1 Cơ quan chủ quản: Bộ Nông nghiệp & PTNT
Cơ quan ban hành: Bộ Nông nghiệp & PTNT
GIÁO TRÌNH
Mô đun: XÂY DỰNG CHƢƠNG TRÌNH HUẤN LUYỆN
Mã số: MĐ 07
NGHỀ: QUẢN LÝ DỊCH HẠI TỔNG HỢP
TRÌNH ĐỘ: SƠ CẤP NGHỀ

MÔ ĐUN XÂY DỰNG CHƢƠNG TRÌNH HUẤN LUYỆN
Mã mô đun: MĐ 07
I. Vị trí, ý nghĩa, vai trò của mô đun
+ Vị trí:
BÔ
̣
NÔNG NGHIÊ
̣
P VA
̀
PHA
́
T TRIÊ
̉

2

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể đƣợc
phép dùng nguyên bản hoặc trích dẫn dùng cho các mục đích về đào tạo và tham
khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
Mã tài liệu: MĐ 07
TỔNG HỢP”. Các thông tin trong giáo trình có giá trị hƣớng dẫn giáo viên thiết
kế và tổ chức giảng dạy các mô đun một cách hợp lý. Giáo viên có thể vận dụng
cho phù hợp với điều kiện và bối cảnh thực tế trong quá trình dạy học.
Để hoàn thiện bộ giáo trình này chúng tôi đã nhận đƣợc sự chỉ đạo, hƣớng
dẫn của Vụ Tổ chức cán bộ – Bộ Nông nghiệp và PTNT; Tổng cục dạy nghề -
Bộ Lao động - Thƣơng binh và Xã hội. Đồng thời chúng tôi cũng nhận đƣợc các
ý kiến đóng góp Ban Giám Hiệu và các thầy cô giáo Trƣờng Cao Đẳng Nông
4

Nghiệp Nam Bộ. Chúng tôi xin đƣợc gửi lời cảm ơn đến các cá nhân và tập thể
nói trên đã tham gia đóng góp nhiều ý kiến quý báu, tạo điều kiện thuận lợi để
hoàn thành bộ giáo trình này.
Bộ giáo trình chắc chắn không tránh khỏi những sai sót, Ban chủ nhiệm và
các tác giả mong nhận đƣợc nhiều ý kiến đóng góp của các nhà khoa học, các
cán bộ kỹ thuật, các đồng nghiệp để giáo trình hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Tham gia biên soạn
1. Nguyễn Văn Dũng chủ biên
2. Ngô Hoàng Duyệt hiệu chỉnh
1- Vị trí, ý nghĩa, vai trò của mô đun 64
2- Mục tiêu của mô đun 64
3- Nội dung chính 65
4. Yêu cầu về đánh giá hoàn thành mô đun 65
5- Tài liệu tham khảo 66 6

MÔ ĐUN XÂY DỰNG CHƢƠNG TRÌNH HUẤN LUYỆN
Mã mô đun:MĐ 07

Giới thiệu:
Trong bất kỳ chƣơng trình tập huấn nào thì việc lập kế hoạch là công việc
cấp thiết đầu tiên. Trong đó việc xác định mục tiêu, nhu cầu ngƣời học và các
điều kiện cần thiết cho một lớp học đƣợc tiến hành thuận lợi là những nội dung
chính của việc lập kế hoạch.
Sau khi đã lập kế hoạch huấn luyện thì bƣớc kế tiếp là triển khai chƣơng
trình huấn luyện. Trong bƣớc này chúng ta phải thực hiện đầy đủ các nội dung
công việc và triển khai đƣợc các chƣơng trình đã xây dựng trên từng đối tƣợng
cây trồng cụ thể. Phải xác định đƣợc thời gian, địa điểm, nội dung, cách thức tiến
hành từng công việc cụ thể theo kế hoạch.
Đánh giá là khâu cuối cùng của chƣơng trình huấn luyện để biết đƣợc kết
quả của cả một chƣơng trình. Từ kết quả đánh giá chúng ta biết đƣợc mức độ
thành công của chƣơng trình huấn luyện, những thành công và những hạn chế
cấn khắc phục để chƣơng trình huấn luyện đạt kết quả tốt hơn.

