ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
NGUYỄN THỊ HOÀNG LIÊN XÉT XỬ ÁN HÀNH CHÍNH -QUA THỰC TIỄN TỈNH LÀO CAI
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC Cán bộ hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN HOÀNG ANH HÀ NỘI – 2014
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các
kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào
khác. Các số liệu, ví dụ, trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin
cậy và trung thực. Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất
cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học quốc gia Hà
Nội.
Vậy tôi viết lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể
bảo vệ Luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn !
NGƢỜI CAM ĐOAN
Nguyễn Thị Hoàng Liên MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa
Lời cam đoan
đời.
34
2.2. Luật TTHC 2010 ra đời và những đổi mới cơ bản về xét xử án
hành chính.
39
2.3. Thực trạng xét xử án hành chính ở tỉnh Lào Cai.
48
2.3.1. Đánh giá chung về công tác xét xử án hành chính ở tỉnh Lào
Cai.
49
2.3.2. Những vướng mắc nổi bật trong áp dụng pháp luật khi xét xử
án hành chính ở tỉnh Lào Cai.
51
2.3.3. Nguyên nhân của những khó khăn, hạn chế trong áp dụng pháp
luật khi xét xử án hành chính.
65
Chƣơng 3: PHƢƠNG HƢỚNG, GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG
XÉT XỬ ÁN HÀNH CHÍNH Ở TỈNH LÀO CAI.
71
3.1. Phương hướng nâng cao chất lượng xét xử án hành chính.
71
3.2. Giải pháp cụ thể nâng cao chất lượng xét xử án hành chính.
77
3.2.1. Vấn đề hoàn thiện pháp luật tố tụng hành chính.
77
3.2.2. Đảm bảo tính độc lập và quyền giải thích pháp luật của Tòa án.
81
3.2.3.Tăng cường nguồn nhân lực và phương tiện cho hoạt động xét
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
QSDĐ: quyền sử dụng đất.
TTHC: tố tụng hành chính
UBND: ủy ban nhân dân.
XHCN: xã hội chủ nghĩa.
1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
Hiến pháp 2013 khẳng định “Tòa án nhân dân là cơ quan xét xử của
nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện quyền tư pháp” [27],
quy định này đã xác định rõ ràng, cụ thể vị trí, vai trò của Tòa án nhân dân
trong bộ máy nhà nước. Lần đầu tiên Hiến pháp 2013 ghi nhận Tòa án nhân
dân là cơ quan thực hiện quyền tư pháp – nhánh quyền lực ngang bằng với
quyền lập pháp và hành pháp. Tòa án nhân dân là một trong các cơ quan có
quyền ra phán quyết về các tranh chấp theo quy định của pháp luật và các vấn
đề pháp lý liên quan đến quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Vì
vậy, quy định của Hiến pháp 2013 là cơ sở hiến định cho việc mở rộng thẩm
quyền của Tòa án trong xét xử các loại án, trong đó có xét xử án hành chính.
