TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH
PHÂN TÍCH HỆ SINH THÁI VÀ RỪNG
TRÀM TRÀ SƯ - AN GIANG, TỪ ĐÓ ĐỀ
XUẤT BIỆN PHÁP PHỤC HỒI, BẢO VỆ
TÀI NGUYÊN BỀN VỮNG
Nhóm thực hiện
Dương Thanh Nhi B1309301
Nguyễn Công Quang B1309318
Nguyễn Thị Minh Thùy B1309334
La Thị Anh Thư B1309336
Nguyễn Thị Thanh Trúc B1309349
1
Ngày hoàn thành: Tháng 2/2015
CHƯƠNG 1
GIỚI THIỆU
1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Ngày nay môi trường toàn cầu đang có những biến đổi theo chiều
hướng
xấu. Sinh quyển đang bị thoái hoá và môi trường sinh thái bị khủng hoảng.
Môi trường sống đang bị ô nhiễm. Tài nguyên sinh vật và tài nguyên rừng bị
cạn kiệt. Tài nguyên đất đang bị suy giảm. Tài nguyên nước ngọt bị suy giảm
và ô nhiễm. Khí hậu đang thay đổi và gây ra nhiều hậu qủa xấu. Những biến
đổi này là kết quả của các quá trình tự nhiên hoặc do hoạt động của con người.
Vì thế, vấn đề bảo vệ môi trường đang là mối quan tâm to lớn của toàn thế
giới.
Để bảo vệ môi trường sống, cộng đồng thế giới đã cam kết cùng nhau
sử dụng tiết kiệm các nguồn tài nguyên, giảm sự can thiệp vào các hệ sinh thái
tự
nhiên, đồng thời gia tăng sự phục hồi và phát triển những nguồn tài nguyên
mới.
cảnh quan rừng tràm Trà Sư, để đáp ứng nhu cầu du lịch sinh thái và phục vụ
công tác nghiên cứu bảo tồn môi trường.
Chính vì vậy, để hiểu rõ hơn về hệ sinh thái rừng tràm Trà Sư nhóm
chúng tôi chọn đề tài: “Phân tích hệ sinh thái rừng tràm Trà Sư – An
Giang. Từ đó đề xuất biện pháp phục hồi, bảo vệ tài nguyên bền vững”.
1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
1.2.1 Mục tiêu chung
Phân tích hệ sinh thái và phát triển du lịch ở rừng tràm Trà Sư – An
Giang. Từ đó đề xuất biện pháp phục hồi, bảo vệ tài nguyên bền vững
1.2.2 Mục tiêu cụ thể
- Tìm hiểu hệ sinh thái và hiện trạng hệ sinh thái rừng tràm Trà Sư – An
Giang.
- Phân tích giá trị tài nguyên rừng ở Việt Nam.
- Đề xuất các biện pháp bảo vệ hệ sinh thái và phát triển du lịch rừng
tràm Trà Sư – An Giang.
1.3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
1.3.1 Không gian: Rừng tràm Trà Sư – An Giang.
1.3.2 Thời gian: Tháng 01/ 2015 đến tháng 02/ 2015.
1.3.3 Đối tượng nghiên cứu: Hệ sinh thái rừng tràm Trà Sư – An
Giang.
CHƯƠNG 2
PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1 PHƯƠNG PHÁP LUẬN
2.1.1 Các khái niệm cơ bản
2.1.1.1 Hệ sinh thái là gì?
3
Tài nguyên
Tài nguyên tái sinh
Tài nguyên không tái sinh
-Đất
Tài nguyên thiên nhiên được chia thành 2 loại : tài nguyên tái tạo được
(tài nguyên phục hồi) và tài nguyên không tái tạo (tài nguyên không phục
hồi) .
- Tài nguyên tái tạo : nguồn tài nguyên sau khi sử dụng có thể tái sinh
(đất, rừng, biển, tài nguyên nông nghiệp ) .
- Tài nguyên không tái tạo : nguồn tài nguyên sau khi khai thác và sử
dụng bị cạn kiệt dần (tài nguyên khoáng sản ) .
Con người là một trong những nguồn tài nguyên quan trọng nhất cho sự
phát triển của mỗi Quốc Gia .
4
Nguồn: Tài liệu sinh thái học, Đại học Cần Thơ
2.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Phần lớn dữ liệu thứ cấp mà đề tài sử dụng có nguồn từ những bài báo,
tạp chí, bài nghiên cứu, luận án, luận văn của các nhà nghiên cứu có liên quan
đến rừng tràm Trà Sư được đăng tải trên Internet. Chính vì thế, để đảm bảo
tính chính xác của số liệu, nhóm tôi sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích,
so sánh, đối chiếu, sử dụng những website đáng tin cậy để lựa chọn và lọc ra
những dữ liệu có tính chính xác cao nhất.
