TÓM LƯỢC
Sự trao đổi hàng hóa, mua bán hàng hóa đã có từ rất lâu và đó là quy luật tự
nhiên khi thặng dư xã hội dư thừa. Các thương nhân, nhà kinh doanh luôn nỗ lực tìm
kiếm thị trường, tiêu thụ sản phẩm của mình đến khắp nơi nhằm thu được lợi nhuận
cao nhất. Trong khi đó, Việt Nam đã và đang trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế,
các cá nhân, tổ chức được phép tự do kinh doanh, buôn bán, việc giao thương buôn
bán trong nước và quốc tế được đẩy mạnh giúp cho nền kinh tế phát triển mạnh mẽ.
Bên cạnh những thuận lợi do chính sách mở cửa của Nhà nước đem lại thì một số đối
tượng xấu đã lợi dụng những chính sách đó để thực hiện hành vi buôn lậu và gian lận
thương mại của mình. Để điều chỉnh và đảm bảo các hoạt động thương mại diễn ra
công bằng, hướng dẫn các cơ quan chức năng thực hiện đúng nhiệm vụ chống buôn
lậu và gian lận thương mại thì pháp luật về chống buôn lậu và gian lận thương mại đã
ra đời và ngày càng khẳng định được vai trò của mình.
Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện theo pháp luật về chống buôn lậu và gian
lận thương mại đã nảy sinh những vẫn đề rắc rối do nhiều nguyên nhân khác nhau.
Qua quá trình thực tập tại Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Lạng Sơn em đã có cơ hội
tìm hiểu về chức năng, nhiệm vụ giám sát, kiểm tra, quản lý các hoạt động thương mại
diễn ra trên thị trường. Do đó, em muốn áp dụng những kiến thức mình đã được học
trên giảng đường vào thực tiễn áp dụng pháp luật tại Chi cục, bài khóa luận “ Pháp
luật về chống buôn lậu và gian lận thương mại – Thực tiễn áp dụng trên địa bàn
tỉnh Lạng Sơn” dưới đây trình bày một cách khái quát về tình hình áp dụng pháp luật
trong việc áp dụng pháp luật chống buôn lậu và gian lận thương mại trên địa bàn tỉnh
Lạng Sơn, và cụ thể là tại Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Lạng Sơn.
1
MỤC LỤC
2
XHCN : Xã hội chủ nghĩa
XNK : Xuất nhập khẩu
GTGT : Gía trị gia tăng
UBND : Uỷ ban nhân dân
QLTT : Quản lý thị trường

gian lận thương mại, Luận văn thạc sĩ.
4
- Nguyễn Công Luận (2005), Thực trạng pháp luật về vấn đề buôn lậu và gian
lận thương mại ở một số quốc gia trên thế giới, Luận văn tiến sĩ Luật học.
- Nguyễn Thị Ngọc (2008), Hiện trạng và giải pháp chống buôn lậu thương mại
trong điều kiện hiện nay, Khóa luận tốt nghiệp trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí
Minh.
- Nguyễn Hải Hà (2010), Pháp luật hiện hành trong công tác đấu tranh chống
buôn lậu, Khóa luận tốt nghiệp trường Đại học Luật Hà Nội
Các bài viết đăng trên tạp chí :
- Pháp luật về buôn lậu và gian lận thương mại,Nguyễn Ngọc Khánh – nghiên
cứu Lập pháp, 2007/số 3, 42-44.
- Buôn lậu và hiểm họa việc buôn lậu trên thị trường, Hoàng Thảo Trà- Tạp chí
Kinh tế và dự báo, 2000/số 2.
- Hiện trạng buôn lậu trên tuyến biên giới phía Bắc hiện nay, Đặng Thế Mạnh-
Tạp chí chuyên ngành Luật, 2006/số 45.
