Kinh nghiệm bồi dưỡng học sinh giỏi Toán lớp 4; lớp 5
MỤC LỤC
NỘI DUNG Trang
I / ĐẶT VẤN ĐỀ 2
II / GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 3
1 / Cơ sở lí luận 3
2 / Thực trạng 3
3 / Các biện pháp đã tiến hành 4
4 / Hướng dẫn h/s thực hành giải toán trên mạng 9
5 / Hiệu quả khi áp dụng 10
III / KẾT LUẬN 12
Tài liệu tham khảo 14
I. ĐẶT VẤN ĐỀ :
http://test.easyvn.com/thanhngat1979
1
Kinh nghiệm bồi dưỡng học sinh giỏi Toán lớp 4; lớp 5
Học sinh lớp 4, lớp 5, tư duy của các em đã phát triển. Một số em khá,
giỏi thích tìm tòi, khám phá những cái mới. Đặc biệt, những bài toán khó
thường rất hấp dẫn với các em. Các em dễ nhàm chán hoặc không hứng thú với
những bài toán dễ và đơn giản. Mặt khác, học sinh giỏi đạt giải cao trong các
kì thi còn do nhiều yếu tố: Tố chất học sinh, sự quan tâm của gia đình, việc bồi
dưỡng của giáo viên, …và không ngoại trừ yếu tố may mắn. Tuy nhiên chúng
ta không chỉ chờ đợi và cầu mong ở sự may mắn. Phương ngôn có câu: Trở
thành nhân tài một phần do tài năng còn chín mươi chín phần là ở sự tôi
luyện. Theo quan điểm của tôi, điều quan trọng hơn cả là chúng ta phải trang
bị cho các em vững vàng kiến thức trước khi đi thi. Do vậy việc bồi dưỡng vẫn
là yếu tố quan trọng hơn cả. Song bồi dưỡng học sinh giỏi những nội dung gì,
bồi dưỡng như thế nào để đạt hiệu quả? Điều đó quả là một vấn đề còn nan
giải.
Qua một số năm bồi dưỡng học sinh giỏi, tôi rút ra một số kinh nghiệm
nhỏ, xin mạnh dạn trao đổi để đồng nghiệp có thể tham khảo và vận dụng.

Trước hết, ta phải xác định vai trò của người thầy là hết sức quan trọng.
Bởi vì người thầy có vai trò chỉ đạo và hướng dẫn học sinh, gợi ý, dẫn dắt học
sinh để đi đến các phương pháp học nói chung và giải toán nói riêng. Nếu học
sinh có kiến thức cơ bản tốt, có tố chất thông minh mà không được bồi dưỡng,
nâng cao tốt thì sẽ ít có hiệu quả hoặc không có hiệu quả. Đồng thời giáo viên
lại phải lựa chọn đúng đối tượng học sinh vào bồi dưỡng và phải soạn thảo
chương trình bồi dưỡng một cách hợp lí, khoa học và sáng tạo.
Thực tế cho thấy một số em có tố chất tốt nhưng ý thức học tập không
cao, ẩu thả, thiếu nỗ lực cố gắng thường thi đạt kết quả thấp. Vì thế, để học
sinh luôn cố gắng hết khả năng của mình, giáo viên cần thường xuyên tác động
tới ý thức học tập của học sinh bằng nhiều hình thức khác nhau, như : Nêu
gương các anh chị những năm trước, kể cho các em nghe một số kì thi tiêu
biểu,…; cho các em thấy được nếu nỗ lực cố gắng sẽ đạt giải cao trong các kì
thi là niềm vinh dự tự hào không chỉ cho mình mà còn cho cả bố mẹ, thầy cô,
bạn bè , trường, lớp,…; ngược lại nếu thiếu cố gắng một chút thôi có thể không
đem lại kết quả gì.
b / Lựa chọn đúng đối tượng học sinh:
Giáo viên phải đánh giá học sinh một cách khách quan, chính xác, lựa
chọn đúng đối tượng học sinh để bồi dưỡng. Việc lựa chọn đúng không chỉ
nâng cao hiệu quả bồi dưỡng mà còn tránh được việc bỏ sót những em học
giỏi, hoặc chọn nhầm những em không có tố chất theo học sẽ bị quá sức.
* Những căn cứ để lựa chọn:
+ Lựa chọn các đối tượng học sinh thông qua các giờ học:
http://test.easyvn.com/thanhngat1979
4
Kinh nghiệm bồi dưỡng học sinh giỏi Toán lớp 4; lớp 5
- Những học sinh sáng dạ thường chú ý nghe giảng, hăng hái phát biểu ý
kiến, ý kiến thường đúng và có sáng tạo.
- Cũng cần phân biệt với những em hăng hái nhưng không thông minh
thì thường phát biểu trệch hướng dẫn dắt của giáo viên, có khi không đâu vào

