MỤC LỤC
Đặt vấn đề 2
I. Mô tả hình huống 4
II. Xác định mục tiêu xử lý tình huống 8
III. Phân tích nguyên nhân và hậu quả 11
1. Nguyên nhân 11
2. Hậu quả 11
IV. Phân tích lựa chọn phương án xử lý vụ việc 13
V. Kế hoạch thực hiện phương án xử lý 16
VI. Kết luận và kiến nghị 18
Tài liệu tham khảo 20
Từ những kinh nghiệm nhiều năm làm công tác quản lý nhà nước trong
lĩnh vực ngành tài nguyên và môi trường kết hợp với kiến thức đã học qua lớp
bồi dưỡng quản lý nhà nước ngạch chuyên viên trong thời gian qua đã giúp tôi
mạnh dạn nghiên cứu chọn đề tài “Xử lý vi phạm pháp luật về tài nguyên và môi
trường ở xã Mỹ Hiệp, huyện Phù Mỹ”xảy ra trong hoạt động khai thác cát xây
dựng, liên quan đến việc quản lý Nhà nước trên lĩnh vực tài nguyên và môi
trường. Nhằm phân tích tình huống, tìm ra và lựa chọn phương án xứ lý tối ưu
nhất đảm bảo sự nghiêm minh của pháp luật nhưng cũng đồng thời hợp tình, hợp
lý trong điều kiện tình hình kinh tế xã hội của nước ta trong giai đoạn hiện nay.
Tiểu luận tình huống quản lý Nhà nước là bài kiểm tra cuối khoá nhằm đánh giá
khả năng vận dụng kiến thức lý luận vào thực tiễn của hoạt động quản lý Nhà
nước hiện hành. Thông qua đó, các học viên có vai trò như là người cán bộ,
công chức có chức năng, thẩm quyền đưa ra phương hướng xử lý thực sự phù
hợp với điều kiện thể chế; phong tục tập quán Việt Nam, phong tục từng vùng,
miền. Song, những yêu cầu của tiểu luận tình huống quản lý Nhà nước không
đơn giản chỉ là việc giải quyết đơn thuần mà trong đó phải hàm chứa đầy đủ khả
năng phân tích cơ sở lý luận, các quy định; đánh giá ưu, khuyết điểm của từng
vấn đề… làm cơ sở cho việc đề xuất những kiến nghị theo từng nội dung.
Do bài viết được thực hiện trong một thời gian có hạn, tính phức tạp của tình
huống có liên quan đến nhiều vấn đề trong xã hội và bài viết còn mang tính chủ
văn bản số 1990/SNN-TL kiến nghị Sở Tài nguyên và Môi trường Bình Định,
UBND huyện Phù Mỹ xem xét kiểm tra, đình chỉ việc khai thác cát trên sông
Latinh, tại địa bàn thôn Bình Long, xã Mỹ Hiệp của huyện Phù Mỹ do lo sợ việc
khai thác cát sẽ ảnh hưởng đến hệ thống Đê Latinh hiện nay đang thi công do
UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn làm chủ đầu tư, nguồn
vốn vay của Ngân hàng thế giới WB.
Qua nghiên cứu công tác quản lý tài nguyên khoáng sản trên địa bàn tỉnh
Bình Định, Sở Tài nguyên và Môi trường Bình Định xác định trên địa bàn xã
Mỹ Hiệp, huyện Phù Mỹ chưa được cấp phép khai thác khoáng sản cho tổ chức
cá nhân nào và khu vực này do chính quyền địa phương quản lý. Vì vậy, rất có
thể đây là việc khai thác cát trái phép hoặc có sự đồng ý của chính quyền địa
phương, việc này là làm trái với quy định của Luật Khoáng sản ngày 20/3/1996
(sửa đổi, bổ sung năm 14/6/2005) và Luật đê điều ngày 29/11/2006.
Ngày 13/12/2010, đoàn kiểm tra của Sở Tài nguyên và Môi trường Bình Định
đã phối hợp với đại diện của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông nghiệp, UBND
huyện Phù Mỹ tiến hành kiểm tra khu vực khai thác cát của hộ ông Nguyễn Văn
An và làm việc với UBND xã Mỹ Hiệp để xác minh vụ việc.
