Một s I. Phần mở
đầu.
1.lý do chọn đề
tài.
2. Mục đích nghiên
cứu.
3. Đối tượng, phạm vi
nghiên 4. Nhiệm vụ
nghiên cứu.
5. Phương pháp nghiên
cứu.
II. Nội dung nghiên
cứu.
1. Cở sở pháp
lý. 2. Cơ sở
lý luận.
3. Cơ sở thực
tiễn.
III. Phương pháp thực
hiện.
1. Phương pháp đàm
thoai.
2. Phương pháp trực
quan.
3. Phương pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn
đề.
4. Phương pháp thảo
luận.
PHẦN I: MỞ ĐẦU:
1: Lí do chọn đề tài:
- Năm học 2011– 2012 là năm học tiếp tục thực hiện cuộc vận động “ Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”. Nói không với tiêu cực và
bệnh thành tích trong giáo dục. Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức tự học và sáng tạo để học sinh noi theo. Xây dựng trường học thân thiện và học sinh
tích cực. Đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng giáo dục, ứng dụng công nghệ thông tin.
- Hiện nay, tích hợp là một trong những quan điểm giáo dục đang được quan tâm. Thực hiện tích hợp trong dạy học sẽ mang lại nhiều lợi ích cho việc góp
phần hình thành, phát triển năng lực hành động, năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh.
- Dạy học tích hợp được hình thành trên cơ sở của những quan niệm tích cực về quá trình học tập và qúa trình dạy học, thực hiện quan điểm tích hợp trong giáo
dục sẽ góp phần phát triển tư duy tổng hợp, năng lực giải quyết vấn đề và làm cho việc học tập trở nên có ý nghĩa hơn với học sinh, so với việc học tập và thực hiện
các mặt giáo dục một cách riêng rẽ. Các sự vật, hiện tượng tự nhiên, xã hội vốn không tồn tại một cách rời rạc, đơn lẻ, chúng là những thể tổng hợp hoàn chỉnh và
có mối quan hệ chặt chẽ với nhau.
- Cũng chính do đặc điểm đó mà giáo dục bảo vệ môi trường được đưa vào nội dung giáo dục phổ thông chủ yếu bằng con đường tích hợp, tức là liên kết, lồng
ghép với các môn học có sẵn trong chương trình giáo dục phổ thông một cách hợp lý, nhưng đặc biệt là môn Địa lí.
- Môi trường là không gian sinh sống của con người và sinh vật, là nơi chứa đựng các nguồn tài nguyên cần thiết cho đời sống và sản xuất. Nhưng môi trường hiện
nay như chúng ta đã biêt nó đã và đang bị suy thoái, ô nhiễm một cách trầm trọng do nhiều nguyên nhân khác nhau: như núi lửa, bão cát…và do sự phát triển kinh
tế - xã hội để đáp ứng cho nhu cầu đời sống vật chất và tinh thần của con người, con người chưa thật sự có ý thức cao về bảo vệ môi trường, nh
nguyên rừng cạn kiệt, xả rác bừa bài từ đó nó đã đem lại cho con người những thảm họa khôn lường như gây hiệu ứng nhà kính, khí hậu toàn cầu thay
Đất nóng lên làm cho băng ở hai cực tan ra, gây ra thiên tai và những căn bệnh hiểm nghèo, nó đã mang đi biết bao tính mạng của người dân vô tội.
- Để giảm bớt những hậu quả do thiên nhiên gây ra đó là việc bảo vệ môi trường hiện nay là một trong nhiều mối quan tâm mang tính toàn cầu nói chung, ở nước
ta bảo vệ môi trường là một vấn đề đang được quan tâm sâu sắc.
+ Dạy học tích hợp được hình thành trên cơ sở của những quan niệm tích cực về quá trình học tập và qúa trình dạy học, thực hiện quan điểm tích hợp trong giáo
dục sẽ góp phần phát triển tư duy tổng hợp, năng lực giải quyết vấn đề và làm cho việc học tập trở nên có ý nghĩa hơn với học sinh so với việc học tập và thực hiện
các mặt giáo dục một cách riêng rẽ. Các sự vật, hiện tượng tự nhiên, xã hội vốn không tồn tại một cách rời rạc, đơn lẻ, chúng là những thể tổng hợp hoàn chỉnh và
có mối quan hệ chặt chẽ với nhau.
* Nhiệm vụ học sinh:
- Như chúng ta đã biết, mỗi học sinh đều phải thực hiện nghiêm túc nhiệm vụ, vai trò của mình.
- Trước tiên học sinh phải có đủ phương tiện, đồ dùng học tập tối thiểu cho bộ môn.
- Trong giờ học luôn có thái độ học tập nghiêm túc, tích cực chú ý nghe giảng, luyện tập theo sự chỉ đạo của giáo viên.
