ĐỔI MỚI KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ HƯỚNG ĐẾN CHUẨN ĐẦU RA
VỀ NĂNG LỰC NGOẠI NGỮ CHO SINH VIÊN
TS. Vũ Thị Quỳnh Dung
1. Đặt vấn đề
Chiến lược đổi mới căn bản toàn diện hệ thống giáo dục hiện nay của Bộ
Giáo dục và Đào tạo chọn đổi mới kiểm tra đánh giá là khâu đột phá nhằm thúc đẩy
các quá trình khác như đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới cách thức tổ chức
hoạt động dạy học, đổi mới quản lý…. Trong đào tạo sinh viên ngoại ngữ, kiểm tra
đánh giá cũng đóng một vai trò then chốt. Thông qua các bài kiểm tra mà giảng viên
xác định được khả năng, mức độ lĩnh hội kiến thức, kĩ năng vận dụng ngôn ngữ của
sinh viên, đánh giá được những vấn đề tồn tại trong kĩ năng sử dụng ngôn ngữ của
họ để từ đó tự điều chỉnh, cải tiến phương pháp giảng dạy, giúp sinh viên giải quyết
các khó khăn đó. Kiểm tra đánh giá cũng thúc đẩy động cơ học tập của sinh viên,
giúp họ tự đánh giá mức độ đạt được các kĩ năng tiếp nhận, kĩ năng tương tác, kĩ
năng sản sinh ngôn ngữ của mình, có kế hoạch, phương pháp tự ôn tập, củng cố
kiến thức, tích lũy kiến thức, nâng cao năng lực hướng đến đạt chuẩn đầu ra của
ngành đào tạo.
Ngày 24/01/2014, tại Thông tư số 01/2014/TT – BGDĐT, Bộ trưởng Bộ Giáo
dục và Đào tạo đã ban hành Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam áp
dụng cho các chương trình đào tạo ngoại ngữ, các cơ sở đào tạo ngoại ngữ và người
học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân trong đó mô tả chi tiết qui định
mức độ đạt được đối với từng kĩ năng nghe, nói, đọc, viết ở mỗi bậc ở các trình độ
sơ cấp, trung cấp, cao cấp làm căn cứ để các cơ sở đào tạo xây dựng chương trình,
tổ chức dạy học và kiểm tra đánh giá sát với yêu cầu đặt ra (xem Khung năng lực
ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam).
Đề án “Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn
2008 –2020” (Đề án Ngoại ngữ Quốc gia 2020) do Chính phủ phê duyệt ngày 30
tháng 9 năm 2008 xác định: “Đổi mới toàn diện việc dạy và học ngoại ngữ trong hệ
thống giáo dục quốc dân, triển khai chương trình dạy và học ngoại ngữ mới ở các
cấp học, trình độ đào tạo”. Đề án cũng qui định cụ thể chuẩn đầu ra cho từng cấp
công nhận đạt được năng lực ngoại ngữ ở các bậc này, sinh viên phải thực hiện 5 bài thi kiểm tra
khả năng nghe, nói, đọc, viết, từ vựng và ngữ pháp (xem dạng thức bài thi Khung năng lực ngoại
ngữ dùng cho Việt Nam).
3. Thực trạng kiểm tra đánh giá cho sinh viên chuyên Anh tại Khoa Ngoại Ngữ
Khoa Ngoại ngữ trường Đại học Hùng Vương được thành lập năm 1996 có
nhiệm vụ đào tạo sinh viên các chuyên ngành Đại học sư phạm Tiếng Anh, Đại học
Ngôn ngữ Anh, Đại học Ngôn ngữ Tiếng Trung Quốc, Cao đẳng sư phạm Tiếng
Anh và đào tạo Tiếng Anh cơ bản cho sinh viên các ngành đào tạo khác trong
trường.