- Một số nhức nhối về pháp luật trong công tác chống buôn lậu và gian lận thương
mại tại các tỉnh vùng núi phía Bắc, Phạm Văn An- Tạp chí Luật học, 2010/số 34.
- Bài nghiên cứu “ Hoàn thiện pháp luật về chống buôn lậu, gian lận thương mại và
hàng giả” của TS. Nguyễn An Hiếu đăng tại tạp chí Dân chủ và pháp luật (2004)
Các công trình nghiên cứu điển hình ở trên, vấn đề pháp luật về buôn lậu và
gian lận thương mại cũng xuất hiện trên nhiều bài báo cáo, phát biểu và được đăng tải
trên nhiều website khác nhau.
Đề tài bảo vệ đã được các tác giả nêu trên tiếp cận và nghiên cứu dưới những
khía cạnh khác nhau, điển hình như việc nghiên cứu vấn đề pháp luật về buôn lậu của
TS. Nguyễn An Hiếu, hay việc tiếp cận đề tài này bằng phương pháp so sánh với pháp
luật nước ngoài của tác giả Nguyễn Công Luận , để từ đó đưa ra sự so sánh giữa pháp
luật Việt Nam và pháp luật nước ngoài về pháp luật chống buôn lậu và gian lận thương
mại. Như vậy, ở mỗi góc độ tiếp cận và nghiên cứu khác nhau trong những thời điểm
khác nhau, hầu hết tác giả đã chỉ rõ những bất cập của các quy định pháp luật trong

4. Đối tượng, mục tiêu và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu trong Khóa luận là các quy định của Pháp luật Việt Nam
trong công tác chống buôn lậu và gian lận thương mại, mà chủ đạo là các quy định của
Bộ Luật hình sự nước CHXHCN Việt Nam, Luật Hải quan, Luật xử lý vi phạm hành
6
chính và các văn bản pháp lý liên quan đến vấn đề này cùng các văn bản hướng dẫn…
và thực tiễn về vấn đề này tại Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Lạng Sơn.
4.2. Mục tiêu nghiên cứu
Những vấn đề nghiên cứu trong đề tài tập trung chủ yếu vào các quy định, pháp
luật về công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại. Mục tiêu của đề tài tập trung
vào các vấn đề cần giải quyết sau:
- Về mặt lý luận: Làm rõ cơ sở lý luận của pháp luật quy định và chỉ ra các vấn
đề pháp luật chưa rõ ràng trong pháp luật chống buôn lậu và gian lận thương mại cũng
như phân tích các quy định về pháp luật trong việc xử lý hành chính các vi phạm về
pháp luật trong hoạt động chống buôn lậu và gian lận thương mại.
- Về thực tiễn: Trên cơ sở lý luận đã nghiên cứu về hoạt động buôn lậu và gian
lận thương mại cùng với việc đã thực tập thực tế tại Chi cục Quản lý thị trường tỉnh
Lạng Sơn để thấy được trong thực tế cơ quan đã áp dụng và thực hiện các điều luật
như thế nào để thực hiện trong công cuộc đấu tranh chống buôn lậu và gian lận thương
mại trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn. Qua đó cũng tìm ra được những khó khăn bất cập khi
áp dụng luật của Chi cục từ đó có những kiến nghị để hoàn thiện pháp luật về chống
buôn lậu và gian lận thương mại.
4.3. Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi nghiên cứu về không gian: Bài khóa luận này chỉ đề cập đến những
phân tích về pháp luật chống buôn lậu và gian lận thương mại trong phạm vi nhỏ là
Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Lạng Sơn, từ đó đánh giá tổng quát hoạt động của Chi
cục đã áp dụng các văn bản luật pháp như thế nào trong cuộc đấu tranh chống buôn lậu
và gian lận thương mại trên địa bàn tỉnh, có gặp trở ngại gì trong việc áp dụng thực thi
pháp luật hay không để từ đó tìm ra giải pháp.

