SKKN: Phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy học lịch sử
PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO BUÔN ĐÔN
TRƯỜNG THCS LÊ HỒNG PHONG
NGƯỜI THỰC HIỆN: Leâ Thò Hoaø
Người thực hiện: Lê Thị Hòa Đơn vị: Trường THCS Lê Hồng Phong
Trang 1
SKKN: Phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy học lịch sử
MỤC LỤC
TRANG
Lời cảm ơn 2
Phiếu nhận xét, xếp loại SKKN 3
PHẦN MỞ ĐẦU
Lý do chọn đề tài 5
Mục đích nghiên cứu đề tài 7
Phương pháp nghiên cứu 7
PHẦN NỘI DUNG
Cơ sở lý luận của vấn đề 9
Cơ sở thực tiễn của vấn đề 10
Thực trạng của vấn đề 10
Các biện pháp để giải quyết vấn đề 9
Hiệu quả của SKKN 16
PHẦN KẾT LUẬN
Kết luận 18
Bài học kinh nghiệm 19
Dự kiến về cải tiến cấu trúc thơi gian tới 19
Đề nghị, kiến nghị 19
Tài liệu tham khảo 21
Người thực hiện: Lê Thị Hòa Đơn vị: Trường THCS Lê Hồng Phong
Trang 2
SKKN: Phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy học lịch sử
Lời cảm ơn!

……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………….
……………………………………………………………………………………………………………
…………………………
…………………………………………………………………………………………………
Xếp loại:…….
Ngày…. tháng… năm 2009
HĐKH TRƯỜNG
Người thực hiện: Lê Thị Hòa Đơn vị: Trường THCS Lê Hồng Phong
Trang 4
SKKN: Phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy học lịch sử
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BUÔN ĐÔN
Nhận xét:
……………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………….
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………….
……………………………………………………………………………………………………………
…………………………
………………………………………………………………………………………………
Xếp loại:…….
Ngày…. tháng… năm 2009
TRƯỞNG PHÒNG
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
1/ Lý do chọn đề tài:
Cùng với sự phát triển của xã hội loài người, cuộc cách mạng khoa học công
nghệ như một luồng gió mới thổi vào và làm lay động nhiều lĩnh vực trong cuộc
sống. Hơn bao giờ hết con người đang đứng trước những diễn biến thay đổi to lớn,

“Đổi mới mạnh mẽ phương pháp GD-ĐT khắc phục lối truyền thụ một chiều,
rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học. Từng bước áp dụng các
phương pháp tiên tiến và phương pháp hiện đại vào quá trình dạy- học đảm bảo
điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh …”
Trong việc đổi mới, cải tiến phương pháp dạy học, việc phát huy tính tích
cực của học sinh có ý nghĩa rất quan trọng. Bởi vì xét cho cùng công việc giáo dục
phải được tiến hành trên cơ sở tự nhận thức,tự hành động. Giáo dục phải được thực
hiện thông qua hành động và hành động của bản thân (tư duy và thực tiễn). Vì vậy
việc khơi dậy, phát triển ý thức, ý chí, năng lực, bồi dưỡng, rèn luyện phương pháp
tự học là con đường phát triển tối ưu của giáo dục.
Qua nhiều năm giảng dạy môn lịch sử ở trường THCS đặc biệt là từ khi thực
hiện thay sách giáo khoa và đổi mới phương pháp dạy học tôi nhận thấy đây là một
vấn đề bổ ích về lí luận cũng như thực tiễn. Nó có ý nghĩa rất lớn đối với việc nâng
cao chất lượng bộ môn bởi vì đối tượng là học sinh THCS thì về mặt thể chất cũng
như tinh thần, sự nhận thức, năng lực tư duy …của các em đã phát triển ở mức độ
cao hơn các em ở bậc tiểu học và các em ở lớp trên thì cao hơn các em ở lớp dưới.
Nếu được khơi dậy đúng mức tính tích cực, sự chủ động trong học tập cũng như
các hoạt động khác không những làm cho các em thu nhận được một lượng tri thức
tốt nhất cho bản thân mà còn là cơ sở vững chắc để các em bước vào bậc THPT –
nơi mà các em sẽ phải có năng lực tư duy và ý thức tự học cao hơn.