CHƯƠNG 3
GIỚI THIỆU CHUNG VỀ RỪNG TRÀM TRÀ SƯ
3.1 VỊ TRÍ ĐỊA LÝ
Rừng tràm Trà Sư thuộc xã Văn Giáo, huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang.
Nằm ở tọa độ 1033’ đến 1036’ Bắc và 10502’ đến 10504’ Đông, là một vùng
nhỏ (khoảng 860ha), vuông vắn, tổng diện tích tự nhiên của rừng tràm Trà Sư
là 874,16 ha.
Nguồn: , 2010
Hình 3.1 Bản đồ toàn cảnh du lịch An Giang
3.2 TẦM QUANG TRỌNG CỦA RỪNG TRÀM TRÀ SƯ
Rừng tràm Trà Sư trên đất ngập nước với các trảng cỏ ngập nước đặc
trưng của An Giang thuộc dạng rừng phòng hộ nằm trong quy hoạch bảo vệ đa
nghiên cứu du lịch, trong đó có gần 6.000 khách quốc tế.
Nguồn:
UBND tỉnh An Giang đã chọn du lịch làm mũi đột phá, khai thác tiềm
năng song song với cây lúa và con cá, và rừng tràm Trà Sư hiện nay rất thích
hợp cho phát triển du lịch. Rừng tràm Trà Sư sẽ được xây dựng thành khu du
lịch sinh thái hấp dẫn bằng cách mở thêm vùng đệm 205 ha để tạo điều kiện
cho cộng đồng dân cư cùng tham gia làm kinh tế, đồng thời cũng nâng cao
chất lượng dịch vụ đi kèm, tạo việc làm, tăng thu nhập cho nhân dân; có chính
sách cho người đầu tư.
6
Trước mắt tiến hành xây dựng nhà chờ cho khách, bổ sung chức năng
du lịch cho hạt kiểm lâm Trà Sư để rừng tràm Trà Sư không chỉ là nơi các
loài động, thực vật trên cạn và thủy sinh sống hài hòa, phát triển bền vững
trong môi trường tự nhiên hoang dã đa dạng sinh học, mà còn là điểm du lịch
hấp dẫn du khách và nâng cao đời sống kinh tế cho cộng đồng khu vực biên
giới An Giang.
Rừng tràm Trà Sư giữ vai trò quan trọng là rừng đặc dụng phòng hộ,
bảo vệ cảnh quan môi trường, vì vậy sẽ tập trung phát triển kinh tế, du lịch gắn
với lợi ích cộng đồng nhưng không phá vỡ cảnh quan thiên nhiên, đảm bảo
chế độ quản lý nước nghiêm ngặt và không gây tiếng ồn, không đầu tư cơ sở
hạ tầng kiên cố tại rừng tràm Trà Sư.
Rừng tràm Trà Sư có tổng diện tích 845 ha (trong đó 735 ha có rừng,
còn lại 110 ha là kinh, đê và đất chưa có rừng), đặc điểm dân cư sinh quanh
chủ yếu là đồng bào dân tộc khmer với 634 hộ, 3.078 nhân khẩu. Rừng tràm
Trà Sư được thiên nhiên ưu đãi có tài nguyên du lịch tự nhiên và nhân văn rất
phong phú, đặc sắc nhất là cảnh quan rừng tràm trong mùa nước nổi (từ tháng
7 - tháng 12 dương lịch hàng năm).
Rừng tràm Trà Sư nằm trên tuyến du lịch liên hoàn: thành phố Long
Xuyên - Châu Đốc (có lễ hội Vía Bà Chúa xứ Núi Sam) - Tịnh Biên (khu du
lịch Núi Cấm - rừng tràm Trà Sư ) - huyện Tri Tôn (đồi Tức Dụp - Nhà mồ Ba
quân 14m. Độ ngập sâu của nước trong mùa mưa 1,2 - 2m. Vùng này có dơi
cư trú rất đông nên được bảo vệ nghiêm ngặt.
+ Sinh cảnh rừng tràm trung niên: mật độ cây khá dày 10.900 cây/ha.
