờ, thuỷ triều dâng, cỏ
bồng nước lũ, mùa xuân Tây Bắc, nếp
sóng bạc đầu, mùa hè, mùa xuân, mùa
thu, mùa đông, trùng dương thạch trận,
cánh đồng đá, trận bão tố, đất vỡ
hoang, con sóng đã khô chắc lại, giống
hoa nhiều màu sắc, tổ phượng hoàng,
rêu mùa xuân, đài hoa thơm, ngàn bọng
ong, mặt giăng chiếu xuống vạc nương
ruộng lúa, con hổ giữ…
- Sự vật, sự việc hiện tượng gắn với
cuộc sinh hoạt: giấy hoa tiên, tiếng
nhạc ngựa, tiếng diều sáo, ngọn lửa
chài, chiếc thuyền rồng, bãi chợ đầu
làng, khăn tang và áo vải đen, tượng đá
tượng Chàm, ngọn đèn rọi đường, xe
thổ mộ ở Nam kỳ…