DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
BTTH : Bồi thường thiệt hại
BLDS : Bộ luật Dân sự
TAND : Tòa án nhân dân
1
MỤC LỤC
trang
ĐẶT VẤN ĐỀ 4
NỘI DUNG
A/ Một số vấn đề lý luận về bồi thường thiệt hại(BTTH) do
nguồn nguy hiểm cao độ gây ra :
I, Một số khái niệm cơ bản : 4
II, Đặc điểm của trách nhiệm BTTH do
nguồn nguy hiểm cao độ gây ra : 5
1. Cơ sở pháp lý : 6
2. Về chủ thể phải BTTH : 6
3. Điều kiện phát sinh trách nhiệm BTTH do
nguồn nguy hiểm cao độ gây ra : 6
III, Những quy định của pháp luật hiện hành về BTTH do
nguồn nguy hiểm cao độ gây ra :
1. Các quy định của pháp luật về nguồn nguy hiểm cao độ : 8
2. Các dấu hiệu để xác định
nguồn nguy hiểm cao độ gây thiệt hại : 9
3. Các quy định của pháp luật về trách nhiệm của
chủ thể trong BTTH do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra : 10
4. Ý nghĩa pháp lý của quy định về bồi thường thiệt hại do
nguồn nguy hiểm cao độ gây ra : 13
B/ Thực tiễn về bồi thường thiệt hại do
2
nguồn nguy hiểm cao độ gây ra : 14
I, Vụ việc thứ nhất : 14
* Bồi thường thiệt hại : là sự gánh chịu một hậu quả bất lợi bằng việc
bù đắp tổn thất cho người khác
1
.
1
(1) : Theo http://thongtinphapluatdansu.wordpress.com/2010/04/05/4702-2/
4
* Bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra : BTTH do
nguồn nguy hiểm cao độ gây ra được hiểu là trách nhiệm của chủ sở hữu
hoặc người chiếm hữu, sử dụng hợp pháp nguồn nguy hiểm cao độ gây thiệt
hại cho người khác, phải bồi thường thiệt hại kể cả trong trường hợp chủ sở
hữu hay chiếm hữu hợp pháp nguồn nguy hiểm cao độ đó không có lỗi.
* Nguồn nguy hiểm cao độ : là những vật chất nhất định do pháp luật
quy định luôn tiềm ẩn nguy cơ gây thiệt hại cho con người, con người không
thể kiểm soát được một cách tuyệt đối
2
. Khoản 1 điều 623 Bộ luật dân
sự(BLDS) 2005 có nêu : “Nguồn nguy hiểm cao độ bao gồm phương tiện
giao thông vận tải cơ giới, hệ thống tải điện, nhà máy công nghiệp đang hoạt
động, vũ khí, chất nổ, chất cháy, chất độc, chất phóng xạ, thú dữ và các
nguồn nguy hiểm cao độ khác do pháp luật quy định”
3
. Theo quy định này,
nguồn nguy hiểm cao độ là những vật, thú dữ… có tiềm ẩn những nguy cơ
gây thiệt hại mà không phải bao giờ con người cũng có thể lường trước được
và ngăn chặn.
II, Đặc điểm của trách nhiệm BTTH do nguồn nguy hiểm cao độ
gây ra :
BTTH do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra là một loại trách nhiệm
pháp lý thuộc trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng do các cơ
Những thiệt hại về quyền, lợi ích chính đáng của chủ thể trong xã hội do
chính sự hoạt động của nguồn nguy hiểm cao độ gây ra làm phát sinh trách
nhiệm bồi thường của các chủ thể có liên quan đến nguồn nguy hiểm cao độ
đó. Ngay ở tên của điều 623 BLDS “Bồi thường thiệt hại do nguồn nguy
hiểm cao độ gây ra” đã cho thấy thiệt hại ở đây là do chính nguồn nguy hiểm
cao độ gây ra, do những hoạt động chủ quan nội tại của nguồn nguy hiểm đó
dẫn đến thiệt hại, nếu thiệt hại liên quan đến nguồn nguy hiểm cao độ mà
không phải do tự thân nguồn nguy hiểm đó gây thiệt hại thì trách nhiệm
6
BTTH do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra không phát sinh mà đây là trách
nhiệm BTTH thông thường. Ta có thể thấy một số ví dụ về hoạt động tự
thân nguồn nguy hiểm cao độ như xe ô tô đang đi trên đường thì bị mất
phanh, cần cẩu đang bốc dỡ hàng thì bị gãy trục… Cũng phải nhìn nhận rằng
để phát sinh trách nhiệm trên , nguồn nguy hiểm cao độ phải đang ở trạng
thái “đang hoạt động”, vì khi ở trạng thái hoạt động, vận hành thì nguồn
nguy hiểm cao độ mới có khả năng gây thiệt hại do những hoạt động nội tại.
Ví dụ như một chiếc ô tô đang để trong gara (không hoạt động) bị đứt phanh
với cũng chiếc ô tô ấy bị đứt phanh trên đường đi thì ở trường hợp sau mức
độ nguy hiểm mà ô tô gây ra sẽ là rất lớn, còn mức độ nguy hiểm ở trường
hợp trước gần như bằng không.
* Có thiệt hại xảy ra :
Trách nhiệm BTTH do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra cũng là một
loại trách nhiệm BTTH, và vì vậy thiệt hại xảy ra được coi là điều kiện tiên
quyết để phát sinh trách nhiệm BTTH. Nếu không có thiệt hại xảy ra thì sẽ
không phát sinh trách nhiệm bồi thường. Tuy cũng là một loại trách nhiệm
BTTH nhưng trách nhiệm BTTH do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra có điểm
khác so với trách nhiệm BTTH chung, đó là không có trách nhiệm bồi
thường liên quan đến danh dự, nhân phẩm, vì nguồn nguy hiểm gây thiệt hại
là do hoạt động của chúng, do vậy những thiệt hại gây ra chỉ có thể là tài
sản, sức khỏe hay tính mạng. Nguồn nguy hiểm cao độ do tính chất nguy
công nghiệp đang hoạt động… Khái niệm cụ thể của các loại nguồn nguy
hiểm trên được quy định trong nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác nhau,
như Luật Giao thông đường bộ 2008, Bộ Luật Hàng hải 2005, Luật Điện
4
(4) : Trích khoản 3 điều 623 BLDS 2005, Nxb. Lao Động – Xã Hội.
8