B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHệ MINH
*************************  CNG TIU LUN
MÔN TÀI CHệNH TIN T
 TÀI
MI QUAN H GIA BI CHI NGÂN
SÁCH VÀ LM PHÁT NHÌN T LÝ
THUYT VÀ THC TIN GV. hng dn: TS. Dip Gia Lut
Nhóm thc hin:
V Th Thu Hng
Nguyn Th Hng Hnh
Trn Lê Trung Huy
Nguyn Th Thanh Vân
Lê ình Lâm
Nguyn Duy Quang
Lp: Cao hc kinh t Thành y

Thành ph H Chí Minh – 10/2009
 cng tiu lun môn Tài chính – Tin t

14
III. Kt lun
19
Ph lc:
S liu v thu – chi ngân sách
 cng tiu lun môn Tài chính – Tin t

Nhóm 6:
1. V Th Thu Hng Nguyn Th Hng Hnh .2
3. Trnn Lê Trung Huy Nguyn Th Thanh Vân .4
5. Lê ình Lâm Nguyn Duy Quang. 6
3
I. Lý thuyt

A. Ngân sách nhà nc và vn đ bi chi ngân sách nhà nc
1. Ngân sách Nhà nc là gì?
- Cn c lut ngân sách s 01/2002/QH11 ngày 16/12/2002, đc sa đi và có hiu
lc t 01/01/2004 thì Ngân sách nhà nc là toàn b các khon thu, chi ca Nhà nc đã
đc c quan nhà nc có thm quyn quyt đnh và đc thc hin trong mt nm đ
bo đm thc hin các chc nng, nhim v ca Nhà nc.
2. Bi chi Ngân sách Nhà nc: Nguyên nhân và gii pháp
2.1 Th nào là bi chi ngân sách nhà nc
Bi chi Ngân sách Nhà nc trong mt thi k (1 nm, 1 chu k kinh t) là s chênh
lch gia chi ln hn thu ca thi k đó.
Bi chi ngân sách Nhà nc có th do ngoài tm kim soát nhng cng có th nm
trong chin lc phát trin kinh t ca chính ph nhm thc hin chính sách kinh t v
mô.

Có 2 nhóm nguyên nhân c bn gây ra bi chi NSNN:
- Do tác đng ca chu k kinh doanh:
Khng hong làm cho thu nhp ca Nhà nc co li, nhng nhu cu chi li tng lên
nhm gii quyt nhng khó khn mi v kinh t và xã hi. iu đó làm cho mc bi chi
NSNN tng lên.  giai đon kinh t phn thnh, thu ca Nhà nc s tng lên, trong khi
chi không phi tng tng ng. iu đó làm gim mc bi chi NSNN. Mc bi chi do
tác đng ca chu k kinh doanh gây ra đc gi là bi chi chu k.
- Do tác đng ca chính sách c cu thu chi ca Nhà nc. Khi Nhà nc thc hin
chính sách đy mnh đu t, kích thích tiêu dùng s làm tng mc bi chi NSNN. Ngc
li, thc hin chính sách gim đu t và tiêu dùng ca Nhà nc thì mc bi chi NSNN
s gim bt. Mc bi chi do tác đng ca chính sách c cu thu chi gây ra đc gi là bi
chi c cu.
Trong điu kin bình thng (không có chin tranh, không có thiên tai ln, ), tng
hp ca bi chi chu k và bi chi c cu s là bi chi NSNN.
2.3 Các gii pháp x lý
 duy trì s phát trin bn vng và duy trì đc tc đ tng trng ca nn kinh t
thì chc chn cn có s can thip ca nhà nc bng các chính sách, trong đó chính sách
tài khóa. Tuy nhiên do ngun lc có hn vì vy đòi hi phi có chính sách tài khóa phù
hp vi yêu cu phát trin thc t và s phát trin trong tng lai. T s la chn này s
đa ra mc bi chi "hp lý", bo đm nhu cu tài tr cho chi tiêu cng nh đu t phát
trin kinh t, đng thi bo đm cho n quc gia  mc hp lý.
 cng tiu lun môn Tài chính – Tin t

Nhóm 6:
1. V Th Thu Hng Nguyn Th Hng Hnh .2
3. Trnn Lê Trung Huy Nguyn Th Thanh Vân .4
5. Lê ình Lâm Nguyn Duy Quang. 6
5
Có nhiu cách đ chính ph bù đp thiu ht ngân sách nh tng thu t thu, phí, l
phí; gim chi ngân sách; vay n trong nc, vay n nc ngoài; phát hành tin đ bù đp

