ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRUNG TÂM ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG GIẢNG VIÊN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

ĐÀO THỊ THÚY

PHÁT HUY GIÁ TRỊ CỦA GIA ĐÌNH VIỆT NAM
TRUYỀN THỐNG TRONG XÂY DỰNG GIA ĐÌNH
VĂN HÓA Ở TỈNH BẮC GIANG HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC

HÀ NỘI - 2013

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRUNG TÂM ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG GIẢNG VIÊN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

NAM HIỆN NAY 10
1.1. t Nam truyn thng và nhng giá tr n 10
1.1.1. Quan nim v t Nam truyn thng 10
1.1.2. Nhng giá tr n ct Nam truyn thng 17
1.2. Phát huy giá tr t Nam truyn thng trong xây dng gia
 Vit Nam hin nay 28
1.2.1. Quan nim v  28
1.2.2. S cn thit và nhng nn ca phát huy giá tr gia
t Nam truyn thng trong xây d
Vit Nam hin nay 30
Chƣơng 2. THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TRONG VIỆC
PHÁT HUY GIÁ TRỊ GIA ĐÌNH VIỆT NAM TRUYỀN THỐNG
TRONG XÂY DỰNG GIA ĐÌNH VĂN HÓA Ở TỈNH BẮC GIANG
HIỆN NAY 38
2.1.
Khái quát v tình hình phát trin kinh t - xã hi và xây d
 tnh Bc Giang hin nay
38
2.1.1. m t nhiên, kinh t - xã h 38
2.1.2. Tình hình xây d Tnh Bc Giang hin nay 42
2.2. Nhng biu hin tích cc, hn ch và nhng v t ra trong quá
trình phát huy giá tr t Nam truyn thng trong xây
d tnh Bc Giang hin nay 45
2.2.1. Nhng biu hin tích cc và hn ch trong vic phát huy giá tr
  t Nam truyn thng trong xây d   
hóa  tnh Bc Giang hin nay 45

2.2.2. Nhng v t ra trong vic phát huy giá tr t Nam
truyn thng trong xây d tnh Bc Giang
hin nay 60

CT : 
CTr : 
DS -  : - 
GDP : 
 : 
KH : 
 : 
TP : 
TU : 
UBND :  1
MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài
 bào ca xã hi sinh ra và l
h tr  v th cht, trí tu gia nhp
vào cuc sng cng, xã h ng giáo du tiên và
có tm quan trng quyn vic hình thành nhân cách nói chung, phm
chc nói riêng ca cá nhân. Trong s phát trin xã h
có ng lâu dài toàn dii vi mi cá nhân trong sut cui
 Vit Nam, m  c sau nhi  tin hành chin tranh gii
phóng dân tc p k thc hing li mng
xã hi ch i truyn thng giàu lòng nhân ái, thy chung, trng tình
tri Vi a gia
 khnh rn lch s khác nhau,
 c hi nhng chc
n cng thtrng vào s
nghip xây dng và bo v T quc s tr thành mt giá tr

Tuy nhiên, v c thù là tnh trung du min núi, dân s  i
u dân tc cùng sinh s dân trí ci dân
còn thpc bit là  các huyn vùng cao, vùng sâu, vùng xa, phong tc tp
quán còn lc hng thi do chng t mt trái c th ng
ng không nh n s bn vng cng quan h
     gia cha m và con cái, v chng, anh em vi
nhng chun mc c b chung, hiu tho, hòa
thu b xâm hi, ln át bi sc mnh cng tin. Di
ng t mt trái ca kinh t th trng, nhiu biu hin tiêu cc v o
rin. Chính vì vy, vic k tha và
phát huy nhng giá tr cn thng Vit Nam trong công tác xây

3
dng gia bàn Tnh Bc Giang nói riêng
ng.
T thc tin ca yêu cu phát huy nhng giá tr truyn th
trong công tác xây di hin nay, tác gi  tài: “Phát
huy giá trị của gia đình Việt Nam truyền thống trong xây dựng gia đình
văn hóa ở tỉnh Bắc Giang hiện nay”  vit luvi mong mun s
góp mt phn nh bé vào vic nâng cao nhn thc xã hi trong công tác xây
dn nay.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn
Giá tr ct Nam truyn th ng c n
công tác xây d i hin nay là v quan tr
khá phc tp. Vì vu tp th và cá nhân nhà khoa hc  Vit
Nam tp trung nghiên cu v này t nh khác nhau.
Nói v các công trình nghiên cu v n thng và
xây dc tiên phn nhng kt qu nghiên cu
ca các t chc: Vin nghiên cu phát trin xã hi, Vin nghiên cu giáo dc,
Trung tâm nghiên cu khoa hc v  n, Trung tâm Khoa hc

