HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
-----------------------
Tô Thị Nhung
Vấn đề giáo dục đạo đức cho thanh niên
ở Thanh Hoá trong giai đoạn hiện nay
Chuyên ngành : Triết học
Mã số : 60 22 80
LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC
Người hướng dẫn khoa học: TS LÊ THỊ THỦY
HÀ NỘI - 2006
1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Thanh niên là một lực lựợng xã hội đặc biệt, có vai trò rất quan trọng
trong lịch sử, trong các giai đoạn cách mạng cũng như trong hiện tại và tương
lai. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành sự quan tâm đặc biệt đối với
thanh niên. Khi đánh giá về thanh niên Hồ Chí Minh khẳng định: Thanh niên là
người chủ tương lai của nước nhà, nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh, một
phần lớn là do các thanh niên. Nhận thức đúng vị trí, vai trò của thanh niên
Đảng ta khẳng định:
Sự nghiệp của đất nước ta thành công hay không, đất nước ta bước vào
thế kỷ XXI có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không chủ yếu là
do lực lượng thanh niên ngày nay quyết định. Tương lai của dân tộc Việt Nam,
sự phát triển của đất nước tuỳ thuộc vào việc bồi dưỡng rèn luyện thế hệ thanh
niên [62, tr.7].
Công cuộc đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo đã và đang đem
lại những kết quả to lớn trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội. Những
thành tựu phát triển kinh tế, xã hội đã và đang tạo điều kiện, cơ hội cho thanh
niên được rèn luyện, phấn đấu và khẳng định mình. Song, bên cạnh những
chuyển biến tích cực đó, sự tác động mạnh mẽ từ mặt trái của cơ chế thị trường
cũng là mảnh đất mầu mỡ làm nảy sinh lối sống ích kỷ, vụ lợi, những thói hư tật
người trẻ tuổi nói chung và thanh niên Thanh Hoá nói riêng. Một mặt, nền kinh
tế thị trường, xu thế toàn cầu hoá, nền kinh tế tri thức, việc mở rộng giao lưu hội
nhập với thế giới, đang tạo nhiều cơ hội, điều kiện cho thanh niên ở Thanh Hoá
phát huy tính năng động, chủ động, sáng tạo vươn lên để khẳng định mình. Mặt
khác, trong thanh niên đã nảy sinh nhiều hiện tượng suy thoái đạo đức, lối sống,
chỉ coi trọng đồng tiền, bất chấp đạo lý, chỉ đề cao giá trị vật chất mà xem
thường giá trị tinh thần dẫn đến thanh niên rơi vào tội lỗi và các tệ nạn xã hội.
Đó vừa là nguyên nhân vừa là biểu hiện làm suy giảm nguồn lực trẻ của tỉnh, là
nỗi nhức nhối của từng gia đình, địa phương và xã hội.
Giáo dục đạo đức và vai trò của đạo đức đối với sự phát triển thanh niê
Thanh Hoá gắn với những nét đặc thù của địa phương là một vấn đề bức xúc,
3
nảy sinh từ thực tiễn đòi hỏi phải được quan tâm, nghiên cứu một cách hệ thống.
Vì vậy, chúng tôi chọn đề tài "Vấn đề giáo dục đạo đức cho thanh niên Thanh
Hoá trong giai đoạn hiện nay" để nghiên cứu.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Vấn đề đạo đức nói chung và đạo đức thanh niên nói riêng trong những
năm gần đây đã có nhiều tác giả nghiên cứu. Chẳng hạn: "Tìm hiểu định hướng
giá của thanh niên Việt Nam trong điều kiện kinh tế thị trường" đề tài KX - 07,
Hà nội, 1994 của Thái Duy Tuyên; "Giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh
niên hiện nay", Hà Nội, 2001 của Phạm Đình Nghiệp; "Sự thay đổi giá trị đạo
đức trong nền kinh tế thị trường với việc xây dựng đạo đức mới cho cán bộ quản
lý ở nước ta hiện nay" Hà Nội, 1999 của Nguyễn Chí Mỳ; "Giáo dục đạo đức
đối với sự hình thành và phát triển nhân cách sinh viên Việt Nam trong giai đoạn
hiện nay" Luận án tiến sĩ Triết học của Trần Sĩ Phán năm 1999; "Vai trò của đạo
đức với sự hình thành và phát triển nhân cách con người Việt Nam hiện nay"
Luận án tiến sĩ Triết học của Lê Thị Thuỷ năm 2001; "Quan hệ biện chứng giữa
truyền thống và hiện đại trong giáo dục đạo đức cho thanh niên Việt Nam hiện
nay" Luận án tiến sĩ Triết học của Lê Thị Hoài Thanh năm 2002; "Quan hệ kinh
tế và đạo đức với việc xây dựng đạo đức mới cho thế hệ trẻ hiện nay ở Việt Nam"
với thế hệ trẻ.
