kế hoạch phụ đạo
ngữ văn 9 học kì II
Năm học 2013-2014
Buổi Nội dung kiến thức Kiểm tra
Buổi 1
Ôn tập văn bản: Bàn về đọc sách.
Ôn tập Tiếng Việt:Khởi ngữ
Buổi 2
Ôn tập Phép phân tích và tổng hợp. Quy nạp và diễn
dịch
Buổi 3
Ôn tập văn bản: Tiếng nói của văn nghệ
Ôn tập Tiếng Việt: Các thành phền biệt lập
Kiểm tra 15
Buổi 4
Ôn tập văn bản : chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới
Ôn tập Tập làm văn: Nghị luận về vấn đề t tởng đạo lí
Buổi 5
Ôn tập văn bản Mùa xuân nho nhỏ Con cò
Buổi 6
ôn tập văn bản Viếng lăng Bác
ôn tập liên kết câu và liên kết đoạn văn
Buổi 7
ôn tập văn bản : Sang thu
Luyện tập về cách làm tác phẩm truyện hoặc đoạn trích
Kiểm tra 45
Buổi 8
Ôn tập văn bản : Nói với con
Ôn tập Tiếng Việt : Nghĩa tờng minh và hàm ý
Buổi 9
2. KT bài cũ( KT trong quá trình dạy)
3. Bài mới
Hoạt động của thầy và trò Yêu cầu cần đạt
?Những hiểu biết của em về Chu
Quang Tiềm ?
I/ Tác giả, tác phẩm.
1. Tác giả: (1897 1986).
- Ông là nhà Mĩ học và lí luận văn học nổi
tiếng của Trung Quốc.
(Ông đã có nhiều bài viết bàn về đọc sách.
Bài viết này là kết quả của quá trình tích luỹ
1
? Em hiểu gì về tác phẩm ?
kinh nghiệm, dày công suy nghĩ, là những lời
tâm huyết của ngời đi trớc truyền cho thế hệ
đi sau.)
2. Tác phẩm.
- Đây là một bài văn tiêu biểu, giàu sức
thuyết phục, một bài văn nghị luận sâu sắc
kiểu văn bản nghị luận.
.
II. Kiến thức cơ bản
1. Tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đọc
sách.
?Trình bày tầm quan trọng của việc
đọc sách ?
*HS thảo luận, nêu ý nghĩa của
việc đọc sách.
a. Tầm quan trọng của sách.
- Sách đã ghi chép, cô đúc và lu truyền mọi tri
- Sách ngiều khiến ngời ta không chuyên sâu dễ
xa vào lối ăn t ơi nuốt sống chứ không biết
nghiền ngẫm.
- Sách nhiều khiến ngời đọc khó lựa chọn, lãng
phí thời gian và sức lực với những cuốn sách vô
tội => Lập luận = những cách liệt kê và so
sánh.
* Cách chọn sách:
- Phải chọn cho tinh đọc kĩ những quỷên thực
sự có giá trị, có lợi.
- Đọc kĩ các cuốn sách thuộc lĩnh vực chuyên
môn, chuyên sâu cảu mình.
- Cũng phải thờng xuyên đọc sách thởng thức
và sách ở lĩnh vực gẫn gũi, kế cận với chuyên
môn của mình =>Lập luận = cách đa chứng và
so sánh.
(Ví dụ chính trị học thì phải liên quan đến lịch
sử, kinh tế, pháp luật, triết học, tâm lí, ngoịa
giao, quân sự, không biết rộng thì không thể
chuyên, không thông thái thì không thể nắm
gọn)
(HS bày tỏ).
=> Chứng tỏ ông là ngòi từng trải , giàu kinh
nghiệm, giàu sức sống.
.3. Ph ơng pháp đọc sách.
?Tác giả đã đa ra lời bàn về phơng
phấp đọc sách nh thế nào ?
- Đọc không cần nhiều, quan trọng là đọc cho
kĩ, vừa đọc vừa suy ngẫm tích luỹ tởng tợng.
- Khẳng định: Không nên đọc tràn lan, theo
nhân loại. Mỗi loại học vấn đến giai đoạn hôm nay đều là thành quả của nhân loại
nhờ biết phấn công, cố gắng tích luỹ ngày đêm mà có. Các thành quả đó sở dĩ
không bị vùi lấp đi, đều là do sách vở ghi chép, lu truyền lại.
(ChuQuang
Tiềm
1.Đoạn văn trên chủ yếu sử dung thao tác nghị luận nào ?
A. Giải thích B. Chứng minh C. Phân tích D. Tổng
hợp
2.Nội dung chính của đoạn văn trến là gì ?
A. Bàn về sự cần thiết của việc đọc sách
B. Bàn về ý nghĩa to lớn của sách vở
C. Bàn về những thành tuj khoa học của nhân loại
D. Bàn về con đờng học vấn
3.Câu văn nào sau đây nếu ý chính của đoạn văn ?
A. Học vấn không chỉ là chuyện đọc sách, nhng đọc sách vẫn là một con đ-
ờng quan trọng của học vấn.
B. Bởi vì học vấn không chỉ là việc cá nhân, mà là việc của toàn nhân loại.
C. Các thành quả đó sở dĩ không bị vùi lấp đi, đều là do sách vở ghi chép, lu
truyền lại.
D. Mỗi loại học vấn đến giai đoạn hôm nay đều là thành quả của nhân loại
nhờ biết phân công, cố gắng tích luỹ ngày đêm mà có.
4.Theo em, học vấn là gì ?
A. Những kiến thức về văn học
B. Những kiến thức về khoa học kĩ thuật
C. Tài năng bẩm sinh của con ngời
D. Những kiến thức tích luỹ đợc qua học tập
5.Câu danh ngôn nào sau đây có nội dung gần nhất với đoạn văn trên ?
