Bài tập học kỳ công pháp Phạm Thị Vân Anh –KT33H
MỤC LỤC
Danh mục tài liệu tham khảo
BÀI LÀM
A- ĐẶT VẤN ĐỀ
Hợp tác và hội nhập quốc tế ngày càng trở thành yêu cầu bức thiết đối với các quốc
gia. Phát triển quan hệ hợp tác quốc tế, tiến hành các hoạt động tiến tới hộp nhập khu
vực và toàn cấu tất yếu đặt ra hàng loạt vấn đề phức tạp, cần nghiên cứu, trong đó có
vấn đề lý luận về công nhận. Sự xuất hiện và tồn tại trên trường quốc tế những quốc gia
mới với những quy chế pháp lý hoàn toàn khác với quy chế pháp lý của những quốc gia,
chính phủ đã tồn tại trước đó đã đặt ra hàng loạt vấn đề phức tạp buộc các quốc gia phải
xử lý, bày tỏ thái độ của mình trong quan hệ hợp tác quốc tế với quốc gia mới xuất hiện.
Một trong những phương thức bày tỏ thái độ chính thức của quốc gia, chính phủ đối với
sự xuất hiện và tồn tại của quốc gia là công nhận hay không công nhận về mặt quốc tế
đối với quốc gia mới được thành lập.
Có quan điểm cho rằng: “Công nhận không tạo ra tư cách chủ thể luật quốc tế nhưng
nó tạp ra điều kiện cho quốc gia mới thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình một cách
đầy đủ nhất, tham gia vào các quan hệ quốc tế một cách tốt nhất”, theo em đây là một
quan điểm đúng với pháp luật quốc tế trong giai đoạn hiện nay. Dưới đây là một số
những lập luận của em để chứng minh cho quan điểm trên là đúng. Do lượng kiến thức
có hạn nên không tránh khỏi những thiếu sót trong bài làm, em rất mong được sự góp ý
của thầy cô để bài làm của em được hoàn thiện hơn.
Đại học luật Hà Nội
1
Bài tập học kỳ công pháp Phạm Thị Vân Anh –KT33H
B- GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I- Một số khái niệm và định nghĩa
1. Công nhận quốc tế (sau đây gọi gọi tắt là công nhận)
Sự xuất hiện và tồn tại trên trường quốc tế những quốc gia trẻ, mới giành được độc
lập và việc thành lập tại nhiều quốc gia những chính phủ mới có quy chế pháp lý hoàn
toàn khác với quy chế pháp lý của chính phủ đã tồn tại trước đó trong cộng đồng quốc
Bài tập học kỳ công pháp Phạm Thị Vân Anh –KT33H
1. Quốc gia- chủ thể cơ bản của luật quốc tế
Chủ thể của luật quốc tế bao gồm: Quốc gia, tổ chức quốc tế, dân tộc đang đấu tranh
giành quyền dân tộc tự quyết, và một số thực thể đặc biệt khác. Trong đó, quốc gia được
xác định là chủ thể truyền thống và phổ biến nhất của luật quốc tế.
Quốc gia là một phần tạo nên cộng đồng quốc tế, hiện nay trong khoa học pháp lý
quốc tế chưa có một định nghĩa thống nhất được chấp nhận chung về thuật ngữ "quốc
gia". Tuy nhiên, tại Điều 1 Tuyên bố Montevideo về quyền và nghĩa vụ của các quốc gia
được thông qua tại Hội nghị quốc tế các nước châu Mỹ ngày 27/12/1933 có đưa ra một
vài yếu tố chính dẫn đến sự hình thành quốc gia, đó là:
• Thứ nhất, có lãnh thổ xác định: đây là dấu hiệu cơ bản nhất hình thành quốc gia.
Không tồn tại lãnh thổ thì không thể có quốc gia. Lãnh thổ quốc gia được xác định là
một phần của trái đất và được coi là cơsở vật chất cho sự tồn tại và phát triển của quốc
gia. Lãnh thổ quốc gia là ranh giới để xác định chủ quyền quốc gia đối với dân cư của
mình.Vấn đề kích thước lãnh thổ rộng hay hẹp, địa hình thuận lợi hay bất lợi đều không
có ý nghĩa quyết định đến sự tồn tại hay mất đi của danh nghĩa quốc gia.
