A/ ĐẶT VẤN ĐỀ.
1. Tại sao phải giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh?
Người dân nào khi sinh ra cũng mang trong mình dòng máu của một
nước, chính vì vậy ai cũng có lòng yêu nước. Đặc điểm lòng yêu nước ở mỗi
quốc gia có khác nhau do những điều kiện tự nhiên, xã hội quy định và do cả
bản chất con người. Biểu hiện cao nhất của lòng yêu nước là tinh thần đấu tranh
bảo vệ đất nước. Khi Tổ quốc lâm nguy, người dân Pháp tuyên bố “ Tổ quốc hay
là chết”; khi bị đe doạ nghiêm trọng, người dân Cuba lên tiếng “ Tự do hay là
chết”
Dân tộc Việt Nam trải qua hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước, đã tạo
nên những truyền thống tốt đẹp như truyền thống cần cù lao động, sản xuất,
truyền thống nhân ái, giàu lòng vị tha, truyền thống tôn sư trọng đạo trong đó
nổi bật là truyền thống yêu nước. Đây là điều thiêng liêng, cao quý nhất, là cơ sở
tạo nên truyền thống khác.
Mỗi thế hệ đi vào cuộc sống, hướng theo sự phát triển chung của nhân
loại và dân tộc không thể không mang theo mình những giá trị của quá khứ,
truyền thống dân tộc mà các thế hệ trước đã tạo lập và truyền lại. Cứ như vậy,
trong đà phát triển bất tận của lịch sử, các thế hệ nối tiếp nhau sáng tạo và kế
thừa những di sản quý báu của ông cha.
Hiện nay, đất nước ta đang đổi mới, đang tiến hành Công nghiệp hoá-
Hiện đại hoá, chúng ta xây dựng xã hội hiện đại, nhưng không thể cắt đứt với
truyền thống, đặc biệt là truyền thống yêu nước. Bởi vì chính truyền thống yêu
nước sẽ giữ cho chúng ta đi đúng hướng. Chúng ta đang “muốn làm bạn với tất
cả các nước”, đang hợp tác với các nước khác nhau để phát triển đất nước,
nhưng chúng ta lại phải bảo vệ, giữ gìn bản sắc riêng của Việt Nam. Chúng ta
hoà nhập nhưng không hoà tan.
Đồng thời, hiện nay trên thế giới, vấn đề xung đột tôn giáo, xung đột
chủng tộc vẫn đang diễn ra gây nên những tổn thất lớn. Điều đó làm cho chúng
1
ta cần phải tăng cường giáo dục ý thức dân tộc, bản sắc dân tộc đặc biệt là
truyền thống yêu nước. Bởi vì, Chủ nghĩa đế quốc và bọn phản động đang tìm
đoạn hiện nay, khi mà Thế giới và cả Việt Nam đã có rất nhiều thay đổi trong tất
cả các lĩnh vực của đời sống xã hội. Là bộ môn khoa học trực tiếp tập trung vào
việc xây dựng cho học sinh THPT có được thế giới quan khoa học và nhân sinh
quan cách mạng, lập trường vững vàng, không bị tha hoá, biến chất, có lý tưởng
sống, có hoài bão và ước mơ cao đẹp, có ý chí vươn lên trong cuộc sống.
Trong đời sống xã hội, môn Giáo dục công dân có nhiều ưu thế trong việc
giáo dục truyền thống của dân tộc, tư tưởng, tình cảm, đạo đức, thẩm
mĩ Những con người và những việc thực của quá khứ có sức thuyết phục, có sự
rung cảm mạnh mẽ với thế hệ trẻ. Giáo viên có thể lấy những tấm gương anh
dũng tuyệt vời của các chiến sĩ đấu tranh, hi sinh cho độc lập, tự do của Tổ quốc
để nêu gương cho học sinh học tập, suy nghĩ về trách nhiệm của mình đối với
Tổ quốc. Và trong môn Giáo dục công dân, không phải chỉ giáo dục cho học
sinh tình cảm yêu, ghét trong đấu tranh giai cấp, sự căm thù và chủ nghĩa anh
hùng mà còn bồi dưỡng cho các em biết yêu quý lao động, yêu cái đẹp, có óc
thẩm mĩ, biết cách ứng xử đúng đắn trong cuộc sống. Hơn thế nữa, giáo dục
chính trị, tư tưởng, đạo đức nói chung và giáo dục truyền thống yêu nước cho
học sinh nói riêng là một trong những nhiệm vụ của bộ môn Giáo dục công dân
ở trường phổ thông mà người giáo viên phải quán triệt và thực hiện nhằm góp
phần xây dựng con người mới XHCN.
Lòng yêu nước được hình thành từ rất sớm. Đó là một tình cảm thiêng
liêng tạo nên sức mạnh to lớn để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, lòng yêu nước
được thử thách trải qua quá trình lao động, sản xuất và chiến đấu bảo vệ Tổ quốc
và được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác tạo thành sợi chỉ đỏ bền chặt
xuyên suốt lịch sử Việt Nam qua từng giai đoạn. Chính vì thế, khai thác nội
dung bài 14-lớp 10 chúng ta có thể giáo dục cho học sinh một cách sinh động và
cụ thể về truyền thống yêu nước.
3
B/ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ.
Chủ Tịch Hồ Chí Minh nói rằng :“Tinh thần yêu nước cũng như các thứ
luôn có tâm huyết truyền đạt những kiến thức của môn học đến học sinh một
cách tốt nhất và có hiệu quả nhất, trong đó có việc giáo dục truyền thống yêu
nước cho học sinh.
II. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU.
1/ Thực trạng:
Thực tế hiện nay cho thấy, trong bối cảnh toàn cầu hoá những luồng tư
tưởng văn hoá ngoại bang ồ ạt xâm nhập vào nước ta, nhiều học sinh tiếp thu
không có chọn lọc, không có “ gạn đục, khơi trong” dẫn đến việc tạo ra thói
quen quên lãng truyền thống, có lối sống gấp, không có tình nghĩa, không có lí
tưởng… Cụ thể như nhiều em ăn mặc nhố nhăng, nhuộm tóc đỏ, tóc vàng , đánh
nhau…Đây là một trong những vấn đề nhức nhối của xã hội nói chung và của
ngành giáo dục nói riêng.
Mặt khác, rất nhiều học sinh chưa tha thiết tham gia các hoạt động giáo
dục truyền thống yêu nước và truyền thống cách mạng; hiểu một cách lờ mờ,
thiếu hệ thống về lịch sử, về truyền thống cách mạng; bàng quang trước những
vấn đề chính trị của quê hương, của dân tộc; chưa tha thiết tham gia các vấn đề
xã hội. Các em xem đấy là việc của người lớn chứ bản thân không cần có trách
nhiệm gì cả.
Như vậy, việc giáo dục truyền thống yêu nước, truyền thống cách mạng
hiện nay không phải để “ôn nghèo, kể khổ” mà nhằm mục đích bồi đắp niềm tin,
khơi dậy lòng tự hào, tình yêu quê hương, lòng tự tôn dân tộc đối với thế hệ sinh
ra và lớn lên trong hoà bình. Trong các giờ học, ngoài việc trang bị kiến thức
cho các em còn phải giáo dục những giá trị truyền thống để các em có đủ bản
5
lĩnh vượt qua mọi thử thách, để khỏi trở thành “ bóng mờ sao chép” của người
khác.
Bên cạnh đó, chúng ta thấy rằng việc giáo dục truyền thống yêu nước cho
học sinh ngoài môn giáo dục công dân ra còn có môn lịch sử và môn văn học
cũng làm nhiệm vụ này, dẫn đến việc thờ ơ trong giảng dạy của giáo viên và
trong học tập của học sinh là điều không thể tránh khỏi.Vì có suy nghĩ không
kĩ nội dung của bài học, sưu tầm, chuẩn bị và nghiên cứu kĩ các bài hát, hình
ảnh, câu thơ, câu văn liên quan đến bài học cho phù hợp nhất.
2. Sau khi chuẩn bị xong các phương tiện dạy học cần thiết cho bài học tôi
tiến hành soạn giảng bài học bằng việc sử dụng phần mềm Microsoft power
point để trình chiếu theo từng nội dung của bài học.
3. Mỗi lần trình chiếu nội dung của bài học tôi hướng dẫn học sinh khai
thác các nội dung của tranh ảnh hay thơ ca sử dụng trong bài để nắm kiến thức
của bài học.
4. Cuối cùng tôi hướng dẫn học sinh về nhà tự học bài, thông qua kiến
thức đã học trả lời thêm một số câu hỏi để khắc sâu thêm kiến thức của bài học.
Trên đây là các giải pháp lớn để tôi giáo dục truyền thống yêu nước cho
học sinh qua tiết 1- bài 14:Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc – (Giáo dục công dân lớp 10).
2. Các biện pháp tổ chức thực hiện:
Được thể hiện qua từng nội dung cụ thể của bài học.
Bài 14: Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Nội dung của bài học này theo phân phối chương trình là học trong 2 tiết
( 90 phút), trong khoảng thời gian đó học sinh phải tiếp cận với nhiều kiến thức
liên quan đến lòng yêu nước, biểu hiện của lòng yêu nước, trách nhiệm của công
dân trong việc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Sau đây tôi chỉ đưa ra kinh nghiệm
giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh thông qua tiết 1- cụ thể là phần 1.
Bài 14: Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc (Tiết 1)
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC.
7
1. Về kiến thức:
Nêu được thế nào là lòng yêu nước và các biểu hiện cụ thể của lòng
yêu nước Việt Nam.
2. Về kĩ năng:
Biết tham gia các hoạt động ở nhà trường và địa phương thể hiện
lòng yêu nước.
9
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- Giáo viên đặt vấn đề chuyển ý:
Yêu nước là một tình cảm tự nhiên
đã có từ lâu đời. Yêu nước là phẩm
chất đạo đức quan trọng nhất của
người công dân đối với Tổ quốc. Nó
được lớn dần lên cùng với sự mở
rộng quan hệ của con người đối với
đất nước.Qua nhiều thế hệ tình yêu
nước được củng cố, được kế thừa
những giá trị tinh hoa và được nâng
cao mãi mãi.
- GV cho học sinh thảo luận lướp để
tìm hiểu thế nào là lòng yêu nước?
Lòng yêu nước cần được thể hiện
tình cảm thái độ như thế nào?
- GV đàm thoại theo câu hỏi sau.
- GV trình chiếu trên máy chiếu.
* Em hãy đọc và nhận xét tình cảm
của tác giả đối với Tổ quốc được
thể hiện qua đoạn văn sau:
“ Sông núi nước Nam,vua Nam ở
Rành rành định phận ở sách trời
Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm
Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời ”
(Lý Thường Kiệt)
“ Ôi! Tổ quốc ta yêu như máu thịt
Như mẹ cha ta, như vợ, như chồng!
Ôi Tổ quốc! nếu cần ta chết
Với phương pháp giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh qua tiết 1-
bài 14 - giáo dục công dân 10: Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc như đã trình bày ở trên, tôi áp dụng ở lớp 10A3 trường THPT Vĩnh Lộc.
Còn lớp 10A4 tôi dạy theo phương pháp chỉ cung cấp cho học sinh theo nội
dung sách giáo khoa và không sử dụng công nghệ thông tin thì thấy kết quả học
tập của 2 lớp hoàn toàn khác nhau.
Cụ thể:
1. Khi kiểm tra bài cũ:
Với bài tập tôi ra về nhà:
1. Sưu tầm những bài thơ, bài hát, câu ca dao, tục ngữ nói về tình yêu quê
hương, yêu Tổ quốc?
2. Trình bày những suy nghĩ và trách nhiệm của em đối với truyền thống yêu
nước của dân tộc Việt Nam?
Ở lớp 10A3, sau khi học xong bài các em hào hứng tìm hiểu và hầu hết
các em đã có cảm xúc đặc biệt khi tìm hiểu về tình yêu quê hương, đất nước của
các thế hệ cha anh được thể hiện trong thơ ca, nhạc họa và nói lên được trách
11
nhiệm của bản thân để bảo vệ và phát huy truyền thống yêu quê hương, đất
nước, tự hào về quê hương, đất nước của mình.
Còn lớp 10A4, chỉ có 60% làm bài tập về nhà nhưng trong số đó đa phần là
làm sơ sài, làm để đối phó khi giáo viên kiểm tra.
2.Khi kiểm tra 1 tiết:
Trong đề kiểm tra 1 tiết có câu hỏi: Em hãy phân tích những biểu hiện của
truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam ? Trong giai đoạn hiện nay, chúng
ta cần làm gì để phát huy truyền thống yêu nước của dân tộc?
Tôi tách riêng câu hỏi này ra chấm để kiểm chứng kết quả thì thấy kết quả
của hai lớp như sau:
Ở lớp 10A4, đa số các em chỉ trình bày những biểu hiện mà không phân
tích được.
Cụ thể:
6. Không nên lạm dụng kiến thức của môn học khác và CNTT vào giảng
dạy, đặc biệt là kiến thức của môn Ngữ văn và môn Lịch sử.
II. Kiến nghị, đề xuất:
Việc giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh là rất quan trọng, đặc
biệt là trong giai đoạn hiện nay khi mà nước ta đang thực hiện chính sách mở
cửa hội nhập với nền kinh tế thế giới. Tôi có một số kiến nghị và đề xuất như
sau:
1. Các cấp, các ngành cần đầu tư hơn nữa các thiết bị dạy-học Giáo dục
công dân để phục vụ cho việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay, để học
sinh có hứng thú học tập môn học này và có thái độ yêu nước, yêu chủ nghĩa xã
hội hơn.
2. Nhà trường nên tạo điều kiện để tổ chức các buổi ngoại khoá như: Thi
tìm hiểu về lịch sử dân tộc, về truyền thống cách mạng, các nét đẹp trong đời
sống văn hoá của người Việt…
Trên đây là một số bài học kinh nghiệm của bản thân tôi. Trong khi
nghiên cứu và sử dụng CNTT vào giảng dạy để giáo dục truyền thống yêu nước
14cho học sinh qua tiết 1- bài 14: Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc, chắc chắn còn nhiều thiếu sót và sai lầm mong các đồng nghiệp đặc
biệt là các chuyên viên và các thầy cô có kinh nghiệm giảng dạy lâu năm góp ý
để tôi giảng dạy được tốt hơn. Tôi xin chân thành cảm ơn!
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG
ĐƠN VỊ
Thanh Hóa, ngày 10 tháng 5 năm 2013
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung
của người khác.
Nguyễn Thị Hương
IV. Kiểm nghiệm 16
C. Kết luận 18
II. Bài học kinh nghiệm 18
III. Kiến nghị, đề xuất 18
D. Tài liệu tham khảo 19
17
18