SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI
TRƯỜNG THPT HOÀNG CẦU

HỒ SƠ DẠY HỌC:
TÍCH HỢP LIÊN MÔN TRONG DẠY HỌC BÀI
“CACBON” - Hóa học 11 – Cơ bản
Các môn được tích hợp: - Môn Sinh học
Môn Địa lý
Môn GDCD
HÀ NỘI, NĂM 2014
PHIẾU THÔNG TIN VỀ GIÁO VIÊN DỰ THI
- Sở giáo dục và đào tạo thành phố: Hà Nội
- Trường THPT Hoàng Cầu
- Địa chỉ: 27/44 Nguyễn Phúc Lai - Đống Đa – Hà Nội
Điện thoại: 0438511976
Thông tin về giáo viên
Họ và tên: Nguyễn Anh Tuấn
Ngày sinh: 18 / 10 / 1987 Môn: Hóa học
Điện thoại: 0915 807 962;
Email:
PHIẾU MÔ TẢ HỒ SƠ DẠY HỌC DỰ THI CỦA GIÁO VIÊN
1. Tên hồ sơ dạy học
Tích hợp chủ đề Giáo dục môi trường và kỹ năng sống thông qua kiến thức các môn:
Hoá học, Sinh học, Địa lý và Giáo dục công dân vào giảng dạy bài: “Cacbon” môn Hóa học
11 – Cơ bản
2. Mục tiêu dạy học
Cacbon là nguyên tố đặc biệt trong bảng tuần hoàn vì nó có khả năng tạo ra rất nhiều
hợp chất, đa dạng về thành phần, tính chất và cấu tạo có nhiều ứng dụng trong thực tiễn như
các hợp chất hữu cơ. Để góp phần vào việc giảng dạy hiệu quả kiến thức về “Cacbon và hợp
chất của cacbon”, nhóm giáo viên chúng tôi đã đề ra một số giải pháp vận dụng kiến thức

bậc THCS nói chung và môn Hóa học nói riêng nên các em không còn bỡ ngỡ, lạ lẫm với
những hình thức kiểm tra đánh giá mà giáo viên đề ra.
- Thứ hai: Đối với kiến thức bài “Cacbon” các em đã học ở chương trình Hóa học
THCS.
- Thứ ba: Đối với các lĩnh vực khác như Sinh học, Môi trường các em cũng được tìm
hiểu kiến thức liên quan đến môn Hóa học trong đó có kiến thức về “Cacbon”. Vì vậy khi
cần tích hợp kiến thức của một môn học nào đó vào vào bộ môn Hóa học để giải quyết vấn
đề trong bài học các em không cảm thấy bỡ ngỡ.
4. Ý nghĩa của bài học
Qua dạy học thực tế, chúng tôi thấy rằng việc tích hợp kiến thức giữa các môn học vào
giải quyết một vấn đề nào đó trong một môn học là việc làm hết sức cần thiết. Điều đó
không chỉ đòi hỏi người giáo viên giảng dạy bộ môn không chỉ nắm bắt nhuần nhuyễn kiến
thức bộ môn mình giảng dạy mà còn phải không ngừng học hỏi, trau dồi kiến thức của
những bộ môn học khác để giúp các em giải quyết các tình huống, các vấn đề đặt ra trong
môn học nhanh chóng và hiệu quả nhất.
Đối với việc tích hợp kiến thức các môn Hóa học, Sinh học, Địa lí, Giáo dục công dân
vào bài dạy “Cacbon” sẽ giúp các em hiểu rõ nguyên nhân hiệu ứng nhà kính; ô nhiễm môi
trường; Từ đó, các em có ý thức bảo vệ môi trường bằng một số biện pháp thiết thực của
bản thân.
Trong thực tế, chúng tôi thấy khi bài soạn có tích hợp với kiến thức của các môn học
khác sẽ giúp giáo viên tiếp cận tốt hơn, hiểu rõ hơn, sâu hơn những vấn đề đặt ra trong
SGK. Từ đó bài học trở nên sinh động hơn, học sinh có hứng thú bài học, được tìm tòi,
khám phá nhiều kiến thức và được suy nghĩ sáng tạo hơn đồng thời vận dụng vào thực tế tốt
hơn.
5. Thiết bị dạy học, học liệu
* Giáo viên:
- Mô hình cấu tạo mạng tinh thể kim cương, than chì.
- Tư liệu về hiệu ứng nhà kính và tác hại.
- Máy chiếu, bài giảng powerpoint và giáo án word.
- Kiến thức Địa lí về một số mỏ than và khoáng vật ở nước ta.