Những kết quả nghiên cứu của các tác giả này là nguồn tư liệu quý giá để
chúng tôi tham khảo và kế thừa trong quá trình thực hiện đề tài luận văn của
mình.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
* Mục đích:
Trên cơ sở phân tích thực trạng đạo đức và việc giáo dục đạo đức cho
thanh niên ở Thanh Hoá, nguyên nhân của nó, từ đó đề xuất một số giải pháp cơ
bản nhằm góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục đạo đức cho thanh
niên ở Thanh Hoá trong giai đoạn hiện nay.
* Nhiệm vụ:
Để đạt được mục đích trên luận văn cần thực hiện những nhiệm vụ sau:
5
- Làm rõ tầm quan trọng, nội dung giáo dục đạo đức cho thanh niên ở
Thanh Hoá trong giai đoạn hiện nay.
- Tìm hiểu, phân tích thực trạng đạo đức và giáo dục đạo đức cho thanh
niên ở Thanh Hoá hiện nay và nguyên nhân của thực trạng đó.
- Nêu lên những cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc đề xuất một số giải
pháp nhằm nâng cao chất lượng hiệu quả công tác giáo dục đạo đức cho thanh
niên ở Thanh Hoá trong giai đoạn hiện nay.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
* Đối tượng nghiên cứu:
Tình hình đạo đức thanh niên và giáo dục đạo đức cho thanh niên ở Thanh
Hoá trong giai đoạn hiện nay.
* Phạm vi nghiên cứu:
Đạo đức và giáo dục đạo đức là vấn đề phức tạp và tinh tế, đòi hỏi phải
được nghiên cứu từ nhiều góc độ, nhiều nhân tố và nhiều khía cạnh khác nhau.
Trong khuôn khổ luận văn cao học chúng tôi chỉ đề cập đến một số nhân tố, điều
kiện chủ yếu tác động đến giáo dục đạo đức cho thanh niên ở Thanh Hoá trong
giai đoạn hiện nay. Các số liệu, tài liệu khảo sát chủ yếu đề cập từ năm 2000 trở
1.1.1. Đạo đức là một chuẩn mực, là cơ sở của sự hình thành và phát triển
nhân cách thanh niên
Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, một trong những giá trị tinh thần
mà xã hội loài người đã sáng tạo ra. Đó là một hệ thống chuẩn mực, quan niệm,
giá trị và nguyên tắc được hình thành trong đời sống xã hội nhằm điều chỉnh
hành vi của con người, qua đó điều chỉnh mối quan hệ giữa người này với người
khác, giữa cá nhân với xã hội, được thực hiện bởi niềm tin cá nhân, truyền
thống, tập quán và sức mạnh của dư luận xã hội.
Bản chất của đạo đức là quan hệ lợi ích, biểu hiện ở sự quan tâm, tự
nguyện, tự giác của mỗi người đối với lợi ích của người khác và lợi ích của xã
hội, từ đó hình thành những phẩm chất, những đức tính của cá nhân thông qua
việc thực hiện các hành vi phù hợp với chuẩn mực, nguyên tắc, giá trị và yêu
cầu của xã hội.
Đạo đức hình thành và phát triển trong quá trình con người hoạt động, lao
động sản xuất, từ những quan hệ con người với con người trong quá trình hoạt
động. Sự hình thành những phẩm chất đạo đức của con người gắn với tình cảm
gia đình, với ý thức cộng đồng, giai cấp, dân tộc và nhân loại. Trong tác phẩm
Chống Đuy Rinh, Ph.Ăngghen đã viết: "Xét cho đến cùng, mọi học thuyết về
đạo đức đã có từ trước đến nay đều là sản phẩm của tình hình kinh tế của xã hội
lúc bấy giờ" [38, tr.137].