Độ tàn che lâm phần 0,6 - 0,7. Đường kính 8 -10cm. Chiều cao bình quân
11m. Độ ngập sâu của nước trong mùa mưa là 1,1 -1,4m. Cây tái sinh, thực bì,
dây leo bụi rậm hầu như không có. Tràm ở đây phần lớn các khoảnh đã được
chặt tỉa thưa nên rất thoáng, đẹp trừ những khu vực có sân chim. Ở sinh cảnh
rừng tràm này hiện có 3 sân chim nằm ở phía Đông Nam với mật độ chim khá
đông đúc, làm tổ và sinh con ở đó.
8
Tràm trung niên Tràm thành thục
Nguồn: www.baomoi.com Nguồn:
Hình 4.1 Rừng tràm trung niên và rừng tràm thành thục
- Các kiểu quần xã thực vật thân gỗ trên bờ kênh, rạch:
+ Sinh cảnh thực vật gỗ Bạch đàn (Eucalyptus) và tràm Úc (Melaleuca
leucadendra) trồng xen kẽ với nhau sinh trưởng và phát triển khá tốt chỉ được
trồng 2 bên bờ kênh có độ cao không bị ngập nước vào mùa mưa.
+ Sinh cảnh thực vật thân gỗ cây tràm Úc (Melaleuca leucadendra) và
tràm (Melaleuca cajuputi) được trồng trên các đường kênh phân khoảnh. Cả
hai loài tràm này được trồng cùng một thời điểm 1 - 2 năm đều có sự sinh
trưởng và phát triển tốt.
- Các kiểu quần xã thực vật thủy sinh trên kênh rạch.
+ Sinh cảnh sen (Nelumbo nucifera) diện tích nhỏ nằm phía Nam rừng
Trà Sư, sinh trưởng và phát triển tốt với độ che phủ mặt nước trên 60%.
+ Sinh cảnh thực vật súng (Nymphaea) và cỏ nhỉ cán (Utricularia): độ
che phủ 60-70% mặt nước. Thành phần thực vật chủ yếu là loài súng trắng
(Nymphaea pubescens), súng chỉ (Nymphaea tetragona), súng lam (Nyphaea
nouchali), rong nhỉ cán (Utricularia) rong đuôi chồn (Ceratophyllum
demersum) rong đuôi chó (Myriophyllum).
+ Sinh cảnh thực vật bèo cám (Lemna minor L), bèo tai tượng (Pistia
+ Cò trắng mỏ chân đen nhỏ (Egretta gazetta); Cò trắng mỏ vàng chân
xanh nhạt nhỏ (Egretta alba): hai loài cò này có kích thước cơ thể nhỏ, lông
trắng, cư trú tại đây với số lượng lớn (quan sát được vào buổi chiều chim đi ăn
về).
+ Cò (Ciconia ciconia) to, đặc trưng phần đuôi và chót cánh màu đen.
+ Vạc lông đen đốm (Nycticorax nycticorax); Vạc lưng xanh
(Nycticorax sp.): quan sát nhiều ở khu vực chim làm tổ ở khu 5a
+ 2 loài chim hiếm trong sách đỏ (website vietbao đề cập): cò Ấn Độ
hay nhang sen (Mycteria) và điêng điểng hay cò cổ rắn (Anhinga) có lẽ sống
chung với cò lớn (Ciconia).
+ Cốc cồng cộc (Phalacrocorax).
Các loại chim khác quan sát được:
+ Gà gô (Rallus), gà nước (Tringa, Charadrius): các loài gà này chạy và
lũi rất nhah trên thảm sen, bèo cái để kiếm côn trùng, ếch, nhái.
+ Thằng chài (Alcedo): có màu lông rất đẹp, lượn rất nhanh để bắt cá.
+ Bìm bịp.
Nguồn: Bùi Xuân An và cộng sự, 2012
4.1.2.2 Động vật thủy sản nói riêng
Cá: Tổng cộng 66 loài cá được tìm thấy ở rừng tràm Trà Sư thuộc 8 bộ,
20 họ, 48 giống. Đa dạng thành phần loài cá phong phú, chiếm khoảng 26%
tổng thành phần loài cá vùng ĐBSCL. Tính đa dạng về thành phần loài cá ở
đây khá cao thể hiện ở bậc loài và các bậc khác như bậc giống, bậc họ, bậc bộ.
10
Nguồn: Vũ Vi An và cộng sự, 2011
Bảng 4.1 Cấu trúc hình thành loài cá ở rừng tràm Trà Sư
Giáp xác: Tổng cộng có 4 loài giáp xác (Caridea), chiếm 22,22% tổng
thành phần loài tôm nước ngọt vùng ĐBSCL và 2 loài cua (Brachyura) cũng
thuộc bộ Decapoda). Đa dạng cấu trúc thành phần được thể hiện như sau:
Nguồn: Vũ Vi An và cộng sự, 2011
Bảng 4.2 Thành phần loài giáp xác ở rừng tràm Trà Sư
(đường kính tính tại điểm có chiều cao ngang ngực trung bình) là 1cm với độ
tàn che xấp xỉ 67%.