A. Sách là ánh trăng soi đờng cho văn minh. ( Ru - dơ- ven )
B. Có học rồi mới biết mình cha đủ. ( Lễ Kí )
C. Đọc nhiều cũng nh ăn nhiều, hoàn toàn vô bổ nếu không tiêu hoá
hoá cảu nhân loại, không tiếp thu những thành tựu khoa học mà loài ngời đã rày
công nghiên cứu và đúc rút thành kinh nghiệm từ bao đời nay.
Câu 3 : Đọc sách phải chon lọc vì nếu không chọn lọc thì sẽ rơi vào các nguy cơ :
- Đọc sách theo kiểu ăn tơi nuốt sống, không tiêu hoá đợc.
- Khi sách nhiều, nếu không chọn lọc thì lãng phí thời gian, hao phí tiền bạc
và sức lực.
Việc lựa chọn sách để đọc không hạn chế kiến thức vì tác giả đã lu ý "không
biết rộng thì không thể chuyên, không thông thái thì không thể nắm gọn".
Bởi vậy, đọc chuyên sâu phải kết hợp với đọc mở rộng.
Câu 4 : Phơng pháp đọc mà tác giả đã đa ra là :
- Không nên đọc lớt mà phải suy nghĩ.
- Không nên đọc tràn lan, gặp gì đọc nấy theo sở thích, hứng thú cá nhân mà
phải đọc có kế hoạch, có hệ thống.
- Đọc gắn liền với sự kiên trì nhẫn nại nhằm hiểu biết thông tỏ mọi điều
trong sách.
Phơng pháp đọc do Chu Quang Tiềm nêu lên hết sức hợp lí. Nó chứng tỏ
kinh nghiệm của một học giả giàu kinh nghiệm, sâu sắc.
H:Thế nào là khởi ngữ ? Cho ví dụ.
H:Phân biệt sự khác nhau giữa chủ
ngữ và khởi ngữ?
Ôn tập Khởi ngữ
I/ Đặc điểm và công dụng của khởi ngữ
trong câu.(Đề ngữ, khởi ngữ)
1. Khái niệm
2. Ví dụ:
a. Còn anh, anh không ghìm nổi xúc động.
b. Giàu, tôi cũng giàu rồi.
c. Về các thể văn trong lĩnh vực văn nghệ,
chúng ta có thể tin ở tiếng ta, không sợ thiếu
giàu và đẹp.
bài tập 1.
Câu 3 : Chuyển các câu sau thành các câu có cha thành phần chủ ngữ.
a) Ngời ta sợ cái uy nghi quyền thế của quan. Ngời ta sợ cái uy đồng tiền
của Nghị Lại.
b) Ông giáo ấy không hút thuốc, không uống rợi.
c) Tôi cử ở nhà tôi, làm việc của tôi.
Câu 4 : Viết một đoạn văn ngắn có sử dụng câu có khởi ngữ.Gạch dới thành phần
khởi nhữ trong đoạn văn đó.
* Gợi ý :
Câu 1 : Thành phần khởi ngữ trong các câu đã cho nh sau :
a) Đọc sách.
b) Kiến thức phổ thông.
c) Trang phục, Đi đám cới, Đi dự đám tang.
Câu 2 : Có thể thêm những từ nhận diện khởi ngữ nh sau :
a) Về (việc) đọc sách thì phải chọn cho tinh, đọc cho kĩ.
b) Đối với kiến thức phổ thông thì không chỉ những công dân thế giới hiện
đại tại cần mà cả những nhà học giả chuyên môm cũng không thể thiếu nó
đợc.
c) Về trang phục thì không có pháp luật nào can thiệp, nhng có những quy
tắc ngầm phải tuân theo,. đó là văn hoá xã hội. Đối với (việc) đi đám cới thì
không thể lôi thôi lếch thếch, mặt nhọ nhem, chân tay lấm bùn. Đối với
(việc) đi dự đám tang thì không đợc mặc áo quần loè loẹt, nói cời oang
oang.
Câu 3 : Có thể chuyển nh sau :
a) Quan, ngời ta sợ cái uy nghi quyền thế. Nghị Lại, ngời ta sợ cái uy đồng
tiền của.
b) Thuốc, ông giáo ấy không hút, rợi, ông giáo ấy không uống.
c) Nhà tôi tôi cứ ở, việc tôi, tôi cứ làm.
A.Phần trắc nghiệm.(3 điểm)
Câu 1,Hãy điền tên các thuật ngữ vào trớc các khái niệm sau:
trọng hơn .
C,Ngời nói muốn gây một sự chú ý đẻ ngời nghe hiểu câu nói theo một hàm ý
nào đó .
Câu 4 Trong các trờng hợp sau,trờng hợp nào sử dụng đúng, trờng hợp nào sử dụng
sai.?
Nội dung đúng sai
a,Tấm lòng chung thuỷ
b,Bộ lòng của quân xâm lợc
c,lòng dạ của kẻ thù .
d,.Tấm lòng độc ác.
Câu 5, Câu : R ợu lạt uống lắm cũng say
Ngời khôn nói lắm ,dẫu hay cũng nhàm . Khuyên chúng ta?
A,Nói ngắn gọn ,rành mạch.
B,Khi nói năng biết tôn trọng ngời khác.
C,Trong giao tiếp ,nói vừa đủ nghe, đừng gây sự nhàm chán đối với ngời
khác.
B, Phần tự luận .( 7 điểm )
Hãy dựng một đoạn hội thoại trong đó ngời nói không tuân thủ một hoặc hai
phơng châm hội thoạị (gạch chân và chỉ rõ các lợt lời không đợc tuân thủ .
