Mục lục
Mục lục________________________________________________________________1
Mở đầu_________________________________________________________________2
1. Lí do chọn đề tài: 2
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu: 2
2.1. Mục đích nghiên cứu: 2
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu: 3
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: 3
3.1. Đối tượng nghiên cứu: 3
3.2. Phạm vi nghiên cứu: 3
4. Phương pháp nghiên cứu: 3
5. Kết cấu của tiểu luận: 3
Chương I_______________________________________________________________4
Các khái niệm liên quan đến phóng sự báo chí_________________________________4
1.Khái niệm và sự phân chí thể loại báo chí: 4
1.1. Khái niệm: 4
1.2. Sự phân chia các thể loại báo chí: 4
2.Khái niệm phóng sự: 5
Chương II______________________________________________________________6
Phóng sự giai đoạn đầu 1932 – 1945_________________________________________6
Chương III______________________________________________________________9
Phóng sự trong thời kỳ đấu tranh ___________________________________________9
chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ (1945-1975)______________________________9
Chương IV_____________________________________________________________11
Phóng sự trong giai đoạn 1975 đến 1985_____________________________________11
Chương V______________________________________________________________14
Phóng sự trong thời kỳ đổi mới____________________________________________14
Kết luận_______________________________________________________________17
Tài liệu tham khảo_______________________________________________________18
1
Mở đầu

Chỉ nghiên cứu về hành trình phát triển của thể loại phóng sự từ khi ra
đời cho đến nay.
4. Phương pháp nghiên cứu:
- phương pháp thu thập tài liệu
- phương pháp phân tích và tổng hợp
- phương pháp so sánh
- phương pháp liệt kê
5. Kết cấu của tiểu luận:
Tiểu luận gồm 5 chương:
- Chương I: khái quát về phóng sự Việt Nam
- Chương II: phóng sự giai đoạn đầu (1930 - 1945)
- Chương III: phóng sự trong thời kỳ đấu tranh chống Pháp và chống
Mỹ
- Chương IV: phóng sự trong giai đoạn 1975 – 1985
- Chương V: phóng sự thời kỳ đổi mới
3
Chương I
Các khái niệm liên quan đến phóng sự báo chí
1. Khái niệm và sự phân chí thể loại báo chí:
1.1. Khái niệm:
Thể loại báo chí là một trong những hiện tượng phức tạp của hoạt động
báo chí. Hiện nay, vẫn còn nhiều tranh luận về khái niệm này cả ở các yếu tố
cấu thành nó bởi những thuộc tính riêng biệt. Đó được gọi là sự phân chia
thể loại. Từ điển bách khoa toàn thư Liên Xô 1985 định nghĩa: “ Thể loại là
khái quát hóa những đặc điểm của một nhóm lớn các tác phẩm cùng thuộc
tính về nội dung, hình thức và cách thể hiện tác phẩm của một thời đại, một
giai đoạn, một dân tộc, hay một nên nghệ thuật thế giới”.
Theo tác giả Đinh hường: “ thể loại báo chí là hình thức biểu hiện cơ
bản, thống nhất và tương đối ổn định của các bài báo, được phân chia theo
phương thức phản ánh hiện thực, sử dụng ngôn ngữ và các công cụ khác để