BÀI 1: LẬP KẾ HOẠCH HUẤN LUYỆN
Mã bài: MĐ07-1
Mục tiêu:

- Tích luỹ, đúc kết kiến thức, kinh nghiệm để chia sẻ cho những nông dân khác.
1.3. Xác định mục tiêu và cách tiến hành
* Mục tiêu
Lập đƣợc kế hoạch huấn luyện tại cộng đồng, thống nhất các hoạt động, công cụ,
phƣơng pháp thúc đẩy, vật liệu cần thiết, trách nhiệm và thời gian.
* Cách tiến hành
- Họp nhóm thúc đẩy để xây dựng kế hoạch
- Sử dụng khung lập kế hoạch
Thời
Nội dung /Các hoạt
Công cụ/
Vật liệu/tài liệu
Trách
8

gian
động
phƣơng pháp
cần thiết
nhiệm
Để lập đƣợc kế hoạch huấn luyện IPM, nhóm thúc đẩy cần nắm chắc các
bƣớc và các công cụ sử dụng trong giai đoạn khởi xƣớng, cách tổ chức thực
hiện/làm việc tại cộng đồng trong toàn bộ quá trình khởi xƣớng.
* Lưu ý: Trên thực tế, tuỳ vào điều kiện cụ thể từng địa phƣơng, lĩnh vực ƣu tiên

2.3. Đặc trƣng của lớp học IPM hiện trƣờng
Học hỏi: IPM là quá trình học hỏi, thông qua đó nông dân đƣợc nâng cao
năng lực không những về chủ đề học tập mà còn về cách thức tổ chức các hoạt
động theo nhóm, các kỹ năng giao tiếp cá nhân.
Quan sát: kết hợp những bài học, các buổi họp nhóm là quá trình quan sát,
theo dõi những thay đổi trong chủ đề học tập. Đó là cơ sở để so sánh kết quả và
trao đổi về tiến trình học tập.
Trao đổi, chia sẻ và phản hồi: là hoạt động thƣờng kỳ của nhóm, thông
qua đó các bài học, kinh nghiệm đƣợc đƣa ra. Quá trình thực hiện các chủ đề học
tập thƣờng xuyên đƣợc xem xét và thống nhất trong nhóm.
Học tập theo nhóm: mỗi lớp học có khoảng 25 – 30 nông dân tham gia cả
quá trình. Các hoạt động đều đƣợc thực hiện và ra quyết định bởi nhóm.
Đồng ruộng là lớp học: lớp học tổ chức tại mô hình trình diễn đƣợc thực
hiện trên đồng ruộng của một thành viên trong lớp, các buổi học đều đƣợc diễn
ra ở đó.
10

Trao quyền: ngƣời dân đƣợc quyền quyết định lựa chọn nội dung học tập
phù hơp, thời gian và địa điểm học tâp, chủ động thực hiện các hoạt động của
quá trình học tập.
2.4. Phƣơng pháp đào tạo và vai trò của các bên liên quan của lớp học IPM
hiện trƣờng
2.4.1. Phƣơng pháp lấy ngƣời học là trung tâm trong tập huấn
Là chiến lƣợc tạo cơ hội cho ngƣời học tham gia tích cực vào quá trình
dạy và học. Tập huấn viên đóng vai trò là ngƣời cung cấp thông tin nhƣng cũng
là ngƣời thúc đẩy quá trình học tập.
Tập huấn viên phải làm gì sử dụng phương pháp người học làm trung tâm.
Tập huấn viên nói ít hơn 70% lƣợng thời gian lên lớp.
Tôn trọng và đánh giá cao khi phát biểu ý kiến của học viên.
Phân công công việc cụ thể cho học viên thực hiện một mình hoặc theo nhóm để