Những phẩm chất đạo đức như lòng nhân ái, trung thành, dũng cảm...
được khẳng định như những giá trị, phẩm chất, nhân cách con người nói chung
và thanh niên nói riêng. Với tư cách là phương thức điều chỉnh hành vi con
người và quan hệ giữa cá nhân với xã hội, đạo đức có chức năng nhận thức,
8
chức năng giáo dục, và chức năng điều chỉnh hành vi. Mỗi chức năng có vai trò,
vị trí nhất định đồng thời có mối liên quan mật thiết, tác động lẫn nhau. Trong
đó, chức năng giáo dục và chức năng điều chỉnh hành vi có vai trò quan trọng.
Nhờ các chức năng này mà con người tự giác điều chỉnh hành vi của mình, bảo
đảm hài hoà quan hệ lợi ích giữa cá nhân và cộng đồng, tạo nên sự đồng thuận
trong mọi hoạt động lao động, học tập, nghiên cứu khoa học để làm giàu một
cách chính đáng cho bản thân, gia đình và xã hội. Sự cống hiến tài năng, trí tuệ
và sức lực cho xã hội thông qua hoạt động trên lĩnh vực chuyên môn của mình
để khẳng định sự trưởng thành về những phẩm chất xã hội, đặc biệt là phẩm chất
đạo đức. Đồng thời, đó cũng là biểu hiện của sự phát triển tính cách, nhân cách
của thanh niên. Thực tế cho thấy, sự năng động, linh hoạt và sáng tạo của mỗi cá
nhân nếu không dựa trên nền tảng những giá trị phẩm chất đạo đức sẽ không đưa
đến sự phát triển và hoàn thiện nhân cách. Thiếu sự rèn luyện theo các chuẩn
mực đạo đức sẽ dẫn đến sự lệch lạc, biến dạng về nhân cách như là một sự "tha
hoá" mà biểu hiện đó là chủ nghĩa cá nhân cực đoan, lối sống thực dụng, bất
chấp luân thường đạo lý, sẵn sàng chà đạp lên tất cả chỉ vì đồng tiền, địa vị và
quyền lực cho riêng mình. Nó là nguyên nhân dẫn đến những hiện tượng tiêu
cực và tệ nạn xã hội như tham nhũng, quan liêu, buôn lậu, trốn thuế, cờ bạc,
trộm cắp, ma tuý, mại dâm... Vì vậy, đạo đức là một thành tố quan trọng, là
nguồn lực nội sinh bảo đảm cho sự phát triển bền vững.
Tại Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương 5 Khoá VIII Đảng ta nhấn
mạnh:
Chăm lo văn hoá là chăm lo củng cố nền tảng tinh thần xã hội. Theo nền
tảng tinh thần tiến bộ và lành mạnh, không quan tâm giải quyết tốt mối quan hệ
giữa phát triển kinh tế với tiến bộ và công bằng xã hội thì không thể có sự phát
triển kinh tế xã hội bền vững [9, tr.55].
Nhân cách thanh niên được hình thành và phát triển trong lao động, học
tập và rèn luyện. Thông qua các hình thức hoạt động mà thanh niên nhận thức
được mối quan hệ giữa lợi ích cá nhân và lợi ích xã hội. Động cơ thúc đẩy cá
nhân hoạt động là lợi ích của chính họ. Nhưng, những lợi ích cá nhân được thực
hiện một cách chân chính mới là động lực phát triển nhân cách của họ. Ngược
10
lại, lợi ích cá nhân thực hiện bằng cách trà đạp làm tổn hại đến lợi ích của người
khác sẽ làm thanh niên tha hoá nhân cách của họ.
Những tác động mạnh mẽ của những điều kiện kinh tế - xã hội trong giai
thức một cách đầy đủ, đúng đắn và chủ động nội dung, yêu cầu, quy tắc đạo đức,
qua đó góp phần điều chỉnh hành vi của thanh niên cho phù hợp yêu cầu của xã
hội.