có khả năng thuyết phục người đọc.
2. Khái niệm phóng sự:
Phóng sự, một thể loại của ký, là trung gian giữa văn học và báo chí.
Phóng sự khác với thông tấn ở chỗ nó không chỉ đưa tin mà còn có nhiệm vụ
dựng lại hiện trường cho mọi người quan sát, phán xét. Do đó, phóng sự
nghiêng hẳn về phía tự sự, miêu tả, tái hiện sự thật, nhưng nội dung tự sự
thường không dựa vào một cốt truyện hoàn chỉnh.
5
Chương II
Phóng sự giai đoạn đầu 1932 – 1945
Phóng sự là một thể loại báo chí đặc biệt trong các thể loại báo chí, là
một thể loại văn học báo chí còn khá non trẻ nhưng từ khi mới ra đời, phóng
sự đã khẳng định được thế mạnh của mình trong việc phản ánh hiện thực và
đã làm dấy lên những cơ sóng kinh hoàng cho các nhà cầm quyền.
Giai đoạn 1932 – 1945 là giai đoạn sơ khai của phóng sự Việt Nam, mở
đầu với loạt bài phóng sự “Tôi kéo xe” của Tam lang – Vũ Đình Chí (năm
1932). Sau đó thì phóng sự Việt Nam đã nở rộ thành một cao trào rộng khắp
từ Bắc vào Nam. Chỉ trong vòng khoảng mười năm, các nhà báo, nhà văn đã
lien tiếp cho ra mắt một khối lượng tác phẩm phóng sự đồ sộ: “Cạm bẫy
người”, “Kỹ nghệ lấy Tây”, “Cơm thây cơm cô”, “Lục xì”, “Một huyện ăn
tết” của Vũ Trọng Phụng; “Tập án cái đình”, “Việc làng” của Ngô Tất Tố;
“Ngoại ô”, “Ngõ hẻm”, “Thanh niêm trụy lạc” của Nguyễn Đình Lạp;
“Trước vành móng ngựa” của Hoàng Đạo; “Hà Nội lầm than”, “Làm tiền”,
“Làm dân”,…của Trọng Lang; “Tôi làm xiếc” của Tạ Hữu Thiện; “Phù du
và nhan sắc” của Lãng Tử; “Hầu Thánh” của Lộng Chương…
“Theo tập hợp của các tác giả Phan Trọng Thưởng, Nguyễn Cừ,
Nguyễn Hữu Sơn qua ba tập sách Phóng sự Việt Nam 1932 – 1945 xuất bản
năm 2000 thì chỉ riêng thời kỳ này đã có sự góp mặt của 63 tá giả với hơn
120 tác phẩm phóng sự” tiêu biểu. Tuy nhiên, có thể đây chưa phải là con số
chính xác về diện mạo phóng sự Việt Nam 1932 – 1945 vì như nhà nghiên

viết, ta thấy rằng không chỉ có sự phê phán, phỉ báng, giễu cợt mà còn có cả
7
nỗi xót thương, cảm thương của tác giả đối với những con người bị cuốn vào
vòng xoáy của một “trật tự đảo điên”.
Phóng sự ra đời mang một màu sắc mới, phóng cách mới và cùng một
lúc thực hiện đa chức năng. Với báo chí, phóng sự vừa có chức năng mô tả
những sự thật nhức nhối, lại vừa mở mang ,thức tỉnh nhận thức cho công
chúng, đồng thời còn mang đến cho các thế hệ bạn đọc một kênh giao tiếp
mới tiện lợi hơn. Đối với các nhà văn, trong cái gọi là “kế sách lấy nghề
nuôi nghiệp” thì viết phóng sự không chỉ là để mưu sinh mà còn là phương
tiện để “trút bầu tâm sự” của mình về cái sự đời và đáp ứng nhu cầu của độc
giả. Chẳng thế mà từ sau khi phóng sự ra đời thì các tác phẩm thuộc thể loại
khác mà tiêu biểu là tiểu thuyết vẫn pha chất giọng và mang hơi hướng của
phóng sự. Ví dụ như tiểu thuyết “Vỡ đê”, “Giông tố”, “Số đỏ”… của Vũ
Trọng Phụng.Điều đó cho thấy Phóng sự trong thời kỳ này quả thực có sức
ảnh hưởng rất lớn.
“Tôi Kéo xe”- thiên phóng sự đầu tiên trong lịch sử Việt Nam (nguồn internet)
8
Chương III
Phóng sự trong thời kỳ đấu tranh
chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ (1945-1975)
Mỗi thể loại đều có sức sống riêng, và không phải lúc nào nó cũng đi
theo chiều hướng duy nhất, nếu gặp thời thì nó phát triển, không gặp thời thì
nó chậm trễ bước đi, có khi khó khăn quá mà phải lùi bước. Khác với ở giai
đoạn trước, phóng sự với đúng nghĩa là một thể loại dân chủ, có khả năng
đặc biệt trong việc phanh phui, mổ xẻ những thực tại xã hội nhức nhối thì ở
giai đoạn này, phóng sự hầu như không có cơ hội phát triển. Dưới sự cai trị
của bọn thực dân, đế quốc thì phóng sự không được tự do cất lên tiếng nói
của mình, nó chỉ có thể xuất hiện dưới các hình thức ghi chép, tường thuật,
kể việc…trong khuôn khổ hoạt động thông tin báo chí thông thường. Trong

