Website: Email : Tel : 0918.775.368
MỤC LỤC
i
Website: Email : Tel : 0918.775.368
LỜI MỞ ĐẦU
Kiểm toán nội bộ là một chức năng kiểm tra độc lập được thiết lập bên
trong một tổ chức với tư cách là một công cụ để giúp lãnh đạo xem xét và
đánh giá các hoạt động của tổ chức đó. Với tính chất như vậy, trên thế giới sự
phát triển của kiểm toán nội bộ là rất đa dạng. Ở Việt Nam, bộ máy kiểm toán
nội bộ tùy theo từng công ty mà được tổ chức độc lập hay là một bộ phận của
bộ máy kế toán hay các bộ máy khác, dù được tổ chức dưới hình thức nào thì
bộ máy kiểm toán nội bộ cũng đã phát huy vai trò của mình trong việc quản lý
đối với các hoạt động của tổ chức.
Trong những năm gần đây, hoạt động của các doanh nghiệp thuộc khu
vực Nhà nước cũng như những doanh nghiệp tư nhân, những doanh nghiệp có
vốn đầu tư nước ngoài… ngày càng phát triển mạnh mẽ. Sự cần thiết của bộ
máy kiểm tra kiểm soát nói chung và bộ máy kiểm toán nội bộ nói riêng để hỗ
trợ cho công tác quản lý là một tất yếu khách quan giúp công ty hoạt động
ngày một tốt hơn. Do đó Em đã chọn Đề tài: “Tìm hiểu tổ chức kiểm toán nội
bộ tại các doanh nghiệp của Việt Nam” cho Đề án môn kiểm toán của mình,
Đề án gồm 3 phần
Phần 1: Lý luận chung về tổ chức và hoạt động kiểm toán nội bộ.
Phần 2: Thực trạng tổ chức và hoạt động kiểm toán nội bộ tại công ty
Việt Nam.
Phần 3: Một số nhận xét kiến nghị nhằm hoàn thiện mô hình tổ chức và
hoạt động kiểm toán nội bộ tại công ty Việt Nam.
Để hoàn thành Đề án này, Em đã nhận được sự hướng dẫn tận tình của
GS.TS. Nguyễn Quang Quynh. Em xin chân thành cảm ơn.
ii
Website: Email : Tel : 0918.775.368
PHẦN 1:
chứng về thông tin hoạt động, các nghiệp vụ kinh tế có thể định lượng của các
bộ phận trực thuộc doanh nghiệp. Các nhân viên kiểm toán nội bộ có chức
năng độc lập đối với các bộ phận trong doanh nghiệp và có trình độ cần thiết
để có thề đánh giá, báo cáo trực tiếp tham mưu cho các nhà quản lý doanh
nghiệp. Bộ máy kiểm toán nội bộ ra đời xuất phát từ nhu cầu quản lý trong
doanh nghiệp. Tùy theo doanh nghiệp với các yêu cầu về quản lý khác nhau
mà múc độ hoạt động của kiểm toán nội bộ có những mô hình khác nhau.
Vai trò của kiểm toán nội bộ là thước đo đầu tiên để đánh giá độ tin cậy
và xác thực của thông tin trên báo cáo tài chính tạo niềm tin cho ban lãnh đạo
với các báo cáo tài chính được công bố. Ngày nay, các báo cáo tài chính được
lập luôn đòi hỏi tính chính xác và tin cậy cao, bởi vì việc mất lòng tin của các
nhà đầu tư, ngân hàng, cổ đông… sẽ gây ra cho doanh nghiệp những thiệt hại
to lớn, do đó kiểm toán nội bộ cần phối hợp với kiểm toán độc lập, kiểm toán
nhà nước để thực hiện vai trò tạo niềm tin và phát hiện gian lận, sai sót, kiểm
tra tính minh bạch trong các báo cáo tài chính.
Ngoài ra, trong quá trình hoạt động của mình, sự phát triển của doanh
nghiệp sẽ kéo theo sự phát triển của quy mô tổ chức, cũng như độ phức tạp
của của các nghiệp vụ kinh tế phát sinh, bộ máy kiểm toán nội bộ sẽ đóng vai
trò giúp đỡ, tham mưu cho ban quản lý, nhằm giúp ban quản lý thực hiện tốt
chức năng của mình.
