ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRUNG TÂM ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG GIẢNG VIÊN LÍ LUẬN CHÍNH TRỊ NGUYỄN THỊ CẨM THÚY

PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG DU LỊCH HÀ NỘI LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ CHÍNH TRỊ

Hà Nội – 2012

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRUNG TÂM ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG GIẢNG VIÊN LÍ LUẬN CHÍNH TRỊ


Chƣơng 1: thị trƣờng du lịch, những nhân tố thúc đẩy và cản trở sự phát triển
của thị trƣờng du lịch. 10
1.1. Một số nhận thức chung về thị trƣờng du lịch: 10
1.1.1. Quan niệm về thị trường du lịch 10
1.1.2. Thị trường du lịch và những đặc trưng của thị trường du lịch 11
1.1.3. Các yếu tố cơ bản của thị trường du lịch 18
1.2. Những nhân tố ảnh hƣởng đến sự phát triển của thị trƣờng du lịch 28
1.2.1. Những nhân tố thúc đẩy sự phát triển thị trường du lịch 31
1.2.2. Những nhân tố cản trở sự phát triển thị trường du lịch 35
1.3. Kinh nghiệm thị trƣờng du lịch một số Tỉnh, Thành 37
1.3.1. Kinh nghiệm phát triển thị trường du lịch của một số Tỉnh, Thành phố
trong nước. 37
1.3.2. Những bài học vận dụng để phát triển thị trường du lịch Hà Nội 42
Chƣơng 2: Thực trạng phát triển thị trƣờng du lịch Hà Nội (giai đoạn 2008-
2010). 45
2.1. Các nhân tố tác động đến thị trƣờng du lịch Hà Nội. 45
2.1.1. Tài nguyên du lịch. 45
2.1.2. Dân cư và điều kiện kinh tế xã hội 53
2.1.3. Hệ thống kết cấu hạ tầng. 54
2.2. Thực trạng phát triển thị trƣờng du lịch Hà Nội. 55 2
2.2.1. Thực trạng thị trường khách du lịch Hà Nội. 55
2.2.2. Thực trạng phát triển sản phẩm hàng hoá dịch vụ và hệ thống kinh doanh
du lịch ở Hà Nội. 57
2.2.3. Về công tác quy hoạch và đầu tư phát triển: 59
2.2.4. Về lực lượng doanh nghiệp hoạt động kinh doanh du lịch và cơ sở vật chất
kỹ thuật du lịch 62
2.2.5. Các loại hình, sản phẩm du lịch chủ yếu du lịch của Hà Nội 67

Phụ lục 150
4
ANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
D
ASEAN
Hiệp hội các quốc gia Đông Nam á
CPTA
Hội đồng xúc tiến du lịch châuá
WTO
Tổ chức thương mại thế giới
PATA
Tổ chức du lịch châu á Thái Bình Dương
TPO
Hội đồng xúc tiến du lịch châu á Thái Bình Dương
MICE
Loại hình du lịch thông qua tổ chức hội nghị- triển lãm-
hội thảo.
5
MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Cùng với sự phát triển của nền kinh tế xã hội, đời sống của con người ngày
càng được nâng cao cả về vật chất và tinh thần. Khi nhu cầu về vật chất tương đối
được thoả mãn thì nhu cầu về tinh thần cũng được đề cao. Một trong những nhu cầu