Với tính chất phức tạp của các khiếu kiện hành chính và thực tiễn giải
quyết các khiếu kiện hành chính cho thấy hoạt động xét xử các vụ án hành
chính rất cần thiết trong đời sống xã hội. Trong bối cảnh Việt Nam hiện nay
những vấn đề liên quan đến hoạt động quản lý hành chính nhà nước còn nhiều
nhận tại Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính năm 1996. Đây là
văn bản đầu tiên đã ghi nhận Toà án có thẩm quyền giải quyết các khiếu kiện
hành chính và qua những lần sửa đổi, bổ sung thẩm quyền xét xử của Toà án
đối với các khiếu kiện hành chính đã liên tục được mở rộng. Quy định trong
Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính là cơ chế kiểm tra, giám sát,
giải quyết khiếu nại hành chính và giải quyết các tranh chấp hành chính bằng
con đường tư pháp. Tuy nhiên qua 14 năm áp dụng Pháp lệnh thủ tục giải
quyết các vụ án hành chính đã bộc lộ những hạn chế bất cập. Một số quy định
trong Pháp lệnh mâu thuẫn với quy định của Luật Khiếu nại, tố cáo; Luật đất
đai, một số quy định không phù hợp, chưa đầy đủ, thiếu rõ ràng dẫn đến nhiều
3
cách hiểu khác nhau. Với chính sách mở cửa, hội nhập kinh tế quốc tế, cùng
với việc Việt Nam đã tham gia ký kết nhiều điều ước quốc tế thì việc cụ thể
hóa quy định của pháp luật tố tụng để giải quyết các khiếu kiện hành chính,
cụ thể hóa các cam kết của Việt Nam là rất cần thiết. Ngày 24/11/2010, Quốc
hội khoá XII, Kỳ họp thứ 8 đã thông qua Luật Tố tụng hành chính (TTHC),
có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2011. Sau khi Luật tố tụng hành chính có
hiệu lực pháp luật, số vụ án hành chính tăng lên nhanh chóng so với trước đây
– một trong những nguyên nhân là do những đổi mới của Luật TTHC. Luật
TTHC đã có nhiều thay đổi tiến bộ so với Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ
án hành chính. Luật TTHC đã tạo cơ sở pháp lý thuận lợi hơn cho người dân
trong việc khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính để bảo vệ
quyền lợi chính đáng của mình. Trong thực tiễn, việc giải quyết các vụ án
hành chính đã có rất nhiều điểm tiến bộ, các quy định của Luật TTHC đã thể
hiện tính ưu việt hơn hẳn Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính
trong việc khiếu nại và khởi kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính.
Ở các Tòa án vẫn có sự lúng túng và có nhiều cách hiểu không thống nhất
trong việc áp dụng các quy định của pháp luật khi xét xử vụ án hành chính,
nhất là đối với các địa phương miền núi, biên giới đang trong quá trình phát
giải quyết khiếu kiện hành chính ở Việt Nam”- TS. Nguyễn Văn Thanh và
LG. Đinh Văn Minh, Nxb Tư pháp, Hà Nội, 2004, nghiên cứu về vị trí, vai trò
của thiết chế toà hành chính trong cơ chế giải quyết khiếu kiện hành chính ở
Việt Nam hiện nay; “Tài phán hành chính trong bối cảnh xây dựng nhà nước
pháp quyền và hội nhâp quốc tế ở Việt Nam hiên nay” –Nguyễn Cảnh Hợp,
chủ biên PGS.TS Nguyễn Như Phát, Nxb. Khoa học Xã hội, Hà Nội 2010;
Luận án tiến sĩ luật học của tác giả Nguyễn Thanh Bình về “Thẩm quyền của
Tòa án nhân dân trong việc giải quyết các khiếu kiện hành chính”; Luận văn
5
Tiến sĩ Luật học của tác giả Hoàng Quốc Hồng “Đổi mới tổ chức và hoạt
động của Tòa hành chính đáp ứng yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền
Việt Nam hiện nay”; Luận văn thạc sĩ luật học của tác giả Nguyễn Mạnh
Hùng về “Thẩm quyền xét xử hành chính của Tòa án nhân dân”. Những công
trình nói trên tập trung nghiên cứu ở khía cạnh có liên quan tới những vấn đề
chung về tài phán hành chính, thẩm quyền xét xử án hành chính của Tòa án,
cơ cấu tổ chức và hoạt động của Tòa hành chính. Kết quả các công trình
nghiên cứu trên được sử dụng làm nguồn tài liệu tham khảo bổ ích cho luận
văn.
Tuy nhiên kể từ khi Luật Tố tụng hành chính ra đời cho đến nay, vẫn
chưa có nghiên cứu thực sự cập nhật những vấn đề liên quan đến xét xử án
hành chính và đặc biệt là thông qua thực tế một địa phương. Việc nghiên cứu
chuyên sâu về xét xử án hành chính là rất cần thiết bởi từ khi Luật TTHC ra
đời đã đặt ra rất nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn nhất là trong bối cảnh một
địa bàn cụ thể như tỉnh Lào Cai. Đối với Tòa án các địa phương, hoạt động
xét xử án hành chính cũng đang gặp nhiều vấn đề bất cập trong quá trình áp
dụng pháp luật cũng như thiếu nguồn lực và các phương tiện vật chất khác,
đặt ra những thách thức cần được quan tâm, giải quyết kịp thời.
