MỤC LỤC
MỤC LỤC 1
I. ĐẶT VẤN ĐỀ: 2
- Năm học 2014 -2015 là năm học: Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào
tạo, đáp ứng yêu cầu CNH-HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng
XHCN và hội nhập quốc tế, theo nghị quyết hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành
Trung ương khóa XI (Nghị quyết số 29-NQ/TW), là năm học tiếp tục đổi mới
mạnh mẽ phương pháp dạy và học nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng
tạo của học sinh, tăng cường kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức, kỹ năng
vào giải quyết các vấn đề thực tiễn. Đa dạng hóa các hình thức học tập, chú
trọng các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, nghiên cứu khoa học của học sinh 2
Trang
1
I. ĐẶT VẤN ĐỀ:
- Năm học 2014 -2015 là năm học: Đổi mới căn bản, toàn diện
giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu CNH-HĐH trong điều kiện kinh tế
thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế, theo nghị quyết hội
nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI (Nghị quyết số 29-
NQ/TW), là năm học tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học
nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, tăng cường
kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức, kỹ năng vào giải quyết các vấn đề
thực tiễn. Đa dạng hóa các hình thức học tập, chú trọng các hoạt động trải
nghiệm sáng tạo, nghiên cứu khoa học của học sinh.
- Phương pháp dạy học ở trường THCS nói chung và vật lí nói
riêng phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học
sinh, phù hợp với đặc trưng môn học, đặc điểm đối tượng học sinh, điều
kiện từng lớp học, bồi dưỡng cho học sinh phương pháp tự học, khả
năng hợp tác, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác
động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú và trách nhiệm học tập
cho học sinh.
- Trong thực tế giảng dạy phân môn “Điện từ học” của vật lí 9 ở

có thể hiểu, khắc sâu kiến thức và vận dụng được kiến thức đó vào thực
tế,…thì giáo viên phải áp dụng nhiều phương pháp dạy học nói chung
như: Phương pháp dùng thí ngiệm, thí nghiệm ảo, thảo luận nhóm, ứng
dụng công nghệ thông tin,…
- Với chuyên đề này, tôi chỉ nghiên cứu phương pháp: Thiết kế và
sử dụng mô hình vật lí trong dạy học chương “Điện từ học” lớp 9, đồ
dùng dạy học được làm trên cơ sở kinh nghiệm thực tế giảng dạy của
bản thân tôi trong nhiều năm qua, đặc biệt là đồ dùng dạy học có khả
năng vận dụng giảng dạy được nhiều bài, cụ thể như sau:
1. Thí nghiệm 1: Dòng điện xoay chiều và tác dụng từ của dòng
điện:
1.1. Những khó khăn khi dạy nội dung này:
- Đối với bài dòng điện xoay chiều trong vật lí 9 chưa được cấp đồ
dùng dạy học mới, chỉ sử dụng bộ thí nghiệm cũ, mà bộ thí nghiệm cũ
qua thời gian sử dụng lại hư hỏng không sử dụng được.
Trang
4
- Trong bài thí nghiệm tác dụng từ của dòng điện học sinh chỉ quan
sát được tác dụng từ của dòng điện đối với đoạn dây dẫn thẳng không
quan sát được với dây dẫn có hình dạng bất kỳ. Do đó bản thân chế tạo
lại bộ dụng cụ đơn giản mà học sinh cũng có thể chế tạo được:
1.2. Nguyên vật liệu để làm đồ dùng
dạy học:
- Dây đồng có đường kính Ø=0,28mm,
quấn thành 01 cuộn dây có trục quay, hai
đầu khung dây gắn với hai đầu trục quay
như (hình 1), hoặc có thể tận dụng cuộn dây
có sẵn trong phòng thí nghiệm.
- 01 Chân đế (chân đế có thể dùng bảng
điện bằng nhựa) như (hình 2).

Ø=1,5mm, chiều dài 15 cm
- Tạo dây dẫn có hình dạng thẳng và
hình dạng bất kỳ như (hình 5).
- Nối lần lượt các đoạn dây đồng thẳng,
dây đồng có hình dạng bất kỳ lên chân đế
như (hình 6, 7)
- Đặt kim nam châm song song gần dây
dẫn như (hình 6,7).
- Nối vào nguồn điện và tiến hành thí
nghiệm như (hình 6, 7).
Hình 5:
Hình 6:
Hình 7:
* Một số lưu ý khi dạy thí nghiệm trên:
Trang
7
- Giáo viên cần có thời gian chuẩn bị trước khi lên lớp
- Do mô hình thí nghiệm có kích thước nhỏ, nên học sinh khó quan
sát. Nên trong quá trình tiến hành thí nghiệm giáo viên cho 1 học sinh
quan sát kết quả để thông báo cho cả lớp, hoặc giáo viên có thể sử
dụng máy chiếu vật thể để phóng to hình ảnh trong lúc thí nghiệm
2. Thí nghiệm 2: Lực điện từ (qui tắc bàn tay trái)
2.1. Những khó khăn khi dạy nội dung này:
- Trong bài dạy lực điện từ vật lí lớp 9 giáo viên gặp khó khăn khi
tiến hành thí nghiệm cho học sinh quan sát thấy đoạn dây dẫn AB
chuyển động (xuất hiện lực điện từ ở đoạn dây dẫn AB khi có dòng
điện chạy qua đặt trong từ trường của nam châm). Do thiết bị chỉ dừng
lại ở mức độ cho học sinh quan sát mô hình, phần lớn giáo viên lên lớp
không tiến hành được thí nghiệm mà chỉ giới thiệu cho học sinh hoặc
dùng tranh ảnh cho học sinh quan sát. Do đó bản thân chế tạo bộ dụng