hết sách nâng cao, sách tham khảo hiện nay không soạn thảo theo đúng trình tự
như chương trình học chính khóa, mà thường đi theo các dạng. Trong khi đó,
các trường thường tổ chức học sinh vừa học chính khóa vừa phối hợp nâng
cao. Vì thế soạn thảo chương trình bồi dưỡng là một việc làm hết sức quan
trọng và rất khó khăn nếu như chúng ta không có sự tham khảo, tìm tòi và
chọn lọc tốt.
Điều cần thiết là giáo viên cần phải nắm vững nội dung, chương trình
học, cần phải soạn thảo nội dung dẫn dắt học sinh từ cái cơ bản của nội dung
chương trình học chính khóa, tiến tới chương trình nâng cao (tức là, trước hết
phải khắc sâu kiến thức cơ bản của nội dung học chính khóa, từ đó vận dụng
để nâng cao dần).
Cần soạn thảo chương trình theo vòng xoáy: Từ cơ bản đến nâng cao, từ
đơn giản đến phức tạp. Đồng thời cũng phải có ôn tập, củng cố.
Ví dụ: Cứ sau 2 đến 3 tiết củng cố kiến thức cơ bản và nâng cao thì cần
có 1 tiết luyện tập, củng cố và cứ 6 đến 7 tiết thì cần có 1 tiết ôn tập hay luyện
tập chung để củng cố khắc sâu.
* Cần soạn thảo 1 tiết học có những nội dung sau:
- Kiến thức truyền đạt (lí thuyết, ví dụ, …)
- Bài tập vận dụng.
- Bài tập về nhà luyện thêm (tương tự như bài ở lớp).
http://test.easyvn.com/thanhngat1979
6
Kinh nghiệm bồi dưỡng học sinh giỏi Toán lớp 4; lớp 5
- Cần phải soạn thảo nội dung chương trình cho việc bồi dưỡng đảm bảo
thời lượng: Tiết; Tuần; Học kì, Cả năm.
Tuy nhiên, việc soạn thảo chương trình còn tùy thuộc vào mức độ tiếp
thu của từng học sinh (làm sao cho các em có thể “tiêu hóa” được).
Cần giúp các em tổng hợp các dạng bài, các phương pháp giải. Vì hầu
hết các em chưa tự mình tổng hợp được mà đòi hỏi phải có sự hướng dẫn, giúp
đỡ của giáo viên.

những thiếu sót cho các em.
Một số bài để khắc sâu kiến thức cho các em, giáo viên có thể gợi ý để
các em tìm ra nhiều cách giải, hiểu sâu sắc được bản chất của bài toán. Như thế
vừa phát huy được tính độc lập sáng tạo của học sinh, vừa gây được hứng thú
học tập với các em.
Để giúp học sinh học tốt môn toán nói chung và môn toán ở Tiểu học nói
riêng, giáo viên cần giúp học sinh nắm bắt và vận dụng quy trình giải một bài
toán, phương pháp kiểm tra kết quả vào việc làm toán.
+ Các bước giải một bài toán:
- Bước 1. Đọc kĩ đề (3 - 5 lần), xác định dự kiện đã biết và cái phải tìm
rồi tóm tắt bài toán.
- Bước 2. Xác định bài toán thuộc dạng nào đã học, tìm tòi cách giải và
giải ra giấy nháp.
- Bước 3. Thử lại kết quả.
- Bước 4. Ghi vào vở rồi đọc lại bài làm.
* Các phương pháp kiểm tra kết quả:
- So sánh với thực tiễn.
- Làm phép tính ngược lại.
- Giải theo cách khác.
http://test.easyvn.com/thanhngat1979
8
Kinh nghiệm bồi dưỡng học sinh giỏi Toán lớp 4; lớp 5
- Thay kết quả vào để kiểm tra.
Đối với học sinh lớp 5, giáo viên cần giúp các em hệ thống lại các
phương pháp giải toán thường sử dụng ở Tiểu học và một vài phương pháp
đơn giản của Trung học cơ sở để các em nắm vững và vận dụng. Ví dụ : có thể
cho các em vận dụng việc khai căn bậc hai trên máy tính thay cho việc thử
chọn để tìm cạnh hình vuông, hay tìm bán kính hình tròn khi biết diện tích có
số đo là số thập phân phức tạp.
4 / Hướng dẫn học sinh thực hành giải toán trên mạng :