Khuyến khích quá trình tham gia học tập, chia sẻ và phản hồi kết quả mà
không phải cung cấp thông tin hoặc đƣa những ý kiến giải thích hay những câu
trả lời.
Tập huấn viên chỉ hƣớng dẫn quá trình mà không phải hƣớng dẫn kết quả.
2.5. Ƣu nhƣợc điểm của phƣơng pháp huấn luyện IPM tại hiện trƣờng
2.5.1. Ƣu điểm
- Nội dung tập huấn phù hợp với nhu cầu của nông dân.
- Phƣơng pháp học thông qua làm giúp nông dân dễ tiếp thu, nắm chắc kiến thức.
- Tọa điều kiện để nông dân trao đổi, chia sẻ và học hỏi kinh nghiệm giữa nông
dân với nông dân và nông dân với tập huấn viên.
- Phát huy đƣợc tính sáng tạo, tính tự quyết và chủ động trong học tập của học
viên.
- Học viên thấy đƣợc thực tế tại đồng ruộng giúp nông dân dễ hiểu, dễ nhớ, có
điều kiện để thực hành nên nâng cao đƣợc kỹ năng thực hành.
- Thu hút đƣợc nhiều đối tƣợng tham gia cùng một lúc.
- Ngƣời học có điều kiện để theo dõi, phân tích đánh giá từng giai đoạn sinh
trƣởng phát triển của từng loại cây trồng/ vật nuôi nên họ đƣa ra đƣợc các kỹ
thuật phù hợp.
- Nâng cao kỹ năng làm việc theo nhóm, lập kế hoạch và ý thức trách nhiệm của
từng học viên.
- Nông dân có thể trở thành hƣớng dẫn viên.
12

2.5.2. Nhƣợc điểm
- Tốn nhiều thời gian.
- Đòi hỏi kinh phí cao.
- Đòi hỏi khâu tổ chức lớp tập huấn tốt.
- Khó đảm bảo đƣợc số lƣợng học viên ở các lần học.
- Không chủ động đƣợc kế hoạch học tập (do thời tiết, do mùa vụ, ).
- Do tập huấn nhiều lần nên làm cho nông dân dễ chán nản nếu tổ chức các buổi

14

BÀI 2: TRIỂN KHAI CHƢƠNG TRÌNH HUẤN LUYỆN
Mã bài: MĐ07-2
Mục tiêu:
Sau khi học xong bài học này ngƣời học có khả năng:
- Triển khai đƣợc một chƣơng trình huấn luyện cụ thể đảm bảo đúng tiến
độ và chất lƣợng.
- Tổ chức lớp học lý thuyết tại phòng học và kỹ năng thực hành điều tra
ghi chép ngoài đồng ruộng.
- Xây dựng và triển khai đƣợc một chƣơng trình huấn luyện cụ thể cho
từng đối tƣợng cây trồng.
Nội dung chính:
1. Các bƣớc cơ bản triển khai chƣơng trình huấn luyện
Bƣớc 1: Tổ chức lớp huấn luyện
- Ổn định tổ chức lớp huấn luyện, phân nhóm
- Giới thiệu mục đích và nội dung lớp huấn luyện
Bƣớc 2: Xây dựng chƣơng trình tập huấn
- Thời gian tiến hành
- Địa diểm tiến hành
- Các dụng cụ hỗ trợ tập huấn
- Các nội dung tập huấn
Bƣớc 3: Triển khai nội dung huấn luyện
- Phát tài liệu huấn luyện
- Hƣớng dẫn lý thuyết
- Hƣớng dẫn thực hành
15

2. Một số mẫu xây dựng và triển khai chương trình huấn luyện
2.1. Nội dung chƣơng trình tập huấn lớp IPM trên cây rau

Tuần 5
- Điều tra - phân tích HST
- Thiên địch là gì
- Thí nghiệm ảnh hƣởng thuốc trừ sâu đên thiên địch
- Văn nghệ IPM
- Báo cáo kết quả nuôi sâu hại và thiên địch
- Tổng kết buổi học - Kế hoạch tuần 6
Tuần 6
- Điều tra - phân tích HST
- Sinh lý cây rau giai đoạn phát triển thân lá
- Văn nghệ IPM
- Báo cáo kết quả nuôi sâu hại và thiên địch
- Tổng kết buổi học - Kế hoạch tuần 7
Tuần 7
- Điều tra - phân tích HST
- Thí nghiệm cắt lá lần 2: Sau trồng 40 ngày
- Biện pháp quản lý sâu bệnh tổng hợp
- Văn nghệ IPM
- Báo cáo kết quả nuôi sâu hại và thiên địch
- Tổng kết buổi học - Kế hoạch tuần 8
Tuần 8
- Điều tra - phân tích HST
- Sinh lý cây rau giai đoạn ra hoa và quả
- Văn nghệ IPM
- Báo cáo kết quả nuôi sâu hại và thiên địch
- Tổng kết buổi học - Kế hoạch tuần 9
Tuần 9
- Điều tra - phân tích HST
- Vòng đời và chuỗi thức ăn
- Văn nghệ IPM