1. V Th Thu Hng Nguyn Th Hng Hnh .2
3. Trnn Lê Trung Huy Nguyn Th Thanh Vân .4
5. Lê ình Lâm Nguyn Duy Quang. 6
6
đt phá cho s phát trin kinh t - xã hi, đc bit nhng d án cha hoc không hiu qu
thì phi ct gim, thm chí không đu t. Mt khác, bên cnh vic trit đ tit kim các
khon đu t công, nhng khon chi thng xuyên ca các c quan nhà nc cng phi
ct gim nu nhng khon chi này không hiu qu và cha thc s cn thit.
Th nm: Tng cng vai trò qun lý nhà nc nhm bình n giá c, n đnh chính
sách v mô và nâng cao hiu qu hot đng trong các khâu ca nn kinh t.  thc hin
vai trò ca mình, nhà nc s dng mt h thng chính sách và công c qun lý v mô đ
điu khin, tác đng vào đi sng kinh t - xã hi, nhm gii quyt các mi quan h trong
nn kinh t cng nh đi sng xã hi, nht là mi quan h gia tng trng kinh t và
công bng xã hi, gia tng trng kinh t vi gi gìn môi trng v.v c bit trong
điu kin hin nay, khi lm phát là mt vn nn ca các nc trên th gii, vn đ tng
cng vai trò qun lý nhà nc đi vi qun lý NSNN nói chung và x lý bi chi NSNN
nói riêng có ý ngha vô cùng cp thit.
B. Lm phát
1. Lm phát là gì?
Trong kinh t hc, thut ng “lm phát” đc dùng đ ch s tng lên theo thi gian
ca mc giá chung hu ht các hàng hoá và dch v so vi thi đim mt nm trc đó.
Nh vy tình trng lm phát đc đánh giá bng cách so sánh giá c ca mt loi hàng
hoá vào hai thi đim khác nhau, vi gi thit cht lng không thay đi.
Khi giá tr ca hàng hoá và dch v tng lên, đng ngha vi sc mua ca đng tin
gim đi, và vi cùng mt s tin nht đnh, ngi ta ch có th mua đc s lng hàng
hoá ít hn so vi nm trc.
Có nhiu dng lm phát khác nhau, nh lm phát mt con s (single-digit inflation),
lm phát hai con s (double-digit inflation), lm phát phi mã (galloping inflation), siêu
lm phát (hyper inflation)
2. Lm phát đc tính nh th nào?

phí đy).
Trong thc t hai loi lm phát nói trên ít khi xy ra cùng mt lúc, mà thng hoc
là lm phát giá c, hoc là lm phát tin t.
 cng tiu lun môn Tài chính – Tin t

Nhóm 6:
1. V Th Thu Hng Nguyn Th Hng Hnh .2
3. Trnn Lê Trung Huy Nguyn Th Thanh Vân .4
5. Lê ình Lâm Nguyn Duy Quang. 6
8
Nu điu tit lm phát  mc đ n đnh và hp lý s có tác dng thúc đy s phát
trin ca nn kinh t, hay nói cách khác là điu kin đ cho tng trng kinh t, điu kin
cn là vn đ ca Chính ph trong vic phát trin ngun lc, vn và công ngh k
thut Nghiên cu bc đu ca IFM (2006) v mc đ lm phát  Vit Nam vi các
nc ông Nam á cng đã ch ra rng, mc lm lm phát ti u cho tng trng kinh t
 các nc vùng ông Nam á, trong đó có Vit Nam khong 3.6% trong khi các nc
phát trin chn mc lm phát gn 2% là mc ti u cho tng trng.
C. Mi quan h gia bi chi ngân sách và lm phát
Chi ngân sách là mt trong nhng công c chính sách quan trng ca Nhà nc nhm
tác đng đn s phát trin kinh t - xã hi. Khi sn lng ca nn kinh t thp di mc
sn lng tim nng, thì Chính ph có th tng mc chi ngân sách, chp nhn bi chi đ
thúc đy hot đng kinh t. Vì vy, bi chi ngân sách không ch din ra ph bin đi vi
các nc nghèo, kém phát trin mà xy ra ngay c đi vi nhng nc thuc nhóm các
nn kinh t phát trin nht (nhóm OECD). i vi các nc đang phát trin, bi chi ngân
sách thng đ đáp ng nhu cu rt ln v đu t c s h tng ban đu nh: Giao thông,
đin, nc Nhiu nc phát trin và đang phát trin trong khu vc ông Á và ông
Nam Á cng vn bi chi ngân sách. Tuy nhiên chính mc tng chi tiêu ca Chính ph s
kéo theo hiu ng tng giá  mt s các lnh vc hàng hóa và dch v do gia tng cu dn
đn tình trng lm phát do cu kéo, song song vi vic giá c hàng hóa và dch v tng
cng s kéo theo các chi phí sn xut tng dn đn lm phát do chi phí đy.

