Biện pháp chống học sinh bỏ học

PHẦN THỨ NHẤT
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG

I/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1. Cơ sở lý luận:
- Điều 10 của Luật giáo dục nêu rõ: Học tập là quyền lợi của công dân.
+ Mọi công dân không phân biệt dân tộc, tôn giáo, tín ngưỡng, giới tính, nguồn
gốc gia đình, địa vị xã hội hoặc hoàn cảnh kinh tế đều bình đẳng về cơ hội học tập.
+ Nhà nước thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục, tạo điều kiện ai cũng được
học hành, Nhà nước và cộng đồng giúp đỡ để người nghèo được học tập, đảm bảo điều
kiện để người học giỏi phát triển tài năng.
+ Nhà nước ưu tiên tạo điều kiện cho con em dân tộc thiểu số, con em gia đình có
điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn, đối tượng hưởng chính sách ưu đãi, người tàn
tật và đối tượng chính sách xã hội khác thực hiện quyền và nghĩa vụ học tập của mình.
- Điều 94 chương VI của Luật giáo dục đã nêu rõ: Trách nhiệm của gia đình : Cha
mẹ hoặc người giám hộ có trách nhiệm nuôi dưỡng, chăm sóc, tạo điều kiện cho con em
được học tập, rèn luyện, tham gia các hoạt động của nhà trường. Cùng với luật giáo dục.
Nghị quyết “về thực hiện phổ cập giáo dục THCS” của Quốc hội nước CHXHCN Việt
Nam – khóa X, kì họp thứ 8 tháng 12 năm 2000 đã được ban hành.
2. Cơ sở thực tiễn:
- Đất nước ta đang xây dựng và phát triển, hòa nhập với khu vực và quốc tế, văn
hóa chính là chìa khóa để mở mọi vấn đề trong cuộc sống mà giáo dục nói chung, giáo
dục THCS nói riêng, cung cấp cho học sinh học vấn phổ thông cơ sở và những trí thức
Trang 1
Biện pháp chống học sinh bỏ học

ban đầu về kỉ thuật hướng nghiệp, thực hiện phân luồng sau THCS, tạo điều kiện để học
sinh tiếp tục học tập hoặc đi vào cuộc sống lao động.
- Xuất phát từ những vấn đề trên, hiện bỏ học của học sinh THCS là vấn đề cần

2.2. Tìm hiểu thực trạng hiện tượng học sinh bỏ học ở trường THCS Ba Xa và các
nguyên nhân dẫn đến hiện tượng đó.
2.3. Xây dựng một số biện pháp nhằm hạn chế thực trạng bỏ học của học sinh ở trường
THCS Ba Xa .
3/ Thời gian nghiên cứu.
Tháng 10 năm 2010
III/ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Các nguyên nhân bỏ học của học sinh và một số biện pháp chống học sinh bỏ học ở
trường THCS Ba Xa.
PHẦN THỨ HAI
NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
I/ CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ
1. Cơ sở lý luận.
1.1. Các khái niệm.
Bỏ học của học sinh THCS là trường hợp học sinh bỏ học trước khi hoàn thành bậc
THCS trong nhà trường. Biện pháp ngăn ngừa hiện trạng bỏ học của học sinh là sự tác
động của các lực lượng giáo dục, để hạn chế, phòng ngừa hiện tượng bỏ học của học
sinh, nhằm thực hiện nhiệm vụ giáo dục đã đề ra.
Trang 3
Biện pháp chống học sinh bỏ học

1.2. Vị trí vai trò và hoạt động dạy học và nhiệm vụ phổ cập giáo dục.
Bậc THCS là một cấp học đang được thiết kế thực hiện theo hướng đổi mới toàn
diện và phổ cập giáo dục nhằm giải quyết tốt sự hòa nhập của người học vào môi trường,
cải thiện môi trường một cách có hiệu quả. Việc nâng cấp và xây dựng cấp học THCS
mới là một bước đi quan trọng tạo nên sự liên thông và đảm bảo tính đồng bộ, hệ thống
với các cấp học, bậc học khác trong hệ thống giáo dục phổ thông ở nước ta.
- Mục tiêu của giáo dục THCS là cung cấp cho học sinh học vấn phổ thông cơ sở
và những hiểu biết ban đầu về kỉ luật, hướng nghiệp để thực hiện phân luồng sau THCS,
tạo điều kiện để học sinh tiếp tục học tập hoặc đi vào cuộc sống lao động theo định