Công tác kiểm tra đánh giá sinh viên chuyên Anh (bao gồm ngành ĐHSP
Tiếng Anh, Đại học Ngôn ngữ Anh và Cao đẳng sư phạm Tiếng Anh) tại Khoa
Ngoại ngữ trường Đại học Hùng Vương được thực hiện theo qui chế đào tạo đại
học, cao đẳng hệ chính qui theo hệ thống tín chỉ theo Quyết định 377/QĐ-ĐHHV-
ĐT ngày 12 tháng 6 năm 2013 của Hiệu trưởng trường Đại học Hùng Vương và
Quy định về công tác kiểm tra đánh giá của trường Đại học Hùng Vương (Ban hành
kèm theo Quyết định số 576/QĐ-ĐHHV-TTr, KT&ĐBCL ngày 26 tháng 8 năm
2013 của Hiệu trưởng trường Đại học Hùng Vương). Hiện tại trong chương trình
đào tạo sinh viên ba ngành này bao gồm 110 học phần do Khoa quản lí trong đó có
8 học phần đánh giá năng lực nghề nghiệp thực tế bao gồm RLNVSP thường xuyên,
Thực tập 1, Thực tập 2. Công tác kiểm tra, đánh giá cho 102 học phần còn lại như
sau:
Về hình thức kiểm tra đánh giá: các hình thức kiểm tra đánh giá các học
phần đều được thể hiện trong đề cương chi tiết học phần và công bố cho sinh viên
biết ngay từ khi bắt đầu học kì. Cụ thể như sau:
Bảng thống kê các hình thức kiểm tra đánh giá các học phần
Tự
luận
Vấn
đáp
Trắc
kiến thức, kĩ năng sử dụng ngôn ngữ của sinh viên. Đánh giá chủ yếu thông qua bài
kiểm tra giữa kì, bài thi cuối học phần. Tất cả các đề thi học phần đều bám sát nội
dung chương trình môn học, đảm bảo cơ cấu giữa lí thuyết và bài tập/thực hành.
Nội dung các đề thi nhằm đánh giá các khối kiến thức trong chương trình đào tạo
nhằm đáp ứng chuẩn đầu ra. Mỗi môn học đều xây dựng được một ngân hàng đề thi
do ít nhất 2 giảng viên có kinh nghiệm chuyên môn xây dựng. Qui trình ra đề thi
được đảm bảo đúng qui chế. Các đề thi đều có đáp án, thang điểm rõ ràng, bao gồm
các câu hỏi đánh giá đo lường khả nhớ, hiểu và vận dụng kiến thức đã học. Hàng
năm ngân hàng đề thi đều được rà soát, điều chỉnh, loại bỏ những câu không phù
hợp, cập nhật kiến thức mới, ra bổ sung đề mới… để ngân hàng đề ngày càng hoàn
thiện hơn. Đặc biệt, các đề thi kĩ năng Nghe nâng cao, Nói nâng cao, Đọc nâng cao,
và Viết nâng cao đã hướng đến các hình thức thi đánh giá năng lực ngoại ngữ theo
Chuẩn năng lực Ngoại ngữ của Việt Nam theo Đề án Ngoại ngữ 2020.
Tuy nhiên, nội dung dùng để đánh giá kĩ năng nói chưa phong phú, mới chỉ
dừng lại ở việc đưa ra các chủ đề, các tình huống cho sinh viên trình bày, thảo luận,
tranh luận mà chưa áp dụng các thể loại tả tranh, đóng vai… trong mỗi đề thi vấn
đáp. Nội dung để đánh giá thường xuyên/chuyên cần chủ yếu tập trung vào đánh giá
thái độ học tập, mức độ chăm chỉ chứ chưa thực sự đánh giá về năng lực ngôn ngữ
của sinh viên.
4. Đổi mới công tác kiểm tra đánh giá hướng đến chuẩn đầu ra về năng lực
ngoại ngữ
Kiểm tra đánh giá là khâu then chốt cuối cùng của qúa trình dạy học. Đây
cũng là khâu quan trọng tác động lớn đến quá trình nâng cao chất lượng đào tạo.
