KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ THEO HƯỚNG TIẾP CẬN NĂNG LỰC
SINH VIÊN ÂM NHẠC, MỸ THUẬT - CẦN CÓ SỰ MỀM DẺO
ThS. Nguyễn Quang Hưng
I.Mở đầu
Kiểm tra đánh giá người học là một trong những khâu rất quan trọng trong quá trình dạy
học, đặc biệt và với quá trình đào tạo những ngành đặc thù. Việc kiểm tra, đánh giá cho phép
những người làm giáo dục nghệ thuật xác định được mục tiêu, chương trình, kế hoạch đào tạo có
phù hợp đối tượng không, có đạt hiệu quả không?. Mỗi khóa học âm nhạc, mỹ thuật hoặc môn
học chuyên ngành đều cần có cách thức kiểm tra đánh giá phù hợp, hiệu quả, nó phụ thuộc vào
mục đích, mục tiêu của ngành học nghệ thuật, môn học chuyên ngành, muốn vậy, nó phải đáp ứng
cho được những câu hỏi sau:
- Mục tiêu của đánh giá năng lực sinh viên âm nhạc, mỹ thuật là gì? Để thu thập phản hồi, ghi
nhận sự cố gắng hay tạo động lực sáng tạo, có thiên về thiên kiến người thầy hay thiên về khả
năng nhận thức của trò? ôn trọng sự sáng tạo hay bài xích, chấp nhận cái mới, cái lạ hay những
cái khuôn khổ, quy tắc?…
- Cần kiểm tra đánh giá cái gì? để làm gì? hiệu quả ra sao?
Đánh giá phải thực hiện trong cả quá trình dạy học với mục tiêu quan trọng là đem đến
cho các sinh viên âm nhạc, mỹ thuật cảm hứng để họ phát triển khả năng tiếp thu lĩnh hội kiến
thức nghệ thuật, cái đẹp, cái thẩm mỹ. Đánh giá thông qua khuyến khích các em trải nghiệm, sáng
tạo, bày tỏ, hợp tác và giao tiếp với nhau từ đó cho ra kết quả cuối cùng là đạt được mục tiêu đề
ra.
2.Nội dung
Những năm học trước do tuyển sinh có sự chọn lựa, chất lượng đầu vào cao, sinh viên hầu
hết là có năng khiếu cao, có nhận thức đồng đều nên công tác đào tạo nghệ thuật có chiều hướng
thuận lợi. Nay, do nhu cầu xã hội và những điều kiện khách quan, các ngành học nghệ thuật hiện
không thu hút, lôi cuốn, hấp dẫn được nhiều thí sinh dự thi, chất lượng đầu vào có sự khác biệt, có
sự chênh lệch rõ ràng về trình độ, khả năng, năng khiếu tự thân sinh viên khá hạn chế. Trong khi
đó, việc yêu cầu về công tác đào tạo vẫn phải đảm bảo chất lượng, sinh viên mỹ thuật vẫn phải vẽ
được tốt, sinh viên âm nhạc phải hát được hay, đàn giỏi, chí ít cũng thể hiện tốt nhuần nhuyễn mọi
ca khúc, thể hiện tốt mọi tác phẩm, mọi chất liệu Đó chính là những đòi hỏi cần có một số
phương án hữu hiệu để vừa đào tạo vừa đánh giá, vừa kiểm tra vừa giám sát nhằm nâng cao chất

từng phần trên cơ sở hiểu rõ chương trình giảng dạy và các lý thuyết sư phạm để có
thể tạo ra giờ dạy có ý nghĩa và phù hợp cho sinh viên .
Đánh giá sinh viên được thực hiện trong suốt quá trình giảng dạy, với mục tiêu rõ ràng là
nâng cao chất lượng dạy và học, giúp đỡ sinh viên đạt mục tiêu đề ra với môn học. Các quy trình
nghệ thuật nhằm tạo cảm hứng để sinh viên khám phá năng lực biểu đạt của mình và cảm thấy
thích thú khi thể hiện những nội dung biểu đạt riêng đó.
Trong giáo dục nghệ thuật, không có những phương pháp giảng dạy “đóng khuôn” hay
giải pháp cứng nhắc và cũng không có giới hạn về khả năng sáng tạo và năng lực chuyên môn.
Nhiệm vụ của giảng viên là thúc đẩy quá trình sáng tạo của sinh viên đi đến đích theo năng lực
của từng cá nhân. Muốn vậy, cần có một số phương pháp kiểm tra, đánh giá dựa theo năng lực của
sinh viên như sau:
*Một số phương pháp kiểm tra, đánh giá theo hướng tiếp cận đến năng lực
của người học
Ngoài những kiểu thức đánh giá theo đặc thù chuyên ngành, có thể áp dụng
đánh giá kiểm tra theo thang phân loại Bloom trong lĩnh vực nhận thức từ đơn giản
đến phức tạp: Biết, hiểu, áp dụng, phân tích tổng hợp và đánh giá.
Một là: Đổi mới cách đánh giá bằng bài kiểm tra thường xuyên với yêu cầu phân loại đối
tượng
Đây là cách thức cơ bản mà trong mỗi quá trình đào tạo sinh viên nghệ thuật nào cũng cần
phải thực hiện. Tuy vậy, điểm mới trong cách thức này là khi cho điểm trả bài, giảng viên lưu ý
không có ý chê trách làm giảm động cơ cố gắng của sinh viên. Sinh viên tự đánh giá dựa trên bài
học đã lĩnh hội, tự nhận xét điểm mạnh điểm yếu, những hạn chế, tự xác định mục tiêu mà bản
thân phải từng bước hoàn thiện. Tự xếp bài, tự đánh giá mình trong thang điểm của cả lớp.
Khuyến khích họ tìm cảm hứng từ những tác phẩm của các sinh viên khá giỏi trong lớp, từ nguồn
trên internet, từ các phiên bản tranh, các bản nhạc của nghệ sĩ nổi tiếng trong nước và thế giới,
tuy nhiên chỉ nên học hỏi, không nên sao chép.
Hai là: Thay đổi cách đánh giá theo kỳ học bảng cách đánh giá liên tục
Đây là quy trình mà các giảng viên nghệ thuật luôn quan tâm bởi nó có những ưu điểm
như kiểm tra được những phần bài tập: như các bài oocgan, luyện ngón, thanh nhạc, bố cục, ký
họa….mà giảng viên giao về nhà cho sinh viên tự học. Điều này sẽ giúp cho sinh viên tăng cường