Qua kiểm tra, đoàn kiểm tra của Sở Tài nguyên và Môi trường đã phát hiện
như sau:
- Ngày 02/01/2006, UBND xã Mỹ Hiệp ký hợp đồng số 01/HĐ-TĐ cho
thuê bến bãi bồi sông để cho hộ ông Nguyễn Văn An là người dân tại địa
phương xã Mỹ Hiệp được khai thác cát lòng sông trên sông Latinh, thuộc địa
phận thôn Bình Long của xã Mỹ Hiệp. Diện tích khai thác cát là 02ha, rộng
40m, dài 500m dọc theo bờ sông Latinh.
- Hộ ông Nguyễn Văn An có trách nhiệm hằng năm nộp cho ngân sách
UBND xã Mỹ Hiệp với số tiền 10.000.000 đồng/ha/năm để UBND xã sử dụng
vào mục đích xây dựng các công trình phúc lợi tại địa phương và hỗ trợ một số
gia đình chính sách của thôn Bình Long.
- Trong các năm qua, hộ ông Nguyễn Văn An vẫn khai thác cát tại khu vực
trên và hộ ông Nguyễn Văn An đã thực hiện đúng nghĩa vụ theo hợp đồng đã ký
điểm a, khoản 1, Điều 56 của Luật Khoáng sản có quy định Bộ Tài nguyên và
Môi trường cấp phép các loại giấy phép hoạt động khoáng sản còn lại.
Tại điều 7 của Luật Khoáng sản quy định: căn cứ vào nguồn thu từ hoạt động
khai thác và chế biến khoáng sản, Nhà nước hàng năm dành một khoản từ ngân
sách để phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương nơi có khoáng sản được khai
thác, chế biến; tạo điều kiện ổn định sản xuất và đời sống cho bộ phận nhân dân
nơi có khoáng sản được khai thác, chế biến phải thay đổi nơi cư trú, nơi sản
xuất; Tổ chức, cá nhân được phép khai thác, chế biến khoáng sản có trách nhiệm
kết hợp yêu cầu của hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản với việc xây dựng
cơ sở hạ tầng, bảo vệ, phục hồi môi trường, môi sinh và đất đai tại địa phương
theo báo cáo nghiên cứu khả thi đã được chấp thuận; ưu tiên thu hút lao động tại
địa phương vào hoạt động khoáng sản và các dịch vụ liên quan.
Đồng thời, hiện nay UBND tỉnh Bình Định đã quy định mức đóng góp để xây
dựng cơ sở hạ tầng trong khai thác cát của các tổ chức, cá nhân là 3.100
đồng/m3cát, giao cho UBND cấp huyện thu và điều tiết khoản quỹ này. Vì vậy,
UBND xã Mỹ Hiệp thu tiền trong khai thác cát là trái các quy định trên.
Qua đó cho thấy đã có một số tổ chức, cá nhân vi phạm như sau:
- Việc Hội đồng nhân dân xã Mỹ Hiệp đã thông qua Nghị quyết 20/NQ-
HĐND ngày 25/12/2005 và UBND xã Mỹ Hiệp đã ký hợp đồng số 01/HĐ-TĐ
ngày 02/01/2006 cho hộ ông Nguyễn Văn An khai thác thác cát là trái quy định
của Luật Khoáng sản.
- Ông Nguyễn Văn An khai thác cát tại sông Latinh, thuộc thôn Bình Long,
xã Mỹ Hiệp không có giấy phép của cơ quan có thẩm quyền cấp là vi phạm quy
định của Luật Khoáng sản, trong quá trình khai thác cát đã gây sạt lở, ảnh hưởng
đến môi trường là vi phạm các quy định của Luật Bảo vệ môi trường.
Trong thời gian qua, một số doanh nghiệp khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh
Bình Định đã hoạt động không đúng quy định của pháp luật về khoáng sản, đặc
biệt là vi phạm các quy định về môi trường đã gây nhiều bức xúc cho nhân dân
tại một số địa phương của tỉnh, trở thành điểm nóng.
