Nghị luận xã hội về bản sắc văn hóa Việt
Chẳng thơm cũng thể hoa nhài
Dầu không thanh lịch cũng người Tràng An
(Ca dao)
Vâng, câu ca dao ấy đã khái quát những nét thanh lịch của con người
mảnh đất ngàn năm văn hiến. Có lẽ, chính những nét đẹp đó đã để lại
trong lòng mỗi người con của mảnh đất này thật nhiều hoài niệm. Là nhà
văn sinh ra ở đất kinh kì, Nguyễn Khải đã thể hiện sự tinh tế nhạy cảm
của mình trước những nét văn hoá rất riêng của Hà Nội qua truyện ngắn
"Một người Hà Nội được rút từ tập “Hà Nội trong mắt tôi". Tác phẩm
không chỉ thể hiện sự nâng niu, trân trọng những vẻ đẹp vãn hoá của
miền đất này, không chỉ là sự xót xa cho sự mai một của những giá trị
văn hoá, mà quan trọng hơn là cả tác phẩm đã để lại cho mỗi chúng ta
thật nhiều suy ngẫm về việc giữ gìn bản sắc văn hoá trong cuộc sống
hôm nay.
Có thể nói, “Một người Hà Nội" là một truyện ngắn thành công của
Nguyễn Khải. Tác phẩm xoay quanh nhân vật chính là bà Hiền trong
mối quan hệ với sự biến đối của thời cuộc. Những nét đẹp tính tuý nhất
của người Tràng An dường như đã được hội tụ ở nhân vật này. Một trong
những nét đặc sắc của tác phẩm là ở chỗ tác giả không đi sâu vào những
sự kiện lớn, ngược lại ông dùng ngòi bút của mình vào những điều hết
sức bình thường, giản dị hằng ngày của cuộc sống nhưng qua đó vẫn làm
nổi bật được những nét tính cách độc đáo của nhân vật. Những nét đẹp
trong suy nghĩ của bà Hiền được thể hiện trước tiên qua cái cách mà bà
chọn chồng là một ông giáo tiểu học hết sức bình thường "khiến cả Hà
Nội phải kinh ngạc", cái quyết định dừng sinh con ở tuổi bốn mươi, trái
hoàn toàn với quan niệm "Trời sinh voi, trời sinh cỏ" của xã hội ta lúc
bây giờ, Là một người phụ nữ nhưng bà luôn chủ động, tự tin việc
quản lí gia đình bởi bà ý thức rất rõ vai trò quan trọng của một người vợ,
người mẹ: "người đàn bà mà không là nội tướng thì cái gia đình ấy chả
ra sao". Không những thế, là một người mẹ, bà uốn nắn con từ cái nhỏ

ở phần mở đầu của "áng thiên cổ hùng văn Đại cáo bình Ngô:
Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân
Quân điếu phạt tnrớc lo trừ bạo
Như nước Đại Việt ta từ trước
Vốn xưng nền văn hiến đã lâu
Mỗi dân tộc cần phải có một nền văn hoá riêng cũng giông như mỗi ca
nhân trong cuộc đời phải có cá tính riêng để làm nên cái "tôi" của chính
mình phân biệt mình với người khác. Một đất nước làm sao có thể tồn
tại bền vững khi mà nhắc đến nó, người ta chăng có cớ gì để nhớ, chẳng
có gì để nói Văn hóa là một trong những yếu tố quan trọng nhất làm nên
truyền thông của một dân tộc. Những giá trị văn hoá phi vật thể cũng
phần nào phản ánh tâm tư, tình cảm, suy nghĩ, tâm hồn con người. Văn
hoá Việt giản dị nhung có chiều sâu và có bản sắc riêng, con người Việt
Nam bình dị, hết sức tinh tế nhưng cũng vô cùng anh dũng, kiên cường.