VD:Ph ơng châm về l ợng )
PCVL
Ph ơng châm về chất, ph ơng châm cách thức.)
PCVC PCCT
4. Củng cố:
? Tn là KN? Lấy vd?
5H ớng dẫn về nhà:
-Làm bài tập cha làm ở lớp
6
Buổi 2
của một phần hoặc toàn bộ văn bản .
*. Giá trị và ý nghĩa
Quá trình phân tích là một quá trình
tổng hợp đợc nâng dần lên ngày một sâu
hơn , cao hơn , từ chi tiết, bộ phận đợc trừu
tợng hoá, khái quát hoá. Khi bbắt đầu phân
tích , chủ thể nhận thức đã có quan niêm
chung về sự vật , tức là có sự tổng hợp ít
nhiều rồi , và sau khi tìm hiểu đợc một bộ
phận của chỉnh thể , chủ thể nhận thức đã
tiến hành khái quát hoá , tức là đã tiến hành
tổng hợp những tài liệu phân tích đầu tiên .
Cứ nh cậy phân tích và tổng hợp xen kẽ
nhau, bổ xung cho nhau cho đến khi nhận
thức đợc toàn bộ sự vật nh một chỉnh thể .
III. Thực hành phân tích- tổng
hợp một vấn đề, một văn bản
Bài tập
Trả lời:
Tác giả đã vận dụng thao tác phân tích-
tổng hợp một cách chặt chẽ, tạo lên tính
hùng biện , khúc chiết, đầy sức thuyết
7
. Ngời mẹ sinh con mang nặng
đẻ đau. Ngời mẹ nuôi con bằng
dòng sữa của chính mình, bằng toàn
bộ tinh lực của mình. Ngoài nghĩa cả
đối với Tổ quốc , đối với cách mạng
có tình cảm nào thiêng liêng hơn tình
cảm mẹ con ? Có sự hi sinh tận tuỵ
Việt Nam từ bao thế kỉ nay, đã
truyền lại cho chúng ta khí phách
của Bà Trng, Bà Triệu, đức tính cần
cù lao động, lòng thơng nớc, thơng
nhà. Chúng ta có quyền tự hoà chính
đáng về nhngx bà mẹ Việt Nam .
(
Lê Duẩn- Cách mạng xã hội chủ
Nghĩa ở Việt Nam)
Hỏi,: Phần trích trên đây có mấy
đoạn văn?. Tác giả vận dụng thao tác
Phân tích tổng hợp nh thế nào?
Câu 1
Đọc các đoạn văn sau và cho biết tác
giả đã vận dụng phép phân tích và
tổng hợp nh thể nào ?
a) Từng giọt nớc nhỏ thấm vào
lòng đất, chảy về một hớng mới
thành suối, thành sông, rồi thành
biển. Một pho tợng hay một lâu đài
cùng phải có cái nền mới đứng vững
phục . Đoạn văn nào cũng có phép phân
tích- tổng hợp ; càng về sau thì mức độ
phân tích càng ở mức độ sâu sắc hơn, rộng
lớn hơn , khái quát hơn
-Đoạn 1, Phân tích công lao của mẹ
đối với con, rồi khẳng định tình mẹ vô cùng
thiêng liêng, sự hi sinh tận tuỵ của mẹ rất to
lớn
- Đoạn 2. Phân tích công lao ngời mẹ
tốt thì kể mãi cũng không hết đợc.
Bác chỉ muốn nhắc các chú một điều
: chớ bỏ qua các việc mà các chú t-
ởng là tầm thờng. Cháu bé nhặt đợc
của rơi đem nộp chú công an; hai cô
gái đi đờng thấy cái hố nhỏ ở vỉa hè,
rủ nhau láy đất lấp lại cho đồng bào
khỏi vấp ngã; một ngời dân đi dới
trời ma, thấy xe gạo của Nhà nớc
không có gì che phủ, đã cởi tấm áo
ni lông của mình đậy gạo cho Nhà n-
ớc; chú bộ đội đi công tác gặp ngời
đàn bà giở dạ đẻ ỏ giữa đờng, đã đỡ
đẻ cho dân, đợc mẹ tròn con vuông,
lại đa cả mẹ con về tận gia đình; cụ
già Việt kiều trở về Tổ quốc với lòng
tha thiết cùng đồng bào chia sẻ khó
khăn, gánh vác công việc đánh giặc
giữ nớc và xây dựng chủ nghĩa xã
hội Tất cả những việc là nh vậy đều
nói lên tinh thần yêu nớc, đạo đức
trong sáng, thuần phong mĩ tục của
nhân dân ta. Chúng ta đánh giặc và
xây dựng xã hội mới bằng những
việc làm muôn hình muôn vẻ của
hàng chục triệu con ngời nh thế, chứ
không phải chỉ bằng thành tích nổi
bật của một số cá nhân anh hùng.
(Phan Hiền, Hồ Chủ tịch với việc
bồi dỡng nêu gơng những ngời tốt,
- Phân tích :
+ Giọt nớc và biển cả, nền và pho t-
ợng, lâu đài.
+ Chớ bỏ qua những việc tầm thờng
(với 5 luận cứ).
- Tổng hợp :
+ Đó là yêu nớc, là đạo đức trong
sáng.
+Đánh giặc và xây dựng đất nớc cần
có số đông đó.
Mối quan hệ: Ví dụ : Từ những hình
ảnh giọt nớc và biển cả, dẫn đến ý
chở coi thờng những việc bình thơng,
là một sự liên tởng hợp lí.
Câu2:
- Hệ thống luận điểm Chuẩn bị
hành trang vào thé kỉ mới :
9
Khoan (SGK, tr.26).
