Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
A. ĐẶT VẤN ĐỀ:
I. Lời nói đầu
Môi trường bị ô nhiễm nặng “Tài nguyên bị suy thoái, cạn kiệt, đa dạng
sinh học bị suy giảm, biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, khó lường . . . Môi
trường Việt Nam đang diễn biến phức tạp” (trích báo mạng)
Hiện nay, làm thế nào để bảo vệ môi trường sinh thái là vấn đề không chỉ
diễn ra trên cả nước mà trên toàn thế giới.
Vấn đề ô nhiễm môi trường đã và đang trở nên nghiêm trọng ở nông thôn
Việt Nam. Chưa bao giờ lượng rác thải nhiều như bây giờ. Rác thải do người
dân vứt ra khắp mọi nơi, từ ven nhà, đường làng ngõ xóm, kênh mương, ao, hồ,
đến bờ ruộng, ven đê, chỗ nào cũng có rác thải.
Mặc dù các cấp, các ngành đã có nhiều cố gắng, và đã tìm ra những biện
pháp cụ thể, thiết thực, khả thi để giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường. Nhưng
môi trường vẫn không ngừng bị ô nhiễm.
Không ai khác chính nhà trường phải có nhiệm vụ giáo dục, rèn luyện cho
học sinh ý thức, kĩ năng, thói quen bảo vệ môi truờng. Các em phải có được
những kiến thức cơ bản và hành động cụ thể để giữ gìn vệ sinh môi trường nơi
mình học tập và sinh sống.
Để làm được điều đó thì ngay từ bậc học mầm non ngành giáo dục đã có
những chương trình hành động giáo dục cụ thể lồng ghép vào các tiết học của bé
như: “Bé với an toàn giao thông và bảo vệ môi trường”. Ở bậc tiểu học vấn đề
môi trường đã đưa vào môn học tự nhiên và xã hội bằng những bài học cụ thể
như “Giữ gìn lớp học sạch đẹp (Bài 17 sách tự nhiên và xã hôi lớp1), Giữ sạch
môi trường xung quanh nhà ở (Bài 13 sách tự nhiên và xã hội lớp 2 )”. Ở bậc
trung học, giáo dục môi trường đựơc tích hợp vào trong các tiết học qua các
môn học như địa lí, hoá học, vật lí, sinh học Ở một số trường giáo viên đã có
những buổi ngoại khóa giáo dục cho các em về vấn đề môi trường.
1
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
Trong những năm qua, giáo dục môi trường cho học sinh trong các trường
dục trí dục hay uốn nắn những hành vi đạo đức mà quên đi việc giáo dục môi
trường cho học sinh.
Từ các nguyên nhân trên dẫn đến tình trạng có nhiều học sinh học đến
trung học phổ thông vẫn chưa biết quét nhà, quét lớp, chưa biết đổ rác đúng nơi
quy định. Khi giao nhiệm vụ làm vệ sinh, các em chỉ làm đối phó, rác bẩn thì
quét và tấp vào cuối lớp, hoặc nếu mang đi đổ thì đổ bừa bãi. Các em chưa biết
làm sạch môi trường nơi mình sinh sống và học tập. Ý thức giữ gìn vệ sinh môi
trường còn nhiều hạn chế.
Có lẽ hơn lúc nào hết cần phải có những biện pháp, cách giáo dục cụ thể về
vấn đề môi trường đối học sinh trung học phổ thông ở vùng nông thôn.
Là một giáo viên đã có gần mười năm làm công tác chủ nhiệm, bằng
những trải nghiệm của bản thân tôi thấy rất cần thiết phải đưa giáo dục môi
trường vào các tiết sinh hoạt cuối tuần. Tôi xin đề xuất một số giải pháp rút ra từ
kinh nghiệm chủ nhiệm của bản thân mà theo tôi là đem lại hiệu quả thiết thực
nhất là: Giáo dục cho học sinh THPT giữ gìn vệ sinh môi trường thông qua
lồng ghép trong tiết sinh hoạt cuối tuần.
III. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
1. Đối tượng nghiên cứu: đề tài nghiên cứu và thực hiện các biện pháp
giáo dục ở lứa tuổi học sinh trung học độ tuổi từ 15 đến 18 tuổi.