Rừng tràm non có mật độ dày đặc, khoảng 8 cây/m2, chiều cao trung
bình 4cm và độ tàn che xấp xỉ 90%. Các quần xã trảng cỏ chủ yếu là đồng cỏ
năng ngọt Eleocharis dulcis tại các vùng nước ngập có sự tham gia của trang
Mypmphoides indica, rau dừa nước Ludwidgia adscendens, rau muống
Ipomea aquatica và cú rận Cyperus iria. Đồng cỏ mồm mỡ cũng phân bố ở
những vùng nước ngập với sự tham gia của các bụi điền thanh Sesbania
cannabinavà các loài thủy sinh nổi như trang và rau dừa nước. Đồng cỏ ống
Panicum repens và sậy Phragmites vallatoria phân bố ở những vùng khô hơn.
Một số vùng trảng cỏ đang bị xâm lấn mạnh bởi loài trinh nữ gai Mimosa
pigra, đây là loài gây hại lớn đối với các hệ sinh thái một khi chúng xâm nhập.
4.2.1.2 Khu hệ chim
Rừng Trà Sư có các sân chim, có ba loài hiếm là Giang sen (đến trong
tháng Một), điềng điễng (sinh sản với số lượng không nhiều) và Rồng rộc
vàng (vài nhóm nhỏ làm tổ ở những cây bụi mọc ở rìa các trảng cỏ). điều đáng
chú ý khác là một sân chim khá lớn có nhiều chim nước sinh sản, trong đó có
khoảng hơn 300 con Diệc lửa, rất nhiều Vạc và Cồng cộc. Diệc lửa đếm được
cao nhất là 319 con bằng khoảng 3,2% số lượng quần thể ở Đông Nam Á của
phân loài manilensis. Đây cũng là nơi trú chân của một số loài chim không
phụ thuộc đất ngập nước như Chim ngói Streptopelia tranquebarica (khoảng
vài trăm cá thể) và Sáo đá đuôi hung Stutnus malabaricus.
Nguồn: Nguyễn Trần Nhẫn Tánh, 2004.
4.2.1.3 Chất lượng môi trường rừng tràm Trà Sư
12
Theo kết quả nghiên cứu của Bùi Xuân An, Nguyễn Anh Tuấn, Lê
Quốc Tuấn về “Tài nguyên sinh học và chất lượng môi trường tại rừng tràm
Trà Sư, Tịnh Biên, An Giang” năm 2012 ta có các bảng số liệu như sau:
- Về chất lượng nước:
Qua kết quả nghiên cứu cho thấy các chỉ tiêu về chất lượng nước vượt
)
N
tổn
g
(m
g/l)
P
tổn
g
(m
g/l)
Max
7,0
5
11,
20
68,
00
29,
00
105
,60
3,2
3
0,4
3
Min
3,7
3
2,9
6
17,
76
8,1
1
27,
98
0,5
6
0,0
8
QCVN 08 :
2008/BTNMT (B1)
5,5
- 9
≥
4 50 15 30 10
0,3
0
Bảng 4.5 Phân tích chất lượng nước dùng cho bản đồ GIS
- Về chất lượng không khí:
Hầu hết các khu vực trong rừng Trà Sư đều đáp ứng yêu cầu. Các chỉ
tiêu về ô nhiễm không khí đều dưới mức tiêu chuẩn cho phép theo tiêu chuẩn
QCVN 05/2009/BTNMT.
Thông số
Chỉ tiêu phân tích
Bụi
(µg/m
3
)
mg/kg là mẫu ở bến đò và thấp nhất 12,98 mg/kg là mẫu trên kênh khoảnh số
1.