Từ trước tới nay đã có rất nhiều người đề cập đến vấn đề phát huy tích tính
cực của học sinh trong học tập lịch sử từ bậc THCS đến đại học. Tuy nhiên những
vấn đề mà các nhà nghiên cứu đưa ra chỉ áp dụng vào một bậc học cụ thể mà ít đi
sâu vào một khối lớp cụ thể vi vậy trong khuôn khổ bài viết này tôi chỉ xin lưu ý
đến một khía cạnh gắn liền với việc giảng dạy nhiều năm môn lịch sử, đó là một số
biện pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy học lịch sử với mục đích là góp
một phần nhỏ bé vào việc nâng cao chất lượng giảng dạy môn lịch sử ở trường
THCS nơi tôi đang giảng dạy, đồng thời cũng là để trao đổi ,học tập kinh nghiệm
của các thầy giáo,các đồng nghiệp nhằm nâng cao trình độ chuyên môn cũng như
phương pháp dạy học.Những vấn đề mà tôi nêu ra trên cơ sở được trang bị những

những nhận xét, tiếp thu tri thức, bồi dưỡng, rèn luyện về học tập là con đường
phát triển tối ưu của giáo dục - đó chính là con đường lấy học sinh làm trung tâm,
làm chủ thể của việc nhận thức với sự hướng dẫn, giáo dục tích cực có hiệu quả
của giáo viên, điều này được thực hiện trên cơ sở hoạt động tích cực, tự giác của
học sinh. Đây là tính ưu việt của phương pháp phát huy tính tích cực của học sinh
được gọi là phương pháp dạy học mới để phân biệt với phương pháp dạy học cũ
hay còn gọi là kiểu dạy học truyền thống.
Xuất phát từ tình hình thực tế đất nước, đặc biệt là trước công cuộc cách
mạng khoa học kỹ thuật ngày càng phát triển như vũ bão, việc chỉnh lý chương
trình giáo dục và thay đổi nội dung sách giáo khoa là một vấn đề rất cấp thiết và
vô cùng quan trọng. Chính vì lẽ đó mà “Giáo dục là quốc sách hàng đầu”.
Nhằm để thực hiện tốt mục tiêu giáo dục và chương trình giáo dục đổi mới
hiện nay, người giáo viên cần phải đổi mới phương pháp dạy học cho phù hợp với
hướng dạy học “Lấy học sinh làm trung tâm”. Một trong những phương pháp đặc
trưng bộ môn Lịch sử là phương pháp “Sử dụng dụng cụ trực quan” trong giảng
dạy.
Từ thực tế cho thấy chuẩn bị “Đồ dùng trực quan” làm dụng cụ trực quan là
công tác rất khó khăn, rất công phu và rất tốn kém như:
Người thực hiện: Lê Thị Hòa Đơn vị: Trường THCS Lê Hồng Phong
Trang 7
SKKN: Phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy học lịch sử
+ Sử dụng “Đồ dùng trực quan” như thế nào để đảm bảo tính trực quan.
+ Sử dụng “Đồ dùng trực quan” như thế nào để đạt hiệu quả cao trong giảng
dạy Lịch sử lại là một vấn đề càng khó khăn hơn. Đó cũng chính là vấn đề của
mỗi người giáo viên Lịch sử đã và đang quan tâm hiện nay, với hy vọng góp phần
nâng cao chất lượng giảng dạy bộ môn lịch sử. Vì vậy mà trong bài viết này tôi xin
trình bày: “Phương pháp sử dụng Đồ dùng trực quan trong giảng dạy Lịch sử”
sẽ giúp cho việc dạy học theo phương pháp mới và việc thực hiện chương trình
giáo dục mới sẽ đạt hiệu quả cao hơn như mong muốn.
2. Mục đích của việc nghiên cứu đề tài:

SKKN: Phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy học lịch sử
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ
Cơ sở lí luận của việc sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy học lịch sử ở
trường THCS. Hiện nay có nhiều quan niệm, ý kiến khác nhau về vấn đề phát huy
tính tích cực của học sinh trong dạy học nói chung, dạy học lịch sử nói riêng Việc
xây dựng cơ sở lí luận là điều quan trọng trong thực tiễn dạy học bộ môn.
Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đối với học sinh lớp 9 là lớp cuối bậc THCS vì
vậy mục tiêu giáo dục đặt ra ở đây là các em phải nắm được những kiến thức cơ
bản nhất lịch sử dân tộc cũng như lịch sử thế giới được xuyên suốt từ lớp 6 đến lớp
9. Các em phải được rèn luyện ở mức độ cao hơn khả năng tự học, tự nhận thức và
hành động cũng như có những tìm tòi trong tư duy,sáng taọ.
