Thực hiện: Trần Khánh Linh
Trần Bảo Bình

Thế nào là ngôn
ngữ chính luận ?
Ngôn ngữ chính luận là ngôn ngữ được dùng trong
các văn bản chính luận hoặc lời nói miệng (khẩu
ngữ) trong các buổi hội nghị, hội thảo, nói chuyện
thời sự, Nhằm trình bày, bình luận, đánh giá
những sự kiện, những vấn đề về chính trị, xã hội,
văn hóa, tư tưởng, theo một quan điểm chính trị
nhất định.

Phân biệt khái niệm “nghị luận” và “chính luận”?

Tiêu
chí
Nghị luận Chính luận
-
Chức
năng
- Là thao tác tư duy, là
phương tiện biểu đạt, một
kiểu bài làm văn trong
nhà trường
- Là khái niệm chỉ một
phong cách ngôn ngữ độc
lập với các phong cách
ngôn ngữ khác do cách
thức sử dụng ngôn ngữ đã

Pháp năm 1791 cũng nói:
“ Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi, và phải luôn
luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi:
Đó là những lẽ phải không ai chối cãi được…”
Hồ Chí Minh

1. Các phương tiện diễn đạt:
a) Về từ ngữ
Văn bản chính luận sử dụng ngôn ngữ thông thường nhưng
có khá nhiều từ ngữ chính trị: độc lập, đồng bào, bình đẳng,
tự do, quyền lợi, phát xít, thực dân, kháng chiến, thống nhất,
công bằng, dân chủ, đa số, thiểu số, chủ nghĩa xã hội, đấu
tranh, hữu nghị
Nhiều từ ngữ chính trị có nguồn gốc từ văn bản chính luận,
nhưng được dùng rộng khắp trong sinh hoạt chính trị nên
chúng đã thấm vào lớp từ thông dụng, đến mức người dân
dùng quen thuộc, không còn quan niệm đó là từ ngữ lí luận
nữa. VD: đa số, thiểu số, phát xít, dân chủ, bình đẳng, tự
do

b. Về ngữ pháp
Hãy phân tích
cấu trúc ngữ pháp của các câu sau!
( xác định thành phần C-V và kiểu câu )
-
Đó là những lẽ phải không ai chối cãi được.
C
V
( Câu đơn)
- Xuân mới, thế và lực mới , chúng ta tự tin đi tới

Chỉ ra biện pháp tu từ trong
đoạn văn chính luận sau

Ngôn ngữ chính luận không phải lúc nào cũng mang tính công
thức, ước lệ, khô khan. Ngược lại, nó có thể rất sinh động do sử
dụng khá nhiều biện pháp tu từ
b. Về biện pháp tu từ
Dùng các biện pháp tu từ chỉ giúp cho lí lẽ, lập luận thêm
hấp dẫn, vì đích của văn bản chính luận là thuyết phục cho
người đọc và người nghe bằng lý lẽ và lập luận.
*Lưu ý* : Ở dạng nói (khẩu ngữ), ngôn ngữ chính luận chú trọng
đến cách phát âm, người nói phải diễn đạt sao cho khúc chiết,
rõ ràng, mạch lạc. Trong trường hợp cần thiết (ví dụ: hô hào,
kêu gọi hoặc tranh biện) thì ngữ điệu đóng một vai trò quan
trọng để thu hút người nghe. Những diễn giả tài năng sử dụng
giọng điệu như một phương tiện truyền quan trọng để thuyết
phục thính giả.

2. Đặc trưng của phong cách ngôn ngữ chính luận
Dựa vào sgk hãy cho biết phong cách ngôn ngữ
chính luận có những đặc điểm chính nào ?
Ngôn ngữ chính luận có 3 đặc trưng chính:
-
Tính công khai về quan điểm chính trị
-
Tính chặt chẽ trong diễn đạt và suy luận
-
Tính truyền cảm, thuyết phục

a. Tính công khai về quan điểm chính trị

b. Tính chặt chẽ trong diễn đạt và suy luận
Trừ những lời phát biểu đơn lẻ, phong cách ngôn ngữ
chính luận thể hiện tính chặt chẽ trong hệ thống lập luận.
- Văn bản chính luận thường dùng các từ ngữ liên kết như: để,
mà, với, và, tuy, nhưng, do đó mà, bởi vậy…
Mời các bán xem lại đoạn trích
“TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP”
của Hồ Chí Minh và trả lời câu hỏi sau

Tuyên ngôn độc lập
“ Tất cả mọi người sinh ra đều có quyền bình đẳng. Tạo hoá cho
họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy,
có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc”.
Lời bất hủ ấy ở trong bản Tuyên ngôn Độc lập năm 1776 của nước Mĩ.
Suy rộng ra, câu ấy có ý nghĩa là: tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh
ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và
quyền tự do.
Bản Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Cách mạng
Pháp năm 1791 cũng nói:
“ Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi, và phải luôn
luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi:
Đó là những lẽ phải không ai chối cãi được…”
Hồ Chí Minh
Phân tích tính chặt chẽ trong diễn
đạt và suy luận của đoạn trích

-
Phần một: Tác giả nêu nguyên lí mang tính
phổ quát
-

thuyết phục, tạo nên sức hấp dẫn, lôi cuốn
người đọc (người nghe).

•
Bài tập về nhà :
1. Viết một đề cương bài nói để chứng minh cho câu nói
của chủ tịch Hồ Chí Minh :
“Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không,
dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai
với các cường quốc năm châu được hay không, chính là
nhờ một phần lớn ở công học tập của các em.”
(Hồ Chí Minh, “Thư gửi các học sinh”)
2. Viết một đoạn văn để chứng minh nhận định sau :
“Lòng yêu nước bắt nguồn từ tình yêu những người
thân, yêu nơi chôn rau cắt rốn với những kỉ niệm tuổi thơ
không bao giờ quên”

* Luyện tập
Bài 1
Có thể nêu một số ý sau để chứng minh câu nói của
Hồ Chủ tịch:
a, Luận cứ: Ở thời điểm nào thì thanh niên cũng gánh
vác nhiệm vụ quan trọng của đất nước, thanh niên là
rường cột của nước nhà, là chủ tương lai của đất nước.
b, Các luận chứng:
- Các thế hệ thanh niên trong Cách mạng tháng Tám
- Thế hệ thanh niên trong kháng chiến chống Pháp và
chống Mĩ.
- Thế hệ thanh niên ngày nay trong công cuộc xây dựng
CNXH, hội nhập với thế giới.