Thông số
Chỉ tiêu phân tích
Fe Cu Ni
Max 0,56 21,97 15,12
Min 0,17 12,98 11,54
Trung bình 0,34 16,85 13,46
Độ lệch chuẩn 0,11 2,39 1,32
QCVN 03 : 2008/BTNMT 70
Phương pháp Hấp phụ nguyên tử
Bảng 4.7 Phân tích kim loại nặng dùng cho bản đồ GIS
4.2.2 Hiện trạng quản lý hệ sinh thái rừng Trà Sư
Rừng Trà Sư được đê bao bọc, nằm trong giới hạn của hai con kênh Trà
Sư và kênh ranh Châu Phú song song nhau; bao gồm hai tiểu khu,các tiểu khu
được ngăn cách với nhau bởi con kênh Nhơn Thới song song với kênh rừng
Trà Sư .Hiện trạng quản lý rừng Trà Sư có một số đặc điểm chính sau:
4.2.2.1 Công tác Phòng cháy chữa cháy (PCCC)
Tuyên truyền giáo dục: Trạm kiểm lâm Trà Sư thường xuyên tuyên
truyền triển khai về công tác PCCC nhất là những tháng mùa khô.
Biện pháp kỹ thuật:
Các đường băng chắn lửa đã được thiết lập song song và cắt ngang hai
con kênh Trà Sư và kênh ranh Châu Phú. Trong mỗi tiểu khu có những hồ
chứa nước hỗ trợ trong việc chữa cháy.
Điều tiết nước: Ở mỗi tiểu khu có hai cống nằm trên con kênh Nhơn
Thới phục vụ cho việc điều tiết nước. Và giữ nước hay bơm cạn tùy theo thời
điểm (có trang bị máy bơm).
Trạm kiểm lâm Trà Sư đã chủ động đốt các thảm thực vật khô, bơm
nước và đào các hố phục vụ cho việc điều tiết nước.
4.2.2.2 Công tác trồng rừng và chăm sóc rừng
một số thách thức trong công tác quản lý như sau:
- Việc tác động của những người dân quanh khu vực đối với rừng, nhất
là việc khai thác trộm gỗ, săn bắt các loài động vật, các loài cá, các loài chim
nước.
- Việc tiếp tục trồng tràm vào các khu vực đầm lầy trống, có thể tác
động đến các trảng cỏ ngập nước và tác động đến các loài chim nước.
- Diện tích vùng nhỏ và tính tự nhiên của sinh cảnh rất khó duy trì lâu
dài.
- Vấn đề điều tiết nước cho vùng.
- Việc khống chế loài Mimosa pigra (Cây mai dương).
4.3 HIỆN TRẠNG SỬ DỤNG TÀI NGUYÊN Ở RỪNG TRÀM TRÀ SƯ-
AN GIANG
4.3.1 Bảo tồn bền vững khu bảo vệ cảnh quan rừng tràm Trà Sư
15
Nhằm đánh giá các hoạt động của Khu bảo vệ cảnh quan rừng tràm Trà
Sư giai đoạn 2001 – 2010, năm 2011 và năm 2012. Lập Quy hoạch bảo tồn và
phát triển khu rừng đặc dụng đến năm 2020 nhằm quản lý, bảo tồn và phát
triển bền vững khu rừng đặc dụng; sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên thiên
nhiên, giá trị đa dạng sinh học, cảnh quan, môi trường tiếp cận phương pháp
sử dụng rừng đa mục đích; huy động các nguồn lực kinh tế của địa phương,
cộng đồng vào các hoạt động bảo tồn và phát triển Khu rừng cảnh quan Trà
Sư; góp phần cải thiện đời sống của người bảo vệ rừng, tạo thu nhập cho cộng
đồng sống ven rừng và khai thác sử dụng du lịch sinh thái rừng, bảo vệ an
ninh, ổn định xã hội trong khu vực.
Ngày 24/10/2014 UBND tỉnh An Giang đã có Quyết định phê duyệt Đề
cương và dự toán kinh phí xây dựng Quy hoạch bảo tồn và phát triển bền vững
khu bảo vệ cảnh quan rừng tràm Trà Sư đến năm 2020.
Theo Quyết định, sau khi đề cương, dự toán kinh phí được phê duyệt;
hợp đồng được ký kết giữa chủ đầu tư với đơn vị tư vấn nào sẽ do chủ đầu tư
tự quyết định và tự chịu trách nhiệm; thời gian thực hiện để hoàn thành báo
lý thường xuyên liên tục nhưng từ đầu năm 2014 đến nay tỉnh An Giang đã
phát hiện 19 vụ vi phạm vận chuyển, quản lý, bảo vệ động vật rừng động vật
hoang dã.
Ngoài ra, tại rừng tràm Trà Sư, ban quản lý hạt kiểm lâm Trà Sư còn
kịp thời phát hiện, ngăn chặn 60 vụ, với hơn 160 đối tượng từ bên ngoài rừng
chuẩn bị đột nhập vào rừng săn bắt chim cò và xiệc bắt cá.
