MỤC LỤC
MỤC LỤC i
Danh mục hình ảnh và bảng biểu ii
Chương 1. GIỚI THIỆU 3
Chương 2. CÔNG NGHỆ TRUYỀN HÌNH TƯƠNG TÁC 5
Chương 3 . TÌNH HÌNH THƯƠNG MẠI HÓA TRUYỀN HÌNH TƯƠNG TÁC
TRÊN THẾ GIỚI 15
Chương 4. KHÁCH HÀNG CỦA TRUYỀN HÌNH TƯƠNG TÁC 17
Tài liệu tham khảo 25
Danh mục hình ảnh và bảng biểu
Hình ảnh
Hình 1. Thiết bị đầu cuối và thiết bị ngoại vi 7
Hình 2.Ví dụ về truyền hình tương tác (The Weather Channel) 12
Bảng biểu
Chương 1. GIỚI THIỆU
1.1 Truyền hình tương tác là gì
Truyền hình là một phần trong cuộc sống của chúng ta. Nó đã đặt sự ảnh
hưởng lên kinh tế, chính trị và thế giới quan của chúng ta. Đó là điều không cần
phải chứng minh. Truyền hình là một phương tiện truyền thông mạnh mẽ nhất,
trong mọi thời đại. Chính thế mà chúng ta sẽ không có gì ngạc nhiên khi nói rằng :
ngay từ khi ra đời, truyền hình tương tác đã đem đến rất nhiều lợi ích. Vậy chúng ta
đã biết gì về công nghệ tuyệt vời này?
Đối với một số người cho rằng, truyền hình tương tác cho phép khán giả
tương tác với nội dung nhận được, gửi đi ý kiến của họ trong các buổi tranh luận
hoặc tham gia vào các trò chơi, trả lời các câu hỏi điều tra. Một số khác lại cho
rằng, truyền hình tương tác đồng nghĩa với các dịch vụ truyền hình theo yêu cầu
(video-on-demand hay VoD).
Đối với các nhà công nghệ, truyền hình tương tác lại hoàn toàn có nghĩa là
sự hội tụ của truyền hình với mạng thông tin toàn cầu (Internet). Điều này được
phát triển theo hai hướng. Hướng thứ nhất, truy cập vào Internet thông qua truyền
hình nhờ việc sử dụng một thiết bị giải mã, bộ điều khiển từ xa, bàn phím. Hướng

Chương 2. CÔNG NGHỆ TRUYỀN HÌNH TƯƠNG TÁC
Truyền hình tương tác có thể được định nghĩa bằng sự thay thế máy thu hình
truyền thống bởi các thiết bị cho phép người sử dụng nhận được các thông tin và
các dịch vụ bằng cách sử dụng bộ điều khiển từ xa và bàn phím.
Truyền hình có thể có các loại sau :
Bảng số 1. Các loại truyền hình
Thụ động Chủ động Tương tác
Tuyến tính Tuyến tính Không tuyến tính
Điều khiển bới thiết bị
phát
Khán giả điều khiển
được lịch phát
Khán giả có thể đi theo
các liên kết như trên
WEB
Xem, thay đổi kênh hoặc
tắt máy thu hình
Có khả năng cải thiện sự
lựa chọn cho khán giả tự
do hơn
Nội dung liên kết, tồn tại
lâu dài và có tính động.
1.4 Kiến trúc khái quát
Các tác nhân chính tham gia vào việc tạo thành môi trường truyền hình tương
tác gồm :
• khán giả tại gia đình;
• nhà cung cấp thiết bị (người sản xuất các thiết bị truyền hình tương tác);
• nhà cung cấp các dịch vụ và nội dung (người quản lí các ứng dụng);
• nhà cung cấp mạng (người cung cấp hạ tầng cơ sở).
5

