Đề bài: Trình bày nội dung pháp lý cơ bản của việc tổ chức lại doanh nghiệp, HTX và
ý nghĩa của chúng đối với hoạt động của doanh nghiệp, HTX
Cá nhân có điều kiện theo quy định của pháp luật có thể thành lập doanh nghiệp
tư nhân, thành lập công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên hoặc cùng góp vốn để
thành lập công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên, công ty cổ phần, công ty
hợp danh hoặc cùng góp sức lao động và góp vốn trên cơ sở tự nguyện thành lập hình
thức nền kinh tế tập thể là hợp tác xã (HTX). Trong quá trình kinh doanh, chủ đầu tư
có quyền mở rộng, thu hẹp quy mô hoặc chuyển đổi hình thức kinh doanh phù hợp với
khả năng kinh doanh của họ ở từng giai đoạn kinh doanh khác nhau. Luật doanh
nghiệp năm 2005 và Luật Hợp tác xã năm 2003 đã có những quy định nằm tạo điều
kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư có thể linh hoạt trong việc tổ chức hoạt động kinh
doanh bằng cách tổ chức lại mô hình kinh doanh của mình. Họ có thể tổ chức lại doanh
nghiệp, HTX thông qua việc chia, tách, sát nhập, hợp nhất và chuyển đổi hình thức
pháp lý của doanh nghiệp, HTX. Vì vậy, các quy định về tổ chức lại doanh nghiệ,
HTX có ý nghĩa đặc biệt đối với các cá nhân là các nhà đầu tư.
I. Việc tổ chức lại doanh nghiệp
Khi doanh nghiệp đã phát triển đến một quy mô nhất định, việc quản lý doanh
nghiệp không còn phù hợp với khả năng của các nhà đầu tư hoặc việc kinh doanh ở
quy mô lớn là không cần thiết và không mang lại hiệu quả kinh tế hoặc cũng có thể vì
một lý do nào đó, các nhà đầu tư không muốn cùng nhau kinh doanh, họ có quyền
quyết định chia doanh nghiệp quy định tại Điều 50 Luật doanh nghiệp 2005. Việc
chia doanh nghiệp sẽ làm tăng số lượng doanh nghiệp nhưng quy mô doanh nghiệp
nhỏ hơn, dễ quản lý hơn và có thể mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn. Việc chia doanh
nghiệp là hành vi định đoạt số phận pháp lý của doanh nghiệp, do vậy, chỉ có chủ sở
hữu của doanh nghiệp hoặc cơ quan có quyền quyết định cao nhất trong doanh nghiệp
mới có quyền quyết định. Cơ quan có quyền quyết định cao nhất đối với công ty trách
nhiệm hữu hạn có nhiều thành viên là Hội đồng thành viên; với công ty cố phần là Đại
hội đồng cổ đông. Quyết định chia công ty của Hội đồng thành viên được thông qua
khi được số phiếu đại diện cho ít nhất 75% tổng số vốn góp của các thành viên dự họp
chấp thuận; tỷ lệ cụ thể do Điều lệ công ty quy định (điểm b khoản 2 và khoản 3 Điều
1

kinh doanh trong những ngành này một cách có hiệu quả. Do đó, ở các nước công
nghiệp phát triển, quá trình tích luỹ, tập trung tư bản được thực hiện dưới nhiều hình
thức khác nhau như liên doanh, mua lại doanh nghiệp, hợp nhất doanh nghiệp và các
2
hình thức khác, trong đó có sáp nhập doanh nghiệp sẽ làm giảm số lượng doanh nghiệp
vì doanh nghiệp bị sáp nhập sẽ mất đi, nó được nhập vào một doanh nghiệp khác nên
tăng quy mô hoạt động của doanh nghiệp nhận sáp nhập này. Nhưng hành vi sáp nhập
doanh nghiệp lại khác hành vi hợp nhất doanh nghiệp ở chỗ, hành vi sáp nhập doanh
nghiệp không tạo ra một doanh nghiệp mới trên thị trường mà chỉ làm chấm dứt sự tồn
tại của doanh nghiệp hoặc của các doanh nghiệp bị sáp nhập. Toàn bộ quyền, nghĩa vụ
và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp bị sáp nhập được chuyển sang cho doanh nghiệp
nhận sáp nhập. Doanh nghiệp nhận sáp nhập vẫn giữ được tư cách chủ thể của mình.
Trong khi đó, hợp nhất doanh nghiệp làm chấm dứt sự tồn tại của các doanh nghiệp
tham gia hợp nhất và hình thành một doanh nghiệp mới trên thị trường.
Thủ tục pháp lý về việc tổ chức lại doanh nghiệp được quy định cụ thể trong điều 150
đến 153 của Luật doanh nghiệp 2005 về quyết định của từng biện pháp tổ chức lại
doanh nghiệp, trách nhiệm trước và sau khi tổ chức lại doanh nghiệp kèm theo các
nghĩa vụ tài sản của công ty và nghĩa vụ đối. với người lao động
II. Tổ chức lại hợp tác xã
Trong quá trình kinh doanh, hợp tác xã có thể được tổ chức lại bằng cách hợp
nhất, sáp nhập, chia, tách hợp tác xã (HTX). Luật HTX đã có những quy định cụ thể về
vấn đề tổ chức lại HTX, tạo điều kiện cho HTX tổ chức quy mô kinh doanh phù hợp
với điều kiện và khả năng kinh doanh của HTX trong từng thời kỳ.
Chia hợp tác xã là việc một HTX (gọi là HTX bị chia) được phân thành hai hay
nhiều HTX mới. HTX bị chia chấm dứt tư cách pháp nhân. Các hợp tác xã mới phải
đăng ký kinh doanh để có tư cách pháp nhân. Tách hợp tác xã là việc chuyển một
phần tài sản của HTX ( HTX bị tách) để hình thành một HTX mới (HTX được tách).
HTX bị tách vẫn giữ nguyên tư cách pháp nhân của mình. HTX được tách phải làm thủ
tục đăng ký kinh doanh để có tư cách pháp nhân. Thủ tục tiến hành chia, tách HTX
được quy định cụ thể ở điều 40 Luật HTX.

hình thức hợp tác xã thực sự trở thành phương pháp tối ưu. Với mục đích phát huy
được khả năng của hợp tác xã khi điều kiện khách quan, chủ quan thay đổi thì tổ chức
lại hợp tác xã là biện pháp tốt nhất để hợp tác xã khắc phục tình trạng làm ăn yếu kém,
tạo điều kiện để hợp tác xã làm ăn có hiệu quả, góp phần khẳng định rằng hợp tác xã
luôn là hình thức kinh tế tập thể được nhà nước ta khuyến khích phát triển trong nền
kinh tế thị trường hiện nay.
4
5