thời gian qua chưa thực sự tương xứng với tiềm năng to lớn của thủ đô.
Những mặt hạn chế đó cần sớm có giải pháp khắc phục để phát triển thị
trường du lịch Hà Nội theo đúng định hướng XHCN trong quá trình hội nhập kinh
tế quốc tế. Xuất phát từ mục đích đó, việc đánh giá thực trạng của thị trường du lịch
ở Hà Nội trong thời gian qua và tìm ra giải pháp thích hợp để phát triển thị trường
này trong thời gian tới là việc làm cần thiết, có ý nghĩa thiết thực và mang tính ứng
dụng cao. Vì vậy, đề tài “Phát triển thị trƣờng du lịch Hà Nội” được tác giả lựa
chọn làm luận văn tốt nghiệp.
Đây là vấn đề có ý nghĩa về mặt lý luận và thực tiễn, cung cấp một số luận cứ khoa
học về du lịch cũng như thực trạng phát triển thi trường du lịch thủ đô với những mặt
mạnh và yếu của nó cho các nhà quản lý và những người quan tâm.
2. Tình hình nghiên cứu
Ở nước ngoài, du lịch và thị trường du lịch đã trở thành đối tượng nghiên cứu
kinh tế có hệ thống từ sau chiến tranh thế giới thứ II. Trên thế giới hiện đã có nhiều
công trình nghiên cứu khoa học về các vấn đề du lịch. Trong đó, một số công trình
đã được dịch ra tiếng việt như:
- “Kinh tế du lịch” của Robert Lanquar, cuốn sách giới thiệu các mốc lịch sử
của ngành du lịch và đi sâu phân tích những ảnh hưởng của du lịch đến kinh tế,
những công cụ và phương tiện phân tích kinh tế học du lịch và kinh doanh du lịch.
- “Maketing du lịch” của Robert Lanquar và Robert Hollier, sách giới thiệu
những mốc lịch sử của maketing du lịch, các định nghĩa và quan niệm về maketing
du lịch; phân tích cung, cầu du lịch và phát triển du lịch.
- “Kinh tế du lịch và du lịch học” của Đổng Minh Ngọc, Vƣơng Lôi Đình, là
công trình nghiên cứu khoa học có hệ thống về hoạt động du lịch từ thực tiễn của Trung
Quốc, nêu lên nhiều mặt tương đối phù hợp với điều kiện Việt Nam.
Đó là những kết quả nghiên cứu về vấn đề lý luận của thị trường du lịch được
khái quát từ thực tiễn của những nền kinh tế có đặc thù và định hướng chính trị -xã
hội khác nền kinh tế Việt Nam, nên các công trình này không thể được vận dụng 8
Ngoài ra, một số bài báo, tạp chí chuyên ngành cùng nhiều đề tài khoa học…
nghiên cứu về du lịch cũng đăng tải khá nhiều nội dung tiếp cận vấn đề thị trường
du lịch trên các góc độ khác nhau. Tuy đã đề cập đến một vài khía cạnh liên quan
đến thị trường du lịch, song chưa có bài viết, công trình nào (qua tìm hiểu của tác
giả) đi sâu nghiên cứu, đánh giá toàn diện, cập nhật về thị trường du lịch của Hà
Nội trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực hiện nay. Do vậy, đề tài “
Phát triển thị trƣờng du lịch Hà Nội” sẽ được tác giả lựa chọn làm luận văn tốt
nghiệp trên cơ sở lĩnh hội các kiến thức, các công trình nghiên cứu của các học giả
trong và ngoài nước về du lịch, thị trường du lịch. Để đi sâu phân tích thực trạng thị
trường du lịch Hà Nội trong những năm gần đây cùng những cơ hội, thách thức, định
hướng, chiến lược và giải pháp nhằm phát triển thị trường du lịch Hà Nội trong những
năm tới với mong muốn giúp cho thị trường du lịch Hà Nội ngày càng phát triển, thu hút
được nhiều khách du lịch trong nước và quốc tế khi Việt Nam đã chính thức trở thành
thành viên của tổ chức WTO, và hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu.
3.1. Mục đích nghiên cứu:
Đi sâu, phân tích, làm rõ thực trạng thị trường du lịch Hà Nội, tìm ra những
nhân tố thúc đẩy và cản trở sự phát triển của thị trường du lịch Hà Nội. Trên cơ sở
đó đề xuất các giải pháp nhằm phát triển thị trường này trong những năm tới.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Khái quát một số vấn đề lý luận và thực tiễn về thị trường du lịch Hà Nội.
- Đưa ra một số kinh nghiệm thị trường du lịch ở một số Tỉnh, Thành trong nước.
- Phân tích những điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, những nội lực, ngoại lực
để phát triển thị trường du lịch Hà Nội.
- Làm rõ thực trạng du lịch Hà Nội trong những năm gần đây.
- Tìm ra những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của thị trường du
lịch Hà Nội.

