i ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
TRẦN MAI VÂN THI HÀNH PHÁP LUẬT VỀ VỆ SINH AN TOÀN
THỰC PHẨM Ở CẤP PHƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN
THÀNH PHỐ HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
Người hướng dẫn khoa học: PGS- TS. NGÔ HUY CƯƠNG
HÀ NỘI - 2013
iii

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi.
Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình
nào khác. Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính
xác, tin cậy và trung thực. Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh
toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc
gia Hà Nội.
Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể
bảo vệ Luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!

NGƯỜI CAM ĐOAN


xã hội Việt Nam hiện nay
8
1.2.2 Vai trò của pháp luật về an toàn thực phẩm trong đời sống xã
hội Việt Nam hiện nay
9
1.3 Các yêu cầu của pháp luật về an toàn thực phẩm 12
1.3.1 Nguyên tắc của pháp luật về an toàn thực phẩm 12
1.3.2 Nội dung chủ yếu của các yêu cầu pháp luật về an toàn thực
phẩm
13
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THI HÀNH PHÁP LUẬT VỀ AN
TOÀN THỰC PHẨM Ở CẤP PHƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH
PHỐ HÀ NỘI
17
2.1 Tình hình thi hành pháp luật về an toàn thực phẩm ở cấp
phường trên địa bàn Thành phố Hà Nội
17
2.1.1 Thực trạng an toàn thực phẩm ở cấp phường trên địa bàn Thành
phố Hà Nội
17
v

2.1.2 Nguyên nhân gây mất an toàn thực phẩm 18
2.1.3 Tình hình thi hành pháp luật về an toàn thực phẩm ở cấp
phường trên địa bàn Thành phố Hà Nội
23
2.2 Những quy định của pháp luật về an toàn, vệ sinh an toàn thực
phẩm
29
2.3 Đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật về an toàn thực phẩm ở


Công tác hoàn thiện văn bản pháp luật về an toàn thực phẩm 59
3.2.1.2

Công tác tuyên truyền pháp luật về an toàn thực phẩm 60
3.2.2 Xây dựng chương trình giữa các cơ quan chức năng và nâng cao
chất lượng nguồn nhân lực trong thi hành pháp luật về an toàn
thực phẩm
62
3.2.3 Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thi hành
pháp luật về vệ sinh an toàn thực phẩm
63
3.2.3.1

Kiểm soát các cơ sở ăn uống và sản xuất thực phẩm 63
3.2.3.2

Kiểm nghiệm chất lượng an toàn thực phẩm 65
3.2.4 Triển khai công tác thi hành pháp luật về vệ sinh an toàn thực
phẩm trong thời gian tới
67

KẾT LUẬN
68

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
74

Việc bảo vệ, chăm sóc sức khỏe của nhân dân luôn là mục tiêu của
Đảng, Nhà nước và toàn xã hội. An toàn thực phẩm là một trong những vấn
đề mà các cơ quan nhà nước luôn quan tâm đặc biệt và coi đây là một vấn đề
có ý nghĩa to lớn về kinh tế, an toàn xã hội, bảo vệ môi trường, sức khỏe nhân
dân và đặc biệt là tiến trình hội nhập của Việt Nam.
Thực tiễn Việt Nam thời gian qua cho thấy, Đảng và Nhà nước ta đã
thường xuyên chỉ đạo và không ngừng nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong quản
lý nhà nước về an toàn thực phẩm.
Nhận thức đúng đắn về vai trò quan trọng của công tác bảo đảm an toàn
thực phẩm là một trong những yếu tố quan trọng góp phần nâng cao tầm vóc
và thể chất của người Việt Nam, góp phần tích cực vào sự nghiệp bảo vệ,
chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân
Ở Việt Nam, mặc dù Luật an toàn thực phẩm được Quốc Hội nước
Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XII, kỳ họp thứ 7 thông qua ngày
17 tháng 6 năm 2010 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2011;
Nghị định 38/2012/NĐ- CP, ban hành ngày 25 tháng 4 năm 2012 quy định chi
tiết thi hành một số điều của Luật an toàn thực phẩm; Nghị định 91/2012/
NĐ-CP, ban hành ngày 08 tháng 11 năm 2012 quy định xử phạt hành chính
về an toàn thực phẩm cùng nhiều văn bản pháp luật khác đã ghi nhận tương
đối toàn diện về quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân trong bảo đảm an
toàn thực phẩm song khả năng áp dụng còn rất nhiều hạn chế, nội dung điều
chỉnh còn mang tính nguyên tắc, khó áp dụng. Hơn nữa, việc đưa các chế tài
mạnh mẽ để xử lý các hành vi vi phạm của mọi tổ chức, cá nhân sản xuất,
kinh doanh thực phẩm còn chưa được chú trọng làm cho pháp luật mất tính
giáo dục, răn đe. Nhiều hành vi đã xác định rõ chế tài xử lý nhưng mức phạt
quá nhẹ khiến cho nhiều cơ sở kinh doanh sẵn sàng nộp phạt để rồi tiếp tục tái
phạm…
2