3. Mục đích và nhiệm vụ của luận văn:
Mục đích nghiên cứu của luận văn là:
xử án hành chính một cách cập nhật nhất; Phân tích và đánh giá thực tế giải
quyết án hành chính thông qua các vụ án cụ thể đã giải quyết tại địa bàn tỉnh
Lào Cai, trên cơ sở những quy định của Luật TTHC 2010 và các văn bản
pháp luật liên quan được áp dụng trong hoạt động xét xử vụ án hành chính.
Luận văn đưa ra những phương hướng và giải pháp cụ thể nhằm nâng cao
chất lượng xét xử án hành chính trong bối cảnh hiện nay.
7
6. Phƣơng pháp nghiên cứu:
Luận văn sử dụng phương pháp duy vật biện chứng của chủ nghĩa
Mác–Lê nin, quan điểm của Đảng, Nhà nước về tổ chức hoạt động tư pháp, về
xét xử án hành chính.
Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu cụ thể: tổng hợp, phân tích
khái quát những vấn đề cơ bản nhất về lý luận và thực tiễn xét xử án hành
chính, so sánh việc áp dụng Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính
và Luật tố tụng hành chính. Luận văn cũng nghiên cứu thực tiễn, tổng kết số
liệu từ năm 2010 đến nay trong hoạt động xét xử án hành chính của ngành
Tòa án nhân dân tỉnh Lào Cai.
7. Kết cấu của luận văn:
Nội dung luận văn gồm phần mở đầu; 03 chương; kết luận và danh mục
tài liệu tham khảo.
Chương 1: Một số vấn đề lý luận về xét xử án hành chính.
Chương 2: Pháp luật về xét xử án hành chính và thực trạng xét xử án
hành chính ở tỉnh Lào Cai.
Chương 3: Phương hướng, giải pháp nâng cao chất lượng xét xử án
hành chính ở tỉnh Lào Cai.
nhân dân, trong đó giao cho Toà án nhân dân chức năng xét xử các vụ án
hành chính. Khái niệm “vụ án hành chính” và “xét xử vụ án hành chính” trở
nên phổ biến trong học thuật từ đó đến nay.
9
Để phân tích và làm rõ những vấn đề liên quan đến xét xử án hành
chính, trước hết cần tìm khái niệm vụ án hành chính. Theo Từ điển Tiếng
Việt thì “vụ” là “sự việc không hay, rắc rối cần phải giải quyết”, “án” là
“tranh chấp quyền lợi cần được xét xử trước Tòa án” [43, tr1130].
Luật tố tụng hành chính 2010 và các văn bản có liên quan không có
điều luật nào quy định về khái niệm vụ án hành chính nhưng có thể hiểu một
cách chung nhất: “vụ án hành chính là vụ việc tranh chấp hành chính được
Tòa án có thẩm quyền thụ lý theo yêu cầu khởi kiện của cá nhân, tổ chức đối
với quyết định hành chính, hành vi hành chính để bảo vệ quyền và lợi ích
hợp pháp của họ” [35, tr217].
Như vậy vụ án hành chính chỉ phát sinh khi có yêu cầu khởi kiện của
cá nhân, tổ chức đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính. Đây là
căn cứ đầu tiên để Tòa án xem xét thụ lý đơn khởi kiện nhưng không phải
trường hợp nào Tòa án thụ lý đơn khởi kiện cũng phát sinh vụ án hành
chính. Việc nhận đơn và thụ lý đơn khởi kiện phải tuân theo trình tự tố tụng
nhất định, Điều 109 Luật TTHC quy định 09 trường hợp trả lại đơn khởi
kiện. Nếu đơn khởi kiện không thuộc trường hợp quy định tại Điều 109 Luật
TTHC thì sau khi nhận đơn và các tài liệu, chứng cứ kèm theo, Tòa án sẽ
thông báo cho người khởi kiện biết để nộp tạm ứng án phí; nếu đơn khởi
kiện không thuộc thẩm quyền giải quyết thì Tòa án chuyển đơn cho cơ quan
có thẩm quyền. Tòa án thụ lý vụ án khi nhận được biên lai thu tiền tạm ứng
án phí hoặc nếu họ thuộc trường hợp không phải nộp tạm ứng án phí. Như
vậy vụ án hành chính chỉ thực sự phát sinh ở giai đoạn này, Thẩm phán được
giao nhiệm vụ giải quyết sẽ nhận định ban đầu về tranh chấp phát sinh để có
hướng giải quyết.