• Thứ hai, có cộng đồng dân cư ổn định: Theo nghĩa rộng, dân cư của một quốc gia
là tất cả những người sinh sống trên lãnh thổ một quốc gia nhất định và tuân theo pháp
luật của nhà nước đó. Theo nghĩa hẹp, dân cư dùng để chỉ tất cả những người có quốc
tịch của quốc gia đó. Mối quan hệ pháp lý ràng buộc giữa nhà nước với cộng đồng dân
cư của quốc gia chủ yếu thông qua chế định quốc tịch.
• Thứ ba, có chính phủ với tư cách là người đại diện cho quốc gia trong quan hệ
quốc tế. Chính phủ này phải là chính phủ thực thi một cách có hiệu quả quyền lực nhà
nước trên phần lớn hoặc toàn bộ lãnh thổ quốc gia một cách độc lập, không bị chi phối,
khống chế bởi quốc gia khác.
• Thứ tư, có khả năng độc lập tham gia vào các quan hệ pháp luật quốc tế: "khả
năng" này có được xuất phát từ chủ quyền quốc gia khi thực.
Vì vậy, khi có đủ các yếu tố trên thì một quốc gia mới ra đời. Điều đó cũng đồng
nhất với việc quốc gia đó đã có tư cách để tham gia các quan quan hệ quốc tế với tư
cách là chủ thể của Luật quốc tế. Và việc quốc gia khác công nhận hay không cũng
tranh quyết liệt giữa các lực lượng chủ thuyết tuyên bố và lực lượng chủ thuyết cấu
thành (hai thuyết này được trình bày ở phần dưới). Điều quan trọng ở đây vẫn cần chú ý
là pháp luật quốc tế đặt vấn đề quyền năng chủ thể pháp luật quốc tế của bất kỳ quốc gia
nào trong quan hệ gắn bó với sự kiện tồn tại của quốc gia đó chứ không phaỉ gắn bó với
sự kiện công nhận quốc gia. Điều này đã được khẳng định trong nhiều văn kiện pháp lý
quốc tế. Chẳng hạn, trong tuyên bố Montevideo năm 1993 về quyền và nhiệm vụ của
quốc gia có ghi rõ “sự tồn tại chính trị của quốc gia không phụ thuộc vào việc các quốc
gia khác có công nhân quốc gia này hay không. Ngay cả khi chưa có quốc gia nào công
nhận quốc gia mới ra đời này thì quốc gia này vẫn có quyền bảo vệ sự độc lập và toàn
vẹn lãnh thổ của mình, được bảo đảm quyền tự quyết của mình, thực hiện quyền lực tối
cao trên lãnh thổ nước mình”. Quan điểm này được luật quốc tế thừa nhận là quy phạm
Đại học luật Hà Nội
4
Bài tập học kỳ công pháp Phạm Thị Vân Anh –KT33H
phổ biến của pháp luật quốc tế. Quan điểm này cũng được nhiều luật gia quốc tế thừa
nhận. Chẳng hạn, D.P. O’connell cho rằng sự xuất hiện một thực thể quốc gia mới
không thể bị đặt lệ thuộc vào sự nhìn nhận của quốc gia khác. Sự xuất hiện quốc gia
mới đương nhiên là sự xuất hiện một chủ thể mới của luật quốc tế.
Vấn đề một thực thể quốc gia nào đích thực là chủ thể của pháp luật quốc tế, trong
thực tiễn được giải quyết nhờ cái gọi là các tiêu chuẩn cần áp dụng để công nhận quốc
tế.
Trước đây, các tiêu chuẩn được áp dụng để công nhận hoặc không công nhận một
quốc gia mới là tiêu chuẩn về tính hợp pháp về sự xuất hiện của quốc gia mới này.
Nhưng trong thời đại này, khi mà cách mạng xã hội xảy ra ở khắp mọi nơi thì tiêu chuẩn
“hợp pháp” hay “không hợp pháp” dường như bị lãng quên. Các quốc gia mới thành lập
chủ yếu bằng con đường đấu tranh vũ trang của nhân dân các nước nhằm thực hiện
quyền dân tộc tự quyết của mình. Trong cuộc đấu tranh đó sự thể hiện ý chí của các dân
tộc đã được công nhận như là một nhân tố độc lập định lập một thức chế quốc gia độc
lập. Sự thiết lập một thiết chế quốc gia như vậy được thừa nhận là phù hợp với luật
quốc tế hiện đại.