giá tr truyn thng Vit Nam.
Công trình khoa h Kế thừa và phát huy các giá trị truyền thống
Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hoá hiện nay
(ch nhi tài), Hà Nng bii ca các giá tr
truyn thng Vit Nam trong xu th toàn cu hoá hi
truyn th
Các công trình khoa hVăn hoá gia đình với việc hình thành và phát
triển nhân cách trẻ em - Thông tin, 2001.Gia
đình - trẻ em và sự kế thừa các giá trị truyền thốngnh Linh,
Nxb Chính tr quc gia, Hà Ni, 2005. Trong các công trình này, các tác gi
 ng ca công cui m

5
xây d Vit Nam hic bit, các tác gi 
trò cc giá tr truyn thng trong th h tr
hin nay.
Trong nh u sách, bài vit
ca nhiu tác gi và tp th tác gi v v ng
 
Cun sách: "Gia đình Việt Nam - các giá trị truyền thống", Phm Xuân
Nam, Nxb Khoa hc Xã hi, Hà N hình thành, phát
trin và nhng giá tr tp ct Nam truyn thng thi d
báo v ng vng, bii ca các giá tr n hin nay.
CuGia đình Việt Nam trong bối cảnh đất nước đổi mới
Thi, Nxb Khoa hc Xã hng
ng ca công cui mt n
gi t ra v cn k tha, phát huy nhng giá tr tp c
Vit Nam truyn thng.
CuTìm hiểu di sản văn hoá gia đình Việt Namn Song
Tùng, Nxb Chính tr quc gia, Hà Ni, 2010. Cun sách nh mt cun cm

n án nghiên cu các v v giá tr truyn thng và giá tr truyn
th xu hng bii cn
hin nay.
Sự biến đổi chức năng gia đình trong kinh tế thị trường hiện nay
lui, 1996.
Phát huy vai trò gia đình truyền thống trong xây dựng gia đình thời kỳ
đổi mới ở Việt Nam, Hà Th Bc, Hà Ni, 2010.
Phát huy giá trị truyền thống của gia đình Nghệ An trong giai đoạn
hiện nayS Hng, 2008.
Vai trò của gia đình Việt Nam trong việc giáo dục thế hệ trẻ ở nước ta
hiện nayn án TS ci, 2003.

7
n làm sáng t thêm v mt lí lu
c tin tm quan trng và s cn thit ca công tác xây d
hin nay. Bên ct s  tài, công t cp ti v bo
tn, gi gìn và phát huy nhng giá tr tp cn thng Vit
Nam trong công tác xây dc
m v t ra khác nhau, vì vu,
phân tích mt cách toàn din, h thng v vai trò ca vic phát huy nhng giá
tr   n thng trong xây d    tnh Bc Giang. Tuy
nhiên, nhng công trình khoa hc trên là nh tác gi k
tha, chn lc trong quá trình vit lua mình.
3. Mục đích và nhiệm vụ của luận văn
3.1. Mục đích
Trên c s làm rõ thc trng và nhng v t ra trong vic phát huy
giá tr cn thng trong xây d Tnh Bc
Giang, lu xut mt s m, gii pháp, nhm phát huy có hiu
qu công tác xây d a phng hin nay.
3.2. Nhiệm vụ

Trên c s phng pháp lun ch t bin chng, duy vt
lch s; lu   dng kt hp nhiu ph    
phân tích, tng hng hóa; 
u tra xã hi hng kê
6. Đóng góp mới và ý nghĩa của luận văn
6.1. Đóng góp mới của luận văn
- Góp phn làm rõ thc trng và nhng v    i vi vic
phát huy giá tr c   t Nam truyn thng trong xây dng gia
 Bc Giang.

9
-  xut mt s gii pháp ch yu nhm nâng cao hiu qu vic phát
huy giá tr ct Nam truyn thng trong xây d Bc
Giang hin nay.
6.2. Ý nghĩa của luận văn
- Thc hin luc ht s giúp tác gi nâng cao nhn thc v
giá tr truyn thng nói chung và giá tr ct Nam truyn thng
nói riêng. Lu n dng nhng kin
thc tiu kin thc tin c
- Kt qu nghiên cu ca lu cung cp ngu các cp
y chính quyn, các t chc xã h Bc giang tham kho t 
làm tc phát huy giá tr  Vit Nam truyn thng trong công
tác xây dn nay.
- Lun có th s dng làm tài liu tham kho cho vic nghiên cu,
ging dy, hc t 
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phn m u, kt lun, danh mc tài liu tham kho, lu
c tit:
Chƣơng 1: t Nam truyn thng: Nhng giá tr cn phát
huy trong xây d Vit Nam hin nay.

xã hi nên ngay t rt sm, v c nhi
ng tiên tin trong xã hi quan tâm, coi trng.
T nhn cng:
nhà là mắt xích quan trọng nhất nối kết con người với đất nước và thế giới.
c th hin rt rõ qua các tác phm ca hai thi k Nho giáo
nguyên thy và Hu nho vi các i biu ni ti: Khng T, Mnh T,
t nn móng cho các nghiên cu v 
 nhit Nam.