2. Phạm vi nghiên cứu: tập thể học sinh lớp 10A2 năm học 2012-2013 tại
trường trung học phổ thông Nông Cống 3
3
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
I. Vai trò của tiết sinh hoạt chủ nhiệm cuối tuần, trong việc lồng ghép
giáo dục môi trường:
Sinh hoạt lớp cuối tuần: là một dạng hoạt động giáo dục tập thể, là một
hình thức tổ chức tự quản cho học sinh và là một trong những biện pháp cơ bản
góp phần xây dựng tập thể học sinh đoàn kết. Chính thông qua các giờ sinh hoạt
lớp các em bày tỏ, chia sẻ tâm tư, tình cảm và tự đánh giá nhận xét nhau, thẳng
6. Nguyễn Đức Tú (Tượng Sơn): Nhóm trưởng nhóm 4
2. Nhiệm vụ của ban vệ sinh môi truờng:
Ban vệ sinh môi trường có nhiệm vụ giống như ban học tập là theo dõi,
nhắc nhỡ, giúp đỡ các bạn trong lớp giữ gìn vệ sinh môi trường nơi mình sinh
sống và học tập. Dưới sự cố vấn của giáo viên chủ nhiệm, ban vệ sinh môi
trường phải xây dựng kế hoạch hoạt động cho cả năm học. Cụ thể là đưa ra
phong trào” Sạch nhà, sạch trường, sạch đường đi” đồng thời đưa ra kế hoạch
hoạt động của từng tháng:
Các chủ đề hoạt động của từng tháng
Tháng 9: Tìm hiểu môi trường xung quanh lớp học.
Tháng 10: Tìm hiểu môi trường xung quanh nhà ở
Tháng 11: Tìm hiểu về đổ rác thải, nước thải của nhà trường
Tháng 12: Tìm hiểu về đổ rác thải của làng, xã nơi sinh sống
Tháng 1: Tìm hiểu về ô nhiễm nguồn nước ở địa phương
Tháng 2: Các giải pháp cụ thể giải quyết vấn đề môi trường ở trường học
Tháng 3: Các giải pháp cụ thể giải quyết vấn đề môi trường ở làng, xã
Tháng 4: Tổ chức cuộc thi hát về các bài hát có nôi dung bảo vệ môi
trường
Tháng 5: Đánh giá hoạt động của năm học. Xếp loại thi đua.
Sau khi hoàn thành kế hoạch, giáo viên chủ nhiệm nêu rõ những hành
động cụ thể của từng tháng, yêu cầu các em tham gia tích cực và có hiệu quả.
Em nào có giải pháp về môi trường hợp lí nhất, khả thi nhất sẽ được tuyên
dương và khen thưởng, em nào thực hiện chưa tốt sẽ bị nhắc nhỡ và phê bình.
5
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
Tháng 9: Tìm hiểu môi trường xung quanh lớp học, môi trường có đảm
bảo vệ sinh không, có nhân tố nào làm ô nhiễm môi trường xung quanh lớp học
không? Các biện pháp hạn chế sự ô nhiễm đó, nếu có. Ban vệ sinh môi trường
làm việc trong một tháng và báo cáo vào tiết sinh hoạt cuối tuần của tuần cuối
cùng của tháng 9.
hoạt cuối tuần của tuần cuối cùng của tháng 3. Nhóm nào có giải pháp hiệu quả
nhất, khả thi nhất sẽ được tuyên dương và khen thưởng.
Tháng 4: Giao nhiệm vụ cho các nhóm chuẩn bị các tiết mục văn nghệ,
giáo viên chủ nhiệm và ban vệ sinh môi trường chuẩn bị các khâu cần thiết để tổ
chức cuộc thi. Nguồn kinh phí được trích từ quỹ lớp, ban giám khảo sẽ mời các
thầy cô có năng khiếu về âm nhạc trong trường, thời gian tổ chức là tiết sinh
hoạt của tuần cuối cùng của tháng 4.
Tháng 5: Ban vệ sinh môi trường tổng hợp kết quả hoạt động của cả
năm học, xếp loại thi đua cho từng bạn, giáo viên chủ nhiệm duyệt, thông báo và
trao thưởng vào tiết sinh hoạt cuối cùng của năm học.
III. Nội dung cụ thể của một số tiết sinh hoạt có nội dung lồng ghép
giáo dục môi trường.
Tiết sinh hoạt cuối tuần của tháng 9:
Tìm hiểu môi trường xung quanh lớp học
Mục tiêu:
- Về kiến thức: Học sinh hiểu rõ hơn về giữ sạch lớp học và môi trường
xung quanh lớp học là bảo vệ sức khoẻ cho chính mình và bạn bè xung quanh.
Hiểu được vai trò của bản thân trong việc giữ gìn vệ sinh chung.