Hình 1).
Bộ giải mã đang chuyển dần từ tương tự sang số hóa.
7
1.4.3 Thiết bị trung tâm
Thiết bị trung tâm chính là một cái máy tính chứa các lưu trữ điện tử. Nó có
thể có các khả năng khác nhau trong việc lưu trữ nội dung (media server) và quản lí
các giao tác dịch vụ.
Sự xuất hiện của nhiều cách thức tiêu thụ mới của truyền hình đã khuyến
khích sự đa dạng hóa về dịch vụ, vậy nên, các thiết bị trung tâm đòi hỏi phải có khả
năng lưu trữ rất lớn. Nó cũng phải có một tốc độ xử lí cực lớn, vững chắc và ổn
định trong hoạt động. Hơn nữa, nó phải được trang bị các phần mền hỗ trợ tìm
kiếm và trích lọc thông tin.
Đối với truyền hình tương tác, sự phát tán các chương trình truyền hình đa
kênh được sự trợ giúp của những phần mềm máy tính đặc biệt.
1.4.4 Mạng truyền dẫn
Mạng truyền dẫn là một tập hợp các chế độ truyền dẫn khác nhau được hỗ
trợ bới cáp đồng trục, điện thoại, sóng điện từ, vệ tinh
1.4.4.1 Cáp đồng trục
Lúc đầu, cáp đồng trục được thiết kế để truyền dẫn các tín hiệu truyền hình
dạng tương tự. Đó là một mạng cục bộ gồm 4 phần tử :
• một trạm (đầu của mạng hoặc đầu của đường) thu các tín hiệu truyền hình,
thường là tín hiệu từ vệ tinh, rồi sau đó truyền tiếp vào một mạng cáp
quang nào đó để đẩy tới các trung tâm phân phối;
• các trung tâm phân phối phục vụ cho hàng nghìn căn hộ;
• mạng nối các trung tâm với các căn hộ (tới bộ giải mã);
• một bộ giải mã hóa được nối với máy thu hình
8
Mạng này được thiết kế nhằm truyền tải các tín hiệu từ trung tâm đến các
khách hàng chứ không phải để truyền các thông điệp theo hướng ngược lại. Bởi vì
thông tin trong nó chỉ đi theo một hướng, cho nên dạng mạng này không thể hỗ trợ

VHF/UHF. Hạ tầng cơ sở của loại mạng này là một mạng lưới các trạm thu và phát
lại trên mặt đất. Tương tự như với vệ tinh, mạng sóng điện từ cũng không cho phép
việc trao đổi hai chiều nên cũng không cung cấp khả năng tương tác.
1.4.4.5 Sóng ngắn
Sóng ngắn được sử dụng trong công nghệ điện thoại di động. Các tín hiệu
truyền hình sẽ được phát đi dưới dạng tương tự hoặc số hóa đến các trạm thu thông
qua mạng sóng điện hoặc không dây. Sau đó, nó được dẫn đến điểm phát lại bằng
cáp quang. Rồi tín hiệu sẽ được tiếp tục phát đi từ các trạm này đến người sử dụng
bằng sóng ngắn. Về phía người sử dụng, người ta cắm một cái ăngten trên mái nhà
và nối với một bộ nhận tín hiệu số.
Look là một công ty Canada đầu tiên trên thế giới cung cấp dịch vụ truyền
hình số bằng sóng ngắn với tốc độ cao.
1.5 Môi trường công nghệ
Bốn giải pháp công nghệ lớn cho phép sự tương tác giữa nội dung truyền
hình và người sử dụng gồm :
10
• Webdiffusion : đặt các đoạn video truyền hình lên web nhờ vào các ứng
dụng phụ trợ khác;
• bộ điều hưởng tín hiệu truyền hình được gắn vào máy tính để chuyển đổi
màn hình máy tính thành màn hình tivi;
• bộ giải mã số nối vào máy thu hình để cung cấp các dịch vụ tương tác
thông qua cáp;
• hệ thống chìa khóa trao tay tạo ra sự hội tụ giữa truyền hình và Internet.
1.5.1 Webdiffusion
Sự ra đời của các ứng dụng nén và giải nén đã cho phép đưa các hình ảnh
động (video) lên Web. Ngày càng nhiều các chương trình truyền hình được đưa lên
Internet.
1.5.2 Bộ điều hưởng tín hiệu truyền hình
Bộ điều hưởng tín hiệu truyền hình được gắn vào một máy tính và sẽ kết hợp
với các phần mềm máy tính cho phép thêm các chức năng tương tác. Thiết bị