không quản lí được các em. Bên cạnh đó, cũng có nhiều phụ huynh không xác định được
động cơ cho con ăn học.
- Học sinh bỏ học ở bậc THCS sẽ tạo cho xã hội mối lo lớn (các em sẽ làm gì?) tạo
cho xã hội một bộ phận lao động không đồng nhất, tốn nhiều thời gian và kinh phí khi
phải đào tạo lại, làm cho sự phát triển của xã hội bị đình trệ, ảnh hưởng không ít đến chủ
trương của Đảng và Nhà nước.
- Từ cơ sở trên, việc đưa ra biện pháp chống học sinh bỏ học nói chung và trường
THCS Ba Xa nói riêng là vấn đề vô cùng thiết thực và cấp bách, nhằm góp phần thực
hiện mục tiêu, nhiệm vụ giáo dục của Đảng và Nhà nước đề ra.
2. Cơ sở thực tiễn.
- Trường THCS Ba Xa, đa số nhân dân sống chủ yếu bằng nghề nông, đời sống
kinh tế còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí còn thấp, ý thức về học tập của con em còn
kém. Đặc biệt có nhiều gia đình học sinh có cha mẹ đi làm ăn xa, để con cái ở nhà cho
ông bà hoặc người thân chăm sóc nên việc quản lí tạo điều kiện cho các em học tập còn
nhiều thiếu sót, dẫn đến nhiều em hư hỏng, chán học, học yếu rồi bỏ học.
Trang 5
Biện pháp chống học sinh bỏ học

- Hầu hết các em vừa học vừa lao động giúp gia đình và ít được cha mẹ quan tâm
giúp đỡ các em trong học tập.
- Mặc khác ở địa phương và nhiều gia đình ít quan tâm đến nạn tảo hôn (có chồng,
có vợ sớm), vấn đề này cũng dẫn đến việc bỏ học của học sinh.
- Riêng có một số gia đình sống bằng nghề buôn bán dịch vụ, kinh doanh nên đời
sống kinh tế gia đình khá hơn, việc lo cho con cái học tập khá hơn, nhưng có một số em
học sinh sống trong môi trường xã hội phức tạp hư hỏng rồi dẫn đến bỏ học.
II/ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Nhìn chung nhân dân xã Ba Xa cuộc sống chủ yếu làm nghề nông nghiệp nhưng
khu vực đất đai không màu mỡ, đời sống kinh tế quá khó khăn, một số gia đình không đủ
khả năng cho con ăn học, đồng thời địa bàn dân cư ở khu vực miền núi ít tiếp cận được
với sự phát triển của xã hội, môi trường giao tiếp còn hạn chế. Tuy nhiên, gần đây điều

hôn và đi làm ăn xa đối với học sinh trên địa bàn vẫn còn tiếp diễn.
1.2. Tác động của gia đình.
*Từ thực tế điều tra cho thấy, tình trạng bỏ học ở học sinh chịu ảnh hưởng rất lớn
từ phía gia đình, có thể kể đến những nguyên nhân sau đây:
- Kinh tế khó khăn: Đây là nguyên nhân chủ yếu tác động đến việc bỏ học của học
sinh, học sinh phải dành nhiều thời gian và sức lực cho việc giúp đỡ gia đình, nên hầu hết
kết quả học tập của các em bị giảm sút, tâm lí chán học nảy sinh trong các em, từ đó dẫn
đến bỏ học.
- Nghỉ học giúp gia đình: gánh nặng về gia đình của các em rất lớn, tuy nhiên cũng
có một số gia đình xuất phát từ ý nghĩ hẹp hòi, chỉ thấy lợi ích nhỏ trước mắt mà không
thấy những tác hại to lớn cho xã hội, gia đình, bản thân học sinh sau này.
- Quan niệm “Học biết ít chữ là được”. Do chưa thấy được tầm quan trọng của việc
học tập, một số phụ huynh có suy nghĩ nông cạn như trên vì vậy họ thiếu quan tâm và
buông lỏng việc học tập của con em mình.
Trang 7
Biện pháp chống học sinh bỏ học

1.3. Tác động của nhà trường.
*Bao gồm một số nguyên nhân chủ yếu sau:
- Hoạt động của trường học chưa thu hút được sự ham thích học tập của một số em.
- Biện pháp giáo dục trong nhà trường học sinh cho là quá khắc khe, một số thầy
cô giáo chưa có biện biện pháp giáo dục học sinh phù hợp, chưa phối hợp chặc chẽ và
kịp thời với phụ huynh để động viên giúp dỡ cho họ hiểu tầm quan trọng của việc học.
*Tóm lại: Ba nhân tố bên ngoài bản thân học sinh đó là; môi trường xã hội, gia
đình và nhà trường đã tác động rất lớn đến việc bỏ học của học sinh.
2/ Nguyên nhân chủ quan.
Ngoài những nguyên nhân khách quan đã nêu, còn có những nguyên nhân chủ
quan sau đây của chính bản thân học sinh dẫn đến hiện tượng bỏ học.
2.1. Học kém, chán học.
Như ta đã biết, có học tốt, hiểu bài, tiến bộ mới kích thích sự hứng thú học tập;