Trước tình hình đó các hạt kiểm lâm trong tỉnh đã tăng cường phối hợp
với Quản lý thị trường, các huyện có rừng, ban chỉ huy kiểm lâm các huyện xã
và các địa bàn có nuôi nhốt động vật hoang dã, xiết chặt công tác quản lý
trong thời gian tới.
An Giang còn ban hành Chỉ thị số 07/CT-UBND ngày 10/7/2014
“Tăng cường ngăn chặn tình trạng săn bắt, nuôi nhốt, mua bán, quảng cáo, vận
chuyển trái phép các loài động vật hoang dã và sản phẩm của chúng có nguồn
gốc từ tự nhiên trên địa bàn tỉnh An Giang”. Cho phép phát triển nghề nuôi
nhưng phải đảm bảo đúng qui chế, luật pháp cho phép từ khâu nuôi đến khâu
vận chuyển, kinh doanh.
Nguồn: angiang.gov.vn
17
4.4 HIỆN TRẠNG VÀ ĐỊNH GIÁ RỪNG VIỆT NAM
4.4.1 Hiện trạng rừng Việt Nam
Địa hình Việt Nam rất đa dạng theo các vùng tự nhiên như vùng tây
bắc, đông bắc, Tây Nguyên có những đồi và những núi đầy rừng, trong khi đất
phẳng che phủ khoảng ít hơn 20%. Núi rừng chiếm độ 40%, đồi 40%, và độ
che phủ khoảng 75%.
Trước đây, rừng chiếm diện tích khoảng 60 triệu km2. Đến năm 1958
chỉ còn lại 44,05 triệu km2 (chiếm khoảng 33% diện tích của đất liền). Sau 15
năm, đến năm 1973, diện tích rừng còn 37,37 triệu km2.
Hiện này diện tích rừng ở Việt Nam ngày càng giảm, chỉ còn khoảng
29 triệu km2. Năm 1976 còn 11 triệu ha, tỉ lệ che phủ còn 34%. Năm 1985 còn
9,3 triệu ha, tỉ lệ che phủ còn 30% (giảm 4% so với 11 năm trước). Năm 1995
môi trường rừng thuộc Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam. Đề tài nghiên
cứu tiến hành trên 3 loại rừng là rừng sản xuất, rừng phòng hộ và rừng đặc
dụng ở một số tỉnh phía Bắc, miền Trung và miền Nam. Yên Bái là đại diện
cho miền Bắc, Thừa Thiên Huế đại diện miền Trung, Gia Lai đại diện cho
miền Nam đã đạt được những kết quả:
Nguồn: Vũ Tấn Phương, 2008
Bảng 4.11: Giá lâm sản rừng tự nhiên
Nguồn: Vũ Tấn Phương, 2008
19
Bảng 4.12: Giá quyền sử dụng nguồn tài nguyên trong 50 năm
(chiết khấu 10%)
4.4.3 Giá dịch vụ môi trường của rừng
Giá dịch vụ môi trường của rừng (giá trị sử dụng gián tiếp) được giới
hạn trong các giá trị: phòng hộ đầu nguồn (bảo vệ đất và điều tiết nước); giá trị
phòng hộ ven biển (rừng ngập mặn và rừng phi lao); giá trị cảnh quan; và giá
trị lưu giữ và hấp thụ các bon của rừng. Kết quả nghiên cứu cho thấy giá tài
sản dịch vụ môi trường của rừng không phụ thuộc vào loại rừng (sản xuất,
phòng hộ hay đặc dụng) mà phụ thuộc vào chất lượng rừng và địa điểm cụ thể.
Giá trị phòng hộ đầu nguồn của rừng tại các điểm nghiên được xác định
là khoảng 95.000 – 895.000 đồng/ha/năm với giá trị bảo vệ đất và khoảng
189.000 – 231.000 đ/ha/năm với giá trị điều tiết nước tại Yên Bái; ở miền
Trung (Thừa Thiên Huế), giá trị bảo vệ đất là khoảng 120.000 – 419.000
đ/ha/năm; giá trị điều tiết nước là 116.000 – 142.000 đ/ha/năm; ở miền Nam
(Gia Lai), giá trị bảo vệ đất là 148.000 – 520.000 đ/ha/năm và điều tiết nước là
36.000 – 47.000 đ/ha/năm.
Giá trị cảnh quan của rừng biến động khá lớn, khoảng 700.000 –
2.300.000 đ/ha/năm với miền Bắc (Yên Bái); ở miền Trung (Thừa Thiên Huế)
là 500.000 – 1.200.000 đ/ha/năm và 200.000 – 500.000đ/ha/năm với miền
Nam (Gia Lai).
