TRƯỜNG CAO ĐẲNG CƠ ĐIỆN & NÔNG NGHIỆP NAM BỘ
BỘ MÔN : MÁC – LÊNIN
ĐỀ CƯƠNG ÔN THI TỐT NGHIỆP MÔN TRIẾT HỌC + CHỦ NGHĨA XÃ
HỘI KHOA HỌC
PHẦN TRIẾT HỌC
Câu 1. Chủ nghĩa Mác-Lênin là gì? Trình bày ba bộ phận cấu thành chủ nghĩa
Mác- Lênin?
Câu 2. Phân tích những điều kiện, tiền đề của sự ra đời chủ nghĩa Mác?
Câu 3. Vấn đề cơ bản của triết học và sự đối lập giữa chủ nghĩa duy vật với chủ
nghĩa duy tâm trong việc giải quyết vấn đề cơ bản của triết học?
Câu 4. Phân tích nội dung định nghĩa của Lênin về vật chất và ý nghĩa của phương
pháp luận của nó?
Câu 5. Trình bày mối quan hệ giữa vật chất và ý thức? Từ đó rút ra ý nghĩa
phương pháp luận?
Câu 6. Phép biện chứng là gì? Trình bày các hình thức cơ bản của phép biện
chứng ?
Câu 7. Phát triển là gì? Trình bày tính chất và ý nghĩa phương pháp luận của
nguyên lý về sự phát triển?
Câu 8. Mối quan hệ biện chứng giữa nguyên nhân và kết quả? Ý nghĩa phương
pháp luận của cặp phạm trù? Cho ví dụ ?
Câu 9. Khái niệm, nội dung của quy luật phủ định của phủ định? Ý nghĩa phương
pháp luận của quy luật?
Câu 10. Trình bày vai trò của thực tiễn với nhận thức? Nêu ý nghĩa phương pháp
luận? vd
Câu 11. Trình bày mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ
sản xuất? vd
Câu 12. Khái niệm quần chúng nhân dân và vai trò sáng tạo lịch sử của quần
chúng nhân dân? Ý nghĩa phương pháp luận?
PHẦN CNXH
Câu 13. Giai cấp công nhân là gì? Trình bày điều kiện khách quan quy định sứ
mệnh lịch sử của giai cấp công nhân?

động, phát triển chung nhất của tự nhiên, xã hội và tư duy; xây dựng thế giới quan
và phương pháp luận chung nhất của nhận thức khoa học và thực tiễn cách mạng.
+ Trên cơ sở thế giới quan và phương pháp luận triết học, kinh tế chính trị
Mác - Lênin nghiên cứu những qui luật kinh tế của xã hội, đặc biệt là những qui
luật kinh tế của quá trình ra đời, phát triển, suy tàn của phương thức sản xuất tư
bản chủ nghĩa (TBCN) và sự ra đời, phát triển của phương thức sản xuất mới:
cộng sản chủ nghĩa (CSCN).
+ Chủ nghĩa xã hội khoa học là kết quả tất nhiên của sự vận động thế giới
quan, phương pháp luận triết học và kinh tế chính trị Mác - Lênin vào việc nghiên
cứu làm sáng tỏ những qui luật khách quan của quá trình cách mạng XHCN.
Câu 2. Phân tích những điều kiện, tiền đề của sự ra đời chủ nghĩa Mác?
Đáp án:
- Điều kiện kinh tế - xã hội
Chủ nghĩa Mác ra đời vào những năm 40 của thế kỷ XIX. Đây là thời kỳ
phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa (PTSX TBCN) ở các nước Tây Âu đã phát
triển mạnh mẽ trên nền tảng của cuộc cách mạng công nghiệp được thực hiện
trước tiên ở nước Anh vào cuối thế kỷ XVIII: đánh dấu bước chuyển hóa từ nền
sản xuất thủ công tư bản chủ nghĩa (TBCN) sang nền sản xuất đại công nghiệp
TBCN; hình thành và phát triển giai cấp vô sản: trở thành một lực lượng chính trị
độc lập, tiên phong trong cuộc đấu tranh cho nền dân chủ, công bằng và tiến bộ xã
hội.
