Website: Email : Tel : 0918.775.368
Phần mở đầu
1. Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu:
Xã hội loài ngời đã và đang trải qua những nấc thang phát triển vĩ đại. Nếu nh trớc kia
sự giàu có của một quốc gia đợc đo bằng đất đai,vàng bạc, dầu lửa thì nay lại đợc đo bằng số
lợng và chất lợng thông tin, khả năng tiếp ứng nhạy bén với thị trờng, khả năng cầm trịch của
nền kinh tế đó.
Hiện nay nớc ta đã và đang tiến hành công cuộc công nghiệp hoá,hiện đại hoá CNH-
HĐH) đợc hơn 10 năm. Trong suốt chặng đờng khá dài nhng cho đến nay nền kinh tế nớc ta
vẫn còn trong tình trạng nghèo nàn, lạc hậu so với các nớc trên thế giới. Không thể phủ nhận
rằng chúng ta bớc vào CNH-HĐH với một tiền đề thấp kém song chúng ta cũng cần nghiêm
túc nhìn nhận lại quá trình CNH-HĐH mà ta đã thực hiên có những thiếu sót gì chăng? Hội
nghị đại biểu toàn quốc ban chấp hành trung ơng Đảng giữa nhiệm kỳ VII (1-1994) đã nhận
định rằng:
Mặc dù còn nhiều yếu kém cần phải khắc phục, nhng những thành tựu quan trọng đạt
đợc đã và đang tạo ra những tiền đề đa đất nớc chuyển dần sang một thời kỳ phát triển mới,
đẩy tới một bớc CNH-HĐH đất nớc...
Cùng với sự nỗ lực,cố gắng chung cửa toàn đảng toàn dân trong công cuộc khôi phục và
phát triển kinh tế, mau chóng đa đất nớc bớc qua thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (CNXH),
với lòng nhiệt tình và trách nhiệm của một công dân đất Việt tơng lai em mong muốn đợc
góp một phần tri thức nhỏ bé của mình trong việc tìm hiểu và đánh giá hiện trạng, triển vọng
phát triển của nền kinh tế nớc ta qua nội dung của đề tài: Cơ sở lý luận, thực tiễn và hệ
thống giải pháp để tiến hành CNH-HĐH ở Việt Nam .
2. Mục đích nghiên cứu:
Đây là một đề tài có ý nghĩa lý luận thực tiễn rất lớn đối với nền kinh tế trong giai đoạn hiện
nay. CNH-HĐH sẽ giúp chúng ta có sức mạnh mới để tăng nhanh tốc độ phát triển của nền
kinh tế, hoà nhập đợc cùng với nền kinh tế thế giới. Đây cũng chính là bài toán cho quá trình
phát triển đất nớc.
4. Phơng pháp nghiên cứu:
Trong đề tài này Em đã sử dụng phối hợp các phơng pháp nghiên cứu sau:
Đọc và phân tích tài liệu lý luận, sử dụng nhóm các phơng pháp phân tích, phơng pháp

Định nghĩa này cho thấy đợc nhiệm vụ của CNH trong nền kinh tế, nó bao trùm lên mọi
hoạt động kinh tế xã hội
- Theo văn kiện hội nghị lần thứ VII ban chấp hành TW khoá VII thì CNH & HĐH đợc
hiểu là : quá trình chuyển đổi căn bản,toàn diện các hoạt động kinh tế xã hội từ sử dụng lao
động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động cùng với công nghệ, ph-
ơng tiện và phơng pháp tiên tiến hiện đạI, tạo ra năng suất lao động cao.Đối với nớc ta,quá
trình đó là thực hiện chiến lợc phát triển kinh tế xã hội nhằm cải biến một xã hội nông
nghiệp lạc hậu thành một nớc xã hội công nghiệp gắn với việc hoàn thành từng bớc QHSX tiến
bộ,ngày càng thể hiện đầy đủ hơn bản chất u việt của chế độ mới
Đây là một định nghĩa tơng đối cụ thể,nó đã đề cập tới sự phát triển đồng thời của nền
kinh tế trên hai mặt : quan hệ sản xuất (QHSX ) và lực lợng sản xuất ( LLSX ).
- Năm 1963,tổ chức phát triển của Liên Hợp Quốc (UNIDO) đã đa ra định nghĩa sau:
CNH là một quá trình phát triển kinh tế,trong quá trình này một bộ phận ngày càng làm tăng
các nguồn của cải quốc dân bằng việc phát triển cơ cấu nhiều nghành với kỹ thuật hiện
đại.Đặc điểm của cơ cấu kinh tế này là có một bộ phận chế biến luôn thay đổi để sản xuất ra
những t liệu sản xuất và hàng tiêu dùng,có khả năng đảm bảo cho toàn bộ nền kinh tế tăng tr-
ởng với nhịp độ cao, đạt tới sự tiến bộ xã hội .