So sánh kiểu dạy học truyền thống và phương pháp dạy học nhằm phát huy
tính tích cực của học sinh thông qua việc tiếp cận, làm việc với đồ dùng trực quan
chúng ta thấy rõ những điều khác biệt cơ bản trong quá trình dạy và học. Xin trích
dẫn một vài ví dụ của giáo sư Phan Ngọc Liên và tiến sĩ Vũ Ngọc Anh để thấy rõ
sự khác biệt đó:
KIỂU DẠY HỌC TRUYỀN THỐNG
PPDH PHÁT HUY TÍNH TÍCH
CỰC CỦA HS
1. Cung cấp nhiều sự kiện, được
xem là tiêu chí cho chất lượng giáo
dục.
2. GV là nguồn kiến thức duy
nhất, phần lớn thời gian trên lớp dành
cho GV thuyết trình, giảng giải, HS
thụ động tiếp thu kiến thức thông qua
nghe và ghi lại lời của GV.
3. Học sinh chỉ làm việc một
1. Cung cấp những kiến thức cơ bản

Như vậy qua so sánh hai kiểu dạy học trên thì ta thấy phương pháp phát huy
tính tích cực của học sinh sẽ đem lại hiệu quả cao hơn .Tuy nhiên nó đòi hỏi giáo
viên và học sinh phải được “Tích cực hoá’’ trong quá trình dạy- học, phải chủ
động sáng tạo. Muốn đạt được điều đó GV cần áp dung nhiều phương pháp dạy -
học trong đó có phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan. Cần phải tiếp thu những
điểm cơ bản có tính nguyên tắc của cách dạy truyền thống song phải luôn luôn đổi
mới, làm một cuộc cách mạng trong người dạy và người học để khắc phục sự bảo
thủ, thụ động như: Giáo viên chỉ chuẩn bị giảng những điều học sinh dễ nhớ, học
sinh chỉ chú trọng ghi lời giảng của giáo viên và kiến thức trong sách để trình bày
lại khi kiểm tra.
II. CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ:
Trước sự đổi mới từng ngày, từng giờ của tri thức khoa học, cùng với sự
bùng nổ nhanh về kiến thức qua các phương tiện thông tin đại chúng đặc biệt là
của internet thì việc truyền thụ kiến thức cho học sinh đòi hỏi phải chính xác, kịp
thời và có hệ thống, có định hướng là nhiệm vụ quan trọng của người giáo viên.
Chính vì vậy, để dạy tốt một tiết học giáo viên không ngừng phải nghiên cứu, tìm
tòi nâng cao sự hiểu biết của mình, và phải có kĩ năng sử dụng các tư liệu đặc biệt
là đồ dùng trực quan minh họa cho tiết dạy. Tri thức và tầm hiểu biết của người
giáo viên được thể hiện qua quá trình giáo dục và giảng dạy. Kiến thức giáo viên
truyền thụ cho học sinh phải chính xác, đảm bảo yêu cầu cơ bản của mục tiêu giáo
dục của cấp học. Phải tổ chức học tập một cách linh hoạt, chủ động sáng tạo để học
sinh tự mình khám phá và chiếm lĩnh kiến thức.
Trong những năm gần đây các phương tiện, đồ dung cho dạy trên lớp của giáo
viên tôi thấy đã có sự đầu tư và đổi mới. Song phương pháp, tổ chức một số giáo
viên còn lúng túng, chưa xây dựng quy trình và kế hoạch một cách cụ thể nên hiệu
quả chưa cao. Chất lượng dạy và học có chuyển biến nhưng chưa mạnh. Từ yêu
cầu thực tiễn đó, người giáo viên cần phải học tập, tìm hiểu tự bồi dưỡng cho mình
phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan để nâng cao hiệu quả trong dạy học lịch
sử để đáp ứng yêu cầu hiện nay.
III. THỰC TRẠNG CỦA VẦN ĐỀ:

chưa bao giờ có điều kiện tham quan một di tích lịch sử vì không có kinh phí. Điều
đó làm cho vốn kiến thức kiến thức của các em chỉ bó gọn trong sách vở và bài
giảng .