11
Nho giáo có T  vua tôi, cha con, vợ chồng    
  Nluân (vua tôi, cha con, chồng vợ, anh em, bạn bè)
thì có ba luân nói v  Chính vì vt v
trí ht sc quan trng gic cn có k t t 
k t t y ch c xây dng t 
Khi nghiên cu v , C.Mác cho rng ngày tái to ra
i sng ca bn thân mìnhi còn to ra nhi khác sinh sôi,
ny n gia chng và v, cha m 
[28, tr.41].
p cqua chn và quan trng ca
   tái t  i hay duy trì nòi ging thi,
C.Mác nhn mnh nhng mi quan h tình cm rut tht, thiêng liêng trong
 hôn nhân và quan h huyt thng.
Trong tác phNguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và của
nhà nước Ph. v v ngun gc c-
n phm ca mt quá trình phát triy mâu thun ca lch
s gn lin vi s hình thành ca ch  c. Có th 
là mt trong nhng tác phm du v 
ca th k XIX.
Trong tác phm này, Ph.   u ngun gc ca gia

chic phát trin cho  t ra cho c nhân loi.
 Vit Nam, ngay t rt sm, nhng kho lun và phân tích v 
c bit chú ý. T th k XV, Nguyn Trãi 
hu vi rt nhiu nhng nguyên tc xây dc gia
m ca Nho giáo va thm nhun nhng giá tr truyn
thng ca dân tc.
Lúc sinh thi, Ch tch H Chí Minh c bin vn
 . Trong nhng bài vit, tác phm ca mình, H ng
nh rt rõ vai trò ci vi và xã hi. i, gia

13
ng i xây dng mi
quan h ng và hòa thun.
  k tha nh, trong nh  l
xut hin khá nhiu các nghiên cu, công trình khoa hc v  i
nhi it hc, s hc, dân tc hc, xã hi
hc, dân s hc, tâm lý hc, giáo dc hn là
m tài khá mi m và giàu giá tr nghiên cu.
Theo T n Ting VitGia đình là tập hợp những người cùng sống
chung thành một đơn vị nhỏ nhất trong xã hội, gắn bó với nhau bằng quan hệ
hôn nhân và dòng máu, thường gồm có vợ chồng, cha mẹ và con cái [7,
tr.719].
Lu (), khGia đình là tập
hợp những người gắn bó với nhau do quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống,
hoặc do quan hệ nuôi dưỡng, làm phát sinh các nghĩa vụ và quyền lợi giữa họ
với nhau theo luật địnhu 8) [24, tr.15-16].
T  Tâm lý hc, trong cu Nguyn
Khc Vi   : Gia đình, đó là sự chung sống giữa hai
nhóm người, cha mẹ, con cái, nó cùng một mối quan hệ là những người sinh
ra và những người nối dõi [46, tr.20].

n di nhng quan h  quan h kinh t, quan h giáo dc,
quan h n nay, nhng bin chuyn ca kinh t - xã
hng d di vào gia n 
n nhng h qu     c nhng bi   c bit là
nhng du hiu ca s khng hoi hii, thc tin
ng li kêu gi chúng ta phi tr v vi các giá tr ca gia
n thng.
n nay, vi rt nhiu nhng nghiên cu và công trình khoa hc v
t công trình nghiên cu chuyên
bit nào v t Nam truyn thng và chính vì v
nhn din mt c và sâu sc v nó. Trong lch s nghiên cu v gia