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Quá trình CNH trong điều kiện ngày nay nhất thiết phảI gắn liền với quá trình HĐH
thông qua các hoạt động kinh tế xã hội.HĐH xét trên góc độ kinh tế chính là cái đích cần
vơn tới trong quá trình CNH
b- Mục tiêu của quá trình CNH & HĐH ở nớc ta
Từ các định nghĩa trên và dựa vào tình hình cụ thể nớc ta,đại hội toàn quốc lần thứ VIII
của Đảng đã xác định : Mục tiêu CNH & HĐH là xây dựng đất nớc ta thành một nớc công
nghiệp có cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đạI,cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất tiến bộ,đời
sống vật chất và tinh thần cao,quốc phòng an ninh vững chắc,dân giàu nớc mạnh xã hội công
bằng văn minh
Từ nay đến năm 2020 ra sức phấn đấu nớc ta cơ bản trở thành một nớc công nghiệp
Để có thể biến thành hành động có kết quả thì mục tiêu của quá trình CNH & HĐH

Nớc ta đang trong quá trình chuyển từ một nền kinh tế lạc hậu mang tính chất tự nhiên
sang một nền kinh tế thị trờng có nghĩa là chúng ta đang trong quá trình thực hiện việc đổi
mới cơ cấu kinh tế từ một nền kinh tế sản xuất nhỏ sang một nền kinh tế sản xuất lớn ngày
càng hiện đạI.Một nền sản xuất lớn đòi hỏi phải có cơ sở hạ tầng và những công cụ lao động
hiện đại.Để tạo ra những cơ sở vật chất,kỹ thuật đáp ứng cho nền sản xuất đó thì theo nguyên
lý của chủ nghĩa Mác nhất thiết mọi quốc gia đều phảI tiến hành CNH & HĐH và xem đó là
một quá trình tất yếu kinh tế không thể bỏ qua.
Muốn làm đợc nh vậy trớc hết chúng ta phải xây dựng đợc cơ sở vật chất của một nền
sản xuất lớn. Cơ sở vật chất kỹ thuật là cơ sở để đánh giá một xã hội đã đạt đến trình độ nào
và sự vận động biến đổi trong tơng lai của nó theo xu hớng nào. ở Việt Nam,công cuộc xây
dựng xã hội mới phải đợc tiến hành một cách toàn diện trên các mặt :QHSX & LLSX,nền
văn hoá và con ngời trong xã hội. CNH là con đờng tất yếu để tạo ra cơ sở vật chất cho nền
lớn,hiện đạI. Xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật là một nhiệm vụ chung cho các quốc gia.Tuy
nhiên tuỳ vào đIều kiện hoàn cảnh mà từng quốc gia có cách thức tiến hành CNH khác
nhau.Ví nh con đờng CNH & HĐH của Anh và Pháp trải qua từ giữa thế kỷ XVIII đầu thế kỷ
XX là con đờng của những nớc đầu tiên thực hiện CNH & HĐH nên những bớc tiến của CNH
luôn luôn gắn liền với sáng chế phát minh của chính họ hay đơng thời. Hay ta có thể nhận
thấy quá trình CNH & HĐH ở nớc Nga Xô Viết diễn ra từ những năm 20 của thế kỷ này nhng
rất chậm chạp do hầu hết dựa vào phát minh của chính mình đồng thời bị bao vây bởi rất
nhiều nớc t bản (TB) thù địch . Ngày nay đối với những nớc đI sau đều sở dụng hầu hết
những công nghệ có sẵn do vậy quá trình CNH & HĐH diễn ra tơng đối ổn định và thuận lợi.
Từ những đIều phân tích trên ta thấy rằng quá trình CNH & HĐH ở nớc ta đang đặt ra
nhiều vấn đề cần nghiên cứu.Chẳng hạn Việt Nam có những lợi thế tự nhiên gì. Có thể tạo ra
lợi thế nh thế nào ? Cần tiếp thu công nghệ của các nớc ra sao ? Cần thay đổi cơ cấu kinh tế
thế nào cho phù hợp ? Giải quyết vấn đề đặt ra là lời giảI cho bài toán thực hiện CNH &
HĐH trong xã hội Việt Nam.
3- Nội dung cơ bản của công cuộc CNH & HĐH:
Trong văn kiện ĐạI hội VIII đã nêu rõ mục tiêu phấn đấu đến năm 2020 nớc ta trở thành
một nớc công nghiệp. Căn cứ vào bối cảnh hiện nay của tình hình đất nớc với những mục tiêu
và quan đIểm chỉ đạo của Đảng,trong thời gian tới công cuộc CNH & HĐH ở nớc ta bao hàm

học công nghệ, nhằm gắn liền CNH với HĐH và nền kinh tế quốc dân. Chính vì vậy điểm
lợi thế của những nớc đang và sẽ thực hiện CNH & HĐH là đợc áp dụng thành tựu công nghệ
đã có.