1. Đối với nhà trường.
*Biện pháp 1:
Mỗi cán bộ giáo viên, công nhân viên phải nâng cao nhận thức về Luật giáo dục,
Điều lệ trường phổ thông, các Nghị quyết “Về việc thực hiện phổ cập THCS” của Quốc
hội khóa X và của các cấp, ý thức được tác hại lớn của việc bỏ học của học sinh. Từ đó
bản thân mỗi cán bộ, giáo viên có tinh thần tự giác và phối hợp tuyên truyền vận động
phụ huynh, học sinh và nhân dân cùng chống hiện tượng bỏ học của học sinh.
*Biện pháp 2:
- Khắc phục học kém, giải pháp cơ bản ngăn ngừa lưu ban, bỏ học của học sinh.
- Điều tra, khảo sát học sinh yếu để hiểu rõ những đặc điểm tâm lý, phẩm chất và
năng lực trí tuệ, hoàn cảnh gia đình của từng em.
Trang 9
Biện pháp chống học sinh bỏ học

- Do nhận thức chậm (đặc điểm điển hình của học sinh yếu kém) nên giáo viên
phải có sự quan tâm riêng, lưu ý trong lúc giảng dạy có biện pháp củng cố dần kiến thức
cơ bản, trong kiểm tra đánh giá tìm cách khuyến khích các em dù là kết quả nhỏ để khơi
dần sự tích cực học tập của các em, liên hệ với phụ huynh để phối hợp tạo điều kiện giúp
đỡ các em học tập. Có như vậy mới giúp các em tiến bộ dần trong học tập.
*Biện pháp 3: Giáo dục học sinh cá biệt.
- Giáo viên chủ nhiệm phải liên hệ chặt chẽ với giáo viên bộ môn và phụ huynh
học sinh để có biện pháp giáo dục các em.
- Tuyên truyền cho phụ huynh học sinh một số kiến thức cơ bản cần thiết trong
việc giáo dục, giúp đỡ các em.
- Vận động gia đình để các em trở lại trường học.
- Tổ chức các hoạt động vui chơi giải trí, công tác xã hội cho các em hòa nhập với
cộng đồng.
*Biện pháp 4: Nâng cao chất lượng giảng dạy trong nhà trường.
- Đối với phương pháp dạy học: Dạy học theo hướng tích cực, lên lớp có đồ dùng
dạy học, thực hành trực quan sinh động để gây hứng thú và hiệu quả học tập của học

+ Xây dựng quỹ tình thương (giúp đỡ kịp thời các em gặp hoạn nạn, ốm đau, bị
thiên tai có thể phải bỏ học) do Chi hội chữ thập đỏ đảm nhiệm.
+ Xây dựng quỹ khuyến học (khuyến học khuyến tài, giúp các em vượt khó học
tập) do Chi hội khuyến học đảm nhiệm.
+ Phối hợp với chính quyền địa phương thường xuyên và kịp thời vận động các em
có nguy cơ bỏ học.
2. Đối với xã hội.
*Biện pháp 1:
Trang 11
Biện pháp chống học sinh bỏ học

Phối hợp chặt chẽ với các ban ngành, đoàn thể ở địa phương, tuyên truyền vận
động nâng cao nhận thức trên cơ sở quán triệt và chấp hành Luật giáo dục, Luật bảo vệ và
chăm sóc trẻ em, Luật hôn nhân và gia đình
*Biện pháp 2:
Xây dựng kế hoạch thực hiện phổ cập giáo dục THCS, gắn với chương trình kế
hoạch hóa gia đình, triển khai thực hiện pháp lệnh dân số, phòng chống các tệ nạn xã hội,
xây dựng khu dân cư văn hóa, bảo vệ an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội.
3. Đối với gia đình.
*Biện pháp 1:
Thông qua các cuộc họp phụ huynh học sinh, nhà trường cần phổ biến cho phụ
huynh hiểu được: Mọi người trong gia đình có trách nhiệm xây dựng gia đình văn hóa,
tạo môi trường thuận lợi cho việc phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm
mỹ của các con em, người lớn có trách nhiệm giáo dục làm gương cho con em, cùng nhà
trường nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục (Điều 27 – Luật giáo dục)
*Biện pháp 2:
Thông báo, trao đổi, bàn bạc những biện pháp giáo dục với phụ huynh học sinh có
con em học yếu, học không chuyên cần để phụ huynh quan tâm, cùng theo dõi, giúp đỡ
việc học của các con em và ngăn ngừa kịp thời những hiệ tượng muốn bỏ học.
*Biện pháp 3:

- Giáo viên phải nắm rõ nguyên nhân (do hoàn cảnh, năng lực, ham chơi, lười học,
thiếu động cơ ) của từng học sinh để có biện pháp tổ chức và phương pháp dạy hợp lý,
có hiệu quả trong việc nâng cao dần chất lượng học tập của các em.
*Biện pháp 3:
Trang 13
Biện pháp chống học sinh bỏ học

Xây dựng ý thức, thái độ, động cơ và nề nếp học tập cho các em.
*Biện pháp 4:
Phải tôn trọng nhân cách của học sinh, cần tế nhị khi nói đến những thiếu sót của
các em. Coi trọng việc tuyên dương, khuyến khích đối với các em.
*Biện pháp 5:
Cần đặc biệt chú ý đến những học sinh cá biệt để giúp các em hòa nhập với tập thể
lớp, phong trào chung của lớp, gần gũi với các em để động viên nhắc nhở uốn nắn các em
tiến bộ.
*Tóm lại:
Những biện pháp trên đây phải được thực hiện thường xuyên và đông bộ đối với
tất cả giáo viên chủ nhiệm lớp, giáo viên bộ môn, Ban giám hiệu, các tổ chức trong nhà
trường, chính quyền địa phương, các ban ngành đoàn thể, nhân dân, phụ huynh học sinh
và tất cả học sinh thì mới có thể ngăn ngừa được hiện tượng bỏ học của học sinh trong
giai đoạn hiện nay và thực hiện phổ cập giáo dục đúng tiến độ, hiệu quả hơn.
PHẦN THỨ BA
KẾT LUẬN
I/ KẾT LUẬN CHUNG:
1. Hiện tượng bỏ học của học sinh ở trường THCS nói chung, trường THCS Ba Xa nói
riêng vẫn còn xảy ra, việc ngăn ngừa hiện tượng bỏ học của học sinh là trách nhiệm của
những người làm công tác giáo dục, việc tìm ra những nguyên nhân tác động dù là khách
quan hay chủ quan để đưa ra biện pháp ngăn ngừa kịp thời để hạn chế đến mức thấp nhất
là việc làm cần thiết phù hợp với quy luật phát triển của xã hội và yêu cầu về phổ cập
giáo dục THCS hiện nay, song song với việc tìm tòi, nghiên cứu, nắm bắt hiện tượng để

2.3. Đối với học sinh:
- Tạo không khí lớp học thoải mái, nghiêm túc.
- Phụ đạo học sinh yếu, kém.
- Xây dựng động cơ và nè nếp học tập cho học sinh.
- Quan tâm giúp đỡ học sinh cá biệt.
- Thường xuyên tổ chức các hoạt động thi đua khen thưởng cho các em.
2.4. Đối với xã hội:
- Tuyên truyền Luật giáo dục và Nghị quyết phổ cập giáo dục THCS của Quốc hội.
- Tuyên truyền Luật hôn nhân và gia đình nhằm hạn chế nạn tảo hôn.
- Thực hiện và hoàn thành phổ cập giáo dục THCS gắn với chương trình phát triển
kinh tế, xã hội ở địa phương.
II/ NHỮNG VẤN ĐỀ TỒN TẠI TRONG QUÁ TRÌNH NGHIÊN CỨU.
- Đây là đề tài khá rộng, mang tính xã hội cao. Do năng lực của bản thân và thời
gian nghiên cứu có hạn, tôi thấy có nhiều vấn đề còn thiếu sót:
+ Việc tìm hiểu nguyên nhân tác động, chỉ được tìm hiểu ở dạng hẹp nên một vài
số liệu thu thập có thể chưa mang tính chính xác cao.
+ Chưa đúc kết hết những kinh nghiệm tốt của các lực lượng ở địa phương, đơn vị
Kính mong Hội đồng nghiệm thu sáng kiến kinh nghiệm quan tâm giúp đỡ để bản
thân khắc phục những thiếu sót đã nêu, đồng thời áp dụng vào việc thực hiện nhiệm vụ
giáo dục ở đơn vị đạt hiệu quả cao.
III/ ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ.
Trang 16
Biện pháp chống học sinh bỏ học

Kính mong lãnh đạo phòng Giáo dục, Hội đồng nghiệm thu sáng kiến kinh
nghiệm, triển khai rộng rãi các đề tài thực hiện có hiệu quả, phù hợp với vùng miền và có
giá trị sử dụng lâu dài cho toàn ngành giáo dục huyện nhà./.
Ba Xa, tháng 10 năm 2010
Người viết