Trên các con sông trên địa bàn tỉnh Bình Định hầu hết xảy ra nạn khai thác
phạm pháp luật đúng đắn, đồng thời phải có biện pháp tổ chức thi hành nghiêm
chỉnh quyết định xử lý vi phạm.
Tại Khoản 3, Điều 6 Nghị định số 160/2005/NĐ-CP ngày 27/12/2005 của
Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Khoáng sản và Luật Sửa
đổi, bổ sung một số điều của Luật Khoáng sản có quy định như sau:
Ủy ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh; Ủy ban nhân dân xã,
phường, thị trấn có thẩm quyền và trách nhiệm quản lý nhà nước về khoáng sản
theo quy định sau đây:
- Thực hiện các biện pháp quản lý, bảo vệ tài nguyên khoáng sản, môi
trường, an toàn lao động trong hoạt động khoáng sản; bảo đảm an ninh, trật tự
xã hội tại các khu vực có khoáng sản;
- Giải quyết theo thẩm quyền các thủ tục giao đất, cho thuê đất, sử dụng cơ
sở hạ tầng và các vấn đề lác có liên quan cho tổ chức, cá nhân được pháp thăm
dò, khai thác, chế biến khoáng sản tại địa phương theo quy định của pháp luật;
- Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về khoáng sản; xử lý vi phạm theo
quy định của pháp luật.
Tại khoản 5, điều 8 của Luật Khoáng sản quy định: nghiêm cấm lợi dụng
chức vụ, quyền hạn để làm trái quy định của pháp luật về khoáng sản.
Vì vậy, với việc cho phép khai thác cát trái phép, vượt thẩm quyền thì cần phải
xử lý để đảm bảo trật tự trong hệ thống pháp luật. Việc khai thác cát gây sạt lở,
ô nhiễm môi trường thì phải xử lý vi phạm hành chính và bắt buộc khắc phục
môi trường.
- Đảm bảo lợi ích của người dân: đây là mục tiêu được xác định nhằm đảm
bảo cho việc giải quyết vụ việc được hợp tình, hợp lý, giảm bớt nguy cơ người
dân có thể khiếu kiện vượt cấp, dẫn đến xảy ra các điểm nóng như tương tự các
vụ việc tranh chấp về đất đai ở Lộ Diêu, huyện Hoài Nhơn hay các vụ titan ở
Nhơn Lý, Quy Nhơn, ở Vĩnh Lợi, Mỹ Thành, Phù Mỹ.
Để thực hiện được mục tiêu này, các cơ quan và cán bộ, công chức hành
chính có thẩm quyền cần phải nghiên cứu các chính sách của Nhà nước đối với
người dân và địa phương nơi có mỏ khoáng sản; các quy định phân cấp quản lý
2. Về hậu quả của vụ việc khai thác cát trái phép:
Việc khai thác cát trái phép trên đã gây ra một số hậu quả như sau:
- Ông Nguyễn Văn An đã khai thác cát trên sông Latinh không có giấy
phép là vi phạm pháp luật, khai thác cát đã gây sạt lở bờ sông, ảnh hưởng đến
môi trường gây bất bình trong nhân dân.
- Việc UBND xã Mỹ Hiệp ký hợp đồng cho hộ ông Nguyễn Văn An khai
thác cát sẽ tạo tiền lệ cho một số người dân khác có thể làm theo hộ ông Nguyễn
Văn An chỉ xin phép với Ủy ban nhân dân xã, không lập hồ sơ xin phép khai
thác cát trình cơ quan có thẩm quyền cấp phép theo quy định. Điều này sẽ rất
nguy hiểm, bởi việc khai thác cát trái phép tràn lan, không đúng quy hoạch,
đúng quy trình khai thác cát sẽ gây các hiện xâm thực bờ sông, ảnh hưởng trực
tiếp đến người dân sống hai bờ sông.