hồ sơ, thu thập chứng cứ, chuẩn bị xét xử và mở phiên tòa xét xử vụ án hành
11
chính. Hoạt động xét xử vụ án hành chính phải được tiến hành theo trình tự,
thủ tục nhất định, so với việc xét xử các vụ án khác thì xét xử các vụ án hành
chính có những đặc thù như: về chủ thể trong vụ án hành chính, về đối tượng
xét xử…
Từ khi Luật Tố tụng hành chính có hiệu lực, người dân có nhiều điều
kiện thực hiện quyền khởi kiện vụ án hành chính, quy trình khởi kiện cũng
tiến bộ hơn nhằm đảm bảo tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.
Tuy nhiên cho đến nay, án hành chính vẫn còn khá mới mẻ ở Việt Nam về cả
phương diện lý luận và thực tiễn xét xử so với án hình sự, dân sự, hôn nhân
gia đình vốn đã có từ lâu đời trong lịch sử tố tụng tư pháp Việt Nam. Vì vậy
nhu cầu nghiên cứu, tìm hiểu về xét xử án hành chính là rất cần thiết nhằm
bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức, cơ quan trước những
khả năng có thể bị xâm phạm bởi các quyết định hành chính, hành vi hành
chính của cơ quan công quyền. Việc xét xử vụ án hành chính có những đặc
thù nhất định xuất phát từ chủ thể và đối tượng của tranh chấp hành chính, vì
vậy việc xét xử các vụ án hành chính có những điểm khác biệt so với xét xử
các vụ án dân sự hay kinh doanh thương mại.
1.2 Đặc thù của hoạt động xét xử án hành chính.
- Thứ nhất, về đương sự trong vụ án hành chính:
Việc xét xử vụ án hành chính là xét xử các tranh chấp giữa chủ thể
quản lý hành chính nhà nước và đối tượng quản lý hành chính nhà nước phát
sinh do việc ban hành quyết định hành chính, hành vi hành chính của chủ thể
quản lý hành chính nhà nước. Một bên trong vụ án hành chính bao giờ cũng là
chủ thể quản lý hành chính nhà nước và bên còn lại là đối tượng quản lý nhà
nước. Vì vậy để bảo đảm tốt nhất quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, pháp
luật cho phép đối tượng quản lý hành chính nhà nước có quyền khởi kiện chủ
thể quản lý hành chính nhà nước nếu có căn cứ cho rằng quyền lợi của mình
nhà nước ban hành quyết định hành chính, quyết định kỷ luật buộc thôi việc
hoặc thực hiện hành vi hành chính nhằm giải quyết các vấn đề thuộc thẩm
quyền của mình. Trường hợp quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính
xâm phạm quyền và lợi ích của đối tượng quản lý hành chính thì họ có quyền
khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết. Quyết định hành chính chỉ có thể
được ban hành bởi chủ thể quản lý hành chính nhà nước. Do đó quyết định
hành chính mang tính quyền lực nhà nước, điều này thể hiện ở nội dung quyết
định và các biện pháp bảo đảm thi hành quyết định. Quyết định hành chính có
thể đặt ra các quy tắc xử sự chung mang tính bắt buộc đối với các đối tượng
có liên quan trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước. Việc ban hành
quyết định hành chính trong một số trường hợp được tham khảo và tiếp thu ý
kiến của người dân nhưng về cơ bản quyết định hành chính luôn thể hiện ý
chí quyền lực đơn phương của chủ thể quản lý nhà nước nên dễ dẫn tới tình
trạng vi phạm. Một số trường hợp chủ thể quản lý nhà nước lợi dụng thẩm
quyền của mình ban hành các quyết định hành chính xâm phạm nghiêm trọng
đến quyền và lợi ích của chủ thể bị quản lý. Do tính chất “bất bình đẳng”
trong quan hệ giữa chủ thể quản lý nhà nước và người dân nên quyết định
hành chính, hành vi hành chính là đối tượng khởi kiện trong vụ án hành chính
mà không phải là các quan hệ nhân thân, tài sản như trong các vụ án dân sự.