k t nm 2004 tr v đây.
2. Tình hình bi chi ngân sách ti Vit Nam
Do vic xem xét là cn c thc t ti Vit Nam, do đó các s liu v bi chi ngân
sách đc nghiên cu  đây là ly s liu đc tính theo cách tính riêng ca Vit Nam và
công b trong nc, không s dng s liu công b quc t ( s liu ca B tài chính
công b ti website:
http://www.mof.gov.vn/ . Riêng s liu 2008 do B tài chính cha
công b s liu quyt toán vì vy s liu 2008 đc ly t s liu c thc hin ln 2.
0
5
10
15
20
25
30
35
M1 2004
M5 2004
M9 2004
M1 2005
M5 2005
M9 2005
M1 2006
M5 2006
M9 2006
M1 2007
M5 2007
M9 2007
M1 2008
M5 2008

1. V Th Thu Hng Nguyn Th Hng Hnh .2
3. Trnn Lê Trung Huy Nguyn Th Thanh Vân .4
5. Lê ình Lâm Nguyn Duy Quang. 6
11 V bù đp bi chi ngân sách, trong nhng nm gn đây, mc dù chúng ta đã kim
soát bi chi NSNN t hai ngun là vay nc ngoài và vay trong nc nên sc ép tng
tin cung ng thêm ra th trng là không có, nhng sc ép tng chi tiêu ca Chính ph
cho tiêu dùng thng xuyên và cho đu t là tng lên.  cng tiu lun môn Tài chính – Tin t

Nhóm 6:
1. V Th Thu Hng Nguyn Th Hng Hnh .2
3. Trnn Lê Trung Huy Nguyn Th Thanh Vân .4
5. Lê ình Lâm Nguyn Duy Quang. 6
12
Bi chi ngân sách Nhà nc c nm 2004 bng 16,2% tng s chi, chim khong
4.85% GDP và bng mc d toán c nm đã đc Quc hi thông qua đu nm, trong đó
79% đc bù đp bng ngun vay trong nc và 21% t ngun vay nc ngoài.
Bi chi ngân sách Nhà nc c nm 2005 bng 15,5% tng s chi, chim khong
4,86% GDP và bng mc d toán c nm đã đc Quc hi thông qua đu nm, trong đó
80% đc bù đp bng ngun vay trong nc và 20 % t ngun vay nc ngoài.
Bi chi ngân sách Nhà nc c nm 2006 bng 15,8% tng s chi, chim khong
5,64% GDP và bng mc d toán c nm đã đc Quc hi thông qua đu nm, trong đó
74,2% đc bù đp bng ngun vay trong nc và 25,8% t ngun vay nc ngoài.
Bi chi ngân sách Nhà nc nm 2007 bng 16,2 % tng s chi, chim khong 5%
GDP và bng mc bi chi d toán nm đã đc Quc hi thông qua đu nm, trong đó