- Báo cáo thử
Tuần
14
- Kiểm tra cuối khóa
- Hội thảo đầu bờ

18

2.2. Nội dung chƣơng trình tập huấn lớp IPM trên cây bông
TUẦN
NỘI DUNG
01
-Tổ chức lớp
-Kiểm tra đầu khoá
-Giới thiệu (hệ sinh thái) HST
-Khai giảng
-Tổ chức lớp học - Dụng cụ học tập
-HST và chức năng sinh thái sinh vật
-Trò chơi
-Khái niệm IPM
-Đánh giá buổi học, kế hoạch tuần 2.
02
-Điều tra phân tích HST.
-TN (thí nghiệm) bộc phát rầy rệp.
-Phân tích HST.
-Phân bón và cách bón phân .
-Sinh lý cây bông giai đoạn sau gieo 35 ngày .
-Trò chơi.
-Insect zoo (vƣờn nuôi côn trùng).
-Thu phiếu điều tra ND.

-Đánh giá buổi học , kế hoạch tuần 6.
06
-Điều tra HST.
-TN cắt nụ lần 2 (60 NSG).
-TN ảnh hƣởng TTS đến Thiên địch.
-Quan sát TN ảnh hƣởng TTS đến thiên địch .
-Báo cáo phân tích HST.
-Trò chơi.
-Thảo luận ảnh hƣởng TTS .
-Báo cáo Insect zoo
20

-Văn nghệ.
-Đánh giá buổi học, kế hoạch tuần 7.

Hình 7.2.1:Trò chơi trong lớp học

Hình 7.2.2: Trò chơi ngoài hiện trƣờng
07
-Điều tra HST.
-Quan sát TN cắt nụ, cắt lá.
-Báo cáo phân tích HST.
-Trò chơi.
-ảnh hƣởng của thời tiết đến cây trồng.
-Báo cáo Insect zoo
21

-Đánh giá buổi học, kế hoạch tuần 8.
08
-Điều tra HST.

-Chuẩn bị bế giảng.
-Đánh giá buổi học.
12
-Kiểm tra cuối khoá.
-Lễ bế giảng.

23

2.3. Nội dung chƣơng trình tập huấn lớp IPM trên cây lúa
TUẦN
NỘI DUNG
GIAI
ĐOẠN
Tuần 1:
- Khai giảng.
- Kiểm tra đầu khóa.
- Chuyên gia là gì?Nội dung 4 nguyên tắc IPM.
7 NSS
Tuần 2:
- Quan sát Hệ sinh thái.
- Hƣớng dẫn điều tra HST
- Chuẩn bị dụng cụ nuôi Sâu hại – Thiên địch.
14 NSS
Tuần 3:
- Phân Tích Hệ sinh thái.
- Sinh lý cây lúa giai đoạn Mạ - Đẻ nhánh.
- Nuôi Sâu hại-Thiên địch Ký sinh ngoài đồng
- Thí nghiệm cắt lá lần 1.
21 NSS
Tuần 4:

56 NSS
Tuần 9:
- Phân tích Hệ sinh thái.
- Vòng đời và chuỗi thức ăn.
- Thí nghiệm cắt lá lần 3.
- Kiểm tra Insectzoo.
63 NSS
Tuần 10:
- Phân tích Hệ sinh thái.
- Sinh lý cây lúa giai đoạn Trỗ - Phơi màu.
- Ôn tập Quy trình kỹ thuật canh tác lúa.
- Kiểm tra Insectzoo.
70 NSS
Tuần 11:
- Phân tích Hệ sinh thái.
- Đánh giá sự rủi ro.
- Tổng hợp kết quả nuôi sâu.
77 NSS
Tuần 12:
- Kiểm tra cuối khóa.
- Gặt mẫu.
- Chuẩn bị các báo cáo.
85 NSS
Tuần 13:
- Hội Thảo đầu bờ.
- Bế giảng
92 NSS
25