- Đề xuất một số giải pháp phát triển thị trường du lịch Hà Nội theo hướng
tăng trưởng, nhằm thu hút nhiều khách du lịch đến đây.
7. Kết cấu của luận văn:
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận
văn gồm 3 chương: 10
Chương 1: Thị trường du lịch, những nhân tố thúc đẩy và cản trở sự phát triển
thị trường du lịch.
Chương 2: Thực trạng phát triển thị trường du lịch Hà Nội (giai đoạn 2008-
2010)
Chương 3: Định hướng và giải pháp phát triển thị trường du lịch Hà Nội.

CHƢƠNG 1
THỊ TRƢỜNG DU LỊCH, NHỮNG NHÂN TỐ THÚC ĐẨY VÀ CẢN TRỞ
SỰ PHÁT TRIỂN CỦA THỊ TRƢỜNG DU LỊCH.

1.1. Một số nhận thức chung về thị trƣờng du lịch:
1.1.1. Quan niệm về thị trường du lịch
Ngay từ rất sớm, hoạt động du lịch được hiểu là việc con người rời khỏi nơi cư
trú thường xuyên để đến một nơi xa lạ vì nhiều mục đích khác nhau (ngoại trừ mục
đích kiếm việc làm) và ở đó họ phải tiêu tiền mà họ kiếm được từ nơi khác. Từ giữa
thế kỷ XIX, du lịch thực sự trở thành hiện tượng đại chúng và ngày càng mở rộng.
Lý thuyết du lịch lần đầu tiên được đưa ra do các giáo sư người Thuỵ sỹ là
Hunziker và Krapf “Du lịch là tổng hợp các mối quan hệ và hiện tượng bắt nguồn
từ cuộc hành trình và lưu trú tạm thời của các cá nhân tại nơi không phải là nơi ở
và nơi làm việc của họ”.
(26.Tr 13)
Theo nhiều chuyên gia thuộc tổ chức du lịch thế giới, hoạt động du lịch mới

Lênin “Hễ ở đâu, khi nào có phân công lao động xã hội và sản xuất hàng hoá, thì ở
đó và khi ấy cũng có thị trường”. Thị trường được coi là điều kiện để thực hiện trao
đổi hàng hoá, dịch vụ, nơi tập trung cung và cầu về mọi hàng hoá và dịch vụ. Thị
trường phản ánh toàn bộ quan hệ trao đổi giữa người mua và người bán, giữa cung –
cầu và toàn bộ các mối quan hệ như kỹ thuật, thông tin, kinh tế nảy sinh từ những
mối quan hệ đó.
So với thị trường hàng hoá thông thường thì thị trường du lịch ra đời khá
muộn, được hình thành khi du lịch trở thành hiện tượng kinh tế xã hội phổ biến. Thị
trường du lịch ra đời nhằm đáp ứng nhu cầu của con người, được thể hiện ở việc các
sản phẩm hàng hoá du lịch được kinh doanh, mua bán, trao đổi dễ dàng giữa người 12
mua và người bán. Từ đó các sản phẩm du lịch mới thực hiện được đầy đủ chức
năng của nó với đúng nghĩa là hàng hoá trên thị trường. Tại đây người mua và
người bán tác động qua lại, xác định giá cả và số lượng hàng hoá đang lưu thông.
Thị trường du lịch trở thành một bộ phận của thị trường hàng hoá, bao gồm toàn bộ
các mối quan hệ và cơ chế kinh tế liên quan đến địa điểm, thời gian, điều kiện và
phạm vi thực hiện các hàng hoá du lịch. Các mối quan hệ và cơ chế kinh tế được
hình thành trên cơ sở các quy luật đặc trưng cho từng hình thái kinh tế- xã hội nhất
định.
Qua phân tích có thể đưa ra khái niệm về thị trường du lịch như sau: Thị
trường du lịch là một phạm trù kinh tế phản ánh mối quan hệ giữa người với người
trong quá trình trao đổi, mua bán hàng hoá dịch vụ du lịch dưới tác động của các
quy luật thị trường.
Cùng với sự phát triển chung của nền kinh tế thế giới, thị trường du lịch
không ngừng được mở rộng, thị trường du lịch trong nước và quốc tế có sự kết hợp
chặt chẽ trong quá trình hoạt động, từ đó thực hiện đầy đủ những chức năng của nó.
Thông thường, thị trường du lịch cũng giống như các thị trường hàng hoá khác có
các chức năng cơ bản sau:

