T chc mt s trũ chi hc tp gúp phn nõng cao cht lng dy hc mụn Lch s
v a lớ- Lp 4+5
1. Lý do chn ti :
Trong Chng trỡnh giỏo dc tiu hc hin nay, mụn Lịch sử và Địa lí cựng vi cỏc mụn
hc khỏc cú vai trũ quan trng gúp phn o to nờn nhng con ngi phỏt trin ton
din.
Bác Hồ đã từng nói: "Dân ta phải biết sử ta" đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, nớc
ta đang hòa nhập sâu rộng với toàn thế giới thì việc giáo dục cho thế hệ trẻ nắm vững lịch
sử, địa lí nớc nhà, nắm đợc truyền thống giữ nớc từ ngàn đời đến nay của dân tộc ta, để
ứng xử phù hợp với các nớc trên thế giới nhằm mục đích vừa hòa nhập đợc với thế giới
vừa giữ đợc độc lập, tự chủ cho dân tộc là điều vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, đây là môn
học khô khan, không gây đợc hấp dẫn cho học sinh nói chung và học sinh tiểu học nói
riêng.
Mun hc sinh Tiu hc hc tt c mụn Lịch sử và Địa lí thỡ mi ngi giỏo viờn
khụng ch truyn t theo cỏc ti liu ó cú sn trong Sỏch giỏo khoa mt cỏch dp khuụn,
mỏy múc lm cho hc sinh hc tp mt cỏch th ng. Nu ch dy hc nh vy thỡ vic
hc tp ca hc sinh s din ra tht n iu, t nht, không gây đợc hứng thú cho học
sinh v kt qu hc tp s khụng cao.
Trong vài năm gần đây, trớc yêu cu ca giỏo dc ũi hi phi i mi phng
phỏp dy hc bc Tiu hc theo hng phỏt huy tớnh tớch cc, ch ng sỏng to ca
hc sinh, Bộ Giáo dục và đào tạo đã phát động các phong trào đổi mới phơng pháp dạy
học. Vì vy ngi giỏo viờn phi gõy c hng thỳ hc tp cho cỏc em bng cỏch lụi
cun cỏc em tham gia vo cỏc hot ng hc tp. Với phơng châm "Học mà chơi- chơi mà
học". Thụng qua cỏc trũ chi cỏc em s lnh hi kiến thức lịch sử, địa lí mt cỏch d
dng, cng c, khc sõu kin thc mt cỏch vng chc, to cho cỏc em nim say mờ, hng
thỳ trong hc tp. Khi chỳng ta a ra c cỏc trũ hc tập mt cỏch thng xuyờn, khoa
hc thỡ chc chn cht lng dy hc mụn Lịch sử và Địa lí s ngy mt nõng cao.
Chớnh vỡ nhng lý do nờu trờn m tụi ó chn ti T chc mt s trũ chi học
tập, góp phần nâng cao chất lợng dạy- học môn Lịch sử và địa lí- Lớp 4+5"
2- Thực trạng dạy học môn Lịch sử và Địa lí trong trờng Tiểu học
- Với đặc thù môn học chủ yếu là các sự kiện, với những con số, mốc thời gian khô

học tập trong môn Lịch sử và Địa lí nhằm gây hớng thú học tập cho HS góp phần nâng cao
chất lợng dạy học môn Lịch sử và Địa lí nh sau:
3- Giới thiệu mt s trũ chi trong môn Lịch sử và Địa lí lớp 4+5
3.1- T chc trũ chi trong mụn Lịch sử và Địa lí :
cỏc trũ chi gúp phn mang li hiu qu cao trong gi hc, khi t chc v thit k
trũ chi phi m bo nhng nguyờn tc sau :
a. Thit k trũ trong mụn Lịch sử và Địa lí
* T chc trũ chi m bo cỏc yờu cu sau : + Trũ chi mang ý ngha giỏo dc
+ Trũ chi phi nhm mc ớch cng c, khc sõu ni dung bi hc
+ Trũ chi phi phự hp vi tõm sinh lý hc sinh lp 4, 5, phự hp vi kh nng
ngi hng dn v c s vt cht ca nh trng.
+ Hỡnh thc t chc trũ chi phi a dng, phong phỳ. gõy hng thỳ i vi HS
* Cu trỳc ca Trũ chi: + Tờn trũ chi
+ Mc ớch : Nờu rừ mc ớch ca trũ chi nhm giúp học sinh nắm đợc hoặc ụn luyn,
cng c kin thc, k nng no
+ dựng: Mụ t dựng c s dng trong Trũ chi hc tp.
+ Nờu lờn lut chi : ch rừ qui tc ca hnh ng chi quy nh i vi ngi chi, quy
nh thng thua ca trũ chi.
+ S ngi tham gia chi : Cn ch rừ s ngi tham gia trũ chi.
+ Nờu lờn cỏch chi: Nêu cách chơi rõ ràng, dễ hiểu
b. Cỏch t chc trũ chi : -Thi gian tin hnh : thng t 5 - 7 phỳt
- u tiờn l gii thiu trũ chi, + Nờu tờn trũ chi
+ Hng dn cỏch chi bng cỏch va mụ t va thc hnh, nờu rừ lut chi.
- Chi th v qua ú nhn mnh lut chi. - Chi tht
- Nhn xột kt qu chi, thỏi ca ngi tham d, GVcú th nờu thờm nhng tri thc
c hc tp qua trũ chi, nhng sai lm cn trỏnh.
- Thng - pht : Phõn minh, ỳng lut chi, sao cho HS chp nhn thoi mỏi v t
giỏc lm trũ chi thờm hp dn, (nh:hỏt mt bi, nhy lũ cũ Tránh những hình thức
phạt gây bức xúc cho học sinh)
3.2- Gii thiu mt s trũ chi môn Lịch sử và Địa lí