- Về kĩ năng: Qua tiết sinh hoạt này học sinh biết cách làm vệ sinh lớp
học đúng quy định. Biết rằng tiết kiệm giấy cùng là một cách để bảo vệ môi
trường.
Chuẩn bị:
- Giáo viên: Chuẩn bị một số câu hỏi về vệ sinh môi trường xung quanh
lớp học. Tìm hiểu các biện pháp giữ gìn vệ sinh lớp học và xung quanh lớp học.
7
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
- Học sinh: Tìm hiểu môi trường xung quanh lớp học
- Ban vệ sinh môi trường: Tổng hợp ý kiến của các bạn trong nhóm và
nôi dung thảo luận trong tiết sinh hoạt.
Thời gian lồng ghép: Khoảng 20 phút
ướt. Đó chính môi trường sinh sống
của các loại ruồi, muỗi và các kí sinh
trùng gây bệnh. Đề nghị các bạn làm
vệ sinh sắp tới phải chú ý.
Giáo viên đưa ra một số câu hỏi
về vấn đề bảo vệ môi trường.
Hỏi: Rác thải chủ yếu ở lớp học
là gì?
Hỏi: Tìm hiểu các loại giấy mà
các bạn học sinh vứt bừa bãi.Tiết
kiệm giấy có phải là bảo vệ môi
trường không? Vì sao?
Gv: Môi trường sống quanh ta
ngày càng xấu đi, vậy hãy bảo vệ
chúng từ những việc làm nhỏ nhất
trong chính cuộc sống của mình.
- Yêu yều ban vệ sinh môi trường
thông báo kế hoạch làm vệ sinh lớp
học.
Gv: Yêu cầu các nhóm mang
dụng cụ và làm vệ sinh lớp học sau
- TL: Giấy là rác thải chủ yếu.
- TL: +Qua quan sát chủ yếu là các bài
kiểm tra, giấy nháp.
+ Tiết kiệm giấy cũng là một việc
làm để bảo vệ môi trường. Vì giấy được
làm từ tre, nứa, bạch đàn Sử dụng giấy
bừa bãi đồng nghĩa với chặt, phá cây
xanh, pha hoại môi trường.
Nhóm1: quét mạng nhện trong lớp và
vệ sinh nhà ở và xung quanh nhà ở.
- Ban vệ sinh môi trường: Tổng hợp ý kiến của các bạn trong nhóm và nôi
dung báo cáo trong tiết sinh hoạt.
Thời gian lồng ghép: Khoảng 25 phút
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- GV: Tìm hiểu môi trường
xung quanh nhà ở
Hỏi: Các em đã tìm hiểu được
những gì về môi trường xung quanh
nhà ở của chính mình?
Ban vệ sinh môi trường: Qua ý
kiến của các bạn thì vấn đề chủ yếu mà
các bạn đề cập đến là rác thải, vệ sinh
10
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail: Hỏi: Ở gia đình các em đã làm
gì và sẽ làm gì để giữ gìn vệ sinh môi
trường nơi mình sinh sống.
GV: Hiện nay báo động tại các
vùng nông thôn là chất thải sinh hoạt.
Cuộc sống của người dân được cải
thiện, nhu cầu xả rác cũng không
ngừng được tăng lên. Trong khi đó ý
thức vệ sinh cộng đồng của bộ phận
dân cư chưa thực sự tốt, cơ sở hạ tầng
chuông trại của gia đình và các hộ gia
đình xung quanh.
HS1: Nhà em ở gần một nhà nuôi
Để bảo vệ sức khoẻ cho mình
và người thân trong gia đình thì việc
đầu tiên là phải có ngôi nhà gọn gàng,
sạch sẽ, thoáng mát. Các em phải có ý
kiến đóng góp cho bố, mẹ và những
người xung quanh về tác hại của việc
làm ô nhiễm môi trường.
Về gia đình các em phải là
những người chủ động làm vệ sinh
nhà ở và xung quanh nhà ở. Các bạn
trong ban vệ sinh môi trường sẽ đi
kiểm tra và báo cáo kết quả bạn nào
làm tốt, bạn nào làm chưa tốt.
Ban vệ sinh môi trường tổng hợp
ý kiến của các bạn. Phân công các bạn
theo dõi hoạt động của các bạn trong
lớp.
Ban vệ sinh môi trường thông báo
kết quả xếp loại thi đua của tháng 10 và
nôi dung hoạt động của tháng 11
Tiết sinh hoạt cuối tuần của tháng 11
Tìm hiểu về đổ rác thái, và xả nước thải ở trường học.