Giá trị lưu giữ các bon và hấp thụ các bon của rừng là rất đáng kể, đặc
rừng tràm Trà Sư mất đi đồng nghĩa với nơi cư trú, sinh hoạt, sinh sống của
những loài động vật nơi đây sẽ hoàn toàn biến. Điều này sẽ dẫn đến hậu quả
rất tồi tệ vì không phải tất cả những loài động vật đều có thể thích nghi được
với điều kiện sống mới nếu chúng vừa đánh mất nơi sinh sống của mình.
Rừng tràm Trà Sư ngoài là nơi cư trú của các loài động vật, ở đây cũng
là một nơi rất thuận lợi cho sự phát triển của các loài thực vật, cụ thể ở rừng
tràm Trà Sư có đến 140 loài thực vật, 4 kiểu quần xã thực vật (đã nói ở phần
trên). Xã hội ngày càng phát triển, con người không phải ai cũng có ý thức tích
cực bảo vệ môi trường. Vì vậy tài nguyên môi trường nói chung và hệ sinh
thái rừng tràm Trà Sư nói riêng đang đứng trước tình trạng suy thoái, ô nhiễm;
dẫn đến thảm thực vật bị ảnh hưởng nặng nề, nghiêm trọng hơn có thể dẫn đến
đa dạng sinh học bị giảm sút, một số loài có thể biến mất.
Rừng tràm Trà Sư là hệ sinh thái rừng ngập nước được hình thành do
xây dựng hệ thống đê bao phòng hộ đặc dụng của tỉnh An Giang, loại rừng
ngập phèn chịu ảnh hưởng trực tiếp nước lũ sông Mekong đổ về hàng năm.
Nếu rừng tràm Trà Sư không còn thì An Giang sẽ mất đi một tấm chắn quan
trọng trong việc phòng chống lũ lụt, người dân chính là người trực tiếp chịu
ảnh hưởng với việc chống chọi với lũ lụt hàng năm.
Ngoài ra, nếu rừng tràm mất đi, không những người dân An Giang phải
chịu lũ lụt mà còn phải đối mặt với tình trạng xói mòn, sụt lở đất. Vấn đề này
ở Đồng bằng sông Cửu Long cũng thường xuyên xảy ra và khi xảy ra luôn gây
ra cho chúng ta những tổn thất đặc biệt nghiêm trọng.
Nước là tài nguyên bị tác động nhiều nhất từ khai thác tài nguyên rừng
Trà Sư. Mất rừng Trà Sư sẽ làm mất đi sự ổn định nguồn cấp nước, tăng nguy
cơ hạn hán cũng như lũ lụt, chế độ dòng chảy cố định cho các hệ sinh thái và
các trung tâm đô thị cũng mất đi.
4.6 MỘT SỐ GIẢI PHÁP BẢO TỒN ĐA DẠNG SINH HỌC VÀ PHÁT
TRIỂN BỀN VỮNG RỪNG TRÀM TRÀ SƯ.
21
Mỗi năm cần có những đợt điều tra, đánh giá tiềm năng, trữ lượng, giá
và cơ chế quản lý, sử dụng tài nguyên phù hợp với yêu cầu và bối cảnh mới,
phù hợp với mỗi địa phương, mỗi tài nguyên.
Tăng cường năng lực tổ chức thực hiện và cơ chế giám sát, đánh giá
việc thực thi các chiến lược, quy hoạch, chính sách, pháp luật về quản lý tài
nguyên ở các nơi nói chung và rừng tràm Trà Sư nói riêng.
Phát triển kết hợp hài hòa với bảo tồn: Việc thiết lập khu rừng tràm Trà
Sư có ý nghĩa lớn trong việc bảo tồn, khai thác sử dụng bền vững tài nguyên
thiên nhiên phục vụ phát triển kinh tế- xã hội và đặc biệt quan trọng trọng bối
22
cảnh biến đổi khí hậu. Rừng, các hệ sinh thái và các loài động thực vật là tài
sản vô giá về các giá trị trực tiếp và gián tiếp. Các chương trình, dự án phát
triển trong khu Rừng Tràm cần phải đảm bảo tính thiên nhiên bền vững, sử
dụng có hiệu quả và đảm bảo khả năng tái tạo ổn định của các nguồn tài
nguyên
Chương trình giám sát đánh giá đa dạng sinh học phục vụ quản lý tài
nguyên sinh vật. Các thông tin thu được trong quá trình giám sát, đánh giá là
nguồn cơ sở dữ liệu quan trọng phục vụ cho việc ra quyết định quản lý, quy
hoạch và sử dụng bền vững tài nguyên thiên nhiên trong khu vực.