phóng sự còn có thêm một mảng đề tài mới là xây dựng chủ nghĩa xã hội ở
miền Bắc. Mặc dù vậy, vì phóng sự ở giai đoạn này mới nhìn hiện thực theo
hướng tích cực nên hầu như chưa tránh khỏi sự đơn điệu. Mặc dù thời kỳ
này đã xuất hiện một số cây bút phóng sự như: Đỗ Quảng, Thép Mới,…
nhưng phóng sự vẫn chưa thể vượt qua được vai trò của các thể loại khác,
lấy lại vị trí hoàng kim của mình. Nếu như trong thời kỳ chống Pháp kí sự ở
đỉnh cao, thì trong thời kỳ chống Mỹ truyện kí lại thăng hoa. Bởi truyện kí là
hình thức ghi chép thích hợp về con người và sự kiện mà ở đó con người là
đối tượng phản ánh nổi bật có số phận cụ thể. Truyện kí, với tâm điểm là con
người, không chịu tính ước định của thời gian và không gian. Điều này giúp
cho truyện kí có thể có dung lượng lớn tương đương với truyện vừa hoặc
tiểu thuyết. Vì vậy, thể loại truyện kí có thể kết hợp giữa yếu tố hiện thực và
yếu tố hư cấu nghệ thuật. Trong giai đoạn này có hàng loạt các tác phẩm gây
tiếng vang như: “Bức thư Cà Mau” của Bùi Đức Ái, “Người mẹ cầm súng”
của Nguyễn Thi, “Trên quê hương anh hùng Điện Ngọc” của Nguyễn Trung
Thành…Ngoài ra, còn nguyên nhân khách quan để thể loại này phát triển
trong giai đoạn này là do các phương tiện nghe nhìn đã hiện đại và sự lớn
mạnh của báo chí có thể đảm nhiệm cho vai trò của kí sự, ghi chép…nên
những người cầm bút lại tìm đến một thể loại thích hợp hơn. Như vậy, ứng
với đặc điểm thời kỳ lịch sử nào thì lại có những thể loại văn, báo thích hợp.
Nhìn chung, trong giai đoạn kháng chiến chống thực dân Pháp và đế
quốc Mỹ, phóng sự Việt Nam có vẻ mờ chìm, lắng xuống. Mặc dù cũng có
lúc phóng sự có khởi dậy nhưng vẫn còn khá tẻ nhạt. Nhưng phóng sự cũng
đóng vai trò tích cực trong 30 năm kháng chiến trường kỳ.
10
Chương IV
Phóng sự trong giai đoạn 1975 đến 1985
Đây được xác định là thời kỳ phóng sự bước sang trang mới, được đánh
dấu là năm 1975, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ thành công, mở ra một kỉ
nguyên mới độc lập, thống nhất và chủ nghĩa xã hội. Tuy nhiên, vết thương

sự có điều kiện để gia cố kĩ hơn, không bị câu thúc bởi thời gian, vì báo chí
thời này đã phát triển khá mạnh. Vì vậy, dung lượng các tác phẩm thường
rất lớn, phải in trên báo thành nhiều kỳ. Nhiều phóng sự của Đỗ Quảng, Trần
Huy Quang… được đăng gối liên tiếp trên nhiều số báo, ví dụ phóng sự
“Âm mưu của kẻ thù” và “số phận những người trốn bỏ Tổ quốc” của Đỗ
Quảng, “Lời khai của bị can” của Trần Huy Quang… Tính chất chính luận
cũng bắt đầu được chú trọng sử dụng nhằm tạo nên tầm khái quát cho tác
phẩm. Nổi bật hơn cả vẫn là phẩm chất truyện kí trong các phóng sự dài kì.
Mặt khác ý thức truy tìm sự thật của phóng sự thời kì này (nhất là từ những
năm 80 trở đi) không thể không hàm chứa cái nhìn dân chủ của tiểu thuyết.
Sự ra đời của các tiểu thuyết - phóng sự như: Những khoảng cách còn lại
(1980), Đứng trước biển (1983), Cù lao tràm (1985) của Nguyễn Mạnh Tuấn
ít nhiều có sự tiếp sức của không khí phóng sự giai đoạn tiền đổi mới này.
Nhìn chung, phóng sự trong giai đoạn 1975 - 1985 đã thay một diện
mạo mới, tuy không được căng tràn như lúc khởi sắc như trong giai đoạn
đầu (1930 - 1945), nhưng nó cũng không phải là trầm lắng như thời chiến
12
tranh chống thực dân – đế quốc. Ở giai đoạn này, phóng sự bắt đầu khởi sắc,
lại mở ra một hành trình mới cho mình, nó không bao giờ suy kiệt.