Từ thực tiễn cách mạng của giai cấp vô sản nảy sinh yêu cầu khách quan là
nó phải được soi sáng bằng lý luận khoa học, đó chính là lý luận của chủ nghĩa
Mác - Lênin.
- Tiền đề lý luận
+ Triết học cổ điển Đức, đặc biệt là triết học của Hêghen (George
Whilhelm Priedrich Hegel) và Phoiơbắc (Ludwig Feuerbach) đã ảnh hưởng sâu
sắc đến sự hình thành thế giới quan và phương pháp luận triết học của chủ nghĩa
Mác.
+ Kinh tế chính trị cổ điển Anh với những đại biểu lớn là A.Smít (Adam

Vấn đề cơ bản của triết học được phân tích trên hai mặt:
+ Mặt thứ nhất: Giữa vật chất và ý thức cái nào có trước, cái nào có sau?
cái nào quyết định cái nào? Nó là vấn đề có liên quan trực tiếp đến các nội dung
của bản thể luận triết học đồng thời đó còn là vấn đề cơ bản nhất của thế giới quan
triết học.
+ Mặt thứ hai: Con người có khả năng nhận thức thế giới hay không? Thực
chất của phương diện này là giải quyết vấn đề của nhận thức luận trong triết học.
Việc giải quyết hai mặt vấn đề cơ bản của triết học là cơ sở phân chia các trường
phái triết học lớn trong lịch sử: chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm, khả tri
luận và bất khả tri luận…
- Sự đối lập giữa quan điểm duy vật và duy tâm trong việc giải quyết vấn
đề cơ bản của triết học:
+ Chủ nghĩa duy vật là trường phái triết học xuất phát từ quan điểm: bản
chất của thế giới là vật chất, vật chất là tính thứ nhất, ý thức là tính thứ hai, vật
chất có trước và quyết định ý thức
+ Chủ nghĩa duy tâm là trường phái triết học xuất phát từ quan điểm: bản
chất thế giới là ý thức, ý thức là tính thứ nhất, vật chất là tính thứ hai, ý thức có
trước và quyết định vật chất.
- Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm hai trường phái triết học lớn
trong lịch sử
+ Trong lịch sử chủ nghĩa duy tâm có hai hình thức cơ bản đó là chủ nghĩa
duy tâm khách quan và chủ nghĩa duy tâm chủ quan.
+ Đối lập với chủ nghĩa duy tâm, chủ nghĩa duy vật có nguồn gốc từ sự
phát triển của khoa học và thực tiễn, đồng thời thường gắn với lợi ích của giai cấp
và lực lượng tiến bộ trong lịch sử. Nó là kết quả của quá trình đúc kết, khái quát
kinh nghiệm để vừa phản ánh những thành tựu mà con người đã đạt được trong
từng giai đoạn lịch sử, vừa định hướng cho những lực lượng xã hội tiến bộ hoạt
động trên nền tảng của những thành tựu ấy.
Câu 4. Phân tích nội dung định nghĩa của Lênin về vật chất và ý nghĩa
phương pháp luận của nó?

Trong mối quan hệ với ý thức, vật chất là cái có trước, ý thức là cái có sau,
vật chất là nguồn gốc của ý thức, vật chất quyết định ý thức, ý thức là sự phản ảnh
đối với vật chất.
- Vật chất quyết định nội dung của ý thức, nội dung của ý thức phản ảnh
đối với vật chất.
- Vật chất quyết định sự biến đổi, phát triển của ý thức, sự biến đổi của ý
thức là sự phản ánh đối với sự biến đổi của vật chất.
- Vật chất quyết định khả năng phản ảnh sáng tạo của ý thức.
- Vật chất là nhân tố quyết định phát huy tính sáng tạo của ý thức trong
hoạt động thực tiễn.
- Vai trò của ý thức đối với vật chất:
Trong mối quan hệ với vật chất, ý thức có thể tác động trở lại đối với vật
chất thông qua hoạt động thực tiễn của con người.
- Tác dụng phản ảnh thế giới khách quan: ý thức trang bị cho con người
những tri thức về thực tại khách quan, trên cơ sở ấy con người xác định mục tiêu,
đề ra phương hướng xây dựng kế hoạch… để thực hiện mục tiêu của mình.