của thị trường mới đảm bảo những chức năng trên của thị trường du lịch được tiến
hành một cách tốt nhất.
- Phân loại thị trƣờng du lịch.
Mục đích của các cuộc hành trình của du khách rất phong phú và đa dạng. Để
có thể nắm bắt được nhu cầu và thị hiếu của khách, từ đó xây dựng cơ sở vật chất
kỹ thuật chuyên ngành, tổ chức bộ máy sản xuất kinh doanh hợp lý, xây dựng cơ
chế quản lý phù hợp để thoả mãn đầy đủ nhất nhu cầu của khách và đạt được hiệu
quả kinh tế cao đòi hỏi phải phân biệt các loại thị trường du lịch. Có nhiều cách
phân loại thị trường du lịch, căn cứ vào những tiêu chuẩn và đặc điểm nhất định,
dưới đây là một số cách phân loại chủ yếu:
+ Căn cứ vào vị trí địa lý và biên giới lãnh thổ, thị trường du lịch chia làm hai
loại là thị trường du lịch quốc gia và thị trường du lịch quốc tế. Thị trường du lịch
quốc gia hay thị trường du lịch nội địa là thị trường du lịch ở đó có cung và cầu du
lịch đều nằm trong biên giới lãnh thổ quốc gia. Thị trường du lịch quốc tế là thị 14
trường mà ở đó, cung thuộc một quốc gia còn cầu thuộc một quốc gia khác. Đặc
trưng về mặt kinh tế của thị trường du lịch quốc tế là sự thanh toán và sử dụng
ngoại tệ. Điều này có nghĩa thị trường du lịch quốc tế sẽ làm biến đổi cán cân thu
chi của quốc gia.
+ Căn cứ vào đặc điểm không gian của cung và cầu có thể chia thành thị
trường nhận khách và thị trường gửi khách. Thị trường nhận khách là thị trường
cung sản phẩm du lịch, nơi có điều kiện sẵn sàng cung ứng các dịch vụ du lịch, đáp
ứng nhu cầu du lịch của du khách. Thị trường gửi khách là thị trường về cầu du lịch,
tức là nơi du khách xuất phát để đến nơi khách tiêu dùng sản phẩm du lịch.
+ Căn cứ vào tình hình thực tế và tiềm năng, thị trường du lịch được phân
thành hai loại là thị trường du lịch thực tế và thị trường du lịch tiềm năng. Thị tr-
ường du lịch thực tế là thị trường mà hàng hoá, dịch vụ du lịch đã được thực hiện
hoặc có đủ điều kiện để thực hiện. Thị trường du lịch tiềm năng là thị trường du lịch

và cạnh tranh đã dẫn đến quá trình quốc tế hoá trên thị trường du lịch, hình thành thị
trường du lịch chung thu hút và phục vụ khách đến khu vực mình. Phân tích các loại
thị trường du lịch và mối quan hệ giữa chúng nhằm làm căn cứ để định ra các
hướng chiến lược và mở rộng từng loại thị trường và tổng thể thị trường du lịch,
biến ngành du lich của một địa phương, một quốc gia thành một ngành kinh tế để
tăng trưởng tổng sản phẩm quốc dân. Trên mỗi địa bàn, thị trường du lịch có tính
độc lập tương đối, đồng thời có mối quan hệ chặt chẽ, phụ thuộc nhau, bổ sung cho
nhau. Sự thay đổi một thị trường nào đó sẽ gây tác động tới những thị trường khác.
1.1.2.2. Đặc trưng của thị trường du lịch
Thị trường du lịch là một bộ phận của thị trường hàng hoá nói chung, song nó
có một số đặc điểm riêng. Tính độc lập tương đối của thị trường du lịch được thể
hiện ở một số đặc trưng cơ bản sau.
- Thị trường du lịch gắn liền với khách du lịch. Khách du lịch là tất cả những
công dân rời khỏi nơi ở thường xuyên của họ đến một nơi khác với mục đích không
phải là kiếm tiền hoặc học tập, làm việc lâu dài. Mỗi loại khách du lịch có sự khác
biệt lớn về mục đích và nhu cầu du lịch. Sự gắn kết chặt chẽ khách du lịch với thị
trường du lịch là cơ sở cho sự phân loại thị trường du lịch dựa trên tiêu chí chủ yếu 16
là khách du lịch. Vai trò tương đối đặc biệt của khách du lịch trên thị trường là đặc
điểm riêng có của thị trường du lịch. Khách du lịch là khách hàng cuối cùng tiêu
dùng trực tiếp sản phẩm du lịch. Khách du lịch có vai trò quyết định tới tính chất và
phạm vi của thị trường, là nhân vật trọng tâm làm nảy sinh các hoạt động và các
mối quan hệ để trên cơ sở đó thoả mãn mục đích của các chủ thể tham gia vào các
hoạt động và các mối quan hệ đó trên thị trường.
- Trên thị trường du lịch về cơ bản không có sự dịch chuyển khối lượng hàng
hoá. Để thực hiện việc trao đổi, mua bán sản phẩm du lịch thì người tiêu dùng phải
di chuyển đến với sản phẩm du lịch. Đây là điểm khác biệt cơ bản giữa tiêu dùng
hàng hoá du lịch và tiêu dùng hàng hoá khác trên thị trường. Để thực hiện tiêu dùng