Nguyên nhân thứ ba là việc phát huy tính tích cực học tập của học sinh
trong học tập bộ môn lịch sử còn nhiều hạn chế một phần là do chính những cơ
chế, những quy định từ cấp trên. Trong những năm trở lại đây môn lịch sử được
quan tâm nhiều hơn, đồ dùng, tài liệu học tập được cung cấp đầy đủ hơn nhưng do
nhu cầu của xã hội nên học sinh ít thích học môn lịch sử .
Ngoài ra cách tổ chức một số cuộc thi cử cũng còn nhiều hạn chế, đó là chỉ
chú trọng về mặt kiểm tra lí thuyết mà coi nhẹ bài tập thực hành, ít chú ý đến việc
phát triển năng lực sáng tạo.
Cuối cùng điều quan trọng là ý thức trách nhiệm của mỗi giáo viên trong
việc thực hiện các phương pháp dạy học phù hợp trong đó phải nói đến phương
pháp sử dụng đồ dùng trực quan để đem lại hiệu quả cho tiết dạy cũng như chất
lượng bộ môn ngày một nâng cao. Mỗi một GV – HS phải hiểu rõ sự nguy hại của
việc thi gì học nấy sẽ làm cho học vấn của học sinh bị què quặt, thiếu toàn diện
Tình trạng mù lịch sử hiện nay ở không ít học sinh là hậu quả tất yếu của việc học
lệch, không toàn diện. Đó là chưa kể đến việc coi thi, chấm thi chưa nghiêm túc,
Người thực hiện: Lê Thị Hòa Đơn vị: Trường THCS Lê Hồng Phong
Trang 11
SKKN: Phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy học lịch sử
đúng mực nhằm đảm bảo thành tích của nhà trường, của cá nhân… làm cho kết
quả học tập của học sinh không đúng thực chất.
IV. CÁC BIỆN PHÁP ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
1/ Tình hình sử dụng các dụng cụ trực quan đối với việc dạy học trước
đây:
- Trước đây, đa số các trường đều thiếu thốn về cơ sở vật chất, nghèo nàn về
các thiết bị dạy học đối với bộ môn Lịch sử , chỉ có một số loại đơn giản: Lược đồ,
sơ đồ, bản đồ, v.v.
- Theo quan niệm giáo dục lạc hậu trước đây cho rằng dụng cụ trực quan là

Người thực hiện: Lê Thị Hòa Đơn vị: Trường THCS Lê Hồng Phong
Trang 12
SKKN: Phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy học lịch sử
khoa học, các nhà hoạt động văn hoá nghệ thuật. Các em không chỉ chú ý miêu tả
bề ngoài mà còn chú ý phân tích nội dung, tính cách, hành vi thể hiện ở tranh ảnh .
Vì vậy giáo viên phải làm nổi bật tính cách nhân vật để gây hứng thú cho học
sinh, kích thích óc tò mò, phát triển năng lực nhận thức. Từ đó làm cho các em
khâm phục, học tập được đạo đức, tài năng của họ.
Tuy nhiên phải chọn thời gian phù hợp để đưa chân dung của nhân vật lịch
sử ra. Khi sử dụng, giáo viên phải phân tích, định hướng cho học sinh, tự mình
đánh giá vai trò, tính cách của nhân vật .
Ví dụ: Khi giảng bài “Cách mạng Việt Nam trước khi đảng cộng sản ra đời”
dạy đến mục III. “Việt Nam Quốc dân đảng và cuộc khởi nghĩa Yên Bái” giáo viên
cho học sinh quan sát chân dung của Nguyễn Thái Học và giới thiệu về tiẻu sử của
vị lãnh tụ của tổ chức Việt Nam Quốc dân đảng sẽ gây được hứng thú cho học sinh
trong việc tìm hiểu về tổ chức cũng như giáo dục cho học sinh tinh thần dũng cảm,
sự hy sinh quên mình vì đất nước của những thế hệ cha anh đi trước hoặc khi dạy
bài “Đảng cộng sản Việt Nam ra đời’’ khi dạy đến mục “Luận cương chính trị 10 –
1930’’ giáo viên cho học sinh quan sát bức ảnh Trần Phú. Sau đó cho học sinh phát
biểu nêu lên sự hiểu biết về nhân vật lịch sử này, giáo viên kể cho các em nghe về
tiểu sử, quá trình hoạt động cách mạng và khí tiết của người chiến sĩ cộng sản Trần
Phú – Tổng bí thư đầu tiên của Đảng ta,
Có thể là hình vẽ được giáo viên chuẩn bị trước, (như hình vẽ minh hoạ các
sự kiện lịch sử , )
Đối với hình vẽ: Ta cần cho học sinh tiến hành theo các bước sau:
- Đọc tên và cho biết các sự kiện lịch sử trên hình vẽ .