- Cắt mút tạo thành mô hình dây dẫn và
ống dây: Có phân cực và không phân cực
nguồn điện (hình 11).
Hình 11:
2.4. Cách sử dụng: (Minh họa qua thí nghiệm bài 27, sgk vật lí
9)
* Đối với thí nghiệm 1/73: Tác dụng của từ trường lên dây dẫn có
dòng điện
- Trước khi tiến hành thí nghiệm giáo viên có thể yêu cầu học sinh
cho biết các dụng cụ cần thiết như trong hình 27.1/73, sau đó giáo viên
Trang
10
giới thiệu từng dụng cụ được thay thế bởi mô hình tự làm
- Giáo viên yêu cầu học sinh nêu mục đích thí nghiệm và dự đoán
kết quả thí nghiệm
- Yêu cầu học sinh chú ý quan sát thí nghiệm và trả lời câu hỏi:
+ Có hiện tượng gì xảy ra đối với đoạn dây đồng trong từ trường
của nam châm?
- Tiến hành lắp ghép và tiến hành thí nghiệm như hình 12 sau:
(Đồng thời có thể chiếu hình ảnh lên bảng thông qua máy chiếu vật thể
cho học sinh dễ quan sát)
Hình 12
- Sau khi quan sát kết quả thí nghiệm, giáo viên lần lượt hỏi học
sinh:
+ Có hiện tượng gì xảy ra đối với đoạn dây đồng trong từ trường
của nam châm?
Trang
11
+ Hiện tượng đó chứng tỏ điều gì?
+ Lực tác dụng lên đoạn dây đồng do đâu sinh ra?

sát tranh ảnh. Cho nên bản thân cải tiến lại bộ thí nghiệm trên giúp học
sinh quan sát trực quan:
Trang
13
3.2. Nguyên vật liệu để làm đồ dùng dạy học:
- 0.5m dây dẫn đồng đường kính Ø=1,5 mm
- Mút xốp
- Đềcan, keo trong
3.3. Cách làm đồ dùng dạy học:
- Cắt mút tạo thành 1 khối hình trụ dài
khoảng 15 cm
- Dùng keo trong quấn quanh khối mút
hình trụ
- Dùng dây dẫn đồng đường kính Ø=1,5
mm, quấn quanh khối mút tạo thành 01 ống
dây hơn 20 vòng dây như hình 14.
- Dùng Đềcan dán 2 đầu dây dẫn
Hình 14:
3.4. Sử dụng:
- Khi dạy nội dung quy tắc nắm tay phải, giáo viên phân tích cho
học sinh quan sát, sau đó cho học sinh thực hành trên mô hình trên.
4. Sử dụng mô hình để dạy một số nội dung khác trong chương
điện từ học:
Trang
14
- Giáo viên có thể giới thiệu cho học sinh thấy hình dạng của nam
châm chữ U ( hình 21.1)Với mô hình (hình 10) trên để giúp học sinh
thấy rõ hơn
- Giáo viên có thể sử dụng mô hình sau để phân tích điều kiện xuất
hiện dòng điện cảm ứng.

2.1. Đối với giáo viên:
- Để giúp HS hứng thú và đạt kết quả tốt trong việc lĩnh hội kiến
thức chương điện từ học vật lí lớp 9, điều cơ bản nhất mỗi tiết dạy giáo
viên phải tích cực, nhiệt tình, truyền đạt chính xác, ngắn gọn nhưng phải
sử dụng đồ dùng dạy học và các mô hình tự làm khác.
Trang
16
- Thường xuyên nhắc nhở các em yếu, động viên, biểu dương các
em khá giỏi, cập nhật vào sổ theo dõi và kết hợp với giáo viên chủ
nhiệm để có biện pháp giúp đỡ kịp thời, làm như vậy để cho các em có
một thái độ đúng đắn, một nề nếp tốt trong học tập.
- Nên cho các em học sinh yếu, ít phát biểu thường xuyên hoạt
động nhóm nhỏ, lên trình bày trên lớp với các mô hình
- Trong quá trình tiến hành thí nghiệm giáo viên cho 1 học sinh
quan sát kết quả để thông báo cho cả lớp, hoặc giáo viên có thể sử dụng
máy chiếu vật thể để phóng to hình ảnh trong lúc thí nghiệm
- Cần khai thác hết công dụng của mô hình khi truyền thụ nội dung
kiến thức liên quan
- Cần chọn không gian phù hợp để đặt mô hình cho tất cả học sinh
đều có thể quan sát rõ.
- Ngoài việc tiến hành thí nghiệm trên lớp, giáo viên có thể hướng
dẫn thêm cho các em học sinh về nhà tự làm đồ dùng thí nghiệm và thí
nghiệm thêm tại nhà để giúp các em mở rộng và khắc sâu kiến thức.
2.2. Đối với học sinh:
- Học sinh cần tìm hiểu nội dung trước ở nhà để khi lên lớp có thể
hình dung được nội dung kiến thức và tập trung làm thí nghiệm hoặc
Trang
17
quan sát thí nghiệm để tự rút ra nội dung bài học và hiểu kiến thức một
cách sâu hơn.