Mục tiêu:
Về nhận thức: Học sinh hiểu được ý nghĩa của việc giữ gìn vệ sinh trường
học, nơi công cộng.
12
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
Về kĩ năng: Có hành vi đúng đắn như đổ rác đúng quy định, đi vệ sinh
đúng quy định, chủ động tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường ở trường
học và địa phương.
- Hs: Chủ yếu là giấy, túi nilông,
vỏ kẹo và các loai chai nhựa.
Hs: Em và một số bạn trong lớp
vẫn còn vứt rác bừa bãi.
13
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
học sinh vứt rác bừa bãi em có nhắc
nhỡ không?
Hỏi: Nhà vệ sinh trường ta có
đảm bảo vệ sinh không?
Hỏi: Làm thế nào để giữ gìn vệ
sinh trường học?
GV: Để giữ gìn môi trường thì
quan trong nhất vẫn là ý thức của mọi
người. Vì vậy các em phải là những
học sinh tích cực trong việc giữ gìn
vệ sinh truờng học. Hãy giữ cho
trường học không rác thải, không bụi
bẩn. Nếu thấy các học sinh khác vứt
rác bừa bãi các em hãy tự nhặt và bỏ
vào thùng rác gần đó và hãy nhắc nhỡ
lịch sự. Hãy trồng và chăm sóc vườn
hoa cạnh lớp để có môi trường sạch
hơn, đẹp hơn.Hs: Đầu năm học thì các nhà vệ
sinh đều bẩn, đến nỗi các em không
dám đi vệ sinh. Từ khi nhà vệ sinh mới
được sử dụng thì các em thấy sạch sẽ
pháp khắc phục.
- Ban vệ sinh môi trường: Tổng hợp ý kiến của các bạn trong lớp, chuẩn
bị nội dung báo cáo.
Thời gian tích hợp: Khoảng 20 phút
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Nội dung tiết sinh hoạt: Tìm hiểu
về rác thải ở địa phương.
Hỏi: các em đã tìm hiểu được
những gì về rác thải ở làng, xã nơi các
em sinh sống.
Ban vệ sinh môi trường: Tập hợp
ý kiến của các bạn trong các nhóm thì
rác thải ở các làng xã đều có chung
một đặc điểm là vứt bừa bãi, không có
người thu gom, không có nơi đổ cụ thể.
Vì vậy rác được bà con nhân dân vứt ở
15
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
GV: Các em nói đúng, hiện nay
rác thải sinh hoạt ở nông thôn đang là
vấn đề được chú ý nhiều nhất. người
dân nông thôn xưa nay còn phải quan
tâm đến vấn đề mưu sinh, khi cuộc
sống chưa đảm bảo thì bảo vệ môi
trường là việc thứ yếu. Họ đâu biết
rằng những việc làm nguy hại đến môi
trường chính là nguyên nhân gây các
bệnh như ung thư, mắt hột, đường ruột,
tiêu chảy Nó ảnh hưởng trực tiếp đến
sức khoẻ của họ và những người xung
Các em là những chủ nhân trong tương
lai gần, hãy tập cho mình thói quen bảo
vệ và giữ gìn vệ sinh môi trường bằng
những việc làm nhỏ nhất.
Ban vệ sinh môi trường tập hợp
và báo cáo những bạn đã tham gia tích
cực.Xếp loại thi đua tháng 12 và nội
dung hoạt động tháng 1
Tiết sinh hoạt cuối tuần của tháng 1
Tìm hiểu về nguồn nước sinh hoạt ở gia đình và nguồn nước phục vụ
cho sản xuất nông nghiệp ở địa phương.
Mục tiêu:
Về kiến thức: Học sinh hiểu được mức độ nguy hiểm của nguồn nước bị ô
nhiễm. Biết các biện pháp cơ bản hạn chế sự ô nhiễm đó.
Về kĩ năng: Có những hành vi đúng đắn trong việc giữ gìn vệ sinh nguồn
nước sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp
Chuẩn bị :
- GV: Một số câu hỏi về vấn đề ô nhiễm nguồn nước.
- HS: Tìm hiểu về nguồn nước sinh hoạt và nguồn nước phục vụ cho sản
xuất nông nghiệp ở địa phương.
- Ban vệ sinh môi trường tổng hợp ý kiến của các bạn và nôi dung báo
cáo trong tiết sinh hoạt.