điểm, đội nào gắn xong trớc đợc thởng thêm 10 điểm, đội gắn xong trớc và đúng cả đợc 50
điểm
Trò chơi 2: Sắm vai
( có thể dùng trong các bài lịch sử nh: Bài 15: Nớc ta cuối thời Trần- Lớp 4
Bài 14: Cuộc kháng chiến chống quân xâm lợc Mông- Nguyên- Lớp4
Bài 1: "Bình Tây Đại nguyên soái " Trơng Định- Lớp 5 )
* Mục tiêu: - Cho HS sắm vai các nhân vật lịch sử, giúp tái hiện lại sự kiện lịch sử,
làm cho các sự kiện sống động hơn, HS sẽ nhớ sự kiện lâu hơn
* Chuẩn bị: - Tùy theo nội dung từng bài để chuẩn bị cho phù hợp.
* Cách chơi: - Lựa chọn những HS có năng khiếu diễn tiểu phẩm để tổ chức cho HS
chơi, những HS còn lại làm giám khảo
- Đối với từng bài thì cách chơi và thời điểm tổ chức chơi khác nhau
Bài 15: Nớc ta cuối thời Trần- Lớp 4, Sắm vai một buổi thiết triều của vua Trần: 1 HS
sắm vai vua, 1 HS sắm vai Chu Văn An, 1 số HS vai các quan
Bài 14: Cuộc kháng chiến chống quân xâm lợc Mông- Nguyên- Lớp 4, tổ chức chơi
vào HĐ Tìm hiểu lòng quyết tâm của vua tôi nhà Trần quyết tâm chống giặc
1 HS sắm vai vua Trần, 1 số HS sắm vai các bô lão, khi vua hỏi: "Nên đánh hay nên
hòa?", các bô lão đồng thanh hô "Đánh!"
- Kết thúc trò chơi, GV nhận xét, tuyên dơng tinh thần tham gia chơi của HS
Trò chơi 3: Thêm cánh cho hoa
(Có thể sử dụng trong các bài: Bài: Đồng Bằng Bắc Bộ, Đồng băng Nam Bộ- ĐL- Lớp 4
Bài: Châu á; Châu Âu; Châu Mĩ, Châu Phi Địa lí - Lớp 5
Bài : Xây dựng nhà máy thủy điện Hòa Bình- Địa lí- Lớp 5 )
* Mục tiêu: - Tìm hiểu, hoặc củng cố các đặc điểm vùng địa lí; các tác dụng của thành
tựu lịch sử, giúp HS nắm vững nội dung bài và gây hứng thú học tập.
* Chuẩn bị: - Hai bộ gồm nhị và các cánh hoa làm bằng giấy, trên đó ghi tên vùng địa
lí và các đặc điểm hoặc ghi tên thành tựu lịch sử và các tác dụng
* Cách chơi: - Chọn hai đội chơi, mỗi đội gồm 4- 5 HS( tùy theo từng bài)
- Gv gắn nhị hoa trớc, khi GV hô "Bắt đầu", từng thành viên của hai đội chơi
nhanh chóng cầm các cánh hoa gắn vào với nhị để tạo thành bông hoa