- Làm bài tập về nhà đầy đủ, chuẩn bị bài tốt trước khi đến lớp.
5. Phương pháp nghiên cứu .
- Để đề tài có hiệu quả cao, chúng ta cần có phương pháp đúng đắn.
- Trước tiên phải có sự quan sát đánh giá tình hình của học sinh, chất lượng học tập, ý thức học tập của các em học sinh.
- Khi đánh giá được tình hình học tập của học sinh, tôi lựa chọn nội dung nghiên cứu, từ đó tôi quyết định tìm tòi tài liệu phù hợp phục vụ cho đề tài, tiếp theo tôi
tìm hiểu, tham khảo ý kiến của đồng nghiệp.
- Cùng với tài liệu đã thu thập được, tôi viết đề cương sau đó đưa ra tổ chuyên môn cùng thảo luận.
- Được sự đóng góp ý kiến của tổ chuyên môn, tôi thực hiện viết đề tài.
- Qua quá trình nguyên cứu đề tài trên lý thuyết kết hợp với thực tế học sinh, tôi kết hợp điều chỉnh các thiếu sót, bất cập nảy sinh.
- Nói chung phương pháp cơ bản để tôi chọn đề tài này đó là phương pháp:
+ Điều tra: Lấy ý kiến của đồng nghiệp, ý kiến của học sinh.
+ Tổng hợp, tổng hợp từ tài liệu, tổng hợp từ ý kiến của đồng nghiệp.
- Những điều quan trọng là phải đảm bảo nội dung, phương pháp, bám sát chuẩn kiến thức vào giảng dạy ở trên lớp.
PHẦN II: NỘI DUNG:
1. Cơ sở pháp lý:
- Mục đích nâng cao chất lượng giáo dục trong thời kì đổi mới.
- Trước tiên toàn ngành giáo dục hưởng ứng cuộc vận động: “ Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục”
- Tiếp tục thực hiện chuẩn hóa đội ngũ giáo viên, hiện đại hóa giáo dục, tăng cường nề nếp, kỉ cương trong giáo dục.
- Nắm bắt được tầm quan trong của môn Địa lí để các em học sinh có cách nhìn nhận và thái độ đúng đắn trước tự nhiên, con người và xã hội.
- Ngoài ra bộ môn Địa lí còn giúp cho các en học sinh có cách nhìn nhận và thái độ đúng đắn trước tự nhiên, con người và xã hội.
2. Cơ sở lý luận:
- Cũng giống như tất cả các môn học khác, phương pháp tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong giảng dạy môn Địa lí bậc THCS, giảng dạy trong thời kì đổi
đề. Đặc biệt sử dụng máy chiếu đưa những hình ảnh sôi động hoặc những đoạn phim nói về môi trường hiện nay.
- Khi hướng dẫn học sinh quan sát, trước hết giáo viên cần xác định mục đích, yêu cầu của việc quan sát tranh. Sau đó, yêu cầu học sinh nêu tên của bức
tranh hoặc đoạn phim để xác định xem bức tranh đó thể hiện hiện tượng gì, vấn đề gì, ở đâu và mô tả hiện tượng. Cuối cùng giáo viên gợi ý học sinh nêu nguyên
nhân và hậu quả của hiện tượng.
- Học sinh thảo luận và đưa ra kết quả, giáo viên nhận xét bổ sung.
- Trong dạy học Địa lí, giáo viên nên triệt để sử dụng những tranh ảnh minh hoạ trong sách giáo khoa , bởi vì đây là những phương tiện minh hoạ đã được lựa
chọn để thể hiện các hiện tượng một cách cụ thể.
Ví dụ: Dạy Địa Lí ở lớp 7 bài 17 Mục 2: Giáo viên cho học sinh quan sát hai ảnh yêu cầu học sinh cho biết các nguyên nhân gây ô nhiễm nước
biển. Cách triển khai tốt mục này là cho học sinh trao đổi sau đó cho học sinh trình bày ý kiến của mình. Cuối cùng giáo viên tổng hợp các câu trả lời, bổ sung kiến
thức và hoàn chỉnh kiến thức cho học sinh.
- Như vậy, khi sử dụng tranh ảnh, giáo viên cần chuẩn bị những câu hỏi hướng dẫn học sinh khai thác nội dung cần được thể hiện trên bức tranh, ảnh và những
câu hỏi yêu cầu học sinh vận dụng những kiến thức đã học để giải thích các hiện tượng được thể hiện trên bức tranh, ảnh.
3. Phương pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề.
- Phương pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề trong dạy học tích hợp bảo vệ môi trường cần thực hiện như sau:
Ví dụ: Dạy bài 24 Địa lí lớp 8 Vùng biển Việt Nam mục 2.
