Vai trò của gia đình trong giáo dục giá trị đạo đức
truyền thống cho thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay Phạm Thị Yến Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Luận văn Thạc sĩ ngành: Triết học; Mã số: 60 22 03 01
Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Phi Yến
Năm bảo vệ: 2014 Keywords. Triết học; Đạo đức truyền thống; Gia đình

Content
1. Lí do chọn đề tài
Trong quá trình đổi mới đất nước, mỗi người dân Việt Nam nói chung và thế hệ trẻ nói riêng
đều cần trau dồi những phẩm chất đạo đức đáp ứng công cuộc xây dựng Chủ Nghĩa Xã Hội. Phẩm
chất đạo đức ấy được hình thành và củng cố ngay từ trong gia đình. Song trong điều kiện biến động
của xã hội hiện nay, vai trò giáo dục đạo đức, nhất là đạo đức truyền thống gặp nhiều thách thức.
Những phẩm chất đạo đức như: kính, hiếu, lễ độ, thật thà, trung thực cho đến yêu nước, yêu Chủ
nghĩa xã hội, cần cù, sáng tạo, có kỉ luật cao trong lao động, sống có lương tâm, có trách nhiệm với
người khác, với xã hội, sống có nghị lực rất cần xây dựng và vun đắp ngay trong gia đình nhưng
không hề dễ thực hiện khi có những tác động phức tạp từ xã hội.
Đạo đức là phần quan trọng trong việc xây dựng con người mới XHCN. Thông qua giáo dục
đạo đức trong gia đình, ngay từ khi còn nhỏ, con người đã học được cách điều chỉnh mình, hoàn
chỉnh dần nhân cách qua các quan hệ với người khác. Có thể nói rằng, những mầm mống ban đầu
của nhân cách, đời sống tình cảm, những quan niệm về cuộc sống đều được hình thành ngay trong
gia đình. Thấy được vai trò quan trọng của giáo dục đạo đức trong gia đình đối với thế hệ trẻ, gần
đây nhiều nhà nghiên cứu, các tổ chức quốc tế quan tâm, đặc biệt là UNFPA (quỹ dân số Liên Hợp

ra cuộc sống đầy đủ cho nhân dân, mặt khác duy trì và phát huy giá trị đạo đức truyền thống, đặc
biệt cho thế hệ trẻ, khắc phục sự suy đồi phẩm chất đạo đức của một bộ phận dân cư đi ngược thuần
phong, mỹ tục của dân tộc. Một trong những biện pháp khắc phục tình trạng suy thái xuống cấp về
đạo đức, lối sống, sự gia tăng tệ nạn xã hội và tội phạm đáng lo ngại, nhất là lớp trẻ là chúng ta phải
đẩy mạnh hoạt động giáo dục đạo đức truyền thống Việt Nam hiện nay. Có như thế chúng ta mới
“hòa nhập mà không hòa tan”, mới kiên định con đường đi lên CNXH với bản chất là "dân giàu,
nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh" [25, tr 25].
Với quan điểm triết học, muốn làm rõ hiện trạng giáo dục đạo đức truyền thống cho thế hệ
trẻ trong gia đình và tìm ra giải pháp khả thi để phát huy tốt hơn nữa những tác động tích cực của nó
đối với việc hình thành con người mới XHCN, vì thế tôi đã lựa chọn vấn đề “Vai trò của gia đình
trong giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay” làm đề tài luận văn
cao học của mình.
2. Tình hình nghiên cứu
Giáo dục giá trị đạo đức truyền thống trong gia đình là một vấn đề bức thiết quan trọng trong
xã hội Việt Nam hiện nay. Đặc biệt là trong nền kinh tế thị trường với nhiều biến động xã hội, đạo
đức gia đình ngày càng xa rời đạo đức truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Đã có rất nhiều nhà nghiên
cứu bàn về giáo dục đạo đức trong gia đình: Macarenco (1971) với Nói chuyện về giáo dục gia đình,
NXB Kim Đồng. Nội dung tác phẩm bàn về giáo dục gia đình, tập trung vào vấn đề giáo dục con cái
trong gia đình Xô Viết hiện thời. Ông cho rằng, đối với con cái cần phải giáo dục ngay từ khi chúng
còn nhỏ. Giáo dục đó không phải là quá khó như mọi người vẫn nghĩ, tất cả các bậc cha mẹ đều có
thể làm được, hơn nữa đó còn là một công việc lí thú, mang lại niềm vui và hạnh phúc.