các sản phẩm du lịch được xác định dựa vào sự chênh lệch giữa kỳ vọng và mức độ
cảm nhận về chất lượng khách du lịch. Điều này mang tính chủ quan, phụ thuộc vào
nhu cầu, thị hiếu, mức độ thoả mãn của du khách đến đâu. Các dịch vụ vận tải, lưu
trú, giải trí, là những đối tượng được mua bán nhiều nhất trên thị trường du lịch.
Hàng hoá lưu niệm là đối tượng đặc biệt và chủ yếu được thực hiện trên thị trường
du lịch.
- Cung, cầu trên thị trường du lịch có sự tách biệt cả về không gian và thời
gian. Cung du lịch là những điểm đã xác định, tồn tại với thời gian cả năm, còn cầu
du lịch do con người quyết định lại có mặt ở khắp nơi và chỉ xuất hiện khi con
người có đủ điều kiện về thời gian và khả năng thanh toán. Đối với khách sử dụng
các tour du lịch chọn gói, dịch vụ cơ bản và sản phẩm lớn dịch vụ bổ sung đã được
khách quyết định mua từ trước khi hành trình bắt đầu tại thị trường gửi khách. Các
dịnh vụ này được cung ứng dần trong suốt hành trình, từ nơi xuẫt phát đến địa điểm
du lịch và ngược lại.
Quan hệ thị trường giữa người mua và người bán kéo dài hơn so với trao đổi
hàng hoá thông thường. Khi thực hiện chuyến du lịch, quá trình này người mua
được phục vụ từ khi bắt đầu đi du lịch cho đến khi kết thúc chuyến đi. Lúc này
hàng hoá và dịch vụ du lịch mới thực hiện được giá trị. Đây là một đặc thù khác
hẳn so với thị trường hàng hoá khác. Trên thị trường hàng hoá chung, quan hệ thị
trường sẽ chấm dứt khi khách mua trả tiền, nhận hàng, nếu có kéo dài cũng chỉ
thêm thời gian bảo hành. 18
Những nét đặc trưng trên tác động trực tiếp đến cơ chế hoạt động trên thị
trường du lịch, chúng tác động mạnh đến hiệu quả kinh doanh du lịch.
1.1.3. Các yếu tố cơ bản của thị trường du lịch
Thị trường du lịch được hình thành từ nhiều yếu tố. Những yếu tố cơ bản nhất
là cung du lịch, cầu du lịch, giá cả sản phẩm du lịch, cạnh tranh và quản lý nhà nước
đối với thị trường du lịch.