- Tác dụng cải biến sáng tạo thế giới khách quan.
- Giới hạn và điều kiện tác dụng năng động sáng tạo của ý thức: tác động
trở lại của ý thức đối với vật chất diễn ra theo hai hướng: tích cực hoặc tiêu cực.
- Ý nghĩa phương pháp luận:
- Tôn trọng khách quan, nhận thức và hành động theo qui luật khách quan.
- Phát huy tính năng động chủ quan, phát huy vai trò của tri thức khoa học
và cách mạng trong hoạt động thực tiễn.
- Tính thống nhất biện chứng giữa tôn trọng khách quan và phát huy tính
năng động chủ quan trong hoạt động thực tiễn.
Câu 6. Phép biện chứng là gì? Trình bày các hình thức cơ bản của phép biện
chứng ?
Đáp án :
- Khái niệm biện chứng, phép biện chứng
* Khái niệm biện chứng: dùng để chỉ những mối liên hệ, tương tác, chuyển

- Khái niệm phát triển
Quan điểm siêu hình xem sự phát triển chỉ là sự tăng lên hay sự giảm đi
đơn thuần về mặt lượng, không có sự thay đổi gì về mặt chất của sự vật. Những
người theo quan điểm siêu hình xem sự phát triển như là một quá trình tiến lên
liên tục, không có những bước quanh co, thăng trầm, phức tạp.
Đối lập với quan điểm siêu hình, quan điểm biện chứng xem xét sự phát
triển là một quá trình tiến lên từ thấp đến cao. Quá trình đó diễn ra vừa dần dần,
vừa nhảy vọt, đưa tới sự ra đời của cái mới thay thế cái cũ. Dù trong hiện thực
khách quan hay trong tư duy, sự phát triển diễn ra không phải lúc nào cũng theo
đường thẳng, mà rất quanh co, phức tạp, thậm chí có thể có những bước lùi tạm
thời.
- Tính chất của sự phát triển
Theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng, phát triển cũng có ba
tính chất
cơ bản: Tính khách quan, tính phổ biến và tính đa dạng, phong phú.
- Sự phát triển bao giờ cũng mang tính khách quan. Bởi vì, như trên đã
phân tích theo quan điểm duy vật biện chứng, nguồn gốc của sự phát triển nằm
ngay trong bản thân sự vật. Đó là quá trình giải quyết liên tục những mâu thuẫn
nảy sinh trong sự tồn tại và vận động của sự vật. Nhờ đó sự vật luôn luôn phát
triển. Vì thế sự phát triển là tiến trình khách quan, không phụ thuộc vào ý thức của
con người.
- Sự phát triển mang tính phổ biến. Tính phổ biến của sự phát triển được
hiểu là nó diễn ra ở mọi lĩnh vực: tự nhiên, xã hội và tư duy; ở bất cứ sự vật, hiện
tượng nào của thế giới khách quan. Ngay cả các khái niệm, các phạm trù phản ánh
hiện thực cũng nằm trong quá trình vận động và phát triển; chỉ trên cơ sở của sự
phát triển, mọi hình thức của tư duy, nhất là các khái niệm và các phạm trù, mới
có thể phản ánh đúng đắn hiện thực luôn vận động và phát triển.
- Sự phát triển còn có tính đa dạng, phong phú. Phát triển là khuynh hướng
chung của mọi sự vật, mọi hiện tượng, song mỗi sự vật, mỗi hiện tượng lại có quá
trình phát triển không giống nhau. Tồn tại ở không gian khác nhau, ở thời gian

kết quả cuối cùng.
- Ý nghĩa phương pháp luận
Mối liên hệ nhân quả có tính khách quan, nghĩa là không có sự vật, hiện
tượng nào trong thế giới vật chất lại không có nguyên nhân. Nhưng không phải
con người có thể nhận thức ngay được mọi nguyên nhân. Nhiệm vụ của nhận thức
khoa học là phải tìm ra nguyên nhân của những hiện tượng trong tự nhiên, xã hội
và tư duy để giải thích được những hiện tượng đó. Muốn tìm nguyên nhân phải
tìm trong thế giới hiện thực, trong bản thân các sự vật, hiện tượng tồn tại trong thế
giới vật chất chứ không được tưởng tượng ra từ trong đầu óc của con người, tách
rời thế giới hiện thực.