Chính truyền thống văn hoá tạo nên cội nguồn, gốc rễ cho dân tộc, từ đó
hình thành nên ở con người Việt Nam lòng tự hào, tự tôn dân tộc, một
niềm tin mãnh liệt vào tương lai. Tôi chợt nghĩ đến hình ảnh cây si ở đền
Ngọc Sơn mà Nguyễn Khải đã từng nhắc đến trong "Một người Hà
Nội". Gió bão có thể thế làm nghiêng cả tán, bật cả rễ nhưng qua bao
phong ba bão táp, bao biến cố thăng trầm của lịch sử, nó lại hồi sinh, trổ
lộc non. Văn hoá góp phần làm nên cái "vàng son" cho quá khứ, còn quá
khứ góp phần hun đúc nên những phẩm chất tốt đẹp của con người bởi
văn hoá thường hướng con người ta đến những giá trị đẹp đẽ của cuộc
sống, hướng con người ta đến cái chân, thiện, mĩ, làm cho con người
sống tốt hơn. Bên cạnh đó, những công trình kiến trúc, những danh lam
thắng cảnh, di tích lịch sử, không chỉ cho thấy những nét văn hoá rất
riêng của đất nước Việt Nam mà còn đóng góp không nhỏ vào việc
quảng bá hình ảnh của Việt Nam đến bạn bè thế giới. Chưa kể đến doanh
thu không nhỏ cho ngành dịch vụ từ du lịch nội địa và quốc tế từ việc
quảng bá hình ảnh đó, vị thế của Việt Nam chắc chắn sẽ được cải thiện,

Không phải lúc nào chúng ta cũng có thể giữ gìn được những giá trị văn
hóa của mình bởi lẽ cuộc sống cũng có những biến cố (chiến tranh, thiên
tai, ) có thể làm cho những công trình văn hoá bị xuống cấp nghiêm
trọng. Tuy nhiên, chúng ta vẫn đang hằng ngày cố gắng tìm mọi cách để
có thể giữ gìn được phố cổ Hà Nội, chùa Một Cột, Việt Nam vinh dự
được UNESCO công nhận một số công trình văn hoá vật thể và phi vật
thể là di sản văn hoá thế giới chứng tỏ sự cố gắng, nỗ lực không ngừng
của chúng ta trong việc phát huy những giá trị văn hoá dân tộc. Cuộc
sống hiện đại hối hả hơn, con ngươi ta bận rộn hơn, điểu kiện giao lưu
quốc tế mở rộng hơn bao giờ hết nhưng sâu thẳm trong mỗi chúng ta là
một tâm hồn Việt, một cốt cách Việt.Tuy nhiên, giữ gìn bản sắc văn hoá
không có nghĩa là không có sự giao lưu, học hỏi. Mỗi nên văn hoá đều
có những thế mạnh riêng của nó. Tiếp thu một cách hợp lí có chọn lọc sẽ
là điều kiện để làm giàu có thêm vốn văn hoá của dân tộc. Ngoài ra,
cũng chính từ sự giao lưu ấy mà ta có thế biết được điểm mạnh điểm yêu
trong nền văn hoá của mình, từ đó có thể phát huy những điểm mạnh
đồng thời học hỏi những kinh nghiệm để có thê khắc phục những chỗ
còn khiếm khuyết.
Có thể nói giữ gìn bản sắc văn hoá không chỉ có ý nghĩa với cộng đồng
dân nhân loại mà còn rất ý nghĩa đối với mỗi con người vì những giá trị
văn hóa được thể hiện trong nếp sống, nếp nghĩ hằng ngày của mỗi con
người.
Cảm ơn Nguyễn Khải với "Một người Hà Nội" bởi lẽ, với truyện ngắn ta
nhận ra rằng văn hoá là một nét đẹp của cuộc sống và dù có những đổi
thay thì "nêp sông tốt đẹp của cha ông vẫn lặng lẽ chảy trong cuộc sống
ồ ạt hôm nay".