- Giáo viên nêu vấn đề, tạo tình huống có vấn đề: Vùng biển nước ta rất giàu và đẹp, nguồn lợi phong phú, da dạng có giá trị to lớn về nhiều mặt như (kinh tế, an
ninh quốc phòng, khoa học ). Giáo viên sử dụng những đoạn phim hoặc tranh, ảnh địa lí có nội dung cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ và sự giàu có về hải sản cho
học sinh quan sát, nói lên giá trị biển nước ta. Sau đó cho học sinh quan sát tiếp những bức tranh nói về thực trạng về môi trường biển nước ta hiện nay.
- Chất thải công nghiệp, rác thải đô thị và khai thác hải sản không hợp lý của người dân đã làm cho môi trường biển bị suy thoái dẫn tới tài nguyên biển có nguy
cơ cạn kiệt và tuyệt chủng.
- Giáo viên đặt câu hỏi cho biết vai trò, ý nghĩa của biển nước ta. Hiện nay biển nước ta đã và đang có nguy cơ bị ô nhiễm và một số tài nguyên đang bị cạn kiệt.
Bằng kiến thức đã học và thực tế em hãy Cho biết nguyên nhân, hậu quả và đưa ra các biện pháp giải quyết.
- Qua đó học sinh dễ dàng phát hiện và đưa ra cách giải quyết vấn đề.
4. Phương pháp thảo luận:
- Sử dụng phương pháp này hệ thống câu hỏi phải khó, đòi hỏi có tính tập thế. Để giải quyết các vấn đề có liên quan đến nội dung bảo vệ môi trường.
Giáo viên: có thể tiến hành theo các bước sau:
- Bước 1: Giáo viên ra hạn thời gian.
- Bước 2: Học sinh thảo luận ( theo nhóm hoặc bàn )
- Bước 3: Giáo viên sử dụng phiếu học tập.
- Bước 4: Phân công nhóm trưởng.
- Năm học 2010 – 2011 tôi đã áp dụng đề cương sáng kiến này vào chương trình địa lí ở bậc THCS đặc biệt là tôi đã áp dụng dạy lớp: 6-7 – 8 – 9, nhưng kết
quả chưa được như mong muốn vì lần đầu mới áp dụng nên kinh nghiệm và xử lý các tình huống chưa được tốt.
- Nhưng tôi vẫn không từ bỏ ý định bởi vì bảo vệ môi trường là mối quan tâm của toàn cầu nên tôi muốn góp một phần nhỏ bé của mình vào việc bảo vệ môi
trường chung của nhân loại. Do đó tôi vẫn tiếp tục thực hiện cho năm học này và mãi về sau, năm học này tôi áp dụng thấy kết quả rất khả quan, cao hơn năm học
2010 - 2011.
PHẦN V: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1. Kết luận.
- Việc giảng dạy tích hợp bảo vệ môi trường thông qua bộ môn Địa lí là điều rất cần thiết đối với nhận thức của học sinh. Tuy nhiên cách thức tổ chức giảng dạy
và lồng ghép một cách nhẹ nhàng là điều cần thiết. Tránh tình trạng tích hợp một cách miễn cưỡng sẽ làm cho nội dung bài học thêm nặng nề, học sinh sẽ chán nản.
- Qua đó, giáo viên và học sinh sẽ có trách nhiệm và hành vi đúng đắn hơn đối với việc bảo vệ môi trường.
- Trên đây là một số kinh nghiệm của bản thân tôi trong việc áp dụng đề cương sáng kiến kinh nghiệm “Một số phương pháp tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường
trong giảng dạy Địa lí bậc THSC ở Nguyễn Thị Định.
2. Kiến nghị.
- Giáo dục bảo vệ môi trường là một hoạt động giáo dục liên bộ môn. Bởi vậy tôi mong ngành Giáo dục cung cấp nhiều tài liệu về môi trường để đưa vào dạy
học tích hợp, giáo dục bảo vệ môi trường trong nhà trường có hiệu quả hơn.
- Trường nên cho học sinh lao động và quét dọn vệ sinh trường lớp thường xuyên. Đoàn, Đội tổ chức ngày “ chủ nhật xanh” nhiều hơn nữa để giáo dục học sinh.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
-Tài liệu: Giáo dục bảo vệ môi trường trong môn Địa lý Trung học cơ sở.
Tác giả: Nguyễn Hải Hà- Nguyễn Việt Hùng- Phan Thị Lạc- Trần Thị Nhung- Phạm Thu Phương- Nguyễn Minh Phương.
- Tài liệu: lý luận dạy học Địa lý.
Tác giả: Nguyễn dược, Nguyễn Trọng Phúc.
- Tạp chí: Thế giới trong ta.