- Niềm tin của nhân dân địa phương đối với chính sách pháp luật về
khoáng sản có thể bị ảnh hưởng, cho rằng các cơ quan nhà nước đã cấp phép
khai thác cát cho hộ ông Nguyễn Văn An đã gây sạt lở bờ sông và việc đó đã
được các cơ quan nhà nước bao che, dung túng ông Nguyễn Văn An.
Tóm lại, có thể thấy rằng sự việc khai thác cát của ông Nguyễn Văn An tuy đơn
giản nhưng đã để lại những người tham gia trong công tác quản lý nhà nước về
khoáng sản nhiều suy nghĩ. Việc quản lý tài nguyên khoáng sản ở cấp cơ sở
chưa được chú trọng nhưng có sự vượt thẩm quyền để việc khai thác cát xảy ra
trái luật và ảnh hưởng môi trường. Tuy nhiên có những nguyên nhân chủ quan
và khách quan. Do vậy, cần thiết phải có biện pháp giải quyết kịp thời, đúng
đắn, đảm bảo đúng pháp luật, nhưng cũng phải vừa có tính tuyên truyền, phổ
biến pháp luật vừa hợp tình hợp lý để giải quyết vụ việc trên.
VI. PHÂN TÍCH LỰA CHỌN PHƯƠNG ÁN XỬ LÝ VỤ VIỆC
Sau vụ việc xảy ra, đoàn kiểm tra của Sở Tài nguyên và Môi trường tổ
chức thảo luận, xem xét giải trình của UBND xã Mỹ Hiệp và báo cáo của hộ ông
Nguyễn Văn An và căn cứ trên cơ sở quy định của pháp luật đề ra các phương
án xử lý là:
1. Đình chỉ việc khai thác cát, tịch thu tang vật là xe đào và xử lý vi phạm
thời với địa phương thuần nông, hộ ông Nguyễn Văn An đã đầu tư thiết bị xe
đào rất tốn kém, bản thân ông không sai chỉ chưa nhận thức được pháp luật về
khoáng sản (mà trách nhiệm thuộc về UBND xã Mỹ Hiệp), nếu xử lý vi phạm
hành chính và tịch thu thiết bị vi phạm là xe đào là không hợp lý, chưa thấu tình
đạt lý và không khả thi. Vậy là phương án 1 không khả thi.
Hai là: đình chỉ việc khai thác cát, buộc khắc phục vi phạm. Phương pháp
này là đúng với pháp luật, tuy nhiên về trách nhiệm của các cơ quan liên quan
như UBND xã Mỹ Hiệp, Hội đồng nhân dân xã Mỹ Hiệp không làm rõ trong
quá trình vi phạm pháp luật về tài nguyên và môi trường.
Phương pháp này chưa làm sáng tỏ trách nhiệm của chính quyền địa
phương, cũng như đảm bảo việc thực thi pháp luật của Nhà nước ở cấp cơ sở. Vì
vậy phương pháp này chưa hợp lý.
Ba là: Thu hồi hợp đồng ký cho khai thác cát số 01/HĐ-TĐ ngày
02/01/2006 của UBND xã Mỹ Hiệp đã ký với hộ ông Nguyễn Văn A, đề nghị
UBND huyện Phù Mỹ kiểm điểm UBND xã Mỹ Hiệp cho khai thác cát trái
thẩm quyền, đề nghị Hội đồng nhân dân huyện Phù Mỹ hủy bỏ Nghị quyết số
20/NĐ-HĐND ngày 26/12/2005 của Hội đồng nhân dân xã Mỹ Hiệp.
Phương pháp này cần thiết, đúng Luật Khoáng sản, đúng quy định của, Luật Tổ
chức HĐND và UBND (khoản 4, Điều 25). Tuy nhiên, đối với phương pháp này
thì việc khai thác cát của Hộ ông Nguyễn Văn An đã gây sạt lở, ảnh hưởng môi
trường nhưng không xử lý, sẽ gây bất bình trong nhân dân, không đảm bảo kỷ
cương của pháp luật.
Thứ tư: Kết hợp hai phương pháp 2 và 3 trên là có cở pháp lý, hội đủ điều
kiện đáp ứng được nhiều các mục tiêu, có tính khả thi cao, giải quyết thấu lý đạt
tình, đảm bảo sự nghiêm minh của pháp luật. Theo tôi chọn phương án xử lý
này.