13
Chương V
Phóng sự trong thời kỳ đổi mới
Theo ông Cao Xuân Phượng: "Phóng sự tất nhiên cũng phải đổi mới
trong một xã hội thời đổi mới. Nét khác biệt của phóng sự Việt Nam giai
đoạn này là sự mở rộng đến vô cùng của đề tài, dường như không còn vùng
cấm kỵ. Chất truyện nhạt dần, tăng tính thời sự- thời đại (một đặc trưng cơ
bản của phóng sự), kích thước và dung lượng, cấu trúc ngôn từ được thu
gọn hơn, thi pháp mới mẻ, độc đáo. Và, hiệu ứng xã hội chính là điểm nổi rõ
nhất, nó làm cho phóng sự giai đoạn này có sức mạnh, có quyền uy và có

tung hoành khắp nới, nhưng những ngòi bút ấy có thể không hẹn mà gặp,
nhưng chung quy lại thì tất cả đều có liên quan đến số phận của con người.
Đây cũng là mảng đề tài rộng, khó khai thác hết được, vì mỗi con người lại
có một cảnh ngộ. Đề tài về tệ nạn xã hội cũng được xem là vấn đề nóng hổi
trong xã hội ngày nay, “là khối u mà phóng sự đang cần để giải phẫu”. Tệ
nạn tham nhũng cũng là một vấn đề xã hội lớn cần đi sâu tìm hiểu.
Trong giai đoạn này, chất truyện trong phóng sự cũng đã nhạt dần, đưa
phóng sự trở về đúng với đặc trưng của thể loại. Một đặc trưng quan trọng
của phóng sự là: sự hợp nhất truyện và nghiên cứu, theo tiến trình phát triển
của phóng sự, tư duy nghiên cứu lấn dần sang địa phận của tư duy tiểu thuyết
để kịp thời cung cấp những tri thức, những thông tin cần thiết nhằm thoả mãn
nhu cầu nhận thức của người đọc hiện đại. Chất truyện trong phóng sự thời kỳ
đổi mới chủ yếu đọng lại ở “văn” của người viết, với ngôn ngữ giàu hình ảnh,
nghệ thuật hư cấu và cái tôi nhân chứng, khách quan giàu cảm xúc … Hai yếu
15
tố cơ bản tạo nên chất truyện là cốt truyện và nghệ thuật xây dựng nhân vật
dường như nhạt dần trong phóng sự thời kỳ này. Lấy số phận con người làm
nguồn cảm hứng sáng tạo, phóng sự sau 1986 đặc biệt giao thoa với thể loại
ký chân dung, tuy nhiên, con người “chỉ được phác hoạ ở những nét đặc
trưng mang đậm dấu ấn của bút pháp đặc tả”. Sự đổi mới nghệ thuật xây
dựng nhân vật trong phóng sự góp phần hạn chế chất truyện, đưa phóng sự
trở về với đúng đặc trưng thể loại. Phóng sự thời kỳ đổi mới đa số không có
cốt truyện, được xây dựng theo kiểu kết cấu liên tưởng có sự liên kết giữa sự
kiện, số liệu, con người và cảm quan của tác giả.
Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của báo chí thì phóng sự trong thời
kỳ này phải thu hẹp kich thước, nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin nhanh nhạy
của người đọc. Đồng thời, Tính chiến đấu cao với ngôn ngữ, giọng điệu
nặng tính tân văn, gây “sốc”, tạo hiệu ứng mạnh. Hiệu ứng xã hội chính là
điểm nổi rõ nhất, nó làm cho phóng sự giai đoạn này có sức mạnh, có quyền
uy và có sức lay chuyển xã hội. Không chỉ thế, phóng sự giai đoạn này

%C3%A9o+xe&gbv=2&oq=ph%C3%B3ng+s%E1%BB%B1+t
%C3%B4i+k
%C3%A9o+xe&aq=f&aqi=&aql=&gs_sm=e&gs_upl=17537l26320l0l
27046l35l32l8l11l13l0l217l1825l4.6.3l13l0
18