Cùng với việc nâng cao trình độ nhận thức các chuẩn mực, giá trị đạo
đức, giáo dục đạo đức là một phương thức để xây dựng những quan điểm, phẩm
chất đạo đức mới, quan niệm và lẽ sống tích cực cho thanh niên. Đồng thời,
thông qua giáo dục đạo đức giúp cho họ nhận diện phê phán và đấu tranh loại bỏ
những biểu hiện vi phạm đạo đức, những quan niệm đạo đức sai lầm, lạc hậu,
lệch chuẩn hay không còn phù hợp với điều kiện mới.
Giáo dục đạo đức là truyền lại cho thế hệ đang lớn lên những giá trị đạo
đức truyền thống. Trên cơ sở đó họ sẽ nhận thức được những giá trị đích thực
của cuộc sống hiện tại, đó là tính nhân bản, nhân ái và nhân văn sâu sắc. Giáo
dục đạo đức góp phần to lớn nhân đạo hoá môi trường sống của thanh niên, củng
cố những phẩm chất, những giá trị bền vững. Chẳng hạn, thông qua giáo dục
chủ nghĩa yêu nước mà hình thành nên niềm tự hào dân tộc, yêu hoà bình, độc
lập, tự do, sẵn sàng đấu tranh, hy sinh bảo vệ Tổ quốc và tôn trọng chủ quyền
của dân tộc khác.
Thông qua giáo dục đạo đức, hình thành những xúc cảm, tình cảm đạo
đức như tình yêu quê hương, đất nước, yêu thương con người, tôn trọng lao
động. Chính tình cảm đạo đức là động lực thúc đẩy thanh niên thực hiện những
hành vi đạo đức, là động lực làm tăng thêm sự phong phú, sâu sắc và tinh tế của
thế giới nội tâm, thúc đẩy con người vươn lên trong cuộc sống. Có được tình
cảm đạo đức là nguồn sức mạnh tinh thần giúp thanh niên phấn đấu cho những
giá trị Chân, Thiện, Mỹ.
Giáo dục đạo đức không chỉ hình thành những phẩm chất đạo đức mà gắn
liền với việc hình thành và phát triển tài năng. Tài và đức, phẩm chất và năng
lực là hai mặt không thể tách rời. Tài năng được khẳng định và phát triển trên cơ
sở đạo đức. Không có những phẩm chất, những giá trị đạo đức làm cơ sở làm
12
nền tảng thì tài năng khó đem lại những giá trị chân chính, thậm chí có khi dẫn
Ở Việt Nam đã có giai đoạn tuổi thanh niên được hiểu gần như đồng nhất
với tuổi đoàn viên (15 đến 28 tuổi). Ngày nay, do điều kiện kinh tế, chính trị, xã
hội phát triển, thời gian học tập, đào tạo cơ bản của tuổi trẻ dài hơn nên tuổi
thanh niên được xác định là 15 đến 30 tuổi. Tương lai độ tuổi của thanh niên
Việt Nam có thể sẽ tăng vì theo khoản 2 điều 1 của dự thảo luật thanh niên, độ
tuổi của thanh niên từ 16 đến 35. Tuy nhiên, vấn đề này còn nhiều ý kiến khác
nhau. Tuỳ thuộc vào nội dung và góc độ nghiên cứu mà có nhiều cách quan
niêm khác nhau về thanh niên. Trong thực tế Việt Nam có rất nhiều cách định
nghĩa khác nhau về thanh niên.
Hồ Chí Minh, khi nói đến thanh niên Người đã đưa ra một khái niệm đầy
hình ảnh: "Một năm bắt đầu từ mùa xuân. Một đời khởi đầu từ tuổi trẻ. Tuổi trẻ
là mùa xuân của xã hội" [42, tr.69]. Hồ Chí Minh cho rằng thanh niên là lứa tuổi
sống động nhất, mạnh mẽ và đẹp đẽ nhất của cuộc đời.