Cung chủ yếu không có tính mềm dẻo cao. Phần lớn các bộ phận trong cung du
lịch thường cố định về vị trí và sức chứa. Cung du lịch rất khó thay đổi tương ứng
với những biến động của thị trường du lịch. Nguyên nhân chủ yếu là do sản xuất và
tiêu dùng du lịch diễn ra đồng thời tại điểm du lịch nên khi có biến đổi về số cầu,
không thể nhập sản phẩm du lịch từ nơi khác về hay điều chỉnh công suất để đáp
ứng tính thời vụ rất cao của cầu. Mặt khác, dịch vụ du lịch không thể tồn kho hay
dự trữ khi cầu du lịch giảm, giá thấp để đến khi có điều kiện thuận lợi hơn đem bán.
Trong quá trình tạo ra sản phẩm du lịch trên thị trường, tỷ trọng vốn cố định cao
hơn vốn lưu động. Để tạo cung, các doanh nghiệp kinh doanh cần phải tạo ra lượng
vốn đầu tư lớn, vì vậy tỷ trọng vốn đầu tư cơ bản trong giá thành của sản phẩm du
lịch thường cao hơn so với các ngành khác, làm cho cung du lịch khó thay đổi khi
có sự biến động của cầu và giá cả trên thị trường du lịch.
Tính độc lập trong hoạt động và sự phụ thuộc lẫn nhau tạo thành sản phẩm
chung của các thành phần trong cung du lịch. Phần lớn các doanh nghiệp, tổ chức
cung cấp hàng hoá du lịch hoạt động tương đối độc lập với nhau. Tuy nhiên, do nhu
cầu du lịch là nhu cầu tổng hợp, nên sản phẩm du lịch là nhu cầu tổng hợp của tất cả
các hàng hoá dịch vụ du lịch mà du khách đã đã tiêu dùng trong chuyến đi của
mình. Do đó, nếu một dịch vụ nào đó yếu kém sẽ ảnh hưởng chung đến toàn bộ sản
phẩm du lịch. Xu hướng liên kết của các nhà cung cấp hàng hoá, dịch vụ du lịch và
vai trò của các công ty lữ hành sẽ khắc phục sự yếu kém này của cung du lịch. Sự
phối hợp chặt chẽ giữa các khâu sẽ tạo thành một chương trình du lịch hoàn chỉnh.
Cung du lịch hạn chế về số lượng và thường được tổ chức một cách thống
nhất trên thị trường. Lượng cung sản phẩm du lịch chủ yếu trên thị trường từ nguồn
tài nguyên du lịch là đại lượng hữu hạn do điều kiện tự nhiên và sản phẩm lịch sử
quy định nên chúng không thể dễ dàng để sản xuất và tái sản xuất ra được tại một 20
địa điểm hoặc một doanh nghiệp. Đầu tư kinh doanh du lịch đòi hỏi khối lượng vốn
lớn nên thường số lượng các doanh nghiệp kinh doanh hạn chế trong một thời điểm

cầu về du lịch vận chuyển và đảm bảo sự lưu trú, ăn uống. Cầu về dịch vụ đặc trưng
là cầu về những dịch vụ cảm thụ, thưởng thức những giá trị vô hình mà vì chúng, du
khách sẵn sàng chi trả cho chuyến du lịch. Chúng thường là nguyên nhân và mục
đích chuyến đi. Cầu về hàng hoá, dịch vụ bổ sung phục vụ các yêu cầu rất đa dạng
phát sinh trong chuyến đi của du khách như các dịch vụ thông tin liên lạc, chăm sóc
sức khoẻ, vui chơi giải trí, mua hàng lưu niệm… Phần lớn cầu về dịch vụ bổ sung
tại các thời du lịch cần được đáp ứng trong thời gian ngắn. Việc phân loại cầu chỉ
mang tính chất tương đối, tỷ trọng giữa các hàng hoá, dịch vụ trên phụ thuộc vào
động cơ du lịch, vào mức sống của du khách, vào sở thích về kiểu loại, chất lượng
và sự chênh lệch về giá cả của các loại hàng hoá này so với nơi ở của họ và đặc
điểm tâm lý xã hội của khách.
Đặc điểm của cầu du lịch xuất phát từ đặc thù của sản phẩm du lịch trên thị
trường, thể hiện ở những điểm sau:
Cầu du lịch rất phức tạp và đa dạng, nhưng chủ yếu là cầu dịch vụ. Trong quá
trình du lịch, nhu cầu của du khách thường không tách bạch mà đan xen nhau trong
suốt chuyến đi, nhu cầu lưu trú gắn liền với cầu thưởng thức thiên nhiên, nhu cầu về
ăn uống hoà quện với cầu văn hoá tạo nên tính phức tạp và phong phú của cầu
trên thị trường du lịch. Khách du lịch vốn rất đa dạng, họ khác nhau về trình độ văn
hoá, lứa tuổi, thu nhập, tính cách, động cơ du lịch Những khác biệt đó tạo nên tính
phong phú, đa dạng của nhu cầu du lịch. Các nhà kinh doanh du lịch đều tìm mọi
cách để đáp ứng mọi nhu cầu của khách du lịch (nếu không bị pháp luật cấm)
Tính tổng hợp của cầu. Cầu du lịch có thể khái quát là tổng hợp tất cả nhu cầu
hàng ngày cộng thêm nhu cầu phát sinh nhằm thoả mãn động cơ đi du lịch. Tính chất
tổng hợp này của cầu đòi hỏi sự phối hợp có hiệu quả sản phẩm của các nhà cung cấp
hàng hoá và dịch vụ du lịch vốn tồn tại tương đối độc lập.
Cầu du lịch có tính linh hoạt cao (tính dễ bị tổn thương của cầu). Trên thị
trường du lịch luôn thay đổi cầu về dịch vụ và cầu về hàng hoá, luôn bị ảnh hưởng
bởi các yếu tố chủ quan và khách quan. Trong cầu du lịch, cầu về một loại dịch vụ
hàng hoá du lịch cũng có thể được thay đổi bởi cầu về một loại hàng hoá dịch vụ


