QUẢN LÝ TRƯỜNG THEO MÔ HÌNH TÍCH CỰC
Thực tế cho thấy, hoạt động của nhà trường có đi vào kỷ
cương, nền nếp, ổn định… hay không chính là nhờ vai trò hết sức
quan trọng của đội ngũ cán bộ quản lý trường học. Tuy nhiên,
trong phạm vi bài viết này chúng tôi chỉ đề cập đến việc xây dựng
một vài giải pháp quản lý nhà trường theo hướng dạy học tích
cực trong trường tiểu học.
Nguyên Bộ trưởng Bộ GD-ĐT, GS. Trần Hồng Quân đã viết: Muốn đào tạo được
con người khi vào đời là con người tự chủ năng động và sáng tạo, thì phương pháp
giáo dục, mô hình đào tạo cũng phải hướng đến việc khơi dậy, rèn luyện và phát triển
khả năng nghĩ và làm một cách tự chủ, năng động và sáng tạo trong lao động học ở
nhà trường. Mô hình nói trên, trong khoa học giáo dục thuộc về các mô hình dạy học
tích cực, lấy người học làm trung tâm.
1. Mô hình dạy học, trong điều kiện xã hội hiện đại - đổi mới hiện nay là dành cho
mọi người, ai cũng được học hành. Quá trình dạy học về mục đích, nội dung, phương
pháp, hình thức tổ chức và phương tiện dạy học phải phù hợp với sự phát triển năng
lực nhận thức của học sinh (HS). Năng lực nhận thức phát triển thúc đẩy HS trở thành
chủ thể tích cực của quá trình dạy học hiện đại. Trang bị cho người học những tri
thức hành dụng. Ngoài ra, trong nhà trường hiện đại, HS luôn có xu hướng muốn
vượt ra khỏi nội dung do chương trình qui định, đó là biểu hiện của tính tích cực nhận
thức của HS trong những điều kiện mới của xã hội. Là con người tự chủ, năng động,
sáng tạo, có kiến thức văn hóa, khoa học công nghệ, có kĩ năng vận dụng kiến thức để
giải quyết vấn đề, có kĩ năng nghề nghiệp, có sức khỏe, có đạo đức, có năng lực tự
học và thói quen tự học suốt đời, có khả năng thích ứng với những thay đổi của thời
đại. Dạy học tích cực là sự kết hợp linh hoạt nhiều phương pháp dạy học phù hợp với
nội dung, trình độ nhận thức của HS và điều kiện thực tế để đạt được mục tiêu của bài
học. Trong đó có những phương pháp dạy học quen thuộc như: dùng lời, trực quan,
minh họa, vấn đáp, thảo luận nhóm, dạy học nêu và giải quyết vấn đề, trò chơi, động
não thực hành, thí nghiệm và một số phương pháp có tên gọi mới hiện tại đang được
sử dụng ở nhiều nước trên thế giới như: học theo góc, học theo hợp đồng, học theo dự
án…

nhận xét khác nhau của các thành viên ban giám khảo là chuyên gia, ban giám hiệu,
tổ trưởng chuyên môn, kể cả thành viên là GV nhằm tăng cường khả năng tự đánh giá
và đánh giá đồng nghiệp của từng GV. Thứ tư là giải pháp quản lý việc nâng cao đầu
tư cơ sở vật chất, trang thiết bị đồ dùng dạy học để thực hiện tốt việc quản lý nhà
trường theo mô hình dạy học tích cực: chú ý huy động nguồn vốn vay có hiệu quả,
“lấy thu bù chi” tạo điều kiện mở mang, phát triển nhiều loại hình học tập ngoại ngữ,
tin học, đàn, hội họa… cho mọi đối tượng HS. Cần trang bị các phần mềm phục vụ
công tác quản lý nhà trường, trang bị máy tính cho GV soạn giảng và truy cập tư liệu
qua mạng internet… Thứ năm là giải pháp quản lý công tác động viên, khuyến khích,
kiểm tra, đánh giá kết quả công tác quản lý nhà trường theo mô hình dạy học tích cực:
thành lập ban kiểm tra chuyên môn gồm hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng
chuyên môn, GV giỏi, thanh tra nhân dân, qui định rõ trách nhiệm và quyền hạn của
ban kiểm tra các thành viên. Tổ chức rút kinh nghiệm sau mỗi lần kiểm tra, yêu cầu
GV tự nhận xét, đánh giá trước khi ban kiểm tra đánh giá
3. Mỗi giải pháp đều có những thế mạnh và vị trí cần thiết trong quá trình quản lý mô
hình giáo dục, giải pháp này thúc đẩy sự phát triển của giải pháp kia và ngược lại.
Trước hết, giải pháp 1 nhằm tác động lên nhận thức, có ý nghĩa quyết định toàn bộ
thái độ và hành động của mọi người để đạt được mục tiêu nắm vững quan điểm dạy
học theo hướng tích cực sẽ thuận lợi trong việc tiếp cận với xu thế đổi mới giáo
dục. Giải pháp 2, 3 và 4 có ý nghĩa thực tiễn quan trọng để thực hiện mô hình dạy
học tích cực vì lập kế hoạch chiến lược, phương pháp dạy và học, cơ sở vật chất là
những yếu tố không thể thiếu để thực hiện mô hình giáo dục tích cực. Giải pháp
5 nhằm theo dõi các mục tiêu đã thực hiện đến đâu, thực hiện như thế nào? Cần uốn
nắn và đôn đốc giúp GV khắc phục khó khăn, việc kiểm tra GV còn giúp GV biết tự
đánh giá, điều chỉnh; đồng thời tuyên dương, khen thưởng là động lực thúc đẩy GV
thực hiện tốt hơn công tác dạy và học.
Như vậy, các giải pháp đều có tác động qua lại và hỗ trợ nhau. Do đó, muốn phát huy
được sức mạnh của các giải pháp trên cần có sự liên kết hỗ trợ giữa các giải pháp.
Tuy nhiên, trong từng thời điểm, tùy điều kiện thực tế của nhà trường về cơ sở vật
chất, đội ngũ… mà mỗi biện pháp giữ vai trò quyết định cao hơn các giải pháp khác.