Một kết quả có thể do nhiều nguyên nhân sinh ra. Những nguyên nhân này
có vai trò khác nhau đối với việc hình thành kết quả. Vì vậy trong hoạt động thực
tiễn chúng ta cần phân loại các nguyên nhân, tìm ra nguyên nhân cơ bản, nguyên
nhân chủ yếu, nguyên nhân bên trong, nguyên nhân bên ngoài, nguyên nhân chủ
quan, nguyên nhân khách quan Đồng thời phải nắm được chiều hướng tác động
của các nguyên nhân, từ đó có biện pháp thích hợp tạo điều kiện cho nguyên nhân
có tác động tích cực đến hoạt động và hạn chế sự hoạt động của nguyên nhân có
tác động tiêu cực.
Kết quả có tác động trở lại nguyên nhân. Vì vậy trong hoạt động thực tiễn
chúng ta cần phải khai thác, tận dụng các kết quả đã đạt được để tạo điều kiện
thúc đẩy nguyên nhân phát huy tác dụng, nhằm đạt mục đích.
Câu 9. Khái niệm, nội dung của quy luật phủ định của phủ định? Ý nghĩa
phương pháp luận của quy luật?
Đáp án:
- Phủ định của phủ định
Trong sự phát triển của thế giới vật chất, phủ định biện chứng là một quá
trình vô tận, tạo nên khuynh hướng phát triển của sự vật từ thấp đến cao. Sự vật
trãi qua nhiều lần phủ định, tức là phủ định của phủ định.
- Nội dung
+ Cái mới với tư cách là kết quả của một chu kỳ phủ định của phủ định.

Câu 10: Trình bày vai trò của thực tiễn với nhận thức? Nêu ý nghĩa phương
pháp luận?
Đáp án:
- Thực tiễn là cơ sở và mục đích của nhận thức:
Con người quan hệ với thế giới trước hết thông qua những hình thức của
hoạt động thực tiễn. Thông qua hoạt động thực tiễn, con người tác động vào thế
giới, buộc nó phải bộc lộ những thuộc tính, những tính quy luật để nhận thức
chúng. Ban đầu, con người thu nhận những tài liệu cảm tính, sau đó tiến hành so
sánh, tổng hợp, phân tích, khái quát hoá, trừu tượng hoá… để phản ánh bản chất,
quy luật vận động của các sự vật, hiện tượng trong thế giới vật chất, từ đó xây
dựng thành các khoa học, lý luận.
Nhờ hoạt động thực tiễn mà giác quan của con người ngày càng được hoàn thiện;
năng lực tư duy không ngừng củng cố và phát triển
- Thực tiễn là động lực thúc đẩy quá trình vận động, phát triển của nhận
thức:
Thực tiễn luôn đề ra những nhu cầu, nhiệm vụ và phương hướng phát triển
của nhận thức. Nhu cầu thực tiễn đòi hỏi phải có tri thức mới, phải tổng kết kinh
nghiệm, khái quát lý luận, nó thúc đẩy sự ra đời và phát triển của các ngành khoa
học. Khoa học ra đời chính vì chúng cần thiết cho hoạt động thực tiễn của con
người.
Hoạt động thực tiễn làm tăng dần khả năng nhận thức của con người và
chính quá trình này làm cho giác quan, năng lực trí tuệ của con người phát triển.
Nhờ đó, con người ngày càng đi sâu vào nhận thức thế giới, khám phá những bí
mật của thế giới, làm phong phú và sâu sắc tri thức của mình về thế giới.
- Thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý:
Để có thể xác định cái đúng, cái sai của nhận thức người ta có thể dựa vào
tiêu chuẩn lôgíc nhưng suy cho cùng thì nó còn phụ thuộc vào tiêu chuẩn thực
tiễn.