1.6.1 Truyền hình theo yêu cầu (Video-on-demand, VoD)
Với dịch vụ truyền hình theo yêu cầu, người xem có thể yêu cầu và thanh
toán thông qua bộ điều khiển từ xa và nhận được chương trình mong muốn trực
tiếp trên màn hình tại thời điểm như yêu cầu.
1.6.2 Thanh toán theo thời gian xem (Pay per view)
Thanh toán theo thời gian xem hay còn gọi là thanh toán theo từng cảnh xem
là chương trình cho phép bán quyền xem một hoặc nhiều chương trình truyền hình.
Loại hình này đã được áp dụng cho việc bán các chương trình truyền hình thể thao.
1.6.3 Dịch vụ tại gia
Dịch vụ tại gia dựa trên nền tảng truyền hình tương tác cho phép thực hiện
việc quản lí tổng thể và tự động các máy móc gia đình và công nghệ phục vụ sinh
hoạt (sưởi, chiếu sáng, báo thức, ).
1.6.4 Thư điện tử
Thư điện tử trên truyền hình không cung cấp tất cả các chức năng mà chỉ cho
phép thực hiện các chức năng cơ sở như gửi và nhận thư.
1.6.5 Truyền hình theo lịch
Truyền hình theo lịch điện tử cho phép người sử dụng tra cứu trên màn hình
các chương trình của 7 ngày tiếp theo. Một số ứng dụng của loại dịch này cho phép
người sử dụng tự lập ra một chương trình TV cho chình mình.
1.6.6 Mua bán qua truyền hình
Mua bán qua truyền hình là một dạng bán hàng hoặc dịch vụ từ xa. Các giao
dịch được thực hiện trên màn hình của tivi. Các lệnh đặt mua của khách hàng
13
truyền hình cũng được thực hiện trên màn hình và hàng hóa sau đó sẽ được chuyển
đến tận nhà.
1.6.7 Dịch vụ ngân hàng tại nhà
Các dịch vụ ngân hàng tại nhà cho phép thực hiện các giao dịch cơ sở từ xa
như : chuyển tiền, tra cứu số dư trong một môi trường thông tin bảo mật.
1.6.8 Môi trường ảo
Trong một môi trường ảo đa người sử dụng (ví dụ : dự án Hàng xóm điện

trường trò chơi ảo 3D, tin tức mọi lúc trong ngày, các bản tin thống kê tổng kết thể
thao, dịch vụ ngân hàng, phân phối bánh Pizzas.
1.10 Tại Canada
Tại Canada, các hãng có phát triển truyền hình tương tác đều là những công
ty rất lớn, đó là những công ty có đầy đủ các phương tiện, cơ sở hạ tầng Hầu hết
các công ty này đều đã triển khai các dự án truyền hình tương tác.
16
Chương 4. KHÁCH HÀNG CỦA TRUYỀN HÌNH TƯƠNG TÁC
Theo Peter Sands, principal, McKinsey & Co thì : "rất nhiều người nhầm lẫn
giữa truyền hình số và Internet, hai cái này rất khác nhau. Với Internet người ta
đọc văn bản, duyệt và lựa chọn các khả năng như đối với một cuốn tạp chí. Trong
khi truyền hình số thì cho ta khả năng tạo ra nội dung nghe nhìn được."
Qua nghiên cứu người ta thấy rằng để phát triển truyền hình tương tác, một
trong những điều có tính chất quyết định đầu tiên đến sự thành công đó là người sử
dụng. Việc đầu tiên phải làm là phải tìm hiểu những mong chờ của người xem đối
với truyền hình tương tác. Những đòi hỏi của khán giả phụ thuộc rất nhiều vào bản
chất hai loại hình truyền thông này. Người dùng Internet thì có thể chấp nhận một
giao diện cơ bản và những vấn đề về giao tiếp. Còn người xem truyền hình thì lại
đòi hỏi những hình ảnh chất lượng cao và dịch vụ không được ngắt quãng. Những
người này có thói quen nhìn một toàn bộ các nội dung trên một màn hình, không
giồng như đối với máy tính, khái niệm thanh trượt không tồn tại trên truyền hình.
Sau đây sẽ là bảng giới thiệu những đặc tính sử dụng khác nhau trên máy
tính và trên máy thu hình. Mô hình tương tác và giao diện tương tác phải xem xét
thận trọng những điểm khác nhau này. Chính vì thế mà một số khái niệm thiết kế
giao diện áp dụng cho máy tính phải thích nghi với truyền hình.
Bảng số 2. Sự khác nhau về đặc tính sử dụng giữa máy tính và truyền hình
Máy tính Truyền hình
Tiêu thụ Cá nhân Tập thể và cá nhân
Công dụng Nghiên cứu Giải trí
Thiết bị nhập dữ liệu Bàn phím, chuột Điều khiển từ xa