Câu 3: Viết một đoạn văn phân tích
câu tục ngữ Con hơn cha là nhà có
phúc , để rút ra kết luận về mối
quan hệ giữa thế hệ sau với thế hệ tr-
ớc.
Câu4: Dựa vào hệ thống luận điểm
trong văn bản Tiếng nói của văn
nghệ của Nguyễn Đình thi (SGK,
tr.12), em hãy viết một tác phẩm văn
học để chứng minh cho những luận
điểm đó.
- Con hơn cha là kết quả cao của sự
dạy dỗ; sẽ dẫn đến hiệu quả cao của
lao động, gia đình phát triển hơn trớc.
- Thế hệ sau hơn thế hệ trớc là phù
hợp với quy luật phát triển của xã hội
loài ngời (dẫn chứng).
- Nếu ngợc lại thì sao ?
- Rút ra kết luận.
Câu 4:
- Các luận điểm trong văn bản Tiếng nói
của văn nghệ :
+ Nội dung của văn nghệ là thực tại
khách quan và nhận thức mới mẻ.
+ Tiếng nói của văn nghệ rất cần thiết
đối với con ngời.
+ Văn nghệ có sức mạnh lôi cuốn,
cẳm hoá kì diệu.
Chọn một tác phẩm, nên là thơ cho
gọn. Trình bày ý kiến theo các luận
điểm trên (phép phân tích). Từ sự
phân tích một tác phẩm cụ thể mà rút
ra kết luận về tác dụng của tác phẩm
văn học đối với bạn đọc (phép tổng
hợp).
IV. Quy Nạp và diễn dịch
I. Cách lập luận nh thế nào
gọi là quy nạp?
Quy nạp là phơng pháp nhận thức trong
đó quá trình suy lí đi từ cái riêng đến cái
10
lấy lại nớc Việt Nam từ tay Nhật
chứ không phải từ tay Pháp, đó là
một chân lí lịch sử hùng hồn mà kẻ
thù của dân tộc ta không thể nào
chối cãi đợc.
*.Đoạn văn quy nạp nói về vai
trò và tác dụng của sách giáo khoa.
Sách là nơi hội tụ, tích luỹ những
tri thức của nhân loại xa nay, sách
chứa đựng biết bao nhiêu cái hay, cái
đẹp về thiên nhiên, tạo vật, về cuộc
sống của con ngời trên hành trình v-
ơn tới văn minh, tơi sang. Sách mở ra
trớc mắt chúng ta những chân trời.
Có áng thơ bồi đắp tâm hồn ta bao
cảm xúc đẹp về tình yêu và lẽ sống.
Có áng văn dẫn chúng ta đi cùng
những nhân vật phiêu lu, ru hồn ta
lạc vào bao mộng tởngkì diệu. Sách
giáo khoa chẳng khác nào cơm ăn,
áo mặc, nớc uống, khí trời để thở
đối với học sinh chúng ta. Cuộc đời
ssẽ vô vị bao nhiêu nếu thiếu hoa
thơm và thiếu sách. Nhng sách phải
hay, phải đẹp, phải tốt thì mới có giá
trịvà bổ ích. Thật vậy, mọi quyển
sách tốt đều là ngời bạn hiền.
chung, từ những sự vật cá biệt tới nguyên lí
phổ biến. Nội dung của nó là trên cơ sở
quan sát đợc, ngời ta phát hiện thấy có sự
Học văn hoá, học ngoại ngữ, học
khoa học kĩ thuật, học nghề. Học đạo
lí làm ngời để hiểu vì sao Tiên
học lễ, hậu học văn . Học ở trờng,
hcọ thầy, học bạn. Học trong sách
vở, học trong cuộc đời, Đi một
ngày đàng, học một sàng khôn
Học đi đôi với hành. Biết học còn
phải biết hỏi. Tóm lại chúng ta phải
chăm chỉ, sáng tạo học tập, học tập
một cách thông minh và có mục tiêu
học tập đúng đắn
? Tn là diễn dịch?
1Ví dụ Về chính trị, chúng
tuyệt đối không cho nhân dân ta một
chút tự do dân chủ nào. Chúng thi
hành những luật pháp dã man. Chúng
lập ba chế độ khác nhaủ ở Trung,
Nam, Bắc để ngăn cản việc thống
nhất nớc nhà của ta, để ngăn cản
dân tộc ta. Chúng lập ra nhà tù nhiề
hơn trờng học. Chúng thẳng tay
chém giết những ngời yêu nớc thơng
nòi của ta. Chúng tắn những cuộc
khởi nghĩa của ta trong những bể
máu.
Chúng ràng buộc d luận, thi hành
chính sách ngu dân.
Chúng dùng thuốc phiện, rợu cồn
để làm cho nòi giống chúng ta suy
*Em rất kính yêu và biết ơn
mẹ. Có lẽ vì em là con út trong gia
đìnhnên đợc mẹ dành cho nhiều
tình yêu thơng nhất. Mẹ tần tảo lo
toan việc nhà từ bữa cơm, bát canh
đến tám áo cho chồng, con. Mùa
hè cho đến mùa đông, mẹ đềuthức
khuya dậy sớm, nét mặt đôn hậu,
cử chỉ mẹ dịu dàng. Mẹ hi sinh, mẹ
chăm chút việc học hành cho đàn
em thơ. Mẹ luôn nhắc nhở mấy chị
em phải chăm chỉ, học hành, nay
mai thi vào đại học, học nghề, có
công ăn việc làm chắc chắn. Mỗi
lần đợc điểm 10 về khoe mẹ, mẹ
rất vui. Mẹ vui sớng, hãnh diện khi
thấy đàn con ngày một khôn lớn.