nwớc
có dạng
hình tam
giác
có nhiều
vùng
trũng
lớn thứ
hai cả nw
ớc
do S.Hồng và
S.Thái Bình
bồi đắp nên
4) Châu Âu d) `Có khí hậu nóng và khô bậc nhất thế giới
* Cách chơi: - Gồm hai đội chơi, mỗi đội chơi có 3,4,5 HS, tùy theo từng bài, xếp thành
hàng, HS còn lại làm giám khảo
- Khi GV hô "Bắt đầu", từng thành viên trong hai đội lên nối, mỗi em nối 1 cặp,
sau đó về vị trí cuối hàng
- Kết thúc trò chơi, GV nhận xét, tuyên dơng đội thắng cuộc, khuyến kích đội thua
lần sau cố gắng hơn.
* Cách tính điểm: - Nối mỗi cặp nối đúng đợc 10 điểm, nối sai không bị trừ điểm, đội
nào nối xong trớc đợc thởng thêm 10 điểm
Trò chơi 5: "Ô chữ gì vậy"
( Có thể dùng trong phần kiểm tra bài cũ hoặc phần củng cố bài các bài:
Lịch sử: -Tên các nhân vật lịch sử: Lê Hoàn, Ngô Quyền, Lê Lợi, Quang trung (Lớp
4) . Trơng Định, Phan Bội Châu, Nguyễn ái Quốc, (Lớp 5)
- Tên các sự kiện, địa danh lịch sử: Bạch Đằng, ải Chi Lăng, Thăng Long, sông Nh
Nguyệt (Lớp 4). Đông Du, Việt Bắc, Điện Biên Phủ,Bến Tre, (lớp 5)
Địa lí: - Tên các vùng địa lí: Tây Nguyên, Hoàng liên Sơn, ĐBBB, ĐBNB, sông Hồng,
sông Cửu Long (Lớp 4). tên các châu lục, các đại dơng (Lớp 5)

VD: Bài : Khởi nghĩa Hai Bà Trng- LS-Lớp 4
Ai ngời ra trận cỡi voi
Đánh tan Tô Định, lên ngôi vua bà
Bài: Quang Trung đại phá quân Thanh- LS- Lớp 4
Vua nào áo vải
Đánh bại quân Thanh
Lên ngôi hoàng đế?
Bài: Đinh Bộ Lĩnh dẹp "Loạn 12 sứ quân"- LS-Lớp4
Bé mà lo việc quốc gia
Trận bày đã lấy bông lau làm cờ
Lớn lên xây dựng cơ đồ
12 sứ tớng bây giờ đều thua
* Cách chơi: - Gv cho HS chơi theo hình thức cả lớp: GV đọc từng câu đố, HS dơ tay,
trả lời, mỗi HS trả lời đúng GV tặng 1 thẻ xanh
- Kết thúc cuộc chơi, Gv cùng cả lớp tuyên dơng những HS có thẻ
Trò chơi 8: " Tập làm hớng dẫn viên du lịch"
( Có thể dùng trong các bài nh: Bài: Kinh thành Huế- LS- Lớp 4. Bài: Thành phố
Đà Lạt- ĐL- Lớp 4. Bài: Châu á; Châu Âu, Châu Mĩ ĐL-Lớp 5 )
* Mục tiêu: - Giúp HS hiểu thêm về giá trị và tiềm năng phát triển du lịch của các
vùng, địa danh, châu lục
* Chuẩn bị: - Hớng dẫn HS lập dàn ý về bài giới thiệu
- Một số tranh ảnh minh họa cho từng bài
VD: Bài: Kinh thành Huế- LS- Lớp 4, có thể giới thiệu:
Xin mời các bạn đến với cố đô Huế, nơi đây có kinh thành Huế là tòa thành đồ sộ và
đẹp nhất nớc ta thời đó. Thành có 10 của chính ra vào, bên trên có nhiều vọng gác có mái
uốn cong hình chim phợng. Nằm giữa kinh thành Huế là Hoàng thành, cửa chính vào
Hoàng thành là Ngọ Môn, tiếp đến là hồ sen, ven hồ có hàng cây đại, một chiếc cầu dẫn
vào điện Thái Hòa nguy nga, tráng lệ, quanh điệnThái Hòa là hệ thống cung điện dành
riêng cho vua và hoàng tộc. Đến Huế,du khách còn đợc chiêm ngỡng các công trình lăng
tẩm với những kiến trúc độc đáo, bao quanh là những rừng cây cối xanh tốt quanh năm.