1.1.2 Chức năng và nhiệm vụ của Kiểm toán nội bộ
Chức năng chủ yếu của Kiểm toán nội bộ bao gồm: Kiểm tra, xác nhận
và đánh giá sự đầy đủ và hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ của tổ chức
và chất lượng hoạt động trong quá trình thực hiện nhiệm vụ được giao. Cụ
thể:
2
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Kiểm tra tính phù hợp, độ tin cậy và chính xác của các thông tin tài
chính và phi tài chính có thể định lượng được thuộc tất cả các hệ thống và
hoạt động của doanh nghiệp.
thông tin tài chính và phi tài chính phát sinh từ mọi hoạt động và hành vi quản
lý của doanh nghiệp. Kiểm toán nội bộ có nhiệm vụ phải kiểm tra, xác nhận
tính xác thực của tất cả các thông tin này. Qua đó, lãnh đạo doanh nghiệp và
các đối tượng quan tâm đến kết quả hoạt động của doanh nghiệp có thể đánh
giá được tình hình thực tế của doanh nghiệp.
Kiểm tra sự tuân thủ các chính sách, chế độ, các quy định, kế hoạch và
thủ tục hiện hành. Kiểm toán nội bộ kiểm tra toàn bộ các khâu, các bước
trong quá trình hoạt động, kinh doanh của doanh nghiệp để đánh giá mức độ
tuân thủ đối với các quy chế, thủ tục, chính sách và quy định của Nhà nước
mà doanh nghiệp cần tuân theo. Kiểm toán nội bộ có thể đánh giá và tham
mưu cho lãnh đạo doanh nghiệp về tính hợp lý và sự ưu việt của các quy chế
và thủ tục kiểm soát của các chính sách, các kế hoạch hoạt động ghóp phần
tăng cường tính hiệu lực, hiệu quả trong các quyết định của lãnh đạo doanh
nghiệp đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
Kiểm tra các phương thức đảm bảo an toàn cho tài sản của doanh
nghiệp. Để đảm bảo an toàn cho tài sản của doanh nghiệp, kiểm toán nội bộ
cần kiểm tra sự hiện diện của các tài sản đó qua việc kiểm kê tài sản thực tế,
kiểm tra hệ thống quản lý công nợ, hệ thống kho bãi, … thông qua việc kiểm
tra, kiểm toán nội bộ giúp cho lãnh đạo doanh nghiệp hoàn thiện các quy chế
kiểm soát, kịp thời có các giải pháp thực tế để đảm bảo an toàn cho tài sản của
doanh nghiệp.
Đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ và hiệu quả hoạt động của các nguồn
lực. Thông qua việc kiểm tra các bộ phận trong doanh nghiệp kiểm toán nội
bộ đánh giá việc thực hiện các nhiệm vụ giao cho các bộ phận, cá nhân có phù
hợp và hoàn thành đúng kế hoạch, mục tiêu để ra hay không. Đồng thời kiểm
4
Website: Email : Tel : 0918.775.368
tra xem các nguồn lực có sử dụng có hiệu quả hay không. Từ đó kiểm toán
nội bộ đưa ra ý kiến tham mưu cho ban lãnh đạo doanh nghiệp có những điều
chỉnh và quyết định kịp thời chính xác
với nội dung của các nghiệp vụ kinh tế phát sinh, tính pháp lý trong việc thực
hiện pháp luật, chuẩn mực và các chế độ kinh tế.
Thực trạng tài sản và nghiệp vụ tài chính: Cùng với sự phát triển của
nền kinh tế, quy mô tài sản trong mỗi doanh nghiệp ngày càng tăng, kéo theo
sự tách biệt giữa người sở hữu và quản lý ngày một tăng lên, điều này dẫn đến
khả năng có sự cách biệt giữa tài sản vói sự phản ánh của nó trong thông tin
kế toán. Điều này đòi hỏi phải đặt thực trạng tài sản vào đối tượng của kiểm
toán. Trong kiểm toán thực trạng tài sản, đối tượng kiểm toán được chia làm
các phần hành cơ bản: nghiệp vụ về tiền mặt, nghiệp vụ về thanh toán, nghiệp
vụ về tài sản cố định, nghiệp vụ về hàng hóa, nghiệp vụ về sản xuất kinh
doanh, nghiệp vụ về tài chính.