- Tìm hiểu mốc thời gian diễn ra sự kiện lịch sử, địa phương diễn ra sự kiện
đó.
- Rút ra nguyên nhân ý nghĩa, bài học lịch sử từ sự kiện đó.
*) Tranh ảnh Lịch sử :

yêu nước biết ơn các anh hùng của dân tộc.
b/ Mô hình:
Dùng những vật liệu đơn giản để tạo ra những hiện vật, những sự kiện lịch
sử đơn giản để minh hoạ cho tiết dạy sinh động hơn.
Giáo viên giới thiệu mô hình đang sử dụng, mô hình là vật tượng trưng cho sự
kiện lịch sử nào? .
Dùng câu hỏi hướng dẫn học sinh quan sát, trả lời tìm ra các sự kiện lịch sử
Ví dụ: Trong mô hình Cảnh Thoát Hoan thua chạy. Giáo viên đặt câu hỏi :
Thoát Hoan phải thua chạy chui vào ống đồng trong cuộc kháng chiến chống quân
Mông Nguyên lần thứ mấy và diễn ra vào năm nào? Hoặc khi dạy bài lịch sử lớp 6
về công cụ của người nguyên thuỷ giáo viên cho học sinh quan sát mô hình về các
lưỡi cày, liềm, rìu đá các em sẽ cảm nhân được rõ ràng hơn, nhớ lâu hơn và các
em sẽ mô tả được chính xác hơn những công cụ của thời tiền sử.
+ Từ các mô hình giáo viên giúp học sinh hiểu và nắm chắc các kiến thức
Lịch sử
+ Cách sử dụng có hiệu quả:
- Giáo viên cho học sinh quan sát nhận biết đó là mô hình gì?
- Mô hình đó gắn với sự kiện nào.
- Rút ra ý nghĩa, bài học
c/ Bản đồ, lược đồ:
*) Bản đồ:
Bản đồ là phương tiện trực quan rất quan trọng và sinh động trong dạy học
lịch sử. Trên bản đồ lịch sử các sự kiện luôn được thể hiện một không gian, thời
gian, địa điểm cùng một số yếu tố địa lí nhất định
Ví dụ: Nếu chỉ dùng lời giáo viên khó có thể tạo cho học sinh biểu tượng về
tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ mà thực dân Pháp và cố vấn Mĩ cho là “một pháo
đài bất khả xâm phạm”, “một cối xay thịt Việt minh’. Nếu giáo viên biết kết hợp
sử dụng bản đồ chiến trường Đông dương 1953-1954, bản đồ chiến dịch Điện Biên
Phủ và một số hình ảnh khác thì học sinh có thể hiểu được khá rõ về vấn đề này:
Người thực hiện: Lê Thị Hòa Đơn vị: Trường THCS Lê Hồng Phong

địa danh, nơi diễn ra sự kiện nổi bật hoặc diễn biến của cuộc khởi nghĩa, chiến
dịch
Giáo viên cũng có thể sử dụng lược đồ để trình bày diễn biến, sự kiện như sử
dụng bản đồ
- Thông qua lược đồ giúp học sinh hiểu và nhớ lâu hơn các sự kiện.
- Bước đầu tập cho học sinh thể hiện các sự kiện đơn giản sau đó thực hành
với các chiến dịch, các trận đánh có quy mô lớn hơn.
Qua các việc sử dụng lược đồ các em cũng có thể đánh giá được tác động của
các điều kiện tự nhiên liên quan đến sự kiện lịch sử và cũng qua đó giáo viên cũng
có thể đánh giá được khả năng lĩnh hội của các em và có hướng điều chỉnh, sửa
chữa kịp thời cho các em và đây cũng là phương pháp kích thích khả năng tìm tòi,
sáng tạo của các em.
d/ Băng video:
Người thực hiện: Lê Thị Hòa Đơn vị: Trường THCS Lê Hồng Phong
Trang 15
SKKN: Phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy học lịch sử
Là loại phương tiện và thiết bị kỹ thuật hiện đại, tạo cho học sinh có những
phương pháp học tập mới, biết quan sát, nghe, nhìn; có khả năng lĩnh hội kiến thức
với chất lượng cao, tốc độ nhanh. Với loại phương tiện này người giáo viên đòi hỏi
phải có sự chuẩn bị công phu: Phòng tối, tivi, đầu video và cơ bản là phải hướng
dẫn, chỉ đạo tốt học sinh mới lĩnh hội chắc kiến thức.