thương mại đã có những thành tựu và khó khăn gì để từ đó học tập và đúc rút kinh
nghiệm lại để áp dụng trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn.
+ Sau đó, nghiên cứu các tài liệu của cơ quan nơi thực tập: nghiên cứu các bài
báo cáo thành tích cuối năm của chi cục, xem trong năm qua chi cục đã đạt được thành
tựu như nào trong công tác chống buôn lậu và gian lận thương mại, đồng thời Chi cục
đã gặp phải những khó khăn gì trong việc áp dụng các văn bản pháp luật. Qua đó có
được các con số cụ thể đưa vào bài khóa luận.
8
- Phương pháp phân tích dữ liệu: Sau khi đã thu thập được số liệu thực tế cũng
như tình hình thực thi pháp luật của chi cục, phân tích những dữ liệu thu thập được để
có thế đưa ra những nhận xét, đánh giá cho vấn đề đang nghiên cứu.
- Phương pháp hệ thống: Sau khi đã phân tích được dữ liệu thì cần phải trình
bày như thế nào để mọi người khi đọc bài khóa luận của mình có thể dễ hiểu.Việc sử
dụng phương pháp hệ thống giúp làm sáng tỏ được nội dung lý luận của hệ thống pháp
luật liên quan đến vấn đề chống buôn lậu và gian lận thương mại tại Chi cục Quản lý
thị trường tỉnh Lạng Sơn trong khoảng thời gian 2010-2013 và từ đó đưa ra một số đề
xuất nhằm nâng cao hiệu quả công tác phòng chống buôn lậu và gian lận thương mại
trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn đồng thời hoàn thiện hệ thống pháp luật về buôn lậu và
gian lận thương mại trên địa bàn tỉnh.
6. Kết cấu đề tài
Ngoài phần tổng quan nghiên cứu, danh mục viết tắt, kết luận, tài liệu tham
khảo thì nội dung bài nghiên cứu gồm 3 chương như sau:
Chương I: Một số vấn đề lý luận cơ bản về pháp luật chống buôn lậu và gian
lận thương mại
Chương II: Thực trạng áp dụng pháp luật chống buôn lậu và gian lận thương
mại tại Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Lạng Sơn
Chương III: Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật về chống buôn lậu và gian
lận thương mại
9
CHƯƠNG I – MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁP LUẬT CHỐNG

10
văn hoá phẩm đồi truỵ, Điều 166 về buôn bán hàng cấm Trên thực tế xét xử đều theo
các điều luật tương ứng với các vụ vi phạm về hàng hoá đặc trưng trên chứ không theo
Điều 97 để truy tố. Điều này gây ra sự sai lệch giữa các cơ quan chuyên môn với nhau
về thống kê, đánh giá, tạo sự trùng lắp, khi phát sinh trách nhiệm lại đổ lẫn cho nhau,
không có sự phân định một cách rõ ràng chức năng quyền hạn giữa các cơ quan, bộ
phận liên quan.
Ví dụ:
+ Khi nói đến khởi tố bị can buôn lậu thì thuật ngữ buôn lậu được hiểu như là
một hành vi gắn với đối tượng tham gia vào hoạt động buôn lậu.
+ Khi nói tới chống tham nhũng và buôn lậu thì thuật ngữ được hiểu như là một
hiện tượng kinh tế xã hội tiêu cực nó không chỉ bao hàm tội danh buôn lậu và hành vi
buôn lậu mà còn bao gồm cả các đối tượng khác gắn với hành vi khác như tham
nhũng, tham ô hối lộ, chiếm đoạt tài sản XHCN hay nói khác đi đặt vào ngữ cảnh này
thì thuật ngữ “buôn lậu” bao gồm nhiều tội danh với nhiều hành vi khác nhau như
buôn bán ma tuý, buôn bán vận chuyển trái phép hàng hoá tiền tệ qua biên giới, buôn
bán văn hoá phẩm đồi truỵ…
Thông thường người ta hay sử dụng khái niệm sau: “Buôn lậu là một hiện
tượng kinh tế - xã hội tiêu cực xuất hiện trong hoạt động lưu thông hàng hoá cùng với
sự ra đời của hàng rào thuế quan”. Mỗi quốc gia khác nhau có hàng rào thuế quan khác
nhau do vậy mà có những mặt hàng buôn lậu khác nhau. Tuy nhiên cũng có sự giống
nhau về một số mặt hàng và thủ đoạn của bọn gian thương và các nước có thể học hỏi
kinh nghiệm của nhau, liên kết với nhau để chống buôn lậu một cách có hiệu quả nhất.