ứng dụng và sự truyền thông. Người tiêu dùng không dễ tha thứ cho những ứng xử
18
bấp bênh, sự ngắt quãng như là họ đã gặp trên máy tính. Sự tin cậy của dịch vụ
phải được chứng minh và khẳng định ngay từ ngày đầu tiên của dịch vụ.
1.11.2 Sự lựa chọn phong phú
Đặc tính biến đổi và mở rộng của các lựa chọn được dành cho những khán
giả đòi hỏi sự tự do trong việc lựa chọn. Người tiêu dùng thường bị hướng dẫn bởi
những xung động tức thời và họ muốn có sự linh hoạt trong việc lựa chọn phù hợp
với ý họ ở vào thời điểm mong muốn.
1.12 Hồ sơ về khán giả
Theo một kết quả nghiên cứu của Leeds University và Ogilvy & Mather đã
cho thấy có 4 loại người tiêu dùng sau :
• dễ chấp nhận : yêu công nghệ (27%);
• thực dụng : chỉ coi công nghệ là một công cụ (22%);
• truyền thống : không thích thay đổi (15%);
• bảo thủ : kẻ có một sự quan tâm rất tồi tệ với công nghệ (36%)
1.13 Sự tương tác Khán giả - truyền hình tương tác
1.13.1 Các thành phần đồ họa
1.13.1.1 Kiểu chữ
Độ phân giải của màn hình máy thu hình rất hạn chế. Do vậy, việc hiển thị các
kí tự rất dễ bị ảnh hưởng. Nên :
19
• sử dụng các kiểu chữ có thể đọc được từ xa khoảng 3 mét, khoảng 18
điểm;
• nên sử dụng các kiểu chữ của cùng một kiểu như : Gill Sans, Helvetica,
Lucida, Times New Roman, Univers, Verdana;
• tránh sử dụng các kí tự chồng chéo lên nhau;
1.13.1.2 Màu kí tự
Các màu có hiển thị khác nhau trên màn hình của máy thu và màn hình máy
tính. Việc sử dụng màu đỏ và màu đen sẽ tạo ra sự méo mó. Nên dành khoảng 90%

nhất.
21
1.13.6 Đi lại
Đó là khả năng khiến cho người sử dụng có thể di chuyển giữa các phần nội
dung truyền hình, sau đây là một số nguyên tắc cần tôn trọng :
• sự di chuyển phải nhanh chóng và đơn giản;
• sự lựa chọn phải lí tưởng đến mức không phải yêu cầu người sử dụng nhìn
vào thiết bị điều khiển từ xa;
• truy cập vào các kênh truyền hình và các dịch vụ đa phương tiện phải đơn
giản và phải dùng đến các nút khác nhau của thiết bị điều khiển;
• sự trình bày ở mỗi cấp độ và trên màn hình phải có sự tương quan; ví dụ, ta
dành cho một vị trí nhất định để thể hiện một loại thông tin nhất định;
• mối màn hình phải dễ dàng và nhanh chóng được định danh, ví dụ bằng
một nhãn;
• các nút đi tới, đi lui phải riêng biệt. Đặc biệt là nút trở về đầu. Theo kinh
nghiệm cho thấy thì người sử dụng thương trở về đầu và bắt đầu lại thao
tác mỗi khi họ bị lạc.
1.13.7 Bộ điều khiển từ xa và bàn phím
Sự xuất hiện của thiết bị điều khiển từ xa trong việc nhập dữ liệu thay thế
chuột đã đẻ ra một viễn cảnh mới trong công nghệ tương tác người - máy. Trong
thực tế, thiết bị điều khiển từ xa đã làm giảm đi các thao tác trực tiếp như những gì
ta đã biết đối với máy tính : trượt, kéo/di chuyển, chọn vùng
Các chức năng cơ bản mà một cái điều khiển từ xa phải có :
• phím để truy cập đến trang chính hoặc về cấp cao nhất;
22
• phím ĐỒNG Ý;
• phím THOÁT;
• mũi tên (lên, xuống, trái, phải);
• các phím chữ cái.
1.13.8 Khuyến nghị chung

24
Tài liệu tham khảo
1. Trung tâm nghiên cứu thông tin của Montréal, La télévision interactive et la
convergence télévíion-Internet, , 1999.
2. Media Awareness Network, Television versus the Internet, http://www.media-
awareness.ca, 2005.

25