Nguyễn Đình Xuân (1997): Giáo dục đời sống gia đình, NXB đại học Quốc gia Hà Nội. Tác
phẩm là một tài liệu hữu ích trong quá trình giảng dạy và học tập của các thầy cô giáo và học sinh
trong nhà trường. Đồng thời nó còn là tài liệu cần thiết cho các bậc cha mẹ, các bạn nam nữ thanh
niên đang chuẩn bị bước vào cuộc sống gia đình. Nội dung chủ yếu của tác phẩm là đi sâu nghiên
cứu mọi khía cạnh trong đời sống gia đình: giáo dục gia đình trong mối quan hệ cha mẹ-con cái, vợ-
chồng Vai trò của cha mẹ trong giáo dục con cái, phương pháp và cách thức dạy con nên người,
hôn nhân gia đình, giáo dục giới tính
Đức Minh (chủ biên): Khoa học giáo dục con em trong gia đình của Ủy ban Thiếu niên nhi
đồng Trung ương, xuất bản năm 1979. Cuốn sách này đã giới thiệu một số quan điểm về giáo dục xã

Các công trình trên đây đều đề cập ở những mức độ khác nhau đến vai trò của gia đình trong
việc giáo dục đạo đức cho thế hệ trẻ. Cho đến nay hầu hết các tác giả đều thừa nhận, dù việc gìn giữ
và phát huy đạo đức truyền thống là rất quan trọng, xong việc giáo dục đạo đức truyền thống ấy đã
làm đến đâu và đạt được những gì thì việc làm đó mới chỉ là kết quả bước đầu, mới chỉ là phát hiện
những vấn đề, còn trên những khía cạnh cụ thể cũng cần có sự đầu tư hơn nữa để nghiên cứu mộ cách
tổng thể, khoa học.
3. Mục đích, nhiệm vụ của luận văn
3.1. Mục đích của luận văn
Trên cơ sở khảo sát thực trạng, những yếu tố tác động đến giáo dục đạo đức truyền thống với
thế hệ trẻ nhằm chỉ ra vai trò của gia đình trong việc giáo dục đạo đức truyền thống cho thế hệ trẻ
Việt Nam hiện nay.
3.2. Nhiệm vụ của luận văn
Để đạt được mục đích trên luận văn cần thực hiện những nhiệm vụ sau:
Thứ nhất, làm rõ gia đình và vai trò của gia điình trong việc giáo dục thế hệ trẻ.
Thứ hai, làm rõ giá trị đạo đức truyền thống của Việt Nam
Thứ ba, phân tích và làm rõ việc phát huy vai trò của gia đình trong việc giáo dục thế hệ trẻ
là một tất yếu.
Thứ tư, phân tích thực trạng việc phát huy vai trò của gia đình trong giáo dục đạo đức truyền
thống cho thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay.
Thứ năm, đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao vai trò của gia đình trong việc giáo
dục đạo đức truyền thống cho thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu vai trò của gia đình Việt Nam hiện nay trong giáo dục đạo đức truyền
thống cho thế hệ trẻ. Đề tài tập trung nghiên cứu tác động của giáo dục gia đình đối với lứa tuổi vị
thanh niên và thanh niên từ 14 - 21 tuổi.
5. Cơ sở lí luận và phương pháp nghiên cứu
Cơ sở lí luận chủ yếu của luận văn là dựa trên những quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin,
tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng cộng sản Việt Nam, các công trình nghiên cứu trong và
ngoài nước liên quan tới nội dung được đề cập trong luận văn.
Luận văn vận dụng tổng hợp các phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ

7. Các giá trị truyền thống và con người Việt Nam, Đề tài KX 07-02 (1994), Hà Nội.
8. Nguyễn Trọng Chuẩn (2001), Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa hiện nay và những
biến động trong lĩnh vực đạo đức, Tạp chí Triết học số 9 tr 15-20.
9. Nguyễn Trọng Chuẩn, Nguyễn Văn Phúc (2003)(Chủ biên), Mấy vấn đề đạo đức trong nền kinh
tế thị trường ở nước ta, Nxb. Chính trị quốc gia.