Từ những nguyên nhân đã trình bày trên, có thể khẳng định rằng,

- Làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận nhiệm vụ của chính quyền cấp
Phường trong việc đảm bảo an toàn thực phẩm;
- Phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật Việt Nam về pháp luật an
toàn thực phẩm trong việc bảo vệ sức khỏe nhân dân;
- Đưa ra một số định hướng và giải pháp cơ bản hoàn thiện pháp luật về
việc thi hành pháp luật về an toàn thực phẩm.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là các văn bản quy định và thực
tiễn việc thi hành pháp luật về vệ sinh an toàn thực phẩm.
Phạm vi nghiên cứu của luận văn là thi hành pháp luật về an toàn thực
phẩm tại cấp Phường trên địa bàn thành phố Hà Nội.
Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng một số phương pháp chủ yếu sau: phương pháp
phân tích - tổng hợp, phương pháp lịch sử - cụ thể, phương pháp quy nạp -
diễn dịch, phương pháp hệ thống, phương pháp so sánh, …
5. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, Luận
văn gồm 3 chương:
Chương 1. Khái quát thi hành pháp luật về an toàn thực phẩm
Chương 2. Thực trạng thi hành pháp luật về an toàn thực phẩm ở cấp
Phường trên địa bàn Thành phố Hà Nội
Chương 3. Kiến nghị và giải pháp thi hành pháp luật về an toàn thực
phẩm
4

CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT THI HÀNH PHÁP LUẬT VỀ AN TOÀN
THỰC PHẨM
1.1. Khái niệm thi hành pháp luật về an toàn thực phẩm
1.1.1 Khái niệm an toàn, vệ sinh an toàn thực phẩm
Đất nước ta trong những năm gần đây kinh tế phát triển, cuộc sống của

đến sự phát triển của con người và xã hội.
An toàn thực phẩm có tác động trực tiếp đến sức khỏe và chất lượng
cuộc sống của con người. Công tác quản lý chất lượng an toàn thực phẩm có
vị trí rất quan trọng trong giai đoạn hiện nay, đây là một vấn đề “nóng”, bao
gồm nhiều hành vi, hành động và các điều kiện phải tuân thủ, thực hiện nhằm
đưa các loại thực phẩm từ nơi sản xuất, gieo trồng, bảo quản, phân phối đến
nơi chế biến sử dụng. Có rất nhiều mức độ khác nhau, hậu quả gây ra cũng
khác nhau từ khó chịu đến tử vong khi sử dụng những thực phẩm bị ô nhiễm
…
Theo thống kê của Cục an toàn vệ sinh thực phẩm từ năm 2004 -
2009 đã có 1.058 vụ ngộ độc thực phẩm, trung bình có 176,3 vụ ngộ
độc thực phẩm/năm, tính trung bình tỷ lệ người bị ngộ độc thực phẩm
là 7,1 người/100.000 dân. Năm 2011 từ đầu năm đến giữa tháng 9, cả
nước xảy ra 109 vụ ngộ độc thực phẩm với tổng số 3.654 người mắc, tử
vong 18 người, đi viện 2.812 người. Nguyên nhân ngộ độc thực phẩm
năm 2011 được xác định qua lâm sàng và xét nghiệm cho thấy do độc
tố tự nhiên chiếm 30,3% số vụ, hóa chất chiếm 11,0% số vụ, do vi sinh
vật chiếm 30,3 % số vụ, không rõ nguyên nhân chiếm 28,4 % số vụ
[26].
1.1.2. Khái niệm thi hành pháp luật về an toàn thực phẩm
Có lẽ chưa bao giờ vấn đề an toàn thực phẩm lại được quan tâm đặc
biệt như trong thời gian gần đây. Trên các mặt báo, các phương tiện thông tin
đại chúng liên tục đưa tin về các hiện tượng vi phạm pháp luật về an toàn thực
phẩm. Hệ thống các văn bản pháp luật như: Luật An toàn thực phẩm được
Quốc Hội nước Việt Nam khóa XII, kỳ họp thứ 7 thông qua ngày 17 tháng 6
6