Tóc mẹ ngày một bạc thêm các
con cha đỡ đần mẹ đợc bao nhiêu.
Em chỉ cầu mong mẹ đợc vui, đợc
khoẻ mãi mãi.
*Hồ Chí Minh là hình ảnh
sống về đạo đức cách mạng. ở Hồ
Chí Minh thể hiện toàn vẹn đức
tính chí công vô t, cần, kiệm, liêm,
chính, nhân, nghĩa, chí, dũng, với
nội dung mới, mà Ngời đã đề ra
cho toàn Đảng, toàn dân. Nét đặc
biệt của Hồ Chí Minh là khiêm
tốn, giản dị, sự khiêm tốn. giản dị
kết toàn dân và đây là nhân tố
quyết định. Một điều đáng tự hào
của Đảng cộng sản và dân tộc Việt
Nam là ở đát nớc mà ngời lãnh tụ
đợc cả dân tộc yêu mến và tin tởng
đến lạ lùng, lại không bao giờ nảy
ra sùng bái cá nhân với những tệ
nạn của nó. Đó là phẩm chất Hồ
Chí Minh và bản lĩnh của dân tộc
Việt Nam. Con ngời Hồ Chí Minh
trớc sau nh một, vợt qua thử thách
của vinh quang, của quyền lực, của
tuổi tác, của thời gian làm sáng lên
sự cao cả của ngời.
( Phạm Văn Đồng)
4. Củng cố: Cách viết các đoạn văn?
5.HDVN: - Nắm ND đã học
- Viết các đoạn văn với chủ đề tự chọn
Buỏi 3
Cảm thụ văn bản : Tiếng nói của văn nghệ
Nguyễn Đình Thi
A. mục tiêu cần đạt
- Hiểu đợc nội dung của văn nghệ và sức mạnh kì diệu của nó đối với đời
sống con ngời.
- Hiểu thêm cách viết bài nghị luận qua tác phẩm nghị luận ngắn gọn, chặt
chẽ và giàu hình ảnh của Nguyễn Đình Thi.
- Rèn kĩ năng lập luận phân tích, tổng hợp.
- c im ca thnh phn tỡnh thỏi v cm thỏn
- Cụng dng ca cỏc thnh phn trờn
- t cõu cú thnh phn tỡnh thỏi cm thỏn
nghệ?
? Nội dung đó đợc thể hiện qua câu văn
nào?
? Nếu không có văn nghệ thì cuộc sống
của con ngời sẽ nh thế nào?
? Sức mạnh riêng của văn nghệ bắt nguồn
từ đâu?
? Con đờng mà nó đến với ngời đọc, ngời
nghe là con đờng nào?
? Vậy văn nghệ có những khả năng kì diệu
gì?
? Nêu những nét đặc sắc về nghệ thuật?
học.
II. Kiến thức cơ bản
:. 1. Nội dung phản ánh, thể hiện của
văn nghệ.
- Văn nghệ lấy chất liệu từ đời sống thực
tại nhng không sao chép nguyên bản
giản đơn mà gửi gắm vào đó một cái
nhìn, một lời nhắn nhủ.
- Văn nghệ không là những lời thuyết
giảng khô khan mà chứa đựng những vui
buồn, hờn giận, yêu ghét => mang đến
cho ngời đọc những rung động, ngỡ
ngàng.
- Nội dung của văn nghệ còn là rung
cảm và nhận thức của từng ngời tiếp
nhận. Nó đợc mở rộng, phát huy qua
nhiều thế hệ bạn đọc.
.4. Những nét đặc sắc của nghệ thuật.
- Về bố cục: Chặt chẽ, lí lẽ và lập luận
sáng tỏ, cách dẫn dắt tự nhiên, tài hoa.
- Về cách viết: Giàu hình ảnh, sinh động,
sử dụng nhiều dẫn chứng ( thơ, văn và
trong đời sống thực tế) tạo sức thuyết
phục và hấp dẫn.
- Về giọng văn: Toát lên lòng chân
thành, sự nhiệt tâm, niềm say mê đặc
biệt.
15
Luyện đề :Tiếng nói của văn nghệ" Câu hỏi và bài tập
Câu 1 : Tiểu luận tiếng nói của nghệ nêu lên và phân tích những nội dung quan
trọng? Cảm nhận của em về nhan đề của bài viết?
Câu 2 : Trong phần nội dung của văn nghệ, tác giả đã trình bày và phân tích những
nội dung nào?
Câu 3 : Vì sao con ngời cần đến tiếng nói của văn nghệ?
Câu 4 : Văn nghệ đã đi vào tâm hồn con nguời bằng con đuờng nào và sức mạnh
kỳ diệu cảu nó?
Câu 5 : Em học tập đợc gì qua cách viết văn nghị luận của Nguyễn Đình Thi
*Gợi ý :
Câu 1 : Bài tiểu luận nêu lên và phân tích hai nội dung quan trọng : nội dung của
văn nghệ và sức tác động kì diệu của văn nghệ đối với con ngời. Nhan đề của bài
viết cho thấy mầu sắc khái quát của lí luận vừa giàu tính biểu cảm. Đây cũng là
cách viết thờng thấy của Nguyễn Đình Thi : sắc sảo về lí lẽ, tinh tế trong phân tích,
tài hoa trong cách thức diễn đạt.
Câu 2 : Nội dung của văn nghệ :
- Văn nghệ phản ánh thực tại nhng ngời nghệ sĩ không sao chép cái đã có mà muốn
nói một điều gì mới mẻ .
- Tác phẩm văn nghệ là một thông điệp nghệ thuật chứa trong đó tâm t tình cảm và
?T/d ca thnh phn bit lp trong cõu?
Hot ng 5. HDVN
- Học bài làm bài tập.