Trong xu hớng phát triển nh vũ bão hiện nay,Việt Nam không thể không thực hiện một
bớc chuyển lao động thủ công sang lao động cơ khí hoá nh nội dung của cuộc cách mạng kỹ
thuật lần một, đồng thời cũng phảI từng bớc bắt kịp sự phát triển khoa học công nghệ của
công cuộc cách mạng lần thứ hai.Có làm đợc nh vậy mới thúc đẩy đợc sự nghiệp CNH &
HĐH đất nớc,tránh bị bỏ rơi trong xu thế phát triển của nhân loại. Chính vì vậy cuộc cách
mạng khoa học kỹ thuật ở nớc ta đợc xác định là then chốt và đợc coi là một quốc sách,là một
động lực thúc đẩy nền sản xuất phát triển. Sự lạc hậu về công nghệ đã làm cho nớc ta khó có
thể đuổi kịp các nớc, vì thế chúng ta không tận dụng đợc tuyệt đối các nguồn nhân lực, sản
phảm làm ra không có khả năng cạnh tranh do không thể hội nhập đợc với thị trờng thế
giới....Vì vậy nếu cứ giữ mô hình CNH cũ mà không trang bị thêm hay cải tiến khoa học công
nghệ cho tất cả nghành kinh tế quốc dân thì nền kinh tế nớc ta không thể nào thoát khỏi tình
trạng lạc hậu. Trong hội nghị lần thứ VII ban chấp hành đã chỉ rõ : Khoa học và công nghệ
tập trung đóng góp có hiệu quả cao vào quá trình quyết định ở các cấp quản lý nhà nớc,các
doanh nghiệp, đảm bảo chính sách,chủ trơng,dự án đầu t có căn cứ khoa học đem lại hiệu quả
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Website: Email : Tel : 0918.775.368
kinh tế xã hội rõ rệt.Phát triển một số nghành công nghiệp có triển vọng dựa trên công
nghệ cao, tạo tiền đề cho việc đẩy nhanh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở giai đoạn tiếp
theo.Phổ cập các loạI hình công nghệ thích hợp trên địa bàn nông thôn,miền núi.Để thực hiện
những bớc nhảy vọt về công nghiệp cần mạnh dạn tiếp cận, sử dụng công nghệ cao nh vi điện
tử, tin học, tự động hoá, vật liệu mới...
Trong đại hội VIII một lần nữa lại chỉ ra tầm quan trọng của việc sử dụng công nghệ
và thành tựu đã đạt đợc do quá trình ứng dụng công nghệ.
Nh vậy với điều kiện kinh tế mở hiện nay các chính sách đa phơng hoá và đa dạng hoá
nền kinh tế kỹ thuật đã tạo ra những khả năng to lớn để nớc ta có thể tranh thủ đợc sự giúp đỡ
nhiều mặt của bạn bè trên thế giới đặc biệt về vốn và kỹ thuật đồng thời chúng ta có thể phát
huy đợc các tiềm năng sẵn có để tiến hành CNH & HĐH trên toàn bộ nền kinh tế quốc dân.

đảm bảo cho phép tối u hoá việc sử dụng lợi thế về tàI nguyên,lao động và đặc biệt
là nớc thực hiện CNH & HĐH trong khi các thành tựu về công nghệ đã có sẵn trên
thế giới.
Trên cơ sở xem xét đánh giá thực trạng của đất nớc đồng thời phân tích các yêu cầu đặt
ra, Đảng ta đã khẳng định CNH & HĐH ở nớc ta là quá trình cải tạo ra cơ cấu kinh tế
mới,hợp lý mà bộ xơng của nó là cơ cấu kinh tế công nông nghiệp dịch vụ gắn với sự
phân công và hợp tác quốc tế sâu rộng.
Để từng bớc tạo ra cơ cấu đó,cần phải thực hiện sự kết hợp công nghệ với nhiều trình độ
khác nhau : đa dạng hóa về mặt kỹ thuật, tranh thủ công nghệ mũi nhọn...Về mặt quy mô,lấy
quy mô vừa và nhỏ là chính,từng bớc chuẩn bị cho hớng xây dựng cơ cấu kinh tế với quy mô
lớn và hợp lý. Việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế đợc thực hiện từng bớc và hình thành cơ cấu
hợp lý vào khoảng 2010. Hớng dịch chuyển có tác dụng làm giá trị của các nghành dịch vụ
,tỷ trọng giá trị sản lợng công nghiệp chiếm phần lớn trong GDP.