1.1.2. Khái niệm về gian lận thương mại
Theo từ điển tiếng Việt (Nhà xuất bản Khoa học, Hà Nội 2008) gian lận thương
mại “dối trá, lừa lọc” trong hoạt động thương mại. Người có hành vi gian lận thương
mại gọi là gian thương tức là người có nhiều mưu mô lừa lọc, kẻ buôn bán gian lận và
trái phép. Gian lận được coi là hành vi của con người cụ thể có lời nói hoặc cử chỉ,
hành động không đúng với bản chất của sự vật hiện tượng nhằm mục đích đánh lừa
người khác. Trong dân gian gian lận thương mại gắn liền với thành ngữ “Buôn gian,

13. Buôn bán hàng không có sổ sách.
14. Làm giả, làm khống việc hoàn hay trung hoàn thuế hải quan. Thí dụ: làm
giả chứng từ về hàng đã xuất,
15. Kinh doanh “ma” để hưởng tín dụng thuế trái phép.
12
16. Thanh lý, phá sản có chủ đích để trốn tránh nghĩa vụ nộp thuế như: công ty
đăng ký kinh doanh một thời gian ngắn, nợ thuế rồi tuyên bố phá sản,
Thái độ ứng xử đối với 16 hành vi này là thống nhất với nhau ở 2 cung bậc, tuỳ
thuộc vào mức độ tác hại của hành vi đó mang lại cho xã hội mà xử lý hành chính hay
xử lý hình sự. Đối với một số nước như Mỹ, Nhật, Pháp, Bên cạnh việc áp dụng các
công ước quốc tế xử lý 16 hành vi này theo Luật hải quan còn quy định trong Luật
hình sự các tội danh cụ thể tương ứng với những hành vi đó. Đối với nước ta thái độ
ứng xử này với các hành vi diễn ra theo 3 trường hợp.
+ Hành vi có tính chất không nghiêm trọng, giá trị tài sản buôn bán sai phạm
không lớn thì xử lý hành chính theo pháp lệnh hải quan và các nghị định của Chính
phủ về quản lý XNK.
+ Một số hành vi trong số đó chưa được quy định trong pháp luật Việt Nam nên
không xảy ra hoặc có thể xảy ra nhưng không bị xử lý như hành vi vi phạm đạo luật về
diễn giải thương mại,
+ Tất cả các hành vi có tính chất nghiêm trọng, hậu quả lớn đều bị xử lý dưới tội
danh chung của điều 97 (Bộ Luật hình sự nước công hoà XHCN Việt Nam) là buôn lậu.