Việc kiểm tra đánh giá khách quan, nghiêm túc, đúng cách, đúng hướng sẽ đánh giá
sinh viên thực sự đạt được mục tiêu đào tạo ở mức độ nào, sẽ là động lực mạnh mẽ
khích lệ sự vươn lên trong học tập của sinh viên, thúc đẩy sự tìm tòi sáng tạo không
ngừng của sinh viên. Kết quả kiểm tra đánh giá sẽ được sử dụng để cải tiến nội
dung và cách thức đào tạo sinh viên.
Để cải tiến công tác kiểm tra đánh giá cho sinh viên chuyên Anh, một số giải
pháp cấp thiết sau cần được thực hiện:
tìm từ ngữ diễn đạt. Có thể sử dụng ngôn ngữ linh hoạt và hiệu quả phục vụ các
mục đích xã hội, học thuật và chuyên môn. Có thể viết rõ ràng, chặt chẽ, chi tiết về
các chủ đề phức tạp, thể hiện được khả năng tổ chức văn bản, sử dụng tốt từ ngữ nối
câu và các công cụ liên kết.
4.2. Tập huấn kỹ năng cấu trúc đề, hệ thống câu hỏi kiểm tra, đánh giá đặc biệt
đối với các học phần kĩ năng thực hành tiếng Nghe, Nói, Đọc, Viết, Ngữ pháp.
Để hoàn thiện qui trình đào tạo đáp ứng chuẩn đầu ra về năng lực ngoại ngữ
thì việc điều chỉnh cấu trúc đề thi và hệ thống câu hỏi kiểm tra theo định hướng
Chuẩn năng lực Ngoại Ngữ của Việt Nam là vô cùng cần thiết. Bộ môn Tiếng Anh
chuyên chịu trách nhiệm trong việc xây dựng kế hoạch, nội dung tập huấn cho các
giảng viên trong khoa về các kĩ năng ra đề thi trắc nghiệm khách quan, xây dựng hệ
thống câu hỏi đặc biệt là bộ câu hỏi vấn đáp cho từng chủ đề trong kĩ năng Nói. Đối
với kĩ năng Nghe, xây dựng cấu trúc đề thi theo dạng bài thi TOEIC; đối với kĩ
năng Nói và Viết, xây dựng bộ đề và hệ thống câu hỏi theo dạng thức IELTS; đề thi
Đọc và Ngữ pháp theo dạng thi TOEFL. Trên cơ sở đó, xây dựng một ngân hàng đề
thi hoàn chỉnh cho các kĩ năng này. Làm tốt công tác này sẽ đánh giá chính xác hơn
năng lực ngoại ngữ của sinh viên, đồng thời giúp cho sinh viên làm quen với các
dạng thức bài thi của Chuẩn năng lực ngoại ngữ của Việt Nam.
4.3. Tổ chức tập huấn quy trình kiểm tra, đánh giá cho giảng viên đặc biệt là
đối với các học phần Nói và Viết
Quy trình kiểm tra, đánh giá đặc biệt quan trọng đối với 2 kĩ năng Nói và
Viết vì hai kĩ năng này thường bị ảnh hưởng bởi yếu tố chủ quan khi đánh giá. Vì
vậy các giảng viên cần phải được tập huấn kĩ lưỡng về các tiêu chí đánh giá, các
thang điểm đánh giá và phải được quan sát trực tiếp việc đánh giá giả định trong các
buổi tập huấn.
4.4. Đa dạng hóa hơn nữa các loại hình kiểm tra đánh giá bằng cách bổ sung
loại hình đánh giá thường xuyên, đánh giá bằng hồ sơ học tập, bài tập lớn,
hoặc xemina, thuyết trình bằng tiếng Anh….
Các loại hình đánh giá trên có rất nhiều ưu thế trong việc khuyến khích sinh
viên học tập, phát triển tư duy độc lập sáng tạo, phản ánh khả năng vận dụng kiến
IOSR Journal of Research & Method in Education (IOSR-JRME), Volume 1, Issue
2 (Mar. –Apr. 2013), PP 31-33.
5. Nguyễn Công Khanh (2013). Đổi mới kiểm tra đánh giá theo cách tiếp cận năng
lực. Kỷ yếu hội thảo Hướng tới một xã hội học tập VVOB.