10. Đoàn Văn Chúc (1997) Xã hội học văn hóa, Viên văn hóa và Nxb. Văn hóa thông tin.
11. Cương lĩnh xây dựng đất nước …(1991) Nxb. Sự thật.
12. Nguyễn Đăng Dung – Bùi Ngọc Sơn (2002), Lệ làng xưa và “lệ làng” nay, Tạp chí Cộng sản số
29, tr32-37.
13. Vũ Trọng Dung (2001), Quan niệm thiện ác trong lịch sử và trong bối cảnh phất triển kinh tế thị
trường, Tạp chí Triết học số 2 tr 38-42.
14. Vũ Trọng Dung (chủ biên)(2005), Giáo trình đạo đức học Mác – Lênin, Nxb. Chính trị quốc gia,
Hà Nội.
15. Thành Duy (2002), Vai trò của văn hóa đạo đức trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường ở
Việt Nam, Tạp chí Triết học số 2 tr 18-22.
16. Dương Văn Duyên,(chủ biên), (2012), Giáo trình đạo đức học đại cương, Nxb. Đại học quốc gia
Hà nội.
17. Quang Đạm (1999), Nho giáo xưa và nay, Nxb. Văn hóa thông tin.
18. Đảng Cộng sản Việt Nam (1994), Văn kiện hội nghị Trung ương lần thứ bảy Ban chấp hành Trung
ương khóa VII, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
19. Đảng Cộng sản Việt Nam(1995), Nghị quyết của Bộ chính trị về Một số định hướng lớn trong
công tác tư tưởng hiện nay, Lưu hành nội bộ.
20. Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, Nxb. Chính
trị quốc gia, Hà Nội.
21. Đảng Cộng sản Việt Nam (1998,) Văn kiện Hội nghị Trung ương năm Đại hội VIII, Nxb. Chính
trị quốc gia, Hà Nội.
22. Đảng Cộng sản Việt Nam(2001), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb. Chính trị
quốc gia, Hà Nội.
23. Đảng Cộng sản Việt Nam (2004), Văn kiện Hội nghị Trung ương lần thứ chín Đại hội IX, Nxb.
Chính trị quốc gia, Hà Nội.

41. Lương Việt Hải (2001), Mấy nguyên tắc xử lí mối quan hệ giữa toàn cầu hóa và các giá trị
truyền thống, Tạp chí Triết học số 5 tr 25-28.
42. Lương Việt Hải (2002), Sự phân hóa giàu nghèo trong kinh tế thị trường và các giá trị đạo đức ở nước
ta hiện nay, Tạp chí Triết học số 8 tr 23-29.
43. Cao Thu Hằng (2004), Giá trị đạo đức truyền thống và những yêu cầu đạo đức đối với nhân cách
con người Việt Nam hiện nay, Tạp chí Triết học số 7 tr 24-32.
44. Nguyễn Bích Hằng (2004), Tuyển chọn ca dao tục ngữ Việt Nam, Nxb. Văn hóa – Thông tin, Hà
Nội.
45. Nguyễn Hùng Hậu (2005), Chủ nghĩa yêu nước truyền thống đến chủ nghĩa yêu nước Hồ Chí
Minh,Tạp chí Triết học số 9 tr 17-22.
46. Đỗ Lan Hiền (2002), Vấn dề xây dựng đạo đức trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường, Tạp
chí Triết học số 4 tr 16-20.
47. Ngô Công Hoàn (1993), Tâm lí học gia đình, Nxb. ĐH Sư phạm Hà Nội.
48. Mai Xuân Hợi (2001), Giá trị đạo đức và biểu hiện của nó trong đời sống xã hội, Tạp chí Triết
học số 3 tr 25-28.
49. Hội đồng Trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gia các môn khoa học Mác – Lênin, Tư
tưởng Hồ Chí Minh (1999), Giáo trình kinh tế học chính trị, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
50. Đỗ Huy (1998), Định hướng XHCN về các quan hệ đạo đức trong cơ chế thị trường ở nước ta
hiện nay, Tạp chí Triết học số 5 tr 11-15.
51. Đỗ Huy (2002), Cơ chế, chuẩn mực đạo đức xã hội và những hành vi đạo đức cá nhân, Tạp chí
Triết học số 2 tr 23-27.
52. Đỗ Huy (2004), Lê Quý Đôn và tư tưởng đạo đức của ông, Tạp chí Triết học số 6 tr 16-23.