+ Khối 4 đạt 2/7 em tham gia dự thi cấp Huyện, không thi cấp Tỉnh (Kết
quả còn do nhiều nguyên nhân, việc bồi dưỡng gián đoạn).
+ Khối 5 đạt 6/7 em (4 em cấp Tỉnh, 2 em cấp Huyện).
- Năm học 2000 – 2001, tiếp tục áp dụng kinh nghiệm và kết quả là:
+ Khối 4 đạt 13/15 em cấp Huyện (không thi cấp Tỉnh).
+ Khối 5 đạt 11/14 em (Cấp Tỉnh 7 em, cấp Huyện 4 em).
- Năm học 2001 – 2002:
+ Khối 4 đạt 9/10 em cấp Huyện (Không thi cấp Tỉnh).
+ Khối 5 đạt 9/10 em (Cấp Tỉnh 7 em, cấp Huyện 2 em).
- Năm học 2002 – 2003:
+ Khối 4: Không được phân công bồi dưỡng. (Cấp Huyện đạt 5/12 em
dự thi).
+ Khối 5 đạt 9/12 em cấp Tỉnh.
- Năm học 2003 – 2004:
+ Khối 4: Không được phân công bồi dưỡng. (Cấp Huyện đạt 3/12 em
dự thi).
+ Khối 5 đạt 10/12 em cấp Tỉnh.
http://test.easyvn.com/thanhngat1979
10
Kinh nghiệm bồi dưỡng học sinh giỏi Toán lớp 4; lớp 5
- Năm 2004 – 2005:
+ Khối 4: Không tham gia bồi dưỡng. (Cấp Huyện đạt 1/12 em dự thi).
+ Khối 5 đạt 11/12 em cấp Tỉnh.
- Năm học 2005 – 2006:
+ Khối 4: Không tổ chức thi.
+ Khối 5 đạt 7/8 em cấp Tỉnh.
Từ năm học 2006 – 2007 đến năm học 2008 - 2009, không tổ chức thi
học sinh giỏi các cấp.
- Năm học 2009 - 2010 : Tôi tiếp tục áp dụng kinh nghiệm trên vào việc
bồi dưỡng học sinh giải toán trên mạng Internet thu được kết quả là :

12
Kinh nghiệm bồi dưỡng học sinh giỏi Toán lớp 4; lớp 5
cần phải biết lắng nghe ý kiến đóng góp của đồng chí, đồng nghiệp, của phụ
huynh học sinh.
Trên đây là một số kinh nghiệm nhỏ của tôi, bản thân tôi đã áp dụng và
thu được những kết quả khả quan. Rất mong các đồng chí đồng nghiệp tham
khảo và đóng góp thêm ý kiến.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
EaKar, ngày 10 tháng 01 năm 2010
Người viết :
Phạm Xuân Toạn
http://test.easyvn.com/thanhngat1979
13
Kinh nghiệm bồi dưỡng học sinh giỏi Toán lớp 4; lớp 5
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Sách giáo khoa, sách giáo viên toán lớp 4, lớp 5.
Tạp chí Toán tuổi thơ.
Tạp chí Thế giới trong ta.
Các sách nâng cao toán lớp 4, lớp 5.
Chuyên đề giải toán trên mạng Internet.
Kinh nghiệm này đã được đăng trên Tạp chí Thế giới trong ta
( Số CĐ 71+ 72 / Trang 8 + 9 _ Tháng 1 + 2 - 2008 )
http://test.easyvn.com/thanhngat1979
14