 cng tiu lun môn Tài chính – Tin t

Nhóm 6:
1. V Th Thu Hng Nguyn Th Hng Hnh .2
3. Trnn Lê Trung Huy Nguyn Th Thanh Vân .4
5. Lê ình Lâm Nguyn Duy Quang. 6
14
3. Mi quan h gia bi chi ngân sách và lm phát
S liu thng kê cho thy khi mc bi chi ngân sách nhà nc tng thì t l lm phát
cng có chiu hng gia tng. Nu nh t l lm phát trung bình nm 2006 là 7,4 %, mc
bi chi ngân sách  mc 48,61 ngàn t đng, đn nm 2007 t l lm phát trung bình tng
lên là 8,9% thì mc bi chi ngân sách cng tng lên 64.56 ngàn t đng và nm 2008 t
l lm phát trung bình tng đt bin lên 22,97% thì mc bi chi ngân sách cng tng lên
66,2 ngàn t đng.
Ngoài ra khi nhìn vào khon bù đp thâm ht ngân sách cho thy phn ln ngun bù
đp là t ngun vay trong nc (trung bình chim trên 75%), phn còn li là t ngun
vay nc ngoài và hoàn toàn không có vic bù đp thâm ht thông qua vic phát hành
thêm tin và đa ra lu thông. Tuy nhiên phn huy đng t vay nc ngoài đã làm tng
cung lng tin vào th trng trong nc, vì s tin vay nc ngoài v đ bù đp thâm
ht NSNN phi đi ra VND đ chi tiêu trên c s bán cho NHNN là chính, mà NHNN li
cung ng tin ra đ mua ngoi t là c bn. ây chính là phn làm cho lm phát tng lên
nu lng vay t bên ngoài vào bù đp thâm ht NSNN quá ln. Thc t trong nhng
nm qua, lng vay tin t bên ngoài vào bù đp thâm ht NSNN chim khong 1/3 s
thâm ht, tc là khong 1,5%-1,7% so vi GDP. Nu cng thêm c phn vay v cho vay
li, lng tin t bên ngoài vào nn kinh t nc ta qua bù đp thâm ht NSNN khong
2%-2,5% GDP. ây chính là mt nguyên nhân gây ra lm phát cao ca nc ta trong
nm 2007 và nm 2008. Còn phn bù đp thâm ht NSNN t ngun vay trong dân v c
bn, ch thu tin t trong lu thông vào NSNN và sau đó, li chuyn ra lu thông nên
không làm tng lng tin c bn trên th trng mà ch làm cho vòng quay tin t có th
tng nhanh hn, to ra h s n tin cao hn mc cn thit. iu này, cng to ra tng

Ngoài ra, chúng ta cng tích ly đc mt phn t ngun thu thu, phí, l phí chi đu t
phát trin. ây là nhng thành công bc đu đáng ghi nhn trong công tác qun lý cân
đi NSNN cng nh kim soát vn đ bi chi NSNN. Tuy nhiên, trong quá trình x lý
bi chi NSNN, đc bit trong tình hình hin nay khi vn đ lm phát đang gây ra nhng
khó khn rt ln cho nn kinh t và đi sng nhân dân, chúng ta cn lu ý đn nhng vn
đ sau trong vic x lý bi chi NSNN:
- S thiu ht ngân sách do nhu cu vn tài tr cho s phát trin nn kinh t quá ln
đòi hi phi đi vay đ bù đp. iu này đc th hin qua vic chúng ta ch vay đ đu t
phát trin kt cu h tng và các công trình trng đim quc gia phc v li ích phát trin
ca đt nc. Nhng, trên thc t s tin vay, đc bit ca nc ngoài, cha đc qun lý
cht ch. Tình trng đu t dàn tri  các đa phng vn cha đc khc phc trit đ,
tin đ thi công nhng d án trng đim quc gia còn chm và thiu hiu qu. Chính vì
 cng tiu lun môn Tài chính – Tin t

Nhóm 6:
1. V Th Thu Hng Nguyn Th Hng Hnh .2
3. Trnn Lê Trung Huy Nguyn Th Thanh Vân .4
5. Lê ình Lâm Nguyn Duy Quang. 6
16
vy, các khon đu t phát trin ly t ngun vn vay (c trong và ngoài nc) cn bo
đm các quy đnh ca Lut NSNN và mc bi chi cho phép hng nm do Quc hi quyt
đnh.
- S thiu ht ngân sách trong nhng nm qua đc s dng nh mt công c trong
chính sách tài khóa đ kích thích s tng trng kinh t. Chúng ta có th d dàng nhn ra
điu này thông qua cân đi NSNN hng nm. V nguyên tc, sau khi ly tng thu tr đi
tng chi trong nm s xác đnh đc s thng d hoc thiu ht ngân sách trong nm.
Tuy nhiên, khi cân đi ngân sách chúng ta thng xác đnh s bi chi trc (thông
thng tng đng vi mc Quc hi cho phép) và ngun còn li đc Quc hi cho
phép chuyn ngun sang nm sau. ây là chính sách ngân sách thn trng khi áp dng lý
thuyt bi chi mt cách ch đng và điu đó không gây xáo trn trong chính sách kinh t