năm 2010 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2011; Nghị định 38/2012/ NĐ
- CP ngày 25/4/2012 của Chính Phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của
Luật an toàn thực phẩm; Nghị định 91/2012/NĐ- CP của Chính Phủ ngày

phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
+Nâng cao trách nhiệm quản lý an toàn thực phẩm trên địa bàn thông
qua công tác quản lý điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm đối với các cơ sở
sản xuất, kinh doanh thực phẩm, cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, thức ăn
đường phố, an toàn thực phẩm tại các chợ, đặc biệt là các chợ cóc, chợ tạm
trên địa bàn.
+Báo cáo với cơ quan cấp trên định kỳ và đột xuất về công tác quản lý
an toàn thực phẩm trên địa bàn để có hướng chỉ đạo giải quyết tích cực nhằm
đảm bảo dân sinh.
+Bố trí nguồn lực, nâng cao chất lượng nhân lực cho công tác bảo đảm
an toàn thực phẩm trên địa bàn
+Huy động sự quan tâm, phối kết hợp của các ban ngành đoàn thể
trong các biện pháp giáo dục, tuyên truyền về an toàn thực phẩm nhằm nâng
cao về nhận thức và thực hành của người sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng
thực phẩm. Các trạm Y tế phải thể hiện vai trò tham mưu tích cực
+Thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra theo kế hoạch và đột xuất. Xử
phạt các hành vi vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm theo đúng quy định
của pháp luật.
Để làm tốt công tác quản lý về an toàn thực phẩm tại địa phương vấn
đề then chốt là làm thế nào để đưa các quy định của pháp luật về an toàn thực
phẩm gắn kết với đời sống, phù hợp với điều kiện thực tế để từng bước nâng
cao chất lượng thực phẩm, bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng, đóng góp
tích cực vào phát triển kinh tế-xã hội của đất nước.
Công tác đảm bảo an toàn thực phẩm để thực hiện tốt cần những nỗ lực
rất lớn của chính phủ, các bộ ngành và của toàn xã hội. Việc đưa Luật An
toàn thực phẩm vào cuộc sống có ý nghĩa quyết định với kết quả của công tác
này. Để phù hợp với xu hướng quốc tế khi tham gia vào WTO một số khái
8

niệm về an toàn thực phẩm đã thay đổi được quy định cụ thể tại Điều 2 Luật

với cảnh sát môi trường phát hiện một lô hàng bánh kẹo ngoại vận
chuyển lên Hòa Bình có dấu hiệu sửa hạn sử dụng. Tại kho của công ty
nhập khẩu ở Thanh Xuân, Hà Nội, cơ quan quản lý đã mất nhiều giờ
đồng hồ kiểm đếm một kho lớn chứa đến 8 tấn bánh kẹo đều đã cận hạn
hoặc hết hạn dùng, được tẩy hạn cũ và dập hạn mới sang đến năm 2013
[28].
Các vụ việc vi phạm đến an toàn thực phẩm diễn ra thường xuyên và có
chiều hướng phức tạp gia tăng:
6 tháng đầu năm 2012, Cục quản lý thị trường đã có 13 văn bản
chỉ đạo triển khai kiểm tra, kiểm soát thị trường thực phẩm, lực lượng
quản lý thị trường đã phát hiện xử lý 4.607 vụ vi phạm về vệ sinh an
toàn thực phẩm với số tiền xử phạt vi phạm hành chính 17.516.804
triệu đồng. Trị giá hàng vi phạm 4.546.474 triệu đồng. Một số mặt
hàng vi phạm đã bị xử lý, tiêu hủy 67.000 hộp thực phẩm; 77.124 con
gia cầm; 75 tấn sản phẩm gia súc, gia cầm, 2.156.240 quả trứng gia
cầm; 75 tấn sản phẩm gia súc, gia cầm; 1.500 kg nầm động vật; 1.140
chai mắm tôm… [28].
Đã đến lúc toàn xã hội tiến lên một nấc thang mới trong việc bảo vệ
cuộc sống, sức khỏe của mình và điều quan trọng nhất là tôn trọng và chấp
hành các quy định về an toàn thực phẩm.
1.2.2. Vai trò của pháp luật về an toàn thực phẩm trong đời sống xã
hội Việt Nam hiện nay:
Hiện nay các vấn đề liên quan trực tiếp đến sức khoẻ, chất lượng an
toàn thực phẩm là mối quan tâm hàng đầu của người tiêu dùng. Nhất là cuộc
sống đô thị luôn gấp gáp khiến người tiêu dùng luôn đòi hỏi các yếu tố: An
toàn, cân bằng dinh dưỡng, hợp khẩu vị, thuận tiện nhằm thoả mãn nhu cầu
thay đổi phong cách sống của người tiêu dùng.
10