Tăng cường công tác quản lý bảo vệ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học
thông qua chương trình bảo vệ, phục hồi các hệ sinh thái rừng, nâng cao năng
lực thực thi luật và qui định của nhà nước về bảo vệ và phát triển rừng, bảo tồn
đa dạng sinh học , tăng cường sự phối kết hợp của các cơ quan hữu quan.
Xây dựng và triển khai chương trình nâng cao nhận thức về giá trị của
rừng , bảo vệ môi trường và nhận thức về biến đổi khí hậu.
Triển khai các chương trình, dự án sinh kế nhằm từng bước nâng cao
đời sống cho người dân trong khu vực nói chung và đặc biệt là tại vùng đệm
của các khu rừng tràm. Các hoạt động sinh kế và tạo thu nhập thay thế sẽ giúp
người dân cải thiện thu nhập, giảm phụ thuộc vào khai thác không bền vững
tài nguyên thiên nhiên và đồng thời nâng cao nhận thức và sự tham gia của
chính các cộng đồng này bảo vệ rừng và đa dạng sinh học .
sư, đó chính là mắc xích không thể thiếu, tạo nên sự bền vững.
Dòng sản phẩm bên trong, là dòng sản phẩm bên trong khu rừng Tràm
Trà sư bao gồm các tuyến du lịch bằng đường bộ và đường thủy. Phân thành
nhiều tuyến xem Chim, xem Dơi theo từng thời gian của từng loài, xem và bắt
đom đóm ban đêm và kết hợp đưa những làng nghề truyền thống vào rừng để
tổ chức cho du khách cùng tham gia như nấu đường, dệt vải, lấy mật ong, hái
rau rừng, bắt cá . . . bên trong khu vực rừng Trà Sư và đặc biệt là tạo các sản
phẩm video clip, những hình ảnh giới thiệu đặc tính về những loài động vật,
thực vật, cây thuốc hiện có trong rừng. Xây dựng khu nuôi dưỡng các loài rùa,
chim, thú và tổ chức phục vụ ghi tên khách lên bảng vàng ngay trước khu bảo
tồn nếu có yêu cầu hoặc du khách đầu tư chi phí để nuôi thú thì con thú đó sẽ
được đặt tên của khách. Bên cạnh là xây dựng thương hiệu sản phẩm đặc
trưng theo tiêu chí bền, rẽ, đẹp tạo thành sự đa dạng sản phẩm lôi cuốn du
khách đến và nghĩ lại để tìm hiểu. Đồng thời, sẽ giới thiệu dòng sản phẩm bên
ngoài để du khách lựa chọn tham gia, đây chính là sự kết hợp hài hòa giữa hai
dòng sản phẩm tạo nên tính đa dạng, hổ trợ lẫn nhau bền vững.
Ngoài ra, cũng cần đặc biệt quan tâm đến tuyến du lịch nội địa (trong
tỉnh) trước khi đến rừng Tràm Trà Sư, phục vụ các đối tượng học sinh, sinh
viên, các cá nhân, tổ chức và hộ gia đình trong tỉnh du lịch nghiên cứu sự đa
dạng sinh học, quan sát đời sống hoang dã tại lãnh địa của loài cá sấu hung tợn
nhất hành tinh, tận mắt chứng kiến trăn đau bụng đẻ, trăn ấp trứng, tiếp xúc
trực tiếp với loài máu lạnh - rắn ráo trâu – sinh sống, sinh sản … qua đó sẽ tạo
cảm giá mạng và quan trọng nhất là cung cấp thêm thông tin về quy trình phát
triển của một số loài động vật để hướng tới việc khuyến khích khách du lịch
bảo vệ môi trường, bảo vệ các loài động vật sống trong môi trường hoang dã.
Ngành du lịch tỉnh kết hợp với chi cục Kiểm lâm để xây dựng những Tour du
24
lịch nội địa bền vững, thu hút khách du lịch tại chổ và tạo thêm nguồn thu cho
cộng đồng dân cư.
CHƯƠNG 5
rừng Tràm Trà Sư nhằm phát triển du lịch sinh thái. Xây dựng các giải pháp
quản lý đồng bộ khu rừng Tràm Trà Sư thành khu du lịch sinh thái bền vững.
- Xây dựng chương trình phát triển du lịch sinh thái với tiêu chí phát
25
Copyright: Tài liệu đại học ©