vic huy đng vn ca ngân sách đa phng. Vay vn đu t thuc danh mc đu t
trong k hoch 5 nm do hi đng nhân dân tnh quyt đnh (không phi theo quyt đnh
ca Th tng Chính ph quy đnh nh trc đây). Nh vy, mc dù chúng ta chp nhn
v nguyên tc là không có vic bi chi ngân sách đa phng nhng thc t li vn cho
phép đa phng vay đ đu t.
Vn đ là  ch, hin nay, các đa phng vay vn đ đu t theo quy đnh ti khon
3 iu 8 ca Lut NSNN tng đi ln và cha đc qun lý mt cách cht ch. Vi
nhiu đa phng đây là điu kin đ tng cng c s vt cht, to điu kin phát trin
kinh t. iu đáng lu ý là trong khi ngun vn ngân sách hin có cha tn dng ht, các
đa phng vn tin hành vay vn; t l vn vay chim t trng khá ln trong tng chi
đu t phát trin. Trong khi phi đi vay thì ngân sách đa phng li đ kt d ln, có
tnh cui nm kt d bng 78,5% s b sung t ngân sách trung ng và bng 24,9 % so
vi tng chi ngân sách đa phng. Mt khác, còn mt s khon vay không cân đi vào
ngân sách tnh, thành ph trc thuc Trung ng to nên khon thu chi ngoài ngân sách
và khi đn hn, ngân sách đa phng không có ngun đ thanh toán gc và lãi.
Thc cht các khon vay ca ngân sách đa phng chính là bi chi NSNN. Mt
trong nhng nguyên tc qun lý NSNN  Vit Nam là tuân theo theo nguyên tc thng
nht, tng th NSNN bao gm ngân sách các cp, điu đó đòi hi các khon bi chi ca
ngân sách đa phng phi đc tng hp đ tính bi chi NSNN. Tuy nhiên khi vay, các
đa phng phi cân đi ngân sách nên không th hin đy đ bi chi khi quyt toán
NSNN. Mc bi chi NSNN hng nm trình Quc hi mi ch phn ánh đc mc bi chi
ca ngân sách trung ng. ây là mt trong nhng mt xích cn phi đc gii quyt
trong vic x lý bi chi NSNN.
 cng tiu lun môn Tài chính – Tin t

Nhóm 6:
1. V Th Thu Hng Nguyn Th Hng Hnh .2
3. Trnn Lê Trung Huy Nguyn Th Thanh Vân .4
5. Lê ình Lâm Nguyn Duy Quang. 6
18


Nhóm 6:
1. V Th Thu Hng Nguyn Th Hng Hnh .2
3. Trnn Lê Trung Huy Nguyn Th Thanh Vân .4
5. Lê ình Lâm Nguyn Duy Quang. 6
19
sách trung ng, do vy suy cho cùng, các khon n ca ngân sách đa phng s là gánh
n ca NSNN trong khi vic đu t li dàn tri, kém hiu qu.
III. Kt lun
Nhìn li toàn b quá trình nhiu nm qua cho thy, mi quan h gia bi chi NSNN
vi lm phát có th rút ra mt s kt lun sau:
- NSNN có mi quan h nhân qu vi lm phát. Nu thâm ht NSNN quá mc có th
dn đn lm phát cao. c bit, nu bù đp thâm ht NSNN bng vic phát hành tin s
tt yu dn đn lm phát.
- Tng chi NSNN đ kích thích tiêu dùng và tng cu tiêu dùng, s kích thích đu t
phát trin và tng đu t phát trin s đa đn tng trng cao. Tuy nhiên, nu tng chi
quá mc cho phép, tc là tng chi đn mc làm cho thâm ht NSNN quá cao và đ bù
đp thâm ht này phi đi vay n quá ln thì s đa đn gánh nng n. Kt qu là đa đn
kích thích tiêu dùng (kích cu quá mc) thì  chu k sau s kéo theo lm phát, mà lm
phát cao li làm gim đu t phát trin và gim đu t phát trin kéo theo gim tng
trng. Nh vy, thc t  đây là cn có liu lng ca chi tiêu NSNN  mc cho phép
nhm thúc đy đu t phát trin tng lên và tip theo là đa tng trng kinh t lên cao
mà không kéo theo lm phát cao.