trong việc lĩnh hội kiến thức.
II. CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1. Giáo viên:
- Bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học.
- Mô hình cấu tạo mạng tinh thể kim cương, than chì.
- Máy chiếu, bài giảng powerpoint và giáo án word.
2. Học sinh:
- Ôn tập các kiến thức đã học về Cacbon và hợp chất của Cacbon đã học ở THCS.
- Tìm hiểu về hiệu ứng nhà kính, tác hại và cách làm giảm hiệu ứng nhà kính.
III. TIẾN TRÌNH DẠY - HỌC.
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI HỌC
Hoạt động 1: VỊ TRÍ VÀ CẤU HÌNH ELECTRON NGUYÊN TỬ
* GV chiếu bảng tuần hoàn lên bảng và
yêu cầu các nhóm HS thảo luận các nội
dung:
- Vị trí của cacbon trong bảng tuần hoàn.
- Cấu hình electron nguyên tử cacbon.
- Số oxi hoá có thể có của nguyên tố
cacbon
GV yêu cầu HS lấy ví dụ về hợp chất
chứa cacbon thể hiện các số oxi hoá đã
nêu.
* HS: Trả lời.
* GV nhận xét, sửa chữa, bổ sung.
I. VỊ TRÍ VÀ CẤU HÌNH ELECTRON
NGUYÊN TỬ
- Cacbon thuộc ô số 6, chu kì 2, nhóm IV A
- Z = 6 → Cấu hình electron : 1s
2
2s

bản của cacbon. Minh hoạ bằng các phản
ứng hoá học và cho biết vai trò của
cacbon trong mỗi phản ứng đó.
- HS: Trả lời
- GV: Kết luận về tính chất hoá học của
cacbon.
III. TÍNH CHẤT HÓA HỌC

* NX: Số OXH có thể có của cacbon
→ Trong phản ứng hoá học, cacbon có thể nhường
e (thể hiện tính khử) hoặc nhận e (thể hiện tính oxi
hoá).
1. Tính khử
a) Tác dụng với oxi
Cacbon cháy được trong không khí, phản ứng tỏa
nhiều nhiệt:
- GV đặt câu hỏi : Khi sử dụng bếp than,
khí nào gây đau đầu, chóng mặt? Nên sử
dụng bếp than như thế nào để giảm thiểu
sự ô nhiễm không khí?
- GV: Yêu cầu HS trình bày sự hiểu biết
về hiệu ứng nhà kính.
- HS: Trả lời.
- GV: Khi đốt các hiđrocacbon, nhiên
liệu trong công nghiệp, đời sống,
luôn sinh ra CO
2
là nguyên nhân chính
gây nên hiệu ứng nhà kính. Bản thân CO
2

. Viết phương trình phản ứng.
- GV: ở nhiệt độ cao, C tác dụng được
với một số kim loại hoạt động như Ca,
Mg, Al, tạo thành cacbua kim loại.
Yêu cầu HS lấy ví dụ một phương trình
phản ứng.
- GV hướng dẫn HS kết luận về tính
chất hoá học của đơn chất cacbon.
Ở nhiệt độ cao, cacbon lại khử được CO
2
theo phản
ứng:
⇒ Cùng với khí CO
2
, còn có mặt một ít khí CO.
– Nên sử dụng bếp than ở nơi thoáng khí (dư oxi)
để hạn chế khí CO tạo ra.
b) Tác dụng với hợp chất
2. Tính oxi hóa
a) Tác dụng với hiđro
b) Tác dụng với kim loại
(Nhôm cacbua)
Kết luận: Trong các phản ứng oxi hoá khử, đơn
chất cacbon có thể tăng hoặc giảm số oxi hoá,
nên nó thể hiện tính khử hoặc tính oxi hoá. Tuy
nhiên, tính khử vẫn là tính chất chủ yếu của
cacbon.
Hoạt động 4: TRẠNG THÁI TỰ NHIÊN
* GV: Hướng dẫn HS đọc SGK, kết hợp
kiến thức môn Sinh học, Địa lí thảo luận