Vấn đề an toàn thực phẩm hiện nay ở nước ta còn nhiều tồn tại. Các vụ

trẻ em tiêu dùng thực phẩm không có lợi cho sức khoẻ; không lợi dụng các
thần tượng, tổ chức các cuộc thi, tranh hoạt hình để tiếp thị thực phẩm không
có lợi cho sức khoẻ
Quyền lợi của người tiêu dùng nước ta bị xâm hại nghiêm trọng. Hiện
chưa có số liệu chính xác nào về tổn thất vật chất, nhưng những thiệt hại về
sức khỏe, thậm chí đe dọa tính mạng người tiêu dùng, thì đã rõ và được đề
cập liên tục trên phương tiện thông tin đại chúng. Điều đó phản ánh hệ thống
pháp luật, chế tài xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ quyền lợi
người tiêu dùng ở Việt Nam thời gian qua còn lỏng lẻo và thiếu tính răn đe.
An toàn thực phẩm trong cả nước nói chung và của Thành phố Hà Nội
nói riêng đang tạo nhiều lo lắng cho người dân. Trên thực tế, nhiều sự kiện
như việc tiếp tục sử dụng những hoá chất cấm dùng trong nuôi trồng, chế biến
nông thủy sản, thực phẩm, việc sản xuất một số sản phẩm kém chất lượng
hoặc do quy trình chế biến hoặc do nhiễm độc từ môi trường, đang gây ảnh
hưởng xấu đến xuất khẩu và tiêu dùng. Các vụ ngộ độc thực phẩm do một số
bếp ăn tập thể cung cấp, nhiều thông tin liên tục về tình hình an toàn thực
phẩm ở một vài nước trên thế giới, cộng thêm dịch cúm gia cầm tái phát, bệnh
heo tai xanh ở một số nơi trên đất nước càng làm bùng lên sự lo âu của cộng
đồng.
Gần đây một số vấn đề liên quan đến quản lý an toàn vệ sinh thực
phẩm, sự khác biệt giữa các kết quả phân tích kiểm tra chất lượng sản phẩm
vừa gây không ít khó khăn cho người sản xuất vừa tạo thêm lo lắng cho người
tiêu dùng trong khi chúng ta đang cố gắng tạo những ưu thế về nhiều mặt để
có nhiều lợi thế nhất với cương vị một thành viên bình đẳng của WTO.
Vấn đề then chốt là làm thế nào quản lý được tốt chất lượng an toàn
thực phẩm để nâng cao năng lực cạnh tranh doanh nghiệp, bảo đảm an toàn
cho người tiêu dùng, đóng góp được phần quan trọng vào phát triển kinh tế-xã
hội của đất nước.
12

Nguyên tắc thực hiện:
- Chính quyền cơ sở phải là người chủ trì trong các hoạt động vì
chất lượng vệ sinh thực phẩm gắn với phát triển kinh tế - xã hội của địa
phương.
- Y tế: Phải làm được vai trò tham mưu thông minh
- Giáo dục - tuyên truyền tới các đối tượng
- Huy động các ngành, tổ chức tham gia
- Cam kết của chủ hộ, chủ cơ sở về việc thực hiện đầy đủ tiêu
chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm.
- Duy trì giám sát, kiểm tra, thanh tra và xử lý kịp thời. [32]
1.3.2. Nội dung chủ yếu của các yêu cầu pháp luật về an toàn
thực phẩm
Thức ăn khi bị nhiễm khuẩn, nhiễm độc, an toàn thực phẩm chưa tốt là
hiện tượng phổ biến đã gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe con người, ảnh
hưởng đến lao động sản xuất và chất lượng cuộc sống.
Sự nhiễm phân, nhiễm bẩn có thể từ những dụng cụ chế biến, bao gói,
từ tay người bán hàng, từ nguồn nước, từ cống rãnh, rác thải gần nơi bày bán
Luật thực phẩm
(Bao hàm cả các văn
bản pháp quy, tiêu
chuẩn, chính
sách)

hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm.
4. Sử dụng động vật chết do bệnh, dịch bệnh hoặc chết không rõ
nguyên nhân, bị tiêu hủy để sản xuất, kinh doanh thực phẩm. [51]
Hiện nay, trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh không ít trường
hợp đạo đức, ý thức của người kinh doanh kém dẫn đến những sai
phạm nghiêm trọng gây ảnh hưởng đến lòng tin của người tiêu dùng
như:
a) Thực phẩm vi phạm quy định của pháp luật về nhãn hàng hóa;
b) Thực phẩm không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật tương ứng;
15

c) Thực phẩm bị biến chất;
d) Thực phẩm có chứa chất độc hại hoặc nhiễm chất độc, tác
nhân gây ô nhiễm vượt quá giới hạn cho phép;
đ) Thực phẩm có bao gói, đồ chứa đựng không bảo đảm an toàn
hoặc bị vỡ, rách, biến dạng trong quá trình vận chuyển gây ô nhiễm
thực phẩm;
e) Thịt hoặc sản phẩm được chế biến từ thịt chưa qua kiểm tra
thú y hoặc đã qua kiểm tra nhưng không đạt yêu cầu;
g) Thực phẩm không được phép sản xuất, kinh doanh để phòng,
chống dịch bệnh;
h) Thực phẩm chưa được đăng ký bản công bố hợp quy tại cơ
quan nhà nước có thẩm quyền trong trường hợp thực phẩm đó thuộc
diện phải được đăng ký công bố hợp quy;
i) Thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ hoặc quá thời hạn
sử dụng.
6. Sử dụng phương tiện gây ô nhiễm thực phẩm, phương tiện đã
vận chuyển chất độc hại chưa được tẩy rửa sạch để vận chuyển nguyên
liệu thực phẩm, thực phẩm.
7. Cung cấp sai hoặc giả mạo kết quả kiểm nghiệm thực phẩm.

chuyển biến sâu sắc trong nhận thức của người sản xuất, người tiêu
dùng và toàn xã hội về giữ gìn vệ sinh, bảo đảm an toàn thực phẩm. [58]
17

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THI HÀNH PHÁP LUẬT VỀ AN TOÀN
THỰC PHẨM Ở CẤP PHƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
2.1. Tình hình thi hành pháp luật về an toàn thực phẩm ở cấp
phường trên địa bàn Thành phố Hà Nội
2.1.1. Thực trạng an toàn thực phẩm ở cấp phường trên địa bàn
Thành phố Hà Nội
Đơn vị hành chính xã, phường, thị trấn (gọi là đơn vị hành chính cơ
sở) có vai trò rất quan trọng, đó chính là nơi diễn ra các hoạt động của xã hội.
Các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước muốn đi vào
đời sống xã hội đều cần phải đến tận cơ sở để mọi người thực hiện.
Ở đơn vị hành chính cơ sở, chính quyền nhà nước được cấu tạo bằng 2
cơ quan: Hội đồng nhân dân xã, phường, thị trấn với tư cách là cơ quan quyền
lực nhà nước ở địa phương, cơ quan đại biểu nhân dân địa phương; Ủy ban
nhân dân xã, phường, thị trấn là cơ quan chấp hành của Hội đồng nhân dân,
cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương.
Với tư cách là cơ quan hành chính nhà nước ở cơ sở, Ủy ban nhân dân
xã, phường, thị trấn chịu trách nhiệm quản lý hành chính nhà nước ở địa
phương, chịu trách nhiệm về việc thi hành Hiến pháp, pháp luật và các văn
bản của cơ quan nhà nước cấp trên tại địa phương; báo cáo công tác với Ủy
ban nhân dân cấp trên trực tiếp; báo cáo công tác với Hội đồng nhân dân cấp
cơ sở và chịu sự giám sát của Hội đồng nhân dân cùng cấp là cơ quan quyền
lực nhà nước ở cơ sở.
Nghị định 38/2012/NĐ- CP ngày 25/4/2012 quy định chi tiết một số
điều của Luật an toàn thực phẩm quy định tại điều 23:
Ủy ban nhân dân xã, phường chịu trách nhiệm trước Ủy ban
nhân dân quận, huyện về an toàn thực phẩm trên phạm vi địa bàn.

nhà sơ chế đóng gói, nhà vận chuyển đến người tiêu dùng. Từ chuỗi sản xuất
này, ai cũng biết muốn đảm bảo an toàn thực phẩm phải quản lý từ gốc sản
xuất, từ đồng ruộng. Nhưng đa phần là nông dân nghèo, tự do làm, nhỏ lẻ lại