Thời gian lồng ghép: Khoảng 20 phút
17
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Nôi dung: Tìm hiểu nguồn nước
sinh hoạt ở gia đình và nguồn nước
sinh hoạt ở địa phương.
GV: Yêu cầu ban vệ sinh môi
18
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
hàng ngày, dưới tốc độ phát triển như
hiện nay con người đã vô tình làm ô
nhiễm nguồn nước bằng các hoá chất,
chất thải từ các xí nghiệp, nhà máy,
bệnh viện, làng nghề Theo thống kê
thì có đến 70% dòng sông, 45% vùng
ngập nước, 40% bãi biển bị ô nhiễm.
Nước nông nghiệp mà bà con
nhân dân sử dụng hiện nay chắc chắn
đang bị ô nhiễm, và càng trở nên
nghiêm trọng hơn khi người dân thoải
mái dùng hoá chất, vứt bao bì thuốc trừ
sâu bừa bãi trên đồng ruộng.
Nước sinh hoạt cùng là vấn đề
mà ta phải nhấn mạnh. Nguồn nước bị
ô nhiễm có thể gây các bệnh như tiêu
chảy, viên gan, nặng hơn là ung thư
Hiện nay trên địa bàn huyện ta chỉ
có một số xã là dùng nước sạch. Còn
đa phần la dùng nước chưa qua xử lí.
Để đảm bảo nguồn nước sạch cho các
gia đình ở nông thôn trước hết cần có
quy hoạch khai thác và sử dụng hợp lí.
Đối với giếng nước cần được xây dựng
thành, nền và vách giếng chắc chắn,
tránh nước bị ô nhiễm bề mặt. Cần hết
sức chú ý đến thau rửa dụng cụ lấy
nước như gàu, máy bơm,và dụng cụ
20
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
Nhưng đi vào từng lớp thì có rất
nhiều lớp làm tốt vệ sinh lớp học,
song vẫn còn một số lớp làm chưa
tôt, rác thải được tấp vào góc cuối
lớp, mạng nhện không được quét,
bàn ghế để không ngay ngắn, rác
khu vực nhà xe sau mỗi buổi học rất
nhiều.
Hỏi: Các em đã tìm ra những
giải pháp nào để giữ gìn vệ sinh
trường học sạch đẹp.
Hỏi: Là học sinh em sẽ làm gì
để giữ gìn trường học sạch sẽ?
Ban vệ sinh môi trường: Qua ý kiến
của các bạn trong lớp ta có thể làm trường
học sạch đẹp hơn theo các bước sau:
- Vệ sinh phòng học: Tất cả các lớp
đều phải tham gia làm vệ sinh phòng học
sạch sẽ như lau dọn bàn ghế, sàn phòng
học, cửa ra vào, cửa sổ, bảng đen, quét
mạng nhện. Ban nề nếp theo dõi và nhắc
nhỡ các lớp làm chưa tốt và tuyên dương
các lớp làm tốt.
- Phân công cho mỗi lớp thu gom rác
thải ở sân trường và các khu vực nhà xe,
nhà vệ sinh, sân thể dục mỗi tuần một lần.
ban nề nếp theo dõi và cũng xếp loại thi
đua cho các lớp.
kiến của các bạn trong lớp.
Ban vệ sinh môi trường: Qua ý kiến
của các bạn trong lớp thì chúng ta có thể
xử lí rác thải ở làng, xã theo các bước
sau:
Bước1: Mỗi gia đình phải tự thu
22
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
GV: Ngoài các bước mà ban vệ
sinh môi trường tổng hợp được thì
còn giải pháp nào để xử lí rác thải
nữa không?
Gv: Vấn đề rác thải ở nông thôn
đang là vấn đề nóng của toàn xã hội.
Ngoài các biện pháp mà các em đưa
ra chúng ta có thể huy động các tổ
chức như hội phụ nữ, đoàn thanh
niên, hội nông dân tham gia vào
công tác vệ sinh như thu gom rác thải
ở ao, hồ, kênh, mương Quét dọn
đường làng ngõ xóm
Biện pháp xử lí rác thải ở nông
thôn hiện nay chủ yếu là chôn và đốt.
gom rác thải, phân loại rác thải.Nếu là
rác thải hữu cơ thì đổ vào hố rác gia
đình ở góc vườn.Nếu là rác thải không
phân huỷ như túi bóng, chai nhựa thì
gom lại và bỏ đúng nơi quy định.
Bước 2: Mỗi làng thành lập tổ thu
gom rác thải, thu gom vào giờ quy định.