Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
A/ Đặt vấn đề

Đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc vì mục tiêu dân giàu nớc
mạnh xã hội công bằng văn minh. Đó là tiêu chí của Đảng và nhà nớc ta khi xây
dựng một đất nớc giàu đẹp theo định hớng xã hội chủ nghĩa. Khắc phục hậu quả
chiến tranh đất nớc ta mạnh dạn chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hoá, tập trung quan
liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trờng. Từ một nền kinh tế khép chặt đóng cửa sang
nền kinh tế mở cửa, hợp tác, hội nhập cùng phát triển với thế giới. Bớc đầu, chúng ta
đã có những khởi sắc, tuy nhiên cũng có những khó khăn nhất định. Xuất phát từ
thực tế nớc mình những nhà kinh tế phải hiểu rõ nguồn gốc bản chất, yếu tố bên
trong thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế. Một trong những yếu tố quan trọng có
tính chất quyết định thúc đẩy sự phát triển nền kinh tế là: Lợi nhuận. Vậy lợi nhuận
là gì? Nguồn gốc, bản chất và vai trò của nó nh thế nào? Thực trạng về vấn đề lợi
nhuận ở Việt Nam hiện giờ ra sao? Hiểu rõ vấn đề này, ngời ta có thể giải đáp những
thắc mắc về mọi sự biến đổi của nền kinh tế xã hội. Từ đó có những giải pháp hữu
hiệu tạo đà cho sự phát triển của nền kinh tế. Đây là vấn đề quan trọng có tính thời sự
cấp thiết cũng là lý do để ngời viết chọn đề tài này.
Tiểu luận đợc chia thành ba phần:
Phần một: Nguồn gốc, bản chất của lợi nhuận.
Phần hai: Vai trò của lợi nhuận.
Phần ba: Liên hệ thực tế ở Việt Nam.
Trong tiểu luận này, ngời viết rất mong có sự đóng góp ý kiến của ngời đọc
để bài viết hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn.
1
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
B/Giải quyết vấn đề
I/Nguồn gốc bản chất của lợi nhuận:
1.Những quan điểm trớc Mác về lợi nhuận:
Lợi nhuận là gì? Nó có từ thời kỳ nào? Sự hiện diện của lợi nhuận có ảnh hởng
gì đến sự phát triển của nền kinh tế hay sự phát triển của khoa học công nghệ trong

Vậy thực chất của lợi nhuận là gì, nó do đâu mà có, quan điểm của trờng phái nào là
đúng đắn hơn cả? Theo sự phát triển của lịch sử kinh tế, ngời ta đã công nhận và đi
theo quan điểm tiến bộ có cơ sở hơn. Đó là quan điểm của Mác về lợi nhuận.
2.Quan điểm của Mác về lợi nhuận:
Theo Mác lợi nhuận là hình thức biến tớng của giá trị thặng d đợc quan niệm là
con đẻ của toàn bộ t bản ứng trớc nó che giấu quan hệ bóc lột giữa giai cấp t bản và
giai cấp công nhân bằng cách tạo ra những quan điểm sai lầm: Chính bản thân t bản
đã đẻ ra lợi nhuận. Vậy quá trình chuyển hoá giá trị thặng d thành lợi nhuận nh thế
nào?
2.1.Quá trình sản xuất ra giá trị thặng d :
Mác và Ăngghen là ngời đầu tiên dựng lên lý luận về giá trị thặng d một cách
hoàn chỉnh. Ông đã phát hiện ra quá trình sản xuất và lu thông hàng hoá: nếu các nhà
t bản bỏ ra một lợng tiền là T thì sẽ thì sẽ thu đợc số tiền lớn hơn là T. Mác gọi phần
dôi ra là giá trị thặng d. Từ công thức chung T- H-T của chủ nghĩa t bản thì sự lớn
mạnh của giá trị thặng d là không có giới hạn. Khi nghiên cứu kỹ Mác lại tìm ra
những mâu thuẫn cơ bản ngay trong công thức đó: Lu thông không đẻ ra giá trị thặng
d nhng giá trị thặng d không thể đẻ ra ngoài lu thông. Hàng hoá trao đổi với nhau
phải ngang bằng về giá trị. Nếu vậy, rõ ràng ta không thể tìm thấy phần dôi ra trong
hành động mua bán lại càng không thể tìm thấy trong bản thân tiền tệ. Ta chỉ có thể
tìm thấy nó trong bản thân hàng hoá. Trên thị trờng món hàng hoá đặc biệt đẻ ra giá
trị thặng d là sức lao động của ngời công nhân làm thuê cho chủ t bản. Nhà t bản bỏ
ra một số tiền trả công cho công nhân không phải là trả công cho lao động mà trả
công cho sức lao động của ngời công nhân. Nói cách khác nhà t bản đã mua sức lao
3
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
động. Nhng trên thực tế nhà t bản chỉ trả một phần cho sức lao động phần còn lại đã
bị nhà t bản chiếm không. Vậy giá trị thặng d ;à phần dôi ra ngoài giá trị sức lao
động của ngời công nhân bị chủ t bản chiếm mất.
2.2. Lý luận về sự chuyển hoá giá trị thặng d thành lợi nhuận
Giá trị thặng d là nguồn thu nhập của toàn bộ t bản. Từ công thức T- H T, để

chất, nó đợc xem nh t bản ứng trớc đẻ ra. Do chi phí sản xuất nhỏ hơn chi phí thực
nên khi t bản bán hàng cao hơn chi phí sản xuất nhỏ hơn giá trị hàng hoá thì vẫn có
lợi nhuận. Chính điều nay tạo ra những ảo tởng sai lầm: Lợi nhuận là do mua bán, lu
thông tạo ra và do tái kinh doanh mà có.
Nhng dù dới hình thức biểu hiện nào, dới nghệ thuật che giấu nào đi nữa thì ng-
ời ta vẫn nhận ra lợi nhuận có nguồn gốc sâu xa từ lao động sống của ngời công nhân
kết tinh trong hàng hoá mà bị nhà t bản chiêm không. Nó che giấu trình độ bóc lột
của chủ t bản với ngời làm thuê. Hơn thế nữa đó là nguồn thu tạo ra của cải vật chất
cho chủ nghĩa t bản, là mục tiêu giành giật, là động cơ thúc đẩy sự hoạt động tích cực
của t bản. Tuy nhiên phần lợi nhuận ấy đợc thực hiện đến mức độ nào còn phụ thuộc
vào nhiều yếu tố khác nữa.
3.Một số hình thức biểu hiện của lợi nhuận:
3.1. Tỷ suất lợi nhuận:
Là tỷ số tính theo % giữa giá trị thặng d và toàn bộ t bản ứng trớc thông qua tỷ
suất lợi nhuận giá trị thặng d chuyển hoá thành lợi nhuận.
3.2.Lợi nhuận bình quân:
Là lợi nhuận bằng nhau của một số t bản bằng nhau đầu t vào các ngành khác
nhau trong qua trình cạnh tranh.
5