Ví dụ: Khi dạy bài Chiến cuộc đông xuân 1953-1954 GV sử dụng băng video
học sinh rất dễ dàng hiểu được quá trình chuẩn bị của quân và dân ta cũng như
diễn biến của chiến dịch, HS tiếp thu bài nhanh, rất hứng thú với bài học hoặc bài
30 “Hoàn thành giải phóng miền Nam thống nhất đất nước 1973 - 1975” giáo viên
sử dụng băng video thì học sinh dễ cảm nhận được hào khí của dân tộc, của 5 cánh
quân cùng lúc vượt qua tuyến phòng thủ bên ngoài của địch tiến vào trung tâm Sài
Gòn , Diễn biến của chiến dịch như thế học sinh sẽ tiếp thu bài rất nhanh và sẽ
nhớ lâu những hình ảnh mà mình đã được xem qua băng hình
đ/ Sử dụng đèn chiếu trong dạy học lịch sử:

Người thực hiện: Lê Thị Hòa Đơn vị: Trường THCS Lê Hồng Phong
Trang 16
SKKN: Phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy học lịch sử
cách mạng trong phương pháp dạy – học lịch sử và phải có thời gian kiểm nghiệm
sự đúng đắn của nó so với kiểu dạy truyền thống. Mỗi giáo viên sau khi vận dụng
các phương pháp dạy học này vào từng bài phải có sự nhận xét, đánh giá, rút kinh
nghiệm và trao đổi, phổ biến với đồng nghiệp để khẳng định những biện pháp sư
phạm trong việc nâng cao chất lượng bộ môn. Cần trách khuynh hướng “tách lí
thuyết với thực tế” đáp ứng được những yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội của
đất nước trong thời đại công nghiệp hoá - hiện đại hoá .
V. HIỆU QUẢ CỦA SKKN:
Qua việc áp dụng phương pháp sử dụng dụng cụ trực quan ở chương trình
lịch sử 9 mới tôi nhận thấy kết quả khả quan như sau:
- Phần lớn các em đã có ý thức học tập bộ môn và có phương pháp học tập tốt.
- Các em đã hiểu rõ và nắm chắc các khái niệm, diễn biến của các chiến dịch.
- Đại bộ phận các em đã hình thành được một số kỹ năng lịch sử đơn giản,
hiểu, đọc và trình bày diễn biến trên lược đồ, bản đồ.
- Cơ bản là các em biết quan sát tranh ảnh, hình vẽ để rút ra kiến thức cần
nắm, biết phân tích bản đồ, sự kiện.
- Cơ bản là các em biết tích cực, chủ động trong việc lĩnh hội các kiến thức
lịch sử, giải thích, phân tích được các sự kiện lịch sử, biết liên hệ thực tế.
* Kết quả cụ thể:
Đây là năm thứ 5 áp dụng đổi mới phương pháp dạy học nhưng là năm thứ hai
trường áp dụng rộng rãi các phương tiện và sử dụng nhiều đồ dùng trực quan trong
dạy - học nói chung và đối với bộ môn lịch sử nói riêng. Qua việc áp dụng phương
pháp sử dụng một số đồ dùng trực quan phù hợp với nội dung bài dạy ở một số lớp
điển hình để thử nghiệm có kết quả như sau:
- Năm học 2007 – 2008 ( trước khi áp dụng):
Lớp Sĩ số
Giỏi Khá Trung bình Yếu TB trở lên

Giỏi Khá Trung bình Yếu TB trở lên
SL TL % SL TL % SL TL % SL TL % SL TL %
9a 35
5 14,3 10 28,6 18 57,1 2 5,71 33 94,28
9b 35
4 11,42 9 25,71 19 62,87 3 8,57 32 91,42
Như vậy so với phương pháp truyền thống thì hiệu quả của phương pháp sử
dụng đồ dùng trực quan phù hợp trong các tiết dạy mang lại hiệu quả cao.