- Chuẩn bị cho chơng trình địa phơng.
Buổi 4
Ôn tập văn bản : chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới
(Vũ Khoan)
ôn tập Tập làm văn
A. mục tiêu bài dạy:
17
- Nhận thức đợc những điểm mạnh, điểm yếu trong tính cách và thói quen của con ngời VN, yêu
cầu gấp rút phải khắc phục điểm yếu, hình thành những đức tính và thói quen tốt khi đất nớc đi
vào công nghiệp hoá hiện đại hoá trong thế kỉ mới.
- Nắm đợc trình tự lập luận và nghệ thuật nghị luận của tác giả.
- Luyện tập làm 1 số đề về hiện tợng đời sống
B.Chuẩn bị
- Thày: Giáo án, t liệu, máy chiếu, chân dung tác giả
- Trò: Đọc và soạn bài
C. Tiến trình bài dạy:
1. ổn định:
2. Kiểm tra: ?Nêu sức mạnh kì diệu của văn nghệ với con ngời?
? Con đờng VN đến với ngời đọc, ngời nghe, ngời tiếp nhận có nét riêng ntn?
3. Bài mới
Hoạt động của thầy và trò
?Em hãy nêu vài nét cơ bản về tác giả?
?Em hãy nêu xuất xứ của bài viết?
?Gv hớng dẫn đọc. Gọi h/s đọc
Sửa lỗi sai cho h/s. Gv đọc
?Gv nhấn mạnh các từ: động lực, kinh tế tri
thức, thế giới mạng.
yếu
II. Phân tích
a. Phần MB
- Lớp trẻ VN cần nhận ra những cái mạnh, cái yếu
của con ngời Vn để rèn những thói quen tốt khi bớc
vào nền kinh tế mới
- Đối tợng tác động là lớp trẻ VN
- Nhận ra cái mạnh, cái yếu của ngời VN
- Rèn những thói quen tốt để bớc vào nền kinh tế
mới
* Trọng tâm: nhận ra cái mạnh, cái yếu của con ngời
VN
- Vấn đề quan tâm của tác giả rất cần thiết.
Vì đây là vấn đề thời sự cấp bách để chúng ta hội
nhập với nền kinh tế thế giới, đa nền kinh tế nớc ta
tiến lên hiện đại và bền vững.
- Tác giả là ngời có tầm nhìn xa trông rộng lo lắng
cho tiền đồ của đất nớc
b. Phần TB
b1: Những đòi hỏi của thế kỉ mới
- Viết vào thời điểm tết cổ truyền DT
(năm tân tị 2001)
- Nớc ta và cả TG bớc vào thế kỉ mới ( TK 21) Thiên
niên kỉ mới (thứ 3)
- MX là thời điểm đầy niềm tin và hi vọng về sự
nghiệp và hp của mỗi ngời và DT.
- Thế kỉ mới và thiên niên kỉ mới vừa hứa hẹn vừa
thử thách đối với con ngời trên hành tinh của chúng
ta để tạo nên nhiều kì tích mới
18
mới?
?Em hãy lấy VD (sách báo. thực tế) để minh
hoạ vẻ đẹp của ngời VN?
?Theo dõi VD và tóm tắt những điểm yếu của
con ngời VN theo cách nhìn nhận của tác
giả?
* Yêu cầu khách quan: Sự phát triển của KH và công
nghệ, sự giao thoa và hội nhập giữa các nền kinh tế
-> Là yêu cầu khách quan vì đó là sự phát triển tất
yếu của đời sống kinh tế thế giới.
* Yêu cầu chủ quan:
- Nớc ta cùng 1 lúc giải quyết 3 nhiệm vụ:
1. Thoát khỏi tình trạng nghèo nàn, lạc hậu của kinh
tế nông nghiệp
2. Đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá.
3. Tiếp cận ngay với nền kinh tế tri thức
-> Là y/c chủ quan vì nảy sinh từ nội bộ nền kinh tế
nớc ta trớc những đòi hỏi mới của thời đại
(SGK phần chú thích 4, 6, 7)
- Vì lao động của con ngời luôn là động lực của mọi
nền kinh tế. Muốn có nền kinh tế phát triển cao và
bền vững cần trớc hết đến yếu tố con ngời
- Vì vấn đề nghị luận của tác giả mang nội dung
kinh tế chính trị của thời hiện đại, liên quan đến
nhiều ngời
- Diễn đạt đợc những thông tin kinh tế mới
Thông tin nhanh gọn, dễ hiểu
- Bớc vào thế kỉ mới, mỗi ngời trong chúng ta cũng
nh toàn nhân loại cần khẩn trơng chuẩn bị hành
trang trớc yêu cầu phát triển cao của nền kinh tế
?Em hãy lấy ví dụ trong đời sống thực tế để
CM cho những hạn chế trên?
?Theo em, ở luận điểm này cách lập luận của
tác giả có gì đặc biệt?
?Tác dụng của cách lập luận này?
?Qua theo dõi và phân tích em thấy tác giả
nghiêng về điểm mạnh hay điểm yếu của con
ngời VN?
?Điều đó cho thấy dụng ý gì của tác giả?
?H/s theo dõi phần kết VB
?Tác giả đã nêu những y/c nào đối với hành
trang của con ngời VN khi bớc vào thế kỉ
mới?
?Hành trang là những thứ cần mang theo
trong cuộc hành trình nhng tại sao chúng ta
lại có những cái cần vứt bỏ?
?Điều này cho thấy thái độ nào của tác giả
đối với con ngời và dân tộc mình trớc những
y/c của thời đại?