1.1.3. Những ảnh hưởng tiêu cực của hoạt động buôn lậu và gian lận thương mại đối với
tình hình kinh tế - xã hội ở nước ta
Thứ nhất, gây tác động tới nền kinh tế
Tình trạng buôn lậu và gian lận thương mại xâm hại đến chế độ chính sách quản lý
xuất nhập khẩu hàng hoá, ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường kinh doanh trong nước,
quyền lợi người tiêu dùng, sản xuất trong nước đồng thời nó cũng gây thất thu cho ngân
sách Nhà nước. Buôn lậu và gian lận thương mại qua hành vi trốn tránh thuế nhập khẩu
gây điêu đứng, thiệt hại cho các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh chấn chỉnh. Đối với
sản xuất trong nước việc hàng ngoại được nhập lậu tràn lan, tiêu thụ trên thị trường nội

kéo một bộ phận cán bộ Nhà nước tham gia hoạt động buôn lậu và gian lận thương
mại làm suy đồi tư tưởng, tư cách đạo đức, gây mất lòng tin của nhân dân. Buôn lậu và
gian lận thương mại cùng với tham nhũng, hối lộ như là một quốc nạn đe doạ sự ổn
định và vững mạnh của chế độ, ảnh hưởng an ninh quốc gia, ảnh hưởng uy tín của
Đảng và vai trò quản lý của Nhà nước.
Nạn buôn lậu và gian lận thương mại lôi kéo mọi đối tượng tham gia, lợi dụng
sự thiếu hiểu biết, nghèo đói của một bộ phận lớn dân cư khu vực biên giới cửa khẩu,
tha hoá biến chất của một số cán bộ chức năng để thực hiện các hành vi buôn lậu và
14
gian lận thương mại làm cho tình hình biên giới bất ổn, phức tạp, khó kiểm soát. Các
thế lực phản động lợi dụng để thực hiện âm mưu “diễn biến hoà bình” tuyên truyền
phẩn động, lôi kéo chống lại chính quyền, chế độ Nhà nước làm cho trật tự xã hội bị
đảo lộn, an ninh khu vực biên giới bị đe doạ nghiêm trọng. Một số mặt hàng mà pháp
luật cấm như thuốc phiện, thuốc nổ, văn hoá phẩm đồi truỵ, độc hại đã được các đối
tượng xấu đưa vào gây tác hại rất lớn trên nhiều mặt đời sống xã hội, đạo đức, văn hoá
truyền thống, an ninh và trật tự xã hội
Thứ ba, gây tác động đến doanh nghiệp và người tiêu dùng
Trong điều kiện đất nước còn nghèo nàn, kỹ thuật lạc hậu, sản xuất trong nước
còn gặp nhiều khó khăn, năng suất lao động thấp, chất lượng sản phẩm chưa cao, giá
thành và chi phí sản xuất cao, các sản phẩm trong nước khó hoặc không thể cạnh
tranh được với hàng lậu và gian lận cùng loại, nhiều doanh nghiệp sản xuất phải
đứng trước nguy cơ đóng cửa do không tiêu thụ được sản phẩm. Một số hàng có khả
năng thay thế do buôn lậu và gian lận thuế được bán với giá thấp và chất lượng cao
hơn do được sản xuất với công nghệ hiện đại chi phí cho sản phẩm thấp, đã chiếm
lĩnh thị trường làm cho doanh nghiệp phải điêu đứng và không bảo vệ được kế hoạch
sản xuất kinh doanh của mình. Một số mặt hàng buôn lậu và gian lận có chất lượng
kém nhưng mẫu mã đẹp giá thấp hơn nhiều so với giá của sản phẩm trong nước, làm
cho các doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh gặp nhiều khó khăn, trở ngại trong
cạnh tranh, tiêu thụ và cải tiến chất lượng sản phẩm, hạ giá thành, giải quyết công ăn
việc làm cho người lao động.