C . KẾT LUẬN :
I KẾT LUẬN
- Dụng cụ trực quan là phương tiện không thể thiếu được trong hoạt động dạy
học. Bằng những dụng cụ trực quan sinh động, giáo viên sử dụng phương pháp tốt
nhất giúp học sinh tự khai thác, lĩnh hội kiến thức, phát huy được vai trò chủ thể
của học sinh trong quá trình học tập.
- Những dụng cụ trực quan khi sử dụng trong giảng dạy cần phải có sự lựa
chọn cho phù hợp với nội dung bài dạy, phù hợp với trình độ nhận thức của học
sinh, đặc biệt là những dụng cụ trực quan tạo ấn tượng, giúp học sinh khắc sâu,
nhớ kỹ, tái hiện lại những kiến thức đã học.
- Về phương pháp sử dụng: phải sử dụng tinh tế, khéo léo phải đảm bảo tính
trực quan, vừa đảm bảo tính khoa học. Điều đáng lưu ý là dụng cụ trực quan dù
sinh động đến đâu cũng không thể giúp học học tốt nếu thiếu sự chỉ đạo tận tình
của giáo viên bộ môn. Vậy với cương vị là người chỉ đạo, hướng dẫn, người giáo
viên phải luôn tác động ý thức học tập của các em, phải khơi dậy trong các em sự
tìm tòi, ham hiểu biết, sẵn sàng khám phá khoa học có như thế mới đem lại hiệu
quả
Điều cuối cùng là muốn thực hiện tốt phương pháp sử dụng đồ dùng trực
quan trong giảng dạy lịch sử, đòi hỏi người giáo viên ngoài năng lực chuyên môn,
nghiệp vụ sư phạm thì phải có ý thức trách nhiệm cao, phải có cái tâm mang đặc
thù của nghề dạy học bởi vì phương pháp dù hay đến mấy nhưng người thầy không
có trách nhiệm cao, không yêu nghề và thương yêu học sinh hết mực thì cũng

giáo viên phải biết hướng dẫn học sinh khai thác kiến thức qua các dụng cụ trực
quan, đồng thời qua việc sử dụng dụng cụ trực quan ta phải rèn luyện cho học sinh
các kỹ năng cần thiết: Kỹ năng sử dụng bản đồ, sử dụng tranh vẽ, biểu đồ, kỹ năng
thu thập tư liệu qua sách tham khảo
III. DỰ KIẾN VỀ CẢI TIẾN CẤU TRÚC THỜI GIAN TỚI.
Với đề tài này tôi đã nghiên cứu, vận dụng từ năm học 2008 – 2009 đến nay
và thấy kết quả rất khả quan. Tuy nhiên trong quá trình thực hiện chỉ với tư cách cá
nhân và chỉ có sự tham khảo đóng góp ý kiến của bạn bè đồng nghiệp trong trường
nên chắc chắn cũng còn nhiều khiếm khuyết. Tôi rất mong có sự giúp đỡ, xây dựng
của các đồng nghiệp và các cấp lãnh đạo để đề tài thêm hoàn thiện, có hiệu quả,
nâng cao chất lượng bộ môn lịch sử nói riêng và góp phần thúc đẩy công cuộc đổi
mới PPDH và thực hiện Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác
quản lý và dạy học; Hưởng ứng phong trào xây dựng trường học thân thiện, học
sinh tích cực”, và cuộc vận động “ Hai không” với 4 nội dung của Bộ giáo dục và
Đào tạo đang phát động.
IV. ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ.
1. Đối với phòng GD.
Cần tham mưu với các cấp chính quyền để tạo điều kiện cho trường được
xây thêm phòng học, phòng đa chức năng phục vụ cho những môn học.
- Hỗ trợ để trường mua sắm thêm các trang thiết bị phục vụ dạy học như:
Máy vi tính, hệ thống máy chiếu.
2. Đối với BGH nhà trường.
BGH cần tổ chức tiến hành kiểm tra đánh giá một cách thường xuyên trong
suốt năm học. Tất cả các giáo viên trong nhà trường đều phải được kiểm tra giờ
dạy nhiều lần và kiểm tra giờ dạy của tất cả các môn đặc biệt kiểm tra việc sử dụng
Người thực hiện: Lê Thị Hòa Đơn vị: Trường THCS Lê Hồng Phong
Trang 19
SKKN: Phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy học lịch sử
đồ dùng và hiệu quả của việc sử dụng của giáo viên. Hiệu trưởng có thể chọn các
hình thức kiểm tra phù hợp với đối tượng và kế hoạch đã đề ra làm sao để có