Gv: Tác giả cho rằng: khâu đầu tiên, có ý
nghĩa ý quyết định là hãy làm cho lớp trẻ
nhận ra điều đó, quen dần với những thói
quen, tốt đẹp ngay từ những việc nhỏ nhất.
?Vậy theo em, những điều lớp trẻ cần nhận ra
là gì?
?Em hiểu: những thói quen tốt đẹp ngay từ
những việc nhỏ nhất là gì?
?Tác giả đã đặt lòng tin trớc hết vào lớp trẻ.
Điều này cho thấy tình cảm của tác giả đối
với thế hệ trẻ nớc ta ntn?
giấc học tập, làm việc, nghỉ ngơi đến định hớng nghề
nghiệp trong tơng lai
- Tác giả lo lắng, tin yêu và hi vọng vào thế hệ trẻ
VN sẽ chuẩn bị tốt hành trang vào thế kỉ mới
* Tổng kết
- Trớc nhiệm vụ phát triển kinh tế đất nớc theo yêu
cầu thời đại, con ngời VN phải phát huy truyền
thống tốt đẹp vốn có đồng thời loại bỏ những yếu
kém lạc hậu, làm nh vậy là gia tăng những giá trị
mới trong hành trang thế kỉ của mình
- Cách viết:
Bố cục mạch lạc, quan điểm rõ ràng,lập luận ngắn
gọn, sử dụng thành ngữ, tục ngữ.
20
?Em tự thấy bản thân có những u, nhợc điểm
gì trong những điều tác giả đã nêu và cả
những điều tác giả cha nói tới?
Em khắc phục điểm yếu ntn?
?H/s đọc ghi nhớ sgk?
? Thế nào là nghị luận về sự việc hiện tợng
đời sống?
VD?
? Thế nào là nghị luận về 1 vấn đề t tởng đạo
lí? VD?
B. tập làm văn
4. Củng cố- Luyện tập:
A. VB
Bài tập 1:
Phơng thức biểu đạt chính của VB: chuẩn bị hành trang là gì?
cucsng . Khụng nhng th t hc cũn giỳp con ngi tr nờn nng ng , sỏng
to , khụng li, khụng ph thuc vo ngi khỏc . T ú bit t b sung nhng
khim khuyt ca mỡnh t hon thin bn thõn .
T hc l mt cụng vic gian kh , ũi hi lũng quyt tõm v s kiờn trỡ .Cng
c gng t hc con ngi cng trau di c nhõn cỏch v tri thc ca mỡnh
.Chớnh vỡ vy t hc l mt vic lm c lp gian kh m khụng ai cú th hc h ,
hc giỳp . Bự li , phn thng ca t hc tht xng ỏng : ú l nim vui , nim
21
hạnh phúc khi ta chiếm lĩnh được tri thức .Biết bao những con người nhờ tự học
mà tên tuổi của họ được tạc vào lịch sử .Hồ Chí Minh với đôi bàn tay trắng ra đi
từ bến cảng nhà Rồng , nhờ tự học Người biết nhiều ngoại ngữ và đã tìm được
đường đi cho cả dân tộc Việt Nam đến bến bờ hạnh phúc . Macxim Gorki với cả
một thời thơ ấu gian khổ ,không được đi học , bằng tinh thần tự học ông đã trở
thành đại văn hào Nga .Và còn rất nhiều những tấm gương khác nữa : Lê Quí
Đôn ,Mạc Đĩnh Chi, Nguyễn Hiền …Nhờ tự học đã trở thành bậc hiền tài , làm
rạng danh cho gia đình quê hương xứ sở .
Việc tự học có ý nghĩa to lớn như vậy nên bản thân mỗi chúng ta phải xây dựng
cho mình tinh thần tự học trên nền tảng của sự say mê , ham học, ham hiểu biết ,
giàu khát vọng và kiên trì trên con đường chinh phục tri thức .Từ đó bản thân mỗi
con người cần chủ động , tích cực, sáng tạo , độc lập trong học tập . Có như vậy
mới chiếm lĩnh được tri thức để vươn tới những ước mơ, hoài bão của mình .
Càng hiểu vai trò và ý nghĩa của việc tự học,em càng cố gắng và quyết tâm
học tập hơn .Bởi tự học là con đường ngắn nhất và duy nhất để hoàn thiện bản
thân và biến ước mơ thành hiện thực . Có lẽ bởi vậy mà Lê-nin đã từng đặt ra một
phương châm : “Học , học nữa , học mãi”
Đề 2:
HÚT THUỐC LÁ CÓ HẠI .
ĐÁP ÁN
Xã hội ngày càng phát triển , con người ngày càng được quan tâm song vẫn
có không ít những tác nhân làm nguy hại đến sức khoẻ của con người .Một trong
lẽ cần tuyện truyền nhiều hơn về tác hại của nó trên các phương tiện thông tin đại
chúng . Coi việc hút thuốc lá là hành vi không đẹp bởi nó là biểu hiện của nghiện
ngập và của những con người dễ bị chi phối .Và yếu tố quan trọng nhất là tự bản
thân phải ý thức cao , chủ động không tiếp cận với thuốc lá để giữ gìn,bảo vệ sức
khoẻ của chính mình và những người thân trong gia đình mình .
Thuốc lá có hại .Thuốc lá nguy hiểm cho sức khoẻ .Bởi vậy thế hệ trẻ chúng
ta hãy cùng nhau nói không với thuốc lá !
Đề 3: vấn đề rác thải với môi trường …
TIẾNG KÊU CỨU CỦA MÔI TRƯỜNG .
Thành ngữ Việt Nam có câu :“Nhà sạch thì mát , bát sạch ngon cơm”.Vậy mà“
ngôi nhà chung” của chúng ta đang tràn ngập rác.Việc vứt rác bừa bãi đã trở
thành mối quan tâm lo lắng cho những người biết trân trọng và yêu quí môi
trường .