Trong đIều kiện kinh tế xã hội và mục tiêu của mỗi nớc là khác nhau,do đó cơ cấu
công nghiệp của các nớc không giống nhau.Nhng trong chuyển dịch cơ cấu công nghiệp có
những xu thế chung mang tính chất phổ biến. Trong cơ cấu kinh tế quốc dân,xu thế chung đã
và đang diễn ra ở các nớc phát triển là tỷ trọng nông nghiệp giảm dần,tỷ trọng công nghiệp và
dịch vụ tăng dần,tốc độ tăng của dịch vụ nhanh hơn công nghiệp.
Trong khi CNH & HĐH đợc coi là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu,thì công nghiệp đợc coi
là cơ sở truyền tảI khoa học công nghệ tạo nên sự chuyển biến của các nghành trong cơ
cấu kinh tế.Xuất phát từ mục tiêu kinh tế xã hội,vai trò và vị trí của công nghiệp,lợi thế so
sánh của nớc ta.Sự chuyển dịch cơ cấu công nghiệp đợc thực hiện theo các hớng sau :
Phát triển công nghiệp chế biến nông lâm thuỷ sản đáp ứng nhu cầu trong nớc và mở
rộng xuất khẩu
Tập trung phát triển các nghành công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng thông th-
ờng,đồng thời phát triển sản xuất một số hàng tiêu dùng lâu bền cao cấp để đáp ứng
nhu cầu trong nớc,thay thế nhập khẩu và đẩy mạnh xuất khẩu.
Phát triển chon lọc một số nghành công nghiệp nặng mà chúng ta có nhu cầu lớn và
có khả năng.
Phát triển mạnh mẽ tiểu thủ công nghiệp,phục hồi và phát triển các làng nghề truyền

số cơ sở công nghiệp nặng.Cải tạo các khu công nghiệp hiện có về kết cấu hạ tầng và về công
nghệ sản xuất.Xây dựng mới một số khu công nghiệp,phân bố rộng trên các vùng.
- CNH & HĐH nông nghiệp và nông thôn.Phải có cshính sách riêng u đãi trợ giúp
nông dân trong xây dựng kết cấu hạ tầng và chuyển giao công nghệ.Giải quyết khó khăn về
vốn,giá cả vật t nông nghiệp và hàng nông sản.Phát triển toàn diện nông,lâm,ng nghiệp sao
cho có sản phẩm hàng hoá nhiều về số lợng,tốt về chất lợng. Xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế
và xã hội,từng bớc hình thành nông thôn mới văn minh hiện đại.Hoàn thành cơ bản việc giao
đất khoán rừng cho hộ nông dân.Phát triển các nghành nghề làng nghề truyền thống để giải
quyết vấn đề việc làm.
-Để đạt đợc mục tiêu năm 2020 là nớc công nghiệp thì ngoài phát triển công
nghiệp,nông nghiệp ta còn phảI phát triển kinh tế đối ngoạI.Ta phảI chủ động tham gia vào
cộng đồng thơng mại thế giới các diễn đàn,tổ chức một cách có chọn lọc với những bớc đi
thích hợp,Điều chỉnh cơ cấu thị trờng để vừa hội nhập đợc với khu vực vừa hội nhập đợc với
toàn cầu.Cải thiện cán cân thanh toán,tăng dự trữ ngoại tệ , dần tiến hành việc đầu t ra nớc
ngoài.
4-Những tiền đề cần thiết của CNH & HĐH
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Việc tiến hành CNH & HĐH là hết sức cần thiết cho các nớc nói chung và chúng ta nói
riêng.Trong đIều kiện hoàn cảnh lịch sử còn có nhiều việc phải bàn chúng ta bớc vào CNH &
HĐH ắt hẳn phảI có những đIều kiện và khó khăn nhất định.Đứng trớc tình hình đó Đại hội
đại biểu lần thứ VIII đã đa ra những tiền đề và giải pháp cho công cuộc CNH & HĐH nh sau:
Tạo nguồn vốn tích luỹ cho CNH & HĐH
Vốn và sử dụng vốn là vấn đề đặc biệt quan trọng.Không có vốn thì không thể nói đến
CNH & HĐH.Kinh nghiệm các nớc có nền kinh tế phát triển cho thấy tốc độ CNH & HĐH
phụ thuộc khá chặt chẽ vào mức độ,cách thức tạo vốn và khả năng sử dụng vốn.
Vốn có nhiều loại :Vật t kỹ thuật,tiền tệ,lực lợng lao động có tri thức cao..ở nớc ta tiềm
năng những loại vốn này khá phong phú.Vấn đề là làm thế nào huy động đợc từ các thành
phần kinh tế và trong toàn xã hội để tạo thành một nguồn vốn lớn.Nguồn gốc cơ bản của vốn
tích luỹ là lao động thặng d chứ không phải tăng độ dài của thời gian lao động.Nguồn vốn để