khí; 6- Him Lam; 7- Việt Bắc; 8- Cần vơng; 9- Nhà Rồng
Trò chơi 10: "Vua nào- Triều đại gì?"
( Có thể dùng trong các bài ôn tập của phân môn lịch sử nh :
Bài 6; Bài 20: Ôn tập -LS- Lớp 4)
* Mục tiêu: - Giúp HS củng cố về tên triều đại ứng với tên vua
* Chuẩn bị: - Bảng nhóm hoặc giấy to ghi tên triều vua ( 2 bộ)
- Hai bộ bìa hoặc giấy ghi tên nớc ta tơng ứng. - Thẻ ghi điểm(màu xanh)
VD: Bài 20- Ôn tập -LS- Lớp 4:
Hãy gắn tên nớc ta ứng với tên triều vua tơng ứng
Hai bảng:
Lí
Trần
Đinh
Hồ
Hai bộ bìa ghi tên nớc:
Đại Việt Đại Cồ Việt Đại Ngu Đại Việt

* Cách chơi: - Chơi theo 2 đội chơi, mỗi đội 4HS, HS còn lại làm giám khảo
- Từng đội xếp thành hàng dọc - Mỗi đội đợc nhận 1 bộ bìa ghi 4 tên nớc
- GV treo bảng có ghi tên các triều đại
- GV hô: " Bắt đầu", lần lợt từng HS của 2 đội chơi cầm các tấm bìa ghi tên nớc gắn
vào ô tơng ứng sau đó về cuối hàng đứng
- Kết thúc, Gv tuyên dơng đội thắng cuộc và động viên đội thua cố gắng lần sau
* Cách tính điểm: - Gắn đúng mỗi ô đợc nhận 1 thẻ xanh, gắn sai không đợc thẻ nào
- Đội nào gắn xong trớc đợc thởng thêm 1 thẻ xanh
- Đội nào đợc nhận nhiều thẻ xanh hơn thì thắng cuộc
4- Bài soạn minh họa:
Lịch sử: Ôn tập: Lịch sử nớc ta từ giữa thế kỉ XIX
đến nay(Tiếp)- Lớp 5
I. Mục tiêu: Giúp hs biết:

số điểm giảm đi 5 điểm
- Sau khi ô chữ hàng dọc đợc lật mở thì đội nào đợc nhiều điểm nhất sẽ giành chiến
thắng
- GV HD HS thấy đợc công lao của Bác Hồ đối với lịch sử dân tộc ta.
C(2'): Củng cố- dặn dò:
- Gv chốt nội dung bài, dặn ôn tập, chuẩn bị cho KTĐK- HS theo dõi
* ( Câu hỏi cho trò chơi "Hái hoa dân chủ":
Câu1: Thực dân Pháp bắt đầu nổ súng xâm lợc nớc ta năm nào?
Câu2: Ai đợc gọi là "Bình Tây đại nguyên soái"?
Câu3: Nêu sự kiện lịch sử ngày 30-4-1975?
Câu 4: Nêu sự kiện lịch sử diễn ra vào Thu-đông 1947?
Câu5: Em biết gì về phong trào Đông Du?
Câu6: Lễ kí hiệp định Pa-ri diễn ra khi nào?
Câu7: Nêu sự kiện lịch sử ngày 3-2-1930?
Câu8: Em biết gì về phong trào Xô Viết Nghệ- Tĩnh?
Câu9: Nêu sự kiện lịch sử ngày 19-8-1945?
Câu 10: Nêu sự kiện lịch sử ngày 2-9-1945?
* Trò chơi: "Ô chữ kì diệu"(có ở phần trò chơi 9)
5- Kết quả: Sau khi nghiên cứu và triển khai áp dụng trong trờng, trong năm học vừa
qua, kết quả thu đợc nh sau:
- Đa số Gv đã thấy đợc tầm quan trọng của môn L/ sử và Địa lí trong cấp TH
- Gv đã tích cực vận dụng các hình thức dạy học theo hớng đổi mới, trong đó có việc tổ
chức các trò chơi học tập trong môn học Lịch sử và Địa lí. Kết quả khảo sát:
Mức độ Vận dụng Biết cách vận Còn lúng túng
Số GV đợc hỏi linh hoạt dụng
10 Gv 4 GV 4 GV 2 GV
- Đa số HS đã hứng thú học tập môn Lịch sử và Địa lí, háo hức chờ đợi đến giờ học để
đợc học tập, đợc chơi các trò chơi học tập. Kết quả khảo sát:
Mức độ
Số HS đợc hỏi