chóng.
- Bảy là: đối mới cách đánh giá thông qua kiểm tra kỹ năng thực hành
Thông qua bài thực hành, giảng viên chú ý tất cả các hoạt động của sinh viên trong tiết
học, liên tục đưa ra yều cầu, thảo luận về mục đích, ý nghĩa, phương pháp luyện tập, kỹ năng kỹ
xảo thực hiện bài. Tuy vậy, đánh giá thế nào để sinh viên nhận ra được giá trị và mục tiêu của
mình để cố gắng chứ không biến sinh viên thành kẻ dốt nát, thất bại. Vì những điều như vậy sẽ
hủy hoại động cơ cố gắng học tập của sinh viên.
Có thể biết phân loại ghi nhận nỗ lực cố gắng thành công trong từng bài tập chuyên ngành của
mọi sinh viên, điều chỉnh những sai sót sinh viên đang mắc phải, khơi dậy lòng tin vào năng lực
bản thân, và tạo hưng phấn, động viên mỗi khi thực hiện kiểm tra kỹ năng thực hành của sinh
viên. Đừng biến sinh viên thành “cái bóng” của mình, đừng ép buộc sinh viên phải thực hiện đúng
theo “chuẩn” mà mình đã từng được đào tạo, theo chủ kiến mà mình đặt ra. Hãy kích thích, khích
lệ để sinh viên tự sáng tạo, tự biểu hiện, tự biểu diễn, tự bộc lộ, tự trình bày, giảng viên chỉ nên
theo dõi và định hướng giúp cho họ đi “đúng đường, đúng lối”.
Đánh giá và kiểm tra cũng cần có sự tổng kết, nhận định thành quả và xác định những hạn chế để
có những bước cải tiến ở các kỳ học tiếp theo. Các câu hỏi thường đặt ra là:
- Chúng ta đã làm được gì trong thời gian qua? khả năng tiến bộ hay thụt lùi?
Những phần nào thực hiện được, phần nào còn khó khăn? Ai sẽ đánh giá các tác
phẩm nghệ thuật của chúng ta? những tác phẩm, cách thức biểu diễn trình bày trên
sân khấu, trong phòng triển lãm sẽ đem lại ích lợi gì ? có nâng cao trình độ? trong
quá trình học tập vừa qua có thấy tiến bộ không?
Khi giảng dạy các phần thực hành, giảng viên nghệ thuật nên đề cập đến từng
cá thể để sinh viên có thể lĩnh hội kiến thức theo khả năng của mình. Mỗi tiết giảng
cần có sự phân loại. Những sinh viên có năng khiếu, có năng lực chuyên môn, nhận
thức nhanh được giao thêm nhiệm vụ, yêu cầu bài tập cao hơn. Các sinh viên nhận
thức chậm, năng khiếu hạn chế cần dành thời gian nhiều hơn để hướng dẫn, kèm
cặp chỉ bảo yêu cầu làm thêm bài tập với mức độ yêu cầu theo khả năng. Có thể
chia các cặp kèm nhau giữa sinh viên nhận thức nhanh với người chậm để hỗ trợ,
chỉnh sửa sai sót cho nhau khi cần thiết. Nên đưa cho sinh viên những câu hỏi sau:
- Chúng ta đã đạt ra những mục tiêu gì trong bài học hôm nay và liệu đã đạt được

*Tài liệu tham khảo
Bộ giáo dục và Đào tạo " Đổi mới nội dung và phương pháp đào tạo giáo viên
trung học cơ sở" dự án đào tạo giáo viên THCS - Hà Nội 2007