15
ng tip cn vi hai khái ni

 : gia
n thi. Tuy nhiên, trên thc t s phân tách
này ch i da trên s khác nhau v cu trúc, quy mô, hình
thc t ch m sng.
t Nam truyn thc các nhà nghiên cu cho là kiu
a nhiu yu t t bii thay. Truyn thng là
tp hp nhng thói quen trong i sng và ng x ca mt cng
i nhc hình thành trong lch s và tr nên 
truyn t th h này sang th h khác. Truyn thn là
tính cng, tính  n. GVit Nam truyn
th Kii t cái
nôi ca nc b th h này sang th h khác.
y, có th hit Nam truyn thng là sn phm ca nn
c và tn ti ch ya bàn nông thôn. Chính vì vy có
th nói, tính cht nông nghip, nông thôn và Nho giáo là nh

  o hi o      o v ch o anh em.
o hic coi là nn tc ci gia
o, thì gia phong và gia l c coi trnh cht ch i vi
m Tuy nhiên, c n Qu
ng khnh: "Nho giáo ch là lp ph bên ngoài và n
nghiên cu các giá tr n thng thì khó mà gic nhng
u ni ti ci Vit" [51, tr.45]. Bi l, Nho giáo
khi vào Vit Nam ít nhiu mang du n ca nhng phong tc tp quán lâu
i c
Thứ ba,  Vit Nam, khái nin thc hiu là
ki quyn, kic
cách mc hình thành và phát trin lâu dài trong quá trình lch s dng
c và gi c.
V mt lch si là hình tht hiu tiên
 Vii là hình thn ti lâu nht. Vc thù ra

17
i và phát trin trong các cng làng xã, li chu ng sâu sc bi
các trit lý ca Nm ni bt c quyn là s
b  ng trong quan h gi        
c coi là ch  Vi s ng và ng cng Nho
giáo, xut phát t ngtrọng nam khinh nữVit Nam
truyn thng v trí c i nam gii, con trai  c coi trng và có
ting nói quyt nh; còn ph n, con gái phi tuân theo nhng quy chun hà
khtam tòng, tứ đức.
t Nam truyn thng là mt th ch n ti qua
n tng bn vc hình thành và phát trin qua quá
trình bii lâu dài và sâu sc trong sut chiu dài lch s. Trong loi hình
a ng c nhng giá tr tích cc và giá tr tiêu c
có th nói rng, nó là cái nôi ch ng nhng giá tr    n







  mn nhChính vì vn
giá tr n thng Vit Nam hay bt k mt giá tr truyn thng nào
ca dân tc ht phn nhu kin, ti  hình
thành nên nhng giá tr y.
Thứ nhất, giá tr t Nam truyn thc hình thành trên
nn tng nc và nhu kic thù ca lch s Vit
Nam.

18
Vic nhìn nht trong nhu tiên ca
lch s i. Nng ly nông nghip trng
c - c sn xut Châu Á và t ch. 
Vit Nam, làng xã xut hin khá so ra s c kt cng trong sn
xut nông nghip, chng chi vch ha. Vì th, s tn ti ca gia
t Nam phi gn lin và là mt b phn ca làng xã; nhi
nhiu làng xã to thành dân tcn bó cht ch vi
c trong tng ci Vit.
Thứ hai, trên nn tng ca nc, nhng giá tr ca gia
t Nam truyn thng thi chu ng ca các h ng và
tôn giáo thông qua quá trình giao p bi
n  ng ca nhng h ng và tôn giáo này, chúng ta
không th ph nhn s ng và tm ng rt ln cn s
hình thành và phát trin cn thng. V t h 
ng, mt hc thuyt chính tr - xã hc du nhp vào Vit Nam

n lin vi chính sách khai hóa thua ca
ch c dân. Chính vì vo ra rt nhiu s sai lch trong
vic nhn thc và x lý các mi quan h i.
Nng và làm thay
i din m thng nhng giá tr t Nam truyn
thng. Tuy nhiên, chúng ta phi khnh rng, v c truyn
thng, nhng giá tr c trch s vn chi phi
và truyn thng Vit Nam.
y, vt hing xã hi, nhng giá tr ca gia
t Nam truyn thc hình thành và phát tring
ca toàn b nhng nhân t kinh ti gn lin vi tin trình lch
s Vit Nam.

20
1.1.2.2. Gia đình Việt Nam truyền thống - những giá trị cơ bản
Tri qua nhiu th h, c hình thành và phát trin
vi nhng chun mc giá tr tp góp phn xây dng nên bn s
ca dân tc. Nhng giá tr truyn thng quc, yêu quê
c ln nhau, thy chung, hiu hc, cn
cù sáng tng, bt khut qua m
thách t Nam gi p và phát huy trong sut
quá trình lch s d c và gi c. Qua nhiu thi k phát trin, cu
trúc và quan h t Nam có nhng giá
tr n cn còn tn tn là mt nhân t quan
trng, không th thiu trong s phát trin kinh t - xã hi cc.
Thứ nhất: Coi trọng đạo đức gia đình và dòng tộc
Có th nói, tôn tr cao h
vì bn thân s tn ti ct phát t li ích chung ca cng
ng. c bit, mi quan h hai chiu ging xã hi va
là nn tng cho s nh xã hi, v và s m bo cho vic duy trì