Đại học quốc gia Hà Nội
Trờng Đại học khoa học x hội và nhân vănã
KhoaLịch sử
---------------
Tiểu luận giữa kỳ
Môn: Dân tộc và chính sách dân tộc
Vài nét về nhà sàn của ngời Thái ở Tây Bắc
I. Mở đầu
Trải qua một quá trình hình thành lâu đời, trên lãnh thổ Việt Nam hiện
nay đã có 54 dân tộc anh em cùng sinh sống tạo nên một bức tranh muôn
màu muôn vẻ về văn hóa dân tộc, trong đó có dân tộc Thái.
Thái là tên một dân tộc trong đại gia đình các dân tộc Việt Nam. ở n-
ớc ta, ngời Thái tập trung c trú ở các tỉnh Sơn La, Lai Châu và một phần
Hoàng Liên Sơn, ngoài ra lại còn sống ở miền Tây cao tỉnh thanh Hóa, Nghệ
An, Hà Tĩnh.
Dân tộc Thái thuộc nhóm các dân tộc nói tiếng Tày Thái, họ có mặt ở
Việt Nam từ rất lâu đời. Trong truyền thuyết dân gian về ải Lậc cậc, ngời
Thái tổ có công sáng lập ra 4 cành đồng lòng chải lớn: Mờng Thanh, Mờng
Lò, Mờng Tác, Mờng Than đã nói rõ về quá trình ra đời của dân tộc Thái.
Ngời Thái nói riêng và các dân tộc nói tiếng Thày Thái nói chung
không chỉ c trú trên lãnh thổ nớc ta mà còn c trú đông đúc ở nhiều nớc láng
giếng khác trong khu vực nh: Lào, Thái Lan, Nam Trung Quốc. Với t cách là
c dân bản địa của vùng này, ngời Thái đã có công lớn trong việc góp công
sức mình vào sự hình thành khu vực văn hóa dân tộc học Đông Nam á, mà
những thành tựu đợc đúc kết là:
Trồng lúa nớc
Làm nhà sàn
Đúc trống đồng
Tây Bắc là mảnh đất rũng vàng của tổ quốc có thiên nhiên phong
phú đa dạng và giàu đẹp, có trong lịch sử oai hùng với chiến thắng Điện Biên
Phủ lừng lẫy năm châu, có cộng đồng cao dân tộc cần cù, sáng tạo với nền

3
hầm trong đất để tránh độ ẩm cao, làm nhà sàn để ở mà tránh đợc ẩm thấp lại
vừa thoáng mát. Cũng là nhà ở, cùng tồn tại trong môi trờng đị lí tự nhiên nh
nhau, mỗi c dân lại có một cách làm nhà khác nhau.
Ngời Nùng Thái làm nhà có kích thớc chiều sâu về phía bên trong lớn
hơn chiều rộng ngang. Trong khi đó, ngời Thái lại làm nhà có kích thớc rộng
ngang kéo dài ngôi nhà về phía hai bên đầu hồi, trong khi đó ngời Tày có
thói quen để bàn thờ ra ngay gian giữa nhà, ngời Nùng lại không nh thế mà
để ở một góc sát vách trên của nhà.
Cuộc sống của một gia đình về cơ bản có hai mặt vật chất và tinh thần.
Ngôi nhà - một công trình kiến trúc, vừa là chức năng, vừa thỏa mãn nhu cầu
vật chất, vừa làm thỏa mãn nhu cầu tinh thần.
Ngôi nhà sàn của ngời Thái Tây Bắc, đợc xây dựng bằng sự khéo léo
của đôi bàn tay, từ quan niệm về cái đẹp trong truyền thống thẩm mỹ của dân
tộc, kỹ thuật làm nhà còn biểu hiện trình độ hiểu biết tự nhiên về môi trờng
sống. Ngô nhà sàn còn là nơi chứng kiến những cái mới của đời ngời: sinh
đẻ, cới xin, ma chay. Đây là nơi chứng kiến mọi sinh hoạt của mọi thành viên
trong gia đình suốt từ sáng sớm đến chiều tối. Chính dới mái nhà sàn, quanh
bếp lửa hồng, thế hệ ông cha đã truyền lại cho thế hệ sau những kinh nghiệm
lao động, những quan hệ xã hội, con ngời cũng nh tập quán dân tộc. Ngôi
nhà vừa là nơi học nghề, vừa là xởng thủ công. Ngôi nhà vừa là nơi bảo tồn,
kế thừa, phát triển truyền thống tốt đẹp của văn hóa dân tộc.
II. Làm nhà sàn.
Công việc trớc tiên của việc làm nhà sàn là chuẩn bị nguyên liệu. Sinh
ra ở vùng rừng núi Tây Bắc, nhà tự nó may sắm toàn những thứ mà thiên
thiên phú cho: gỗ, tre, nứa, lá Việc chuẩn bị gỗ có thể kéo dài vài ba năm,
4
có khi dăm bảy năm trớc khi dựng nhà. Còn tre, nứa, lá, cùng lắm là chuẩn bị
trớc một mùa.
Rừng Tây Bắc có có lắm gỗ quý. Từ cây rừng đến cây làm nhà là cả