Tính thống nhất biện chứng giữa thực tiễn và nhận thức: thực tiễn vừa là
điểm khởi đầu, vừa là nơi nhận thức luôn hướng tới.

hợp nó sẽ kìm hãm lực lượng sản xuất phát triển, tạo ra mâu thuẫn trong phương
thức sản xuất.
- Mối quan hệ giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất là mối quan hệ thống
nhất có bao hàm khả năng chuyển hóa thành các mặt đối lập và phát sinh mâu
thuẫn:
+ Việc giải quyết mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất với quan hệ sản xuất
không phải giản đơn mà nó phải thông qua nhận thức và hoạt động của con người.
Trong xã hội có giai cấp thì phải thông qua đấu tranh giai cấp, thông qua cách
mạng xã hội.
Câu 12. Khái niệm quần chúng nhân dân và vai trò sáng tạo lịch sử của quần
chúng nhân dân? Ý nghĩa phương pháp luận?
Đáp án:
Khái niệm quần chúng nhân dân
Quần chúng nhân dân là những người có cùng chung lợi ích cơ bản, gồm
những tầng lớp, những giai cấp, liên kết lại, dưới sự lãnh đạo của một cá nhân,
hoặc một tổ chức nhằm giải quyết những vấn đề kinh tế, chính trị, xã hội của một
thời đại cụ thể.
Vai trò sáng tạo lịch sử của quần chúng nhân dân.
- Triết học Mác - Lênin khẳng định quần chúng nhân dân là người sáng
tạo chân chính ra lịch sử, lực lượng quyết định sự phát triển của lịch sử, biểu hiện
ở chỗ:
+ Thứ nhất, quần chúng nhân dân là lực lượng sản xuất cơ bản của xã hội,
trực tiếp sản xuất ra mọi của cải vật chất, cơ sở của sự tồn tại và phát triển của xã
hội.
+ Thứ hai, quần chúng nhân dân là lực lượng cơ bản của mọi cuộc cách
mạng xã hội.
+ Thứ ba, quần chúng nhân dân là người sáng tạo ra các giá trị tinh thần
của xã hội.
- Vai trò sáng tạo lịch sử của quần chúng nhân dân không bao giờ có thể
tách rời vai trò cụ thể của mỗi cá nhân mà đặc biệt là vai trò của các cá nhân ở vị

chức lại thành một lực lượng xã hội hùng mạnh, đại diện cho lực lượng sản xuất
tiên tiến mang tính chất xã hội hóa cao.
+ Địa vị xã hội: trong chế độ CNTB giai cấp công nhân có lợi ích cơ bản đối
lập trực tiếp với lợi ích của giai cấp tư sản. Giai cấp tư sản muốn duy trì chế độ tư
hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất, duy trì chế độ áp bức bóc lột đối
với giai cấp công nhân và quần chúng nhân dân lao động. Ngược lại, lợi ích cơ
bản của giai cấp công nhân là xóa bỏ chế độ tư hữu tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản
xuất, giành lấy chính quyền về tay giai cấp công nhân và nhân dân lao động, dựng
chính quyền đó để tổ chức xây dựng xã hội mới tiến tới một xã hội không còn tình
trạng áp bức bóc lột.
Mác: Làm cách mạng giai cấp công nhân không mất gì ngoài xiềng xích trói
buộc mà lại được cả thế giới về mình.
+ Đặc điểm chính trị – xã hội của giai cấp công nhân
Địa vị kinh tế - xã hội khách quan còn tạo ra những đặc điểm chính trị - xã
hội của giai cấp công nhân, tạo khả năng để giai cấp công nhân hoàn thành thắng
lợi sứ mệnh lịch sử của mình. Đó là:
- Giai cấp công nhân là giai cấp tiên phong cách mạng và có tinh thần cách
mạng triệt để nhất. Nó đại biểu cho phương thức sản xuất tiên tiến, gắn liền với
những thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại. Đó là giai cấp được trang bị bởi
một lý luận khoa học, cách mạng và luôn luôn đi đầu trong mọi phong trào cách
mạng theo mục tiêu xoá bỏ xã hội cũ, xây dựng xã hội mới tiến bộ nhờ đó có thể
tập hợp được đông đảo các giai cấp, tầng lớp khác vào phong trào cách mạng.