Ở một số nước tiên tiến trên thế giới ,vệ sinh công cộng rất được quan tâm
.Tuy nhiên ở nước ta đây dường như mới là vấn đề của các ngành chức năng.Bởi
vậy rác có mặt ở khắp nơi:trên đường phố,trong nhà xe,bệnh viện,trường học,di
tích thắng cảnh…Đến đâu cũng thấy rác,thậm chí ngồi bên hồ,dù là hồ đẹp nổi
tiếng người ta cũng tiện tay vứt rác xuống…Rác gồm đủ loại với đủ các chất liệu
khác nhau:từ vỏ hoa quả đến vỏ đồ hộp,bao bì ni lông,vỏ chai thuỷ tinh,sỉ
than,gỗ,giấy…
Rác thải phong phú bao nhiêu thì tác hại mà nó gây ra lớn theo nhường
ấy.Rác thải làm mất mỹ quan nơi công cộng ,biến những thắng cảnh thành bãi
rác. Ai đã từng du ngoạn Hương Sơn chắc không thể quên hình ảnh khắp các lối
đi,các sườn núi rác tràn ngập và dày đặc .Chốn “Thiên Nam đệ nhật động ”bớt
hấp dẫn du khách hơn có lẽ cũng vì như vậy.Không chỉ có thế, rác thải bừa bãi
còn gây ô nhiễm môi trường ,không khí không trong lành ,sông hồ ô nhiễm ,sinh
vật ở sông hồ bị chết …Tất cả những điều đó đều có thể làm nguy hại đến sức
khoẻ của con người.Đôi khi ,rác thải bừa bãi còn gây nguy hiểm trực tiếp cho con
người như trượt ngã vì dẫm phải vỏ hoa quả ,đồ hộp , trẻ nhỏ bị cháy máu,nhiễm
giới cầm quyền ở một đất nước đã từng tuyên bố về quyền con người trước toàn
thế giới.Để thực hiện âm mưu xâm lược của mình,đế quốc Mỹ đã không từ một thủ
đoạn nào kể cả việc vi phạm quyền làm người của những trẻ thơ vô tội .Những bọc
nước,cục thịt ,quái thai hoặc những sinh thể điên dại,vô tri vô giác do chất độc
màu da cam không chỉ khiến cho gia đình đau đớn về tinh thần,khốn khổ về vật
chất mà còn là gánh nặng cho toàn xã hội…Những vết thương không mảnh đạn
mà đeo bám dai dẳng mãi mãi không lành.Đó chính là tội ác tày trời mà chiến
tranh đã gây ra .
Trước tình hình đó nhiều chương trình ủng hộ những nạn nhân chất độc
màu da cam đã được tổ chức.Biết bao người đã khóc thương cho những số phận
bất hạnh,biết bao chữ ký đã được thu thập để ủng hộ cuộc đấu tranh đòi bồi
thường cho các nạn nhân chiến tranh.Ngày đầu tiên Mỹ rải chất độc chết người
này xuống Việt Nam: 10-8-1961 đã trở thành ngày “Vì nạn nhân chất độc màu da
cam”.Cả nước Việt Nam đã lập quĩ giúp đỡ các nạn nhân khốn khổ.Đó là việc làm
cần thiết để giúp đỡ họ phần nào cải thiện cuộc sống và xoa dịu nỗi đau.Nhiều em
bé tật nguyền,côi cút đã được chăm sóc,nhiều tổ chức chính quyền,doanh
nghiệp,cá nhân đã xây dựng nhà tình nghĩa,tặng xe lăn,tiền, quà ,thăm hỏi và giúp
đỡ các nạn nhân.Nhiều nhóm tình nguyện viên được thành lập để làm việc tại các
trung tâm bảo trợ nạn nhân chất độc màu da cam…Dẫu biết rằng tất cả những
giúp đỡ đó không thể bù đắp được những mất mát đau đớn của họ song đó thực sự
là hành động đền ơn đáp nghĩa, phù hợp với truyền thống“tương thân tương
ái”,“uống nước nhớ nguồn” của dân tộc Việt Nam ta .
Việt Nam đã cố gắng để xoa dịu nỗi đau chiến tranh,song“ơn phải trả,oán
phải đền”.Chính phủ Mỹ và 37 công ty hoá chất đã cung cấp chất độc này cho
quân đội Mỹ cũng phải chịu trách nhiệm về sự vô nhân đạo của mình .
24
Nỗi đau của những nạn nhân da cam là một nỗi ám ảnh dai dẳng ,việc giúp đỡ
họ cần phải làm thường xuyên và liên tục .Bởi vậy mỗi chúng ta cần nhận thức sâu
sắc về vấn đề này , tích cực học tập , phấn đấu xây dựng xã hội tốt đẹp mà ở đó
mọi người đều được đảm bảo quyền sống và quyền hạnh phúc .
coi trò chơi điện tử như một trò giải trí ,tiếp xúc với nó có chừng mực , biết chế
ngự và làm chủ bản thân, không để bản thân bị tác động bởi những trò chơi và sự
rủ rê của những người bạn xấu. Bên cạnh đó cũng cần có sự quan tâm thường
xuyên và sự quản lý chặt chẽ của gia đình nhằm giúp con em mình tránh xa những
đam mê tai hại .Nhà trường và xã hội cũng cần có sự phối hợp giáo dục thế hệ trẻ,
tạo ra những hoạt động bổ ích ,những sân chơi vui tươi lành mạnh để mọi học
sinh đều được tham gia .Có như vậy vấn nạn học sinh say mê trò chơi điện tử mới
được giải quyết triệt để.
25
Copyright: Tài liệu đại học ©