- Vận dụng kiến thức môn Giáo dục công dân trong việc giáo dục bảo vệ môi trường.
- Sử dụng kiến thức địa lý biết được vị trí các mỏ than, khoáng vật chứa cacbon ở nước
ta.
7. Kiểm tra đánh giá kết quả học tập
* Giáo viên:
Quá trình kiểm tra đánh giá được thực hiện ngay tại tiết học và kiểm tra bài cũ ở tiết học
sau.
* Học sinh.
Trong hoạt động dạy học, tiếp thu kiến thức học sinh tự đánh giá kết quả lẫn nhau qua
các lần thảo luận nhóm.
8. Các sản phẩm của học sinh
Sau khi dạy và kiểm tra chúng tôi thấy 100% học sinh đã biết trình bày ý tưởng của
mình trong việc giải thích vấn đề, trả lời được câu hỏi nêu ra. Đặc biết các em biết tích hợp
kiến thức của các môn học để làm bài.
Từ kết quả học tập của các em chúng tôi nhận thấy việc tích hợp kiến thức liên môn vào
một môn học nào đó là việc làm hết sức cần thiết, có hiệu quả rõ rệt đối với học sinh. Cụ thể
chúng tôi đã thực hiện thử nghiệm đối với bộ môn Hóa học nói chung và bài “Cacbon” nói
riêng đối học sinh lớp 11 năm học 2014- 2015 đã đạt kết quả rất khả quan. Chúng tôi sẽ thực
hiện dự án này vào HKII của năm học 2014 -2015 đối với học sinh lớp đang giảng dạy và
sẽ mở rộng hơn ở các khối lớp 10, 11, 12. Việc tích hợp kiến thức liên môn giúp các em học
sinh không chỉ giỏi một môn mà cần biết kết hợp kiến thức các môn học lại với nhau để trở
thành một con người phát triển toàn diện. Đồng thời việc thực hiện những sản phẩm này sẽ
giúp người giáo viên không ngừng trau dồi kiến thức của các môn học khác để dạy bộ môn
mình tốt hơn, đạt hiệu quả cao hơn.
Chúng tôi xin chân thành cảm ơn!
Bài 15: CACBON
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
1. Kiến thức
Biết được:
- Vị trí của cacbon trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học, cấu hình electron

dung:
- Vị trí của cacbon trong bảng tuần hoàn.
- Cấu hình electron nguyên tử cacbon.
- Số oxi hoá có thể có của nguyên tố
cacbon
GV yêu cầu HS lấy ví dụ về hợp chất
chứa cacbon thể hiện các số oxi hoá đã
nêu.
* HS: Trả lời.
* GV nhận xét, sửa chữa, bổ sung.
I. VỊ TRÍ VÀ CẤU HÌNH ELECTRON
NGUYÊN TỬ
- Cacbon thuộc ô số 6, chu kì 2, nhóm IV A
- Z = 6 → Cấu hình electron : 1s
2
2s
2
2p
2

- Lớp ngoài cùng có 4e nên cacbon có thể tạo
được tối đa 4 liên kết cộng hoá trị với các
nguyên tử khác.
- Các số oxi hoá của cacbon: – 4, 0, +2, +4.
Hoạt động 2: TÍNH CHẤT VẬT LÍ - ỨNG DỤNG
- GV sử dụng mô hình cấu tạo mạng tinh
thể kim cương, than chì. Hướng dẫn HS
quan sát, đọc SGK để điền thông tin vào
bảng sau
Kim

Cacbon cháy được trong không khí, phản ứng tỏa
nhiều nhiệt:
- GV đặt câu hỏi : Khi sử dụng bếp than,
khí nào gây đau đầu, chóng mặt? Nên sử
dụng bếp than như thế nào để giảm thiểu
sự ô nhiễm không khí?
- GV: Yêu cầu HS trình bày sự hiểu biết
về hiệu ứng nhà kính.
- HS: Trả lời.
- GV: Khi đốt các hiđrocacbon, nhiên
liệu trong công nghiệp, đời sống,
luôn sinh ra CO
2
là nguyên nhân chính
gây nên hiệu ứng nhà kính. Bản thân CO
2
không phải là chất gây ô nhiễm môi
trường, nhưng CO
2
là tác nhân gây hiệu
ứng nhà kính, làm ảnh hưởng rất lớn đến
môi trường. Chiếu clip về hiệu ứng nhà
kính, tác hại và qua đó giáo dục ý thức
bảo vệ môi trường.
- GV: Cacbon cũng thể hiện tính khử khi
tác dụng với các chất oxi hoá như
HNO
3
, H
2

, còn có mặt một ít khí CO.
– Nên sử dụng bếp than ở nơi thoáng khí (dư oxi)
để hạn chế khí CO tạo ra.
b) Tác dụng với hợp chất
2. Tính oxi hóa
a) Tác dụng với hiđro
b) Tác dụng với kim loại
(Nhôm cacbua)
Kết luận: Trong các phản ứng oxi hoá khử, đơn
chất cacbon có thể tăng hoặc giảm số oxi hoá,
nên nó thể hiện tính khử hoặc tính oxi hoá. Tuy
nhiên, tính khử vẫn là tính chất chủ yếu của
cacbon.
Hoạt động 4: TRẠNG THÁI TỰ NHIÊN
* GV: Hướng dẫn HS đọc SGK, kết hợp
kiến thức môn Sinh học, Địa lí thảo luận
các nội dung:
IV. TRẠNG THÁI TỰ NHIÊN
- Trong tự nhiên, cacbon tồn tại ở những
trạng thái nào?
- Vai trò của cacbon đối với sự sống.
- Kể một số địa danh ở nước ta có mỏ
than mà em biết.
* HS: Trả lời.
* GV: Kết luận.
- Cacbon tự do: Kim cương, than chì.
- Cơ sở của các tế bào động, thực vật.
- Khoáng vật: Canxit (CaCO
3
), magiezit