- Giai cấp công nhân là giai cấp có ý thức tổ chức kỷ luật cao. Giai cấp công
nhân lao động trong nền sản xuất đại công nghiệp với hệ thống mang tính chất dây
chuyền và nhịp độ khẩn trương buộc giai cấp này phải tuân thủ nghiêm ngặt kỷ
luật lao động, cùng với cuộc sống đô thị tập trung đã tạo nên tính tổ chức, kỹ luật
chặt chẽ cho giai cấp công nhân.
- Giai cấp công nhân có bản chất quốc tế.
Câu 14. Trình bày mục tiêu, và động lực của cách mạng xã hội chủ nghĩa?
Đáp án:

mạng hay không.
+ Các lực lượng tiến bộ khác trong xã hội liên kết chặt chẽ với nhau tạo
thành một động lực tổng hợp của cách mạng XHCN.
Đó là lực lượng của phong trào giải phóng dân tộc, phong trào đấu tranh vì
hoà bình, bảo vệ môi trường, tái tạo tài nguyên, sinh thái, chống bùng nổ dân số,
phòng chống bệnh tật hiểm nghèo …
Câu 15: Trình bày những nguyên tắc cơ bản trong xây dựng khối liên minh
giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và các tầng lớp lao động khác
trong cách mạng xã hội chủ nghĩa?
Đáp án:
+ Một là, phải đảm bảo vai trò lãnh đạo của giai cấp công nhân. Giai cấp
nông dân là giai cấp gắn với sản xuất nhỏ, cục bộ, phân tán, không có hệ tư tưởng
độc lập. Do đó, chỉ đi theo hệ tư tưởng của giai cấp công nhân mới có thể tiến lên
nền sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa.
+ Hai là, phải đảm bảo nguyên tắc tự nguyện. Có thực hiện được tinh thần tự
nguyện thì khối liên minh giữa giai cấp công nhân và giai cấp nông dân mới có
thể bền vững lâu dài.
+ Ba là, kết hợp đúng đắn các lợi ích. Giai cấp công nhân và giai cấp nông
dân có những lợi ích cơ bản là thống nhất, bởi vì họ đều là những người lao động,
đều bị bóc lột dưới CNTB. Sự thống nhất lợi ích này tạo điều kiện thực hiện sự
liên minh giữa họ.
Câu 16: Trình bày nội dung của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội?
Đáp án:
+ Trong lĩnh vực kinh tế: : nội dung cơ bản trong lĩnh vực chính trị của thời
kỳ quá độ lên CNXH là thực hiện việc sắp xếp, bố trí lại các lực lượng sản xuất
hiện có của xã hội, cải tạo quan hệ sản xuất cũ, xây dựng quan hệ sản xuất mới
theo hướng tạo ra sự phát triển cân đối của nền kinh tế, bảo đảm phục vụ ngày
càng tốt đời sống nhân dân lao động.
+ Trong lĩnh vực chính trị: là tiến hành cuộc đấu tranh chống lại những thế
lực thù địch, chống phá sự nghiệp xây dựng CNXH; tiến hành xây dựng, củng cố

Câu 18. Quan niệm của chủ nghĩa Mác – Lênin về dân chủ và những đặc
trưng cơ bản của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa?
Đáp án:
Trong ngôn ngữ Hy Lạp cổ đại, khái niệm dân chủ là quyền lực của nhân
dân.
- Chủ nghĩa Mác-Lênin quan niệm về dân chủ:
Thứ nhất, dân chủ là sản phẩm tiến hóa của lịch sử , là nhu cầu khách quan
của con người. Với tư cách là quyền lực của nhân dân, dân chủ là sự phản ánh
những giá trị nhân văn, là kết quả của cuộc đấu tranh lâu dài của nhân dân chống
lại áp bức, bóc lột, bất công.
Thứ hai, dân chủ với tư cách là một phạm trù chính trị gắn với một kiểu nhà
nước và một giai cấp cầm quyền thì sẽ không có “dân chủ phi giai cấp”, “dân chủ
chung chung”.