Tùy theo yêu cầu của mỗi cuộc kiểm toán mà kiểm toán viên nội bộ có
thể thực hiện một số hay toàn bộ phần hành theo yêu cầu.
Hiệu quả và hiệu năng:Theo quan điểm hiện đại, đối tượng của kiểm
toán nội bộ không chỉ là tài liệu kế toán, thực trạng tài sản và nghiệp vụ tài
chính, mà đối tượng của kiểm toán nội bộ phải xem xét đánh giá tính hiệu quả
cũng như hiệu năng của doanh nghiệp. Đây là một đối tượng mới của kiểm
toán, xuất phát từ yêu cầu của quản lý là nguồn lực của doanh nghiệp chỉ là có
hạn, trong khi đó cạnh tranh lại ngày một gay gắt. Tính hiệu quả đòi hỏi
doanh nghiệp phải thực hiện tốt tổ chức quản lý, có các quy trình kiểm soát
thích hợp… Đối tượng này được kiểm toán nội bộ trong doanh nghiệp thực
hiện là chủ yếu.
1.1.4 Phân loại kiểm toán nội bộ
Tùy theo từng tiêu thức mà kiểm toán nội bộ được phân chia thành các bộ
phận khác nhau.
6
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Phân loại kiểm toán nội bộ theo đối tượng cụ thể
Phân theo đối tượng cụ thể, kiểm toán nói chung, kiểm toán nội bộ nói
riêng được phân thành: kiểm toán báo cáo tài chính, kiểm toán nghiệp vụ và
chính kế toán mà còn nâng cao được hiệu năng và hiệu quả của hoạt động
quản lý. Trong tổ chức, quá trình cũng như kết quả kiểm toán của kiểm toán
nghiệp vụ khó xác định thành những tiêu chuẩn, biểu mẫu như kiểm toán báo
cáo tài chính. Hơn nữa, hiệu năng, hiệu quả của nghiệp vụ khó đánh giá khách
quan nên trong kiểm toán nghiệp vụ, kiểm toán viên thường đưa ra các gợi ý
hơn là những tưởng trình về hiệu quả đã đạt được để cố vấn cho công tác
quản lý của doanh nghiệp.
Kiểm toán liên kết: kiểm toán liên kết là sự sáp nhập hai loại kiểm toán
tài chính và kiểm toán nghiệp vụ nhằm xác minh tính trung thực của các
thông tin tài chính cùng với xác định mức an toàn của các nghiệp vụ tài chính
và chất lượng của hệ thống kiểm soát nội bộ, đồng thời hướng vào những
thành tích và hiệu quả trong đó xem xét việc thiết lập hệ thống thông tin và
quản lý cũng như việc điều hành hướng tối ưu hóa việc sử dụng các nguồn
lực. Tuy nhiên, hình thức kiểm toán liên kết thường được ứng dụng tại các
đơn vị công cộng hơn là tại các doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh,
kiểm toán nội bộ thường được thực hiện hai loại hình kiểm toán là kiểm toán
tài chính và kiểm toán nghiệp vụ.
Phân loại theo phạm vi kiểm toán:
Theo phạm vi kiểm toán thì kiểm toán nội bộ được phân thành kiểm
toán toàn diện và kiểm toán chuyên đề.
Kiểm toán toàn diện: là hoạt động kiểm toán nhầm vào toàn bộ hoạt
động kế toán tài chinshm sản xuất kinh doanh… của doanh nghiệp với mục
đích xem xét sự chính xác của tài liệu, số liệu kế toán, sự phù hợp của các
biểu mẫu trong báo cáo tài chính đồng thời tìm hiểu tình hình hoạt động, tình
hình quản lý kinh doanh của doanh nghiệp.