các hành vi lừa đảo, cố ý làm trái các quy định về quản lý kinh tế và các tội phạm kinh
tế khác. Các quy định pháp luật về vấn đề này không chỉ dừng lại ở mức độ pháp luật
hình sự mà còn có thể liên quan đến lĩnh vực quản lý hành chính nhà nước về kinh tế,
các hành vi kinh tế thương mại, dân sự… Vì thế ngoài bộ luật hình sự, rất nhiều các
văn bản pháp luật khác có chứa đựng các quy định pháp luật về xử lý các hành vi vi
phạm trật tự quản lý nhà nước về kinh tế có liên quan đến chống buôn lậu và gian lận
thương mại như: Luật thương mại, luật xử lý vi phạm hành chính, Luật hải quan và các
văn bản dưới luật khác…
Có thể thấy rằng, các quy định pháp luật chống buôn lậu và gian lận thương mại
không những chỉ liệt kê, xác định các loại hành vi bị coi là buôn lậu và gian lận
thương mại, chúng còn bao hàm các quy phạm pháp luật nêu ra chức năng, nhiệm vụ
và mối quan hệ phối hợp của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong lĩnh vực phát
16
hiện, truy tố, xử lý buôn lậu và gian lận thương mại… Chẳng hạn các quy định trong
Quyết định số 389/QĐ-TTg ngày 15 tháng 3 năm 2014 Quyết định thành lập ban chỉ
đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả hay Quyết định số
65/2010/QĐ-TTg ngày 25 tháng 10 năm 2010 của thủ tướng chính phủ về ban hành
quy chế về trách nhiệm và quan hệ phối hợp hoạt động giữa các cơ quan quản lý nhà
nước trong công tac đấu tranh phòng, chống buôn lậu, hàng giả và gian lận thương
mại … sẽ giúp cho chúng ta xác định được cơ quan chỉ đạo quốc gia trong công tác
phòng chống buôn lậu và gian lận thương mại, cùng hệ thống các cơ quan hữu quan và
mối quan hệ phối hợp giữa các cơ quan đó trong việc xác định chức năng, nhiệm vụ,
quyền hạn trong lĩnh vực chống buôn lậu và gian lận thương mại.
1.2.2. Sự cần thiết ban hành luật pháp về chống buôn lậu và gian lận thương mại
Kinh tế thị trường và những đặc trưng của nó cũng như sự tự do kinh doanh
trong nền kinh tế thị trường đã mở ra những điều kiện thuận lợi cho hoạt động kinh
doanh, thúc đẩy nền kinh tế phát triển, thúc đẩy quan hệ giao thương buôn bán giữa
các quốc gia phát triển mạnh mẽ thì việc ban hành pháp luật về chống buôn lậu và gian
lận thương mại là điều rất cần thiết. Pháp luật quy định tác động đến hoạt động thương
mại trên các khía cạnh:

Trong bối cảnh hội nhập và toàn cầu hóa như hiện nay, bên cạnh việc tạo điều
kiện thuận lợi để lưu thông, trao đổi hàng hóa thì các thương nhân, nhà kinh doanh
trên thị trường đã dựa vào các kẽ hở của nhà nước để thực hiện các hành vi buôn lậu
và gian lận thương mại của mình. Chính vì thế, trong những năm gần đây, nhà nước ta
đã có sự chú trọng nhất định cho vấn đề chống buôn lậu và gian lận thương mại. Tuy
nhiên, vấn đề làm thế nào để chống được hành vi buôn lậu và gian lận thương mại là
công cuộc phải làm trong lâu dài và liên quan đến nhiều cơ quan nhà nước, cần phải có
sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan mới mong thực hiện tốt. Chính vì thế, pháp luật
về chống buôn lậu và gian lận thương mại bao gồm một tập hợp các quy phạm pháp
luật trong đó các văn bản pháp luật có liên quan bao gồm: Bộ luật Hình sự năm 1999,
Luật Hải quan năm 2014, pháp luật về xử lý vi phạm hành chính, Luật thuế, Luật
thương mại năm 2005. Ngoài ra còn có hệ thống các văn bản hướng dẫn thi hành pháp
luật về chống buôn lậu và gian lận thương mại như sau:
- Quyết định số 254/2006/QĐ- TTg ngày 07/11/2006 V/v quản lý hoạt động
thương mại Biên giới với các nước có chung Biên giới
18
- Thông tư 24/2009/TT-BCTvề công tác quản lý địa bàn của cơ quan quản lý thị
trường do Bộ Công thương ban hành.