1.1.3.3. Quan hệ cung cầu, giá cả và cạnh tranh trên thị trường du lịch 23
- Quan hệ cung- cầu và giá cả
Theo cơ chế tương tác trên thị trường du lịch, đây là nơi cung và cầu du lịch
phù hợp về chủng loại, chất lượng, số lượng, thời gian và nhịp độ cung cấp sản
phẩm du lịch các loại. Thị trường du lịch được coi là tổng thể các mối quan hệ kinh
tế hình thành giữa du khách và nhà kinh doanh, trong đó lao động xã hội hao phí để
sản xuất ra hàng hoá dịch vụ du lịch được xã hội công nhận là lao động xã hội cần
thiết thông qua sự tương tác giữa cung và cầu, được thể hiện ở giá cả thị trường.
Trên thị trường du lịch, bên cầu gồm tất cả các du khách, người tiêu dùng các
sản phẩm du lịch tạo nên một sức mạnh kinh tế. Bên cung gồm tất cả những người
sản xuất du lịch và các môi giới trung gian tạo nên một sức mạnh đối lập. Về bản
chất, đây là hai khối sức mạnh kinh tế hoàn toàn khác nhau về mục tiêu và lợi ích
kinh tế, đôi lúc có thể trái ngược nhau, nhưng tuỳ thuộc vào nhau. Bên bán cần bên
mua và bên mua không có bên bán thì không thể thực hiện được lợi ích của mình.
Nếu tổng lượng cầu về các sản phẩm du lịch cao thì giá cả thị trường tăng và
ngược lại. Nếu cùng một lượng vốn như nhau, đầu tư vào ngành du lịch mà thu
được lợi nhuận cao hơn, tức là tỷ suất lợi nhuận trong ngành du lịch cao hơn tỷ suất
lợi nhuận bình quân sẽ diễn ra quá trình di chuyển tư liệu sản xuất và lao động vào
kinh doanh du lịch và cung du lịch sẽ tăng lên. Kinh doanh du lịch mang tính thời
vụ, do đó nếu đầu tư vào các cơ sở du lịch theo mùa quá mức cần thiết thì hiệu quả
kinh tế thấp. Nhìn chung thị trường du lịch tuy có đặc thù, song vẫn vận động theo
sự điều tiết của quy luật thị trường. Khi số lượng người sản xuất tăng lên đến độ
giới hạn làm cho cung du lịch tăng lên vượt xa quá cầu du lịch sẽ dẫn đến giảm giá
sản phẩm. Tình trạng này kéo dài sẽ xuất hiện khủng hoảng thừa hàng hoá du lịch,
sản xuất hàng hoá du lịch sẽ bị đình đốn, buộc người sản xuất phải chuyển hướng
đầu tư hoặc bị phá sản, kéo theo việc giảm cung du lịch thường ổn định trong thời
gian khá dài, trong khi đó nhu cầu của khách thì thường xuyên biến đổi làm nảy