- Đình chỉ việc khai thác cát: điều này là cần thiết, đảm bảo đúng quy định
của pháp luật. Theo quy định của Luật khoáng sản thì mọi tổ chức cá nhân khai
thác khoáng sản phải được cơ quan có thẩm quyền cấp phép, hộ ông Nguyễn
Văn An được UBND xã Mỹ Hiệp cho phép khai thác cát là trái luật.
Tài nguyên và Môi trường để có văn bản kiến nghị UBND tỉnh Bình Định chỉ
đạo một số vụ việc như sau:
- Yêu cầu UBND huyện Phù Mỹ chỉ đạo tổ chức kiểm điểm UBND xã Mỹ
Hiệp và các cá nhân sai phạm trong việc cho phép hộ ông Nguyễn Văn An khai
thác cát trái thẩm quyền, chậm nhất trong vòng 30 ngày kể từ ngày UBND tỉnh
ra văn bản.
- Đề nghị hội đồng nhân dân huyện Phù Mỹ tổ chức hủy bỏ Nghị quyết số
20/NQ-HĐND ngày 25/12/2005 của Hội đồng nhân dân xã Mỹ Hiệp.
- Yêu cầu Ủy ban nhân dân huyện Phù Mỹ; Ủy ban nhân dân xã Mỹ Hiệp thực
hiện các quy định được quy định tại Khoản 3, điều 6 Căn cứ Nghị định số:
160/2005/NĐ-CP ngày 27/12/2005 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng
dẫn thi hành Luật Khoáng sản và Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật
Khoáng sản như sau:
+ Thực hiện các biện pháp quản lý, bảo vệ tài nguyên khoáng sản, môi
trường; bảo đảm an ninh, trật tự xã hội tại các khu vực có khoáng sản.
+ Giải quyết theo thẩm quyền các thủ tục giao đất, cho thuê đất, sử dụng cơ
sở hạ tầng và các vấn đề lác có liên quan cho tổ chức, cá nhân được pháp thăm
dò, khai thác, chế biến khoáng sản tại địa phương theo quy định của pháp luật.
+ Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về khoáng sản; kiểm tra,
giám sát và xử lý vi phạm theo quy định của pháp luật.
VI. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
Tình huống đã nêu trên đây là tình huống có thật, đang được các cơ quan
Nhà nước có thẩm quyền giải quyết. Việc giải quyết theo phương án đã được
cho sẽ chuyển biến tích cực nhận thức pháp luật về tài nguyên và môi trường ở
cấp cơ sở, cụ thể là trên địa bàn xã Mỹ Hiệp, huyện Phù Mỹ.
Đồng thời, qua nghiên cứu vụ việc trên và tình hình tại địa phương, để
quản lý nhà nước tốt về tài nguyên và môi trường, tôi xin nêu một số vấn đề kiến
nghị như sau:
Về mặt thể chế: đề nghị đơn giản hóa thủ tục hành chính trong công tác
cấp phép khai thác khoáng sản, đặc biệt là loại cát xây dựng lòng sông. Đơn giản
2. Luật Khoáng sản, số hiệu 2/1996/QHIX ngày 20/3/1996.
3. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật khoáng sản, số hiệu
46/2005/QH11 ngày 27/6/2005.
3. Luật Bảo vệ môi trường, số hiệu 52/2005/QH11 ngày 12/12/2005.
4. Luật đê điều, số hiệu 79/2006/QH11 ngảy 29/11/2006.
5. Nghị định số: 160/2005/NĐ-CP ngày 27/12/2005 của Chính phủ quy định chi
tiết và hướng dẫn thi hành Luật Khoáng sản và Luật Sửa đổi, bổ sung một số
điều của Luật Khoáng sản
6. Nghị định số 07/2009/NĐ-CP ngày 22/01/2009 của Chính phủ Sửa đổi, bổ
sung một số điều của Nghị định 160/2005/NĐ-CP ngày 27/12/2005.