- Thông tư 173/2013/TT-BTC hướng dẫn thực hiện về quản lý, xử lý tang vật,
phương tiện vi phạm hành chính bị tạm giữ, tịch thu theo thủ tục hành chính do Bộ
trưởng Bộ Tài chính ban hành.
- Nghị định số 185/2013/NĐ-CP về quy định xử phạt vi phạm hành chính trong
hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi
người tiêu dùng.
- Nghị định 81/2013/NĐ-CP hướng dẫn và biện pháp thi hành Luật xử lý vi
phạm hành chính.
- Nghị định số 109/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh
vực quản lý giá, phí, lệ phí, hóa đơn.
- Thông tư 93/2010/TT-BTC hướng dẫn xác định các hành vi vi phạm hành chính
trong lĩnh vực tài chính là hành vi buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

các nhiệm vụ theo đúng pháp luật để thực hiện công tác kiểm tra, kiểm soát các hoạt
động thương mại trên thị trường.
1.2.4. Một số nội dung cơ bản của pháp luật chống buôn lậu và gian lận thương mại hiện
nay
1.2.4.1. Nội dung pháp luật hình sự về chống buôn lậu và gian lận thương mại
Pháp luật hình sự về chống buôn lậu và gian lận thương mại bao gồm các nội
dung liên quan đến vấn đề xác định các loại tội phạm, hướng dẫn các cơ quan Nhà
nước thi hành áp dụng các loại hình phạt với các đối tượng có hành vi xấu nhằm xử
phạt đúng người đúng tội. Luật hình sự đã có những quy định trong việc xử lý hình sự
về các vấn đề liên quan đến buôn lậu và gian lận thương mại. Trong bộ luật này,vấn đề
pháp luật về chống buôn lậu và gian lận thương mại được quy định tại chương XVI –
Các tội phạm quản lý trật tự kinh tế. Nó đưa ra những quy định xác định đối tượng vi
phạm pháp luật để kết án một cách công bằng và khách quan nhất cho các chủ thể.
Theo đó, Bộ luật hình sự đã quy định trong Điều 153 – Tội buôn lậu quy định
từng loại tội phạm buôn lậu, buôn bán trái phép qua biên giới sẽ có mức áp dụng xử
20
phạt khác nhau. Cũng theo đó, theo điều 154 quy định xử phạt hình sự về tội vi phạm
vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới, Điều 155 quy định về tội sản
xuất, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán hàng cấm, Điều 156 quy định tội phạm về tội sản
xuất hàng giả…
Ví dụ như: theo điều 153 bộ luật Hình sự quy định về tội buôn lậu:
• Người nào buôn bán trái phép qua biên giới thuộc một trong các trường hợp sau đây,
thì bị phạt tiền từ mười triệu đồng đến một trăm triệu đồng hoặc phạt tù từ sáu tháng
đến ba năm:
a) Hàng hóa, tiền Việt Nam, ngoại tệ, kim khí quý, đá quý có giá trị từ một trăm triệu
đồng đến dưới ba trăm triệu đồng hoặc dưới một trăm triệu đồng nhưng đã bị xử phạt
hành chính về hành vi quy định tại điều này hoặc tại một trong các điều
154,155,156,157,158,159,160 và 161 của Bộ luật này hoặc đã bị kết án về một trong
các tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, nếu không thuộc trường hợp quy
định tại các điều 193 , 194, 195, 196, 230, 232, 233, 236 và 238 của Bộ luật này.

c) Gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng
• Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ ba triệu đồng đến ba mươi triệu đồng, tịch
thu một phần hoặc toàn bộ tài sản, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm
công việc nhất định từ một năm đến năm năm.