53. Nguyễn Văn Huyên (2001), Văn hóa đạo đức trong quá trình phát triển kinh tế thị trường ở Việt
Nam, Tạp chí Triết học số 9 tr 20-25.
54. Trần Đình Hượu (1994), Gia đình và giáo dục gia đình, Nxb. KHXH.
55. Kết quả điều tra gia đình Việt Nam 2006 báo cáo tóm tắt (2008), Nxb. Tổng cục thống kê.
56. Đặng Cảnh Khanh (2008), Xã hội hóa thanh niên và định hướng xã hội hóa cho thanh niên, Tạp
chí Cộng sản số 791 tr 32.
57. Đặng Cảnh Khanh, Lê Thị Quý (2007), Gia đình học, Nxb. Lý luận chính trị.
58. Kết quả từ nghiên cứu quốc gia về bạo lực gia đình với phụ nữ ở Việt Nam (2010), Nxb. Tổng

78. Người Việt phẩm chất và thói hư tật xấu (2008), Nxb. Thanh niên.
79. Trần Quang Nhiếp (2006), Để khắc phục tình trạng suy thoái về tư tưởng, đạo đức, lối sống của
một bộ phận cán bộ Đảng viên hiện nay, Tạp chí Cộng sản số 1 tr 54-60.
80. Những mảng tối của toàn cầu hóa (2003), Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
81. Ngô Hoàng Oanh (2010), Tình hình tội phạm vị thành niên, thực trạng, nguyên nhân và các giải
pháp, Học viện tư pháp số 6/2010, tr.16
82. Vũ Ngọc Phan (2002), Tục ngữ, ca dao, dân ca Việt Nam, Nxb. Văn học.
83. Hoàng Phê (chủ biên) (1997) Từ điển Tiếng Việt, Nxb. Đà Nẵng.
84. Nguyễn Văn Phúc (2001), Vấn đề xây dựng đạo đức nghề nghiệp trong nền kinh tế thị trường ở
nước ta hiện nay, Tạp chí Triết học số 7 tr 8-12.
85. Thang Văn Phúc (2003), Nâng cao chất lượng công tác giáo dục đạo đức công chức trong điều
kiện cải cách nền hành chính nhà nước, Tạp chí Cộng sản số 32 tr 17-21.
86. Nhất Phương (2006), Ca dao tục ngữ Việt Nam, Nxb. Đà Nẵng.
87. Lê Văn Quán (2007) Văn hóa ứng xử truyền thông của người Việt, Nxb. Văn hóa Thông tin.
88. Hồ Sỹ Quý (1996), Về vai trò động lực của văn hóa trong phát triển xã hội, Tạp chí Triết học số2
tr 19-24.
89. Hồ Sỹ Quý (2005), Về giá trị và giá trị Châu Á, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
90. Mai Thị Quý (2001), Vấn đề kế thừa và phát huy những giá trị truyền thống Việt Nam trong bối cảnh toàn
cầu hóa, Tạp chí Triết học số 6 tr 14-19.
91. Mai Thị Quý (2007), Tác động của toàn cậu hóa đến truyền thống cần cù, tiết kiệm của dân tộc
Việt Nam, Tạp chí Triết học số 5 tr 20-26.
92. Nguyễn Duy Quý và Hoàng Chí Bảo (chủ biên) (2006), Đạo đức xã hội ở nước ta hiện nay – Vấn đề và
giải pháp, Nxb. Chính trị quốc gia Hà Nội.
93. Bùi Văn Quyết (2005) (chủ biên), Giáo trình địa kinh tế, Nxb. Tài chính.
94. J.J. Rousseau (2008), Esmile hay là về giáo dục, Nxb Tri Thức, Hà Nội, Lê Hồng Sâm, Trần
Quốc Dương dịch.
95. Thanh niên Việt Nam: Tóm tắt một số chỉ số thống kê từ tổng điều tra dân số và nhà ở Việt Nam
năm 2009 (2011), Nxb. Tổng cục thống kê.
96. Trần Ngọc Thêm (2000), Cơ sở văn hóa Việt Nam. Nxb. Giáo dục.
97. Lê Thi (2003), Văn hóa gia đình và vấn đề giáo dục con cái xưa và nay, Tạp chí triết học số 7, tr