Trong quan hệ nhân thân, tài sản, có thể được hình thành từ hai phía đương sự
hoặc trên cơ sở thỏa thuận của các bên theo nguyên tắc bình đẳng nên bất kỳ
bên nào cũng có quyền khởi kiện nếu thấy có dấu hiệu vi phạm. Tuy nhiên
trong vụ án hành chính chỉ có quyết định hành chính, hành vi hành chính do
chủ thể quản lý hành chính nhà nước thực hiện mới là đối tượng khởi kiện vụ
án hành chính.
Xét xử hành chính khác hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính: Xét
xử thể hiện ở việc Tòa án phải mở phiên tòa, tuân theo trình tự thủ tục tố tụng
14
đơn khởi kiện hành vi hành chính hoặc nếu có thì Tòa án cũng phải yêu cầu
người khởi kiện cung cấp được các chứng cứ chứng minh yêu cầu khởi kiện
của mình là có căn cứ. Đối với những hành vi hành chính là hành vi “không
hành động” thì việc chứng minh rất khó khăn. Cần có giải pháp để giải quyết
vấn đề này, nâng cao nhận thức của người dân để họ có thể thực hiện tốt nhất
quyền khởi kiện hành vi hành chính khi nó xâm phạm quyền và lợi ích hợp
pháp của bản thân.
- Thứ hai, do đặc thù về chủ thể và đối tượng xét xử trong vụ án hành
chính đã ảnh hưởng đến tính độc lập của Tòa án khi xét xử. Việc tổ chức mô
hình cơ quan xét xử theo đơn vị hành chính lãnh thổ và những mối quan hệ
phụ thuộc về tổ chức, nhân sự giữa Tòa án với chính quyền địa phương đã
gián tiếp ảnh hưởng tới chất lượng xét xử án hành chính. Việt Nam là nhà
nước pháp quyền XHCN, quyền lực nhà nước là thống nhất, Đảng cộng sản
Việt Nam là lực lượng chính trị duy nhất lãnh đạo nhà nước và xã hội. Đây là
một biểu hiện tốt đẹp của sự đồng thuận với Đảng song cũng là yếu tố chi
phối đến hoạt động trọng tâm của hệ thống tư pháp đó là công tác xét xử các
vụ án trong đó có xét xử án hành chính. Biểu hiện cụ thể là quy trình bổ
nhiệm Thẩm phán – người trực tiếp tiến hành xét xử án hành chính – cũng
như việc bổ nhiệm các chức danh quản lý trong ngành Tòa án phải được sự
đồng ý bằng văn bản của cấp ủy địa phương. Điều đó dẫn đến sự phụ thuộc
nhất định vào cấp ủy đảng trong công tác bổ nhiệm, quy hoạch cán bộ Tòa án;
khi đã có sự phụ thuộc thì việc xét xử có khách quan, công tâm hay không
phụ thuộc ý chí chủ quan của Thẩm phán.
Trong vụ án hành chính, người bị kiện luôn là chủ thể quản lý hành
chính nhà nước nên rất dễ dẫn đến tình trạng Thẩm phán e dè, nể nang, ngại
xét xử án hành chính. Tư duy của các cơ quan hành chính nhà nước luôn cho
16
rằng Tòa án cũng là đối tượng quản lý hành chính nhà nước về tổ chức, hoạt
động cũng như công tác chuyên môn. Trước khi Hiến pháp 2013 được ban
nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá
nhân” [27]. Quy định này hoàn toàn đúng đắn và phù hợp với chức năng xét
xử của Tòa án, trong đó hoạt động xét xử án hành chính với những đặc thù
riêng biệt đã đóng góp vai trò quan trọng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp
của công dân trong mối quan hệ giữa nhà nước và công dân. Đây là nhiệm vụ
hàng đầu của Tòa án và rất phù hợp với tinh thần Hiến pháp 2013, coi con
người là trọng tâm và mục đích của quyền lực Nhà nước.