Trên đây cho thấy Bộ luật hình sự của Việt Nam được quy định chặt chẽ từng
loại tội phạm được gắn liền với từng tội danh nào. Các tội danh được quy định công
khai giúp các cơ quan thi hành pháp luật thực thi đúng và công bằng đối với các tội
danh tội phạm. Việc làm rõ mục đích phạm tội giúp các cơ quan tiến hành tố tụng đánh
giá, xác định đúng tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi và mức độ nguy hiểm của
người phạm tội, tạo cơ sở cho việc định tội và hình phạt được quy định trong các điều
luật của Bộ luật hình sự. Các tội phạm có tổ chức và tính chất chuyên nghiệp thường
phải trả giá cho những hành vi vi phạm của mình để từ đó xã hội sẽ giảm bớt phần nào
tội phạm trên xã hội.
1.2.4.2.Nội dung pháp luật hành chính về chống buôn lậu và gian lận thương mại
Do các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại hiện nay càng ngày càng tinh vi
và thủ đoạn nên việc xử phạt vi phạm về hành chính cần được thực hiện nghiêm túc và
công khai. Nội dung pháp luật chống buôn lậu và gian lận thương mại về mặt hành
chính bao gồm các quy tắc, các văn bản pháp luật hướng dẫn cụ thể trong vấn đề xử
22
phạt các vi phạm hành chính, thẩm quyền được xử phạt, kiểm tra của các cơ quan
thẩm quyền có chức năng trong việc chống buôn lậu và gian lận thương mại.
Chính phủ cũng đã ban hành Nghị định số 185/2013/NĐ-CP: Quy định xử phạt
vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng
cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Theo đó, nghị định này quy định về hành vi
vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả,
thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính, thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính
trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền
lợi người tiêu dùng.
Ngoài ra, thông tư số 59/2008/TT-BTC Hướng dẫn việc quản lý, sử dụng nguồn
thu từ xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực chống buôn lậu, gian lận thương mại,

vi phạm hành chính về giá hàng hóa, dịch vụ trên thị trường theo Nghị định của Chính
phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giá.
• Thẩm quyền xử phạt hành chính của cơ quan Công an, Hải quan, Bộ đội Biên phòng,
Cảnh sát biển và Thanh tra chuyên ngành
a) Trưởng Công an cấp huyện, Trưởng phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản
lý kinh tế và chức vụ Công an cấp tỉnh, Giám đốc Công an cấp tỉnh và Cục trưởng Cục
Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ có quyền xử phạt hành
chính đối với các hành vi vi phạm quy định tại Nghị định này thuộc địa bàn và lĩnh
vực quản lý của ngành theo quy định tại khoản 4, khoản 5, khoản 6 và khoản 7 Điều
31 Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 2002 và Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một
số điều của Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 2008.
b) Người có thẩm quyền của cơ quan Thanh tra chuyên ngành có quyền xử phạt hành
chính các hành vi quy định tại Nghị định này thuộc địa bàn và lĩnh vực quản lý của
ngành theo quy định tại Điều 38 Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 2002 và
Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm
2008.
c) Người có thẩm quyền của Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển, Hải quan có quyền xử
phạt hành chính các hành vi buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên
giới quy định tại Nghị định này thuộc địa bàn và lĩnh vực quản lý của mình theo quy
định tại Điều 32, Điều 33 và Điều 34 Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 2002
và Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính
năm 2008.
24
Ngoài ra, còn một số các thông tư khác như Thông tư liên tịch của Bộ tài chính-
Bộ tư pháp số 1/TTLT hướng dẫn thi hành nghị định 46-HĐBT quy định xử lý bằng
biện pháp hành chính các hành vi đầu cơ, buôn lậu, làm hàng giả, kinh doanh trái
phép.
1.2.4.3. Nội dung pháp luật kinh tế về chống buôn lậu và gian lận thương mại
Vấn đề buôn lậu và gian lận thương mại là một vấn đề nóng bỏng. Sự xuất hiện
của nó làm kìm hãm đến sự phát triển kinh tế đất nước cũng như sự công bằng giữa