8
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Kiểm toán chuyên đề: là hoạt động kiểm toán chỉ tập trung vào một số
nghiệp vụ nhất định như: kiểm toán doanh thu, kiểm toán chi phí, lợi nhuận…
Phân loại kiểm toán nội bộ theo chu kỳ kiểm toán:
01010101010101010101010101010101010101010101010101010101010101
01010101010101010101010101010101010101010101010101010101010101
010101010101010101010101010101010101010101010101010101010101010
10101010101010101010101010101010101010101010101010101010101010
101010101010101010101010101010101010101010101010101010101010101
01010101010101010101010101010101010101010101010101010101010101
01010101010101010101010101010101010101010101010101010101010101
010101010101010101010101010101010101010101010101010101010101010
10101010101010101010101010101010101010101010101010101010101010
10101010101010101010101010101010101010101010101010101010101010
101010101010101010101010101010101010101010101010101010101010101
01010101010101010101010101010101010101010101010101010101010101
010101010101010101010101010101010101010101010101010101010101010
10101010101010101010101010101010101010101010101010101010101010
10101010101010101010101010101010101010101010101010101010101010
10101010101010101010101010101010101010101010101010101010101010
10101010101010101010101010101010101010101010101010101010101010
10101010101010101010101010101010101010101010101010101010101010
10101010101010101010101010101010101010101010101010101010101010
10101010101010101010101010101010101010101010101010101010101010
10101010101010101010101010101010101010101010101010101010101010
10101010101010101010101010101010101010101010101010101010101010
10101010101010101010101010101010101010101010101010101010101010
10101010101010101010101010101010101010101010101010101010101010
10101010101010101010101010101010101010101010101010101010101010
10
Website: Email : Tel : 0918.775.368
11111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111
11111111111111111111111111111111111111111111111111 销 销 销 销 销 销
111销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销 ⠱销 销 销销销销销销销销销销销销
销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销☱ ر销 销 销 销销销销销销☱
销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销 ر销 销 销 销销销销☱ 销销销销销销销销销销
销销销销销销销销销销销销销 ر销 销 销 销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销☱
销销销销销销 ر销 销 销 销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销☱
销销销销销 ر销 销 销 销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销☱ ر销
销 销 销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销☱ 1 12销销
112 Ҽ⠀ ∱销销销销销销销销销销 İҷḱ 销ג销销销销销销销销销销 销 销 销 销 销销销
销ȰԿ 销销销销销销销销销 Ҥ 销销销销销销销ǫ销销销销销销销销销销销 ﭦ销销 销销销
销销销销销 销销销销销销┰ 销销销销 销销 DZ销ﯞ销销销销销销销销销☰Ǘ
Ɣ Ҵ1ǭ Є ﯠ⋑销销 销 销销ⴰ 销销销销销销销销销销
销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销 销销销销销销销销销销销销销销销销销销销
销销销销销销销销销销销销 销 销销销销销销销 销 销销 ᒳ 销销销销销销销销销销销销 ะ 销
销销销销销销销 销销销销销销 销 销 销┰ ᔰ 销销销销销销销销销销销销 销销销 销销销销
销销销销销销销 销销 销销销销销 ﺵ销销销销销销销销销销销m销销销销销销销销 Ã 销
销 销销销销销销销销销销销 ƕ Ӂᔱ 销 ﭥ销销销销销Ҥ 销销销销销销销销销销销销 ǘ 销销销
销销销销销销销销销销销销销销销销销销销 Ҽ 销 Ǖ 销 ﺵ销销销 销销销销销销销销销销
אּҤ销销 ἰ 销销销ᔰ 销销销销销销 销 Ҿ 销销 销销销 ǰ销销销销销销销销销销销 销销销销
销销销销销☰בֿ销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销销
销销销销销销销销销销 ম:销销销销זּ销销销销销销销 销销销✲ 销 销销销ɉ销销销销销销销
销销销销Қ⢺销销 销销销销销销销销销销销销销销销销销销⦄销销销销 ᔵ 销销销 ɜ 销销销
销销◌ᕺ 销销 ᑑ 销销销⠬销 ᔘ 销销销销销销销销 销销销销销销销销销◌销ൊൊൊൊൊ 销 销≼ 销 销销
销销销销销销 ў 销销 销 销 销销 çႸ 销销销销销销销销销销销 销 销销销销销销 销 销 ᵄ 销销
销 销 销 销 ⸗ 销 销 销 销 销 销 Ŭ12Ā12 销 1212121212 销 销 销 销 销 销 销 销 销 销
012121212121212121212121212销销销销销销销销销 销 销销销销销 销 ะ 销 销销✰
销销销销销销销销销销销销销销˞销 Ԁ销销 ďԀăԡ 销 销 Ԁ 销 Ԁ 销 ԀăԀ 销 Ԁ 销销Ԁ֩Ԁ 销销
12