Hệ thống Toà hành chính đã được thành lập bên cạnh các Toà chuyên
trách khác có thể coi là một thiết chế tài phán mới - thiết chế bảo vệ hữu
hiệu đối tượng của hoạt động quản lý hành chính nhà nước. Tòa hành chính
ra đời là dấu mốc đánh dấu sự ra đời của ngành luật hành chính ở Việt Nam,
đây cũng là mục tiêu xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN. Hoạt
động xét xử án hành chính thể hiện chế độ trách nhiệm giữa nhà nước với
công dân; bảo đảm thực hiện quyền công dân và pháp chế trong hoạt động
quản lý hành chính nhà nước thông qua thủ tục tố tụng với những nguyên tắc
dân chủ, công khai, bình đẳng. Xã hội càng phát triển thì những yêu cầu về
xây dựng nhà nước pháp quyền của dân, do dân và vì dân cần được đảm bảo
một cách hiệu quả nhất. Trong điều kiện hiện nay, mối quan hệ giữa cơ quan
nhà nước và công dân cũng phát triển ở tầm cao mới, phù hợp với xu thế tiến
bộ của thời đại. Trước đây và cho đến hiện nay mối quan hệ giữa cơ quan nhà
nước và người dân luôn là mối quan hệ “không bình đẳng” giữa một bên là
chủ thể quản lý và một bên là đối tượng quản lý. Vì vậy những mâu thuẫn, bất
đồng giữa cơ quan nhà nước và người dân luôn xảy ra ở nhiều lĩnh vực, cần
có một cơ quan trung gian để giải quyết. Để nâng cao trách nhiệm của Nhà
18
nước đối với công dân cần có một thiết chế tài phán độc lập với hoạt động xét
xử các vụ án hành chính sẽ góp phần hiệu quả đảm bảo sự bình đẳng giữa
Nhà nước và công dân. Hoạt động xét xử án hành chính sẽ góp phần bảo vệ
quyền lợi của công dân khi có hành vi xâm phạm từ quyết định hành chính,
trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp. Sự bổ sung này
có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể hiện một bước phát triển mới về nhận thức
lý luận xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN ở nước ta. Hiến pháp năm
2013 đã thể chế quan điểm về kiểm soát quyền lực nhà nước, khẳng định Tòa
án là cơ quan xét xử của nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, thực hiện quyền tư
pháp. Sự phân công rõ ràng, đúng đắn giữa quyền lập pháp, hành pháp và tư
pháp tạo cơ sở pháp lý quan trọng để kiểm soát quyền lực nhà nước. Như vậy
hoạt động xét xử án hành chính sẽ tạo ra cơ chế kiểm soát có hiệu quả hoạt
động của chủ thể quản lý hành chính nhà nước trong quá trình quản lý, điều
hành xã hội, khắc phục những biểu hiện lạm quyền, lộng quyền hoặc trốn
tránh trách nhiệm. Thông qua hoạt động xét xử án hành chính, Tòa án có
quyền huỷ bỏ các quyết định hành chính trái pháp luật, buộc chủ thể quản lý
hành chính nhà nước phải chấm dứt hành vi trái pháp luật. Từ đó có thể phát
hiện những khiếm khuyết của pháp luật hành chính, của hoạt động quản lý
hành chính nhà nước để đưa ra giải pháp bổ sung, sửa đổi, chấn chỉnh cho phù
hợp. Nội dung này chính là cơ chế kiểm tra, giám sát, giải quyết khiếu nại
hành chính và giải quyết các tranh chấp hành chính bằng con đường tư pháp -
một kênh giám sát cơ quan quản lý nhà nước từ bên ngoài. Đây cũng chính là
một chủ trương lớn của Đảng ta gắn liền với công cuộc đổi mới, cải cách nền
hành chính quốc gia, cải cách hệ thống tư pháp. Việc kiểm soát hoạt động của
cơ quan hành pháp không chỉ phụ thuộc vào cơ quan tư pháp mà bản thân các
Copyright: Tài liệu đại học ©