Thứ ba, dân chủ tư cách là một hệ giá trị phản ánh trình độ phát triển cá nhân
và cộng đồng xã hội trong quá trình giải phóng xã hội chống áp bức, bóc lột và nô
dịch để tiến tới tự do, bình đẳng.
- Nền dân chủ hay chế độ dân chủ là hình thức dân chủ gắn với bản chất tính
chất của nhà nước, là trạng thái được xác định trong những điều kiện lịch sử cụ
thể của xã hội có giai cấp. Nền dân chủ do giai cấp thống trị đặt ra được thể chế
hóa bằng pháp lụât
Những đặc trưng cơ bản của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa
- Thứ nhất, với tư cách là chế độ nhà nước được sự sáng tạo của quần chúng
nhân dân lao động dưới sự lãnh đạo của đảng cộng sản, dân chủ xã hội chủ nghĩa
đảm bảo mọi quyền lực đều thuộc về nhân dân. Nhà nước XHCN là thiết chế chủ
yếu thực thi chủ yếu do giai cấp công nhân lãnh đạo thông qua chính đảng của nó.
- Thứ hai, dân chủ XHCN dựa trên chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ
yếu, phù hợp sự phát triển ngày càng cao của lực lượng sản xuất trên cơ sở khoa
học - công nghệ hiện đại nhằm thoả mãn ngày càng cao những nhu cầu vật chất và
tinh thần của nhân dân lao động.
- Thứ ba, trên cơ sở của sự kết hợp hài hòa lợi ích cá nhân, lợi ích tập thể và

Tôn giáo đã tồn tại lâu đời trong lịch sử loài người, đã trở thành niềm tin, lối
sống, phong tục tập quán, tình cảm, ăn sâu vào trong tiềm thức, tâm lý của một bộ
phận đông đảo quần chúng nhân dân qua nhiều thế hệ.
- Nguyên nhân chính trị - xã hội.
Xét về mặt giá trị, có những nguyên tắc của tôn giáo phù hợp với chủ nghĩa
xã hội. Đó là những giá trị đạo đức, văn hoá tinh thần nhân đạo, hướng thiện…
đáp ứng được nhu cầu của một bộ phận quần chúng nhân dân. Chính vì thế, trong
một chừng mực nhất định, tôn giáo có sức thu hút mạnh mẽ đối với một bộ phận
quần chúng nhân dân.
- Nguyên nhân văn hoá.
Tôn giáo có những giá trị văn hoá nhất định, do đó sinh hoạt tôn giáo đáp
ứng một phần nhu cầu đời sống tinh thần của một bộ phận nhân dân. Mặt khác, tín
ngưỡng, tôn giáo có liên quan đến tình cảm, tư tưởng của một bộ phận dân cư nên
nó tồn tại như là một hiện tượng xã hội khách quan.
Câu 20. Trình bày nguyên nhân dẫn đến khủng hoảng và sụp đổ mô hình chủ
nghĩa xã hội hiện thực ở Liên Xô và Đông Âu? Từ đó Đảng CSVN rút ra bài
học kinh nghiệm gì trong thời kỳ quá độ lên CNXH?
Đáp án:
- Nguyên nhân sâu xa là những sai lầm thuộc về mô hình phát triển của
CNXH Xô Viết
- Nguyên nhân sâu xa
Sau khi Lênin qua đời, ở Liên Xô, chính sách kinh tế mới không được thực
hiện mà chuyển sang kế hoạch hoá tập trung cao độ.
Trong mô hình này đã tuyệt đối hoá cơ chế kế hoạch hoá tập trung cao, từ
bỏ hay gần như từ bỏ một cách chủ quan duy ý chí nền kinh tế hàng hoá, cơ chế
thị trường, thực hiện chế độ bao cấp tràn lan, triệt tiêu tính chủ động, sáng tạo của
người lao động .
Do chậm đổi mới cơ chế kinh tế, hệ thống quản lý, nói chung là chậm đổi
mới mô hình của chủ nghĩa xã hội.
Những sai lầm chủ quan nghiêm trọng kéo dài đã nói ở trên cản trở sự đổi