Trong cuốn: "Tìm hiểu một số thuật ngữ về công tác thanh niên" - "Thanh
niên là một tầng lớp người - xã hội đặc thù, với độ tuổi nằm trong giới hạn từ 14,
15 đến trên dưới 30 tuổi" [49, tr.179]. Trong đề tài nghiên cứu "Tình hình tư
tưởng thanh niên và công tác giáo dục của đoàn thanh niên giai đoạn hiện nay",
quan niệm "Thanh niên là nhóm nhân khẩu - xã hội đặc thù có độ tuổi nhất định
được phân bố rộng khắp trong các giai cấp, các tầng lớp xã hội, trong các ngành
kinh tế xã hội của đất nước" [45, tr.37].
Từ những quan niệm khác nhau về thanh niên, chúng tôi cho rằng cần có
cách tiếp cận liên ngành khoa học. Thanh niên là đối tượng nghiên cứu đặc thù,
là lực lượng xã hội đặc biệt. Khái quát hệ thống những quan niệm và tiếp cận về
thanh niên ta thấy ở họ có những đặc điểm phát triển đạo đức riêng, gắn liền với
đặc trưng, tâm lý lứa tuổi, các phẩm chất tốt và xấu, tích cực và hạn chế... đan
xen nhau cùng tồn tại, song hành với nhau.
Thứ nhất, thanh niên là một nhóm nhân khẩu xã hội đặc thù có độ tuổi từ
14, 15 đến trên dưới 30 tuổi. Thanh niên dù xét bất cứ dưới góc độ nào, phương
14
diện nào cũng thuộc phạm trù con người, phạm trù xã hội. Họ là một lớp người,
nhưng hay thần tượng hoá, dễ thay đổi, chính vì vậy mà họ dễ tiếp thu những hệ
tư tưởng này hay hệ tư tưởng khác kể cả tích cực hay tiêu cực. Tóm lại, đặc
điểm của tuổi trẻ là nhiệt tình, năng động, giàu sinh lực, ham hiểu biết và khám
phá cái mới, tiềm tàng năng lực sáng tạo, coi trọng lẽ phải và sự công bằng. Tâm
hồn dễ xúc động, khá nhạy cảm với sự chân thành, mạnh mẽ và cao thượng; say
sưa trong hành động nhưng lại thiếu kinh nghiệm và hiểu biết trong cuộc sống.
Đây là một trong những điểm để kẻ xấu lợi dụng và mua chuộc họ. Điều đó cho
thấy lứa tuổi thanh niên rất cần đến những tác động tích cực của xã hội. Với đối
tượng giáo dục là thanh niên xét về bản chất thì dễ giáo dục, dễ cảm hoá, dễ
thuyết phục, nhất là từ những tác động tinh tế của văn hoá.
Thứ ba, thanh niên là đối tượng có mặt ở tất cả các vùng miền, các thành
phần kinh tế, xã hội. Tuỳ theo môi trường hoạt động và đặc điểm nghề nghiệp
mà thanh niên được phân thành nhiều nhóm khác nhau, các đối tượng xã hội
khác nhau: thanh niên nông thôn, thanh niên công nhân, thanh niên học sinh -
sinh viên, thanh niên trí thức, thanh niên dân tộc, thanh niên tôn giáo... Mỗi một
nhóm này lại có đặc điểm nhu cầu, sở thích riêng, nguyện vọng riêng.
Ngoài những đặc điểm của thanh niên nói chung, do ảnh hưởng của điều
kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế - xã hội, truyền thống lịch sử, văn hoá, phong
tục, tập quán của địa phương, thanh niên Thanh Hoá có những đặc điểm riêng.
Hiện nay, Thanh Hoá có hơn 1 triệu thanh niên, chiếm 33% dân số, 55%
lực lượng lao động xã hội, với nhiều thành phần thanh niên, trong đó thanh niên
nông thôn chiếm 70% tổng số thanh niên của tỉnh. Đây là lực lượng lao động
đông đảo góp phần không nhỏ trong quá trình CNH - HĐH đất nước.
Một là, thanh niên Thanh Hoá, thế hệ được sinh ra và lớn lên trên dải đất
miền Trung của Tổ quốc, hầu hết họ đều xuất thân từ những gia đình nông thôn,
vốn giàu truyền thống cách mạng, nên họ luôn là những người yêu chuộng hoà
bình, ghét chiến tranh, thích công bằng, ưa dân chủ, chuộng cái mới. Được sự
giáo dục của gia đình, nhà trường và xã hội, thanh niên Thanh Hoá luôn mang
trong mình niềm tự hào về truyền thống quê hương, họ đã và đang phát huy
16
17
cũng rất sòng phẳng và nghiêm khắc trong công việc. Mạnh mẽ, bộc trực, thẳng
thắn và trung thực là những nét tính cách nổi trội của thanh niên Thanh Hoá nói
riêng và con người nơi đây nói chung.
Tuy nhiên, do đặc điểm tâm, sinh lý lứa tuổi, là những nhân cách trẻ, đang
trưởng thành, chưa có sự hoàn thiện về những phẩm chất chính trị, đạo đức và
tài năng cho nên trong thanh niên vừa có những mặt tích cực như đã nêu ở trên
nhưng cũng tiềm ẩn những nhân tố tiêu cực hay những hạn chế không có lợi cho
sự phát triển của cá nhân và tập thể. Đây là biểu hiện tính hai mặt của tuổi trẻ.
Với thanh niên ở Thanh Hoá, những đặc điểm ấy được biểu hiện rõ nét hơn. Do
vậy, cần phải hiểu và nắm vững đặc điểm tâm sinh lý này của thanh niên để có
những biện pháp giáo dục và ứng xử một cách phù hợp. Đó là:
Tính dễ kích động, thiếu tự chủ, tính bồng bột, nôn nóng, hấp tấp, nhẹ dạ,
chủ quan bởi trình độ hiểu biết và kinh nghiệm sống chưa sâu sắc. Đặc điểm này
khiến cho thanh niên ở đây dễ bị kẻ xấu lợi dụng, lôi kéo vào các hoạt động
thiếu lành mạnh ảnh hưởng đến bản thân, gia đình và xã hội.
Vì nhạy cảm, thích tiếp thu cái mới và không muốn thua kém bạn bè nên
thanh niên ở Thanh Hoá thường có biểu hiện thiếu cân nhắc, thiếu suy nghĩ cặn
kẽ, chọn lọc với những trào lưu được gọi là mang tính hiện đại từ bên ngoài vào.
Qua sách báo, phim ảnh, qua giao lưu, nhất là trong thời kỳ hiện nay sự phát
triển của công nghệ thông tin, sự hội nhập mở cửa, xu thế toàn cầu hoá, sẽ có
những mặt thuận lợi cho thanh niên phát triển cả về năng lực và phẩm chất đạo
đức, song có những vấn đề đạo đức không phù hợp với quy tắc, chuẩn mức đạo
đức của dân tộc, nếu không nói là độc hại đối với tâm hồn của lớp trẻ tràn vào
bằng nhiều kênh khác nhau làm ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển nhân
cách, đạo đức của thanh niên.
Con người xứ Thanh chịu thương, chịu khó, thông minh, cần cù, sáng tạo
trong lao động, học tập, anh dũng, kiên cường, bất khuất trong đấu tranh chống
kẻ thù xâm lược, ngoan cường, vật lộn chiến thắng thiên tai; luôn luôn nỗ lực
vươn lên trong cuộc sống, trong lao động, học tập cũng như trên mọi lĩnh vực.
đức, lối sống, bộc lộ biểu hiện những phong thái, hành vi lời nói... trái với chuẩn
mực đạo đức, nếp sống văn hoá của cộng đồng, của dân tộc. Đó là hiện tượng
19
thiếu ý thức chính trị xã hội, thiếu cầu tiến, chây lười lao động và học tập, tham
gia vào những tệ nạn xã hội, thái độ ngang ngạch, xấc xược, nói năng thô lỗ, tục
tằn, thiếu văn hoá.
Trong quá trình vận động của xã hội hiện nay cũng có khá nhiều thanh
niên, hoặc không hội nhập được với những quy tắc khắt khe và nhiều lúc còn
"tàn bạo" của nền kinh tế thị trường, hoặc bị tập nhiễm những mặt tiêu cực và
sai lệch của nó mà đã trở nên lạc lõng hoặc mất phương hướng. Một nhóm thanh
niên đã bi quan chán nản khi không đủ sức để vươn lên đáp ứng những đòi hỏi
ngày càng cao của thực tế cuộc sống. Một số khác trước những thay đổi phức
tạp ở môi trường sống xung quanh đã không đủ sức mạnh để vượt qua chính
mình và trở nên sa ngã, tha hoá. Tư tưởng bằng lòng với cuộc sống hiện tại,
thiếu ý chí khắc phục khó khăn để vươn lên thoát khỏi nghèo nàn lạc hậu... Điều
kiện kinh tế của tỉnh tuy có phát triển nhưng với tốc độ chậm dẫn đến tính trì trệ,
bảo thủ, kém năng động, sáng tạo vẫn diễn ra trong các thế hệ, do vậy vẫn còn
tồn tại trong họ cách sống, quan điểm và cách nghĩ lạc hậu.
Những ưu điểm và tồn tại, những mặt tích cực và những mặt còn hạn chế
cả khách quan và chủ quan trong từng đặc điểm, tính cách của thanh niên ở
Thanh Hoá đặt ra yêu cầu phải quan tâm, chú trọng đến việc giáo dục đạo đức
nhằm phát huy mặt tích cực và khắc phục những mặt còn hạn chế của thanh niên
ở Thanh Hoá, góp phần xây dựng thế hệ trẻ vừa đức vừa tài đáp ứng yêu cầu đất
nước trong giai đoạn hịên nay.
1.1.2.2. Vai trò của thanh niên Thanh Hoá trong sự phát triển kinh tế - xã hội
Tỷ lệ thanh niên ở Thanh Hoá chiếm 33% dân số, 55% lực lượng lao động
của toàn tỉnh, tương đương với tỷ lệ thanh niên cả nước nói chung (Thanh niên
cả nước chiếm 35,59% dân số và chiếm 55,5% lực lượng lao động xã hội). Cũng
như mọi tầng lớp thanh niên, thanh niên ở Thanh Hoá luôn được coi là rường cột
của đất nước, tương lai của dân tộc và hạnh phúc của mỗi gia đình. Họ luôn là
55.792 ngàn thanh niên lên đường nhập ngũ, 18.920 ngàn thanh niên tham gia
lực lượng thanh niên xung phong, 291.508 ngàn thanh niên tham gia lực lượng
dân công phục vụ trực tiếp các chiến dịch lớn.
21
Nhiều tấm gương anh dũng của tuổi trẻ Thanh Hoá, trở thành những tấm
gương của tuổi trẻ cả nước trong chiến đấu và phục vụ chiến đấu như: Tô Vĩnh
Diện, Lò Văn Bường, Trần Đức, Lê Công Khai, Trương Công Man... Đó là
những tấm gương sáng ngời chủ nghĩa anh hùng cách mạng sống mãi với truyền
thống của thế hệ trẻ Việt Nam.
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ ác liệt dòng dã hơn 20 năm, theo tiếng
gọi thiêng liêng của non sông, các thế hệ thanh niên Việt Nam tiếp tục xả thân
đấu tranh vì mục tiêu độc lập dân tộc, thống nhất đất nước. Riêng Thanh Hoá,
hơn 22 ngàn thanh niên lên đường nhập ngũ, 40.000 thanh niên tham gia lực
lượng thanh niên xung phong. Nhiều tấm gương anh dũng của tuổi trẻ Thanh
Hoá đã khắc ghi đến cao độ chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam. Câu nói
bất hủ của anh Lê Mã Lương "Cuộc đời đẹp nhất là trên trận tuyến chống quân
thù" là lời hiệu triệu thanh niên dốc lòng, dốc sức vì độc lập, tự do của dân tộc.
Với sự đóng góp của gần 200 ngàn đoàn viên, thanh niên tham gia quân đội, 40
ngàn thanh niên tham gia các hoạt động, phục vụ chiến đấu với tinh thần "Thà
hy sinh tất cả chứ không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ". Sự hy
sinh to lớn ấy đã góp phần tô thắm thêm ngọn cờ vẻ vang của Đảng vì khát vọng
cháy bỏng của cả dân tộc là độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.
Trong giai đoạn hoà bình thống nhất đất nước, cả nước đi lên chủ nghĩa
xã hội, tuổi trẻ Thanh Hoá tiếp nối truyền thống của quê hương, đem tài năng và
sức trẻ viết tiếp trang sử hào hùng mà thế hệ cha anh họ đã và đang làm, ra sức
khắc phục hậu quả chiến tranh, xây dựng quê hương giàu đẹp. Bắt nhịp với quá
trình đổi mới đất nước, thanh niên Thanh Hoá là những hạt nhân tích cực luôn đi
đầu trong việc tiếp thu cái mới, ứng dụng khoa học kỹ thuật và công nghệ mới
vào hoạt động lao động sản xuất và phát triển kinh tế - xã hội. Thanh niên ngày
nay luôn có ý thức vươn lên, ngày càng khẳng định là lực lượng xung kích trong
những chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Thanh niên công nhân là
lực lượng cơ bản tiếp nối truyền thống đấu tranh cách mạng của giai cấp công
nhân Việt Nam. Trong quá trình đấu tranh cách mạng và xây dựng Tổ quốc,
thanh niên công nhân luôn đi đầu trong các phong trào thi đua yêu nước do
Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh phát động: Từ phong trào ba sẵn sàng,
23
năm xung phong trước đây cho tới phong trào Thanh niên tình nguyện ngày nay
mà cụ thể là những phong trào "Tuổi trẻ lao động sáng tạo, luyện tay nghề, thi
thợ giỏi"; phong trào CKT (chất lượng, kiểu dáng, tiết kiệm)... đã góp phần quan
trọng vào việc hoàn thành nhiệm vụ chuyên môn, nhiệm vụ chính trị của các cơ
quan, đơn vị, xí nghiệp. Riêng thanh niên công nhân ở Thanh Hoá, bằng tài năng
và óc sáng tạo, khối thanh niên này đã có hàng trăm công trình thanh niên cấp
đoàn cơ sở, 400 công trình cấp chi đoàn, 174 đề tài nghiên cứu khoa học kỹ
thuật, 343 sáng kiến lớn được ứng dụng vào sản xuất làm lợi cho nhà nước hàng
chục tỉ đồng. Điển hình là đoàn thanh niên Công ty xi măng Bỉm Sơn, đoàn
thanh niên Nhà máy thuốc lá Thanh Hoá, đoàn thanh niên Công ty đường Lam
Sơn...Từ những thành công đạt được họ đã từng bước làm chủ kỹ thuật, công
nghệ hiện đại, tình nguyện tham gia đảm nhận những khâu then chốt trong sản
xuất, kinh doanh, mong muốn được học tập nâng cao trình độ chuyên môn
nghiệp vụ hơn nữa để nhanh chóng khẳng định mình trong cuộc sống. Vượt lên
khó khăn, thử thách, được đào tạo và rèn luyện nên họ là những người có kỷ luật
lao động, có ý chí nghị lực cách mạng, không cam chịu đói nghèo lạc hậu, luôn
có xu hướng vươn lên lập thân, lập nghiệp.
Thanh niên các lực lượng vũ trang luôn giữ vững và phát huy bản chất tốt
đẹp, truyền thống anh hùng của các thế hệ đi trước, đảm bảo an ninh chính trị và
trật tự an toàn xã hội. Được nâng cao trình độ kỹ thuật, chiến thuật để đáp ứng
nhiệm vụ xây dựng quân đội cách mạng chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện
đại, xây dựng lực lượng vũ trang vững mạnh, sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ vững
chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN.
Thanh niên sinh viên, học sinh nhận thức được những đòi hỏi khắt khe
còn tích cực hưởng ứng, tham gia các hoạt động từ thiện, thể hiện đạo lý:
"Thương người như thể thương thân", tinh thần tương thân, tương ái, của dân
tộc, đồng thời cũng thể hiện tinh thần đoàn kết cộng đồng sâu sắc. Trên khắp
quê hương Thanh Hoá, các phong trào lớn như: "Uống nước nhớ nguồn"; "Đền
ơn đáp nghĩa", chương trình "áo lụa tặng bà", "Phụng dưỡng mẹ Việt Nam anh
hùng", "Tuổi trẻ Thanh Hoá với nhà ở cho hộ nghèo"... Trong năm 2005 toàn
tỉnh đã quyên góp được gần 2,9 tỷ đồng và 150 ngàn